Đặc điểm cốt truyện ivanhoe cuả walter scott

Tiểu thuyết Ivanhoe đã làm nên tên tuổi của Walter Scott, là một trong những tác phẩm văn học lãng mạn phương Tây tiêu biểu của ông.. Trong cuốn “Từ điển văn học” nhà nghiên cứu Phùng V

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA NGỮ VĂN

===o0o===

NGUYỄN THỊ MINH THÚY

ĐẶC ĐIỂM CỐT TRUYỆN IVANHOE

CỦA WALTER SCOTT

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

HÀ NỘI - 2019

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA NGỮ VĂN

===o0o===

NGUYỄN THỊ MINH THÚY

ĐẶC ĐIỂM CỐT TRUYỆN IVANHOE

CỦA WALTER SCOTT

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

Người hướng dẫn khoa học

ThS ĐỖ THỊ THẠCH

HÀ NỘI - 2019

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện khóa luận tốt nghiệp của mình, tôi đã nhận được sự giúp đỡ và chỉ bảo tận tình của các thầy cô trong khoa Ngữ Văn- Trường Đại học Sư Phạm Hà Nội 2, tổ bộ môn Văn học nước ngoài

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới các thầy cô trong khoa, tổ và đặc biệt là cô Đỗ Thị Thạch - người đã trực tiếp hướng dẫn tôi hoàn thành khóa luận này

Tôi xin cảm ơn ủng hộ, động viên của gia đình, bạn bè đã đồng hành và chia sẻ cùng tôi trong thời gian vừa qua

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

Sinh viên

Nguyễn Thị Minh Thúy

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan những nội dung tôi trình bày trong khóa luận tốt nghiệp này là kết quả của quá trình nghiên cứu mà bản thân tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của cô Đỗ Thị Thạch cũng như các thầy cô giáo trong tổ văn học nước ngoài, khoa Ngữ Văn, trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

Những nghiên cứu này không hề trùng lặp với kết quả nghiên cứu của các tác giả khác

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

Sinh viên

Nguyễn Thị Minh Thúy

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề 3

3 Mục đích nghiên cứu 5

4 Đối tượng nghiên cứu 5

5 Phạm vi khảo sát 5

6 Phương pháp nghiên cứu 5

7 Bố cục khóa luận 5

NỘI DUNG 6

CHƯƠNG 1: CỐT TRUYỆN HƯ CẤU LỊCH SỬ 6

1.1 Cơ sở lí luận 6

1.1.1 Khái niệm cốt truyện 6

1.1.2 Các thành phần cốt truyện 7

1.1.3 Phân loại cốt truyện 8

1.2 “Lịch sử là cái đinh để treo các sự kiện” 9

1.3 Cốt truyện có tính chất li kì 13

1.4 Kết hợp khéo léo nhiều mô típ truyện 14

1.4.1 Mô típ liên quan đến tình yêu 15

1.4.2 Mô típ liên quan đến tranh đấu quyền lực 21

Tiểu kết chương 1 26

CHƯƠNG 2: CỐT TRUYỆN ĐA TUYẾN, LỆCH TRỌNG TÂM 27

2.1 Cốt truyện đa tuyến 27

2.1.1 Tuyến truyện về Ivanhoe và Rowena 27

2.1.2 Tuyến truyện về Richard và em trai (hoàng tử John) 30

2.1.3 Tuyến truyện về cha con người do thái Isaac - Rebecca 31

2.1.4 Nghệ thuật ghép mảnh 33

2.2 Cốt truyện lệch trọng tâm 35

2.2.1 Nhân vật chính được giấu kĩ 36

2.2.2 Sự quan tâm đến tuyến nhân vật phụ 39

Tiểu kết chương 2 43

KẾT LUẬN 44 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

đề tài lịch sử của dân tộc

Scott bước chân vào làng văn với các tác phẩm dịch của hai thi sĩ Đức là Goethe và Berggoltz Sau đó, ông làm nhiều thơ, ba thi phẩm có giá trị của ông

là: “Bài hát của người ca công cuối cùng”, “Marmion” và “Công nương trên

hồ” Về sau ông chuyên viết tiểu thuyết Những tập tiểu thuyết nổi tiếng nhất

của ông là “Truyện Waverly”, “Thời xưa bất tử”, “Ivanhoe”, “Chiếc gậy thần”

Ivanhoe là tiểu thuyết nổi tiếng nhất của Scott Tác giả đã dựa vào một

bi kịch cũ, ít giá trị, là Runnamede của Logan nhưng thay hẳn cốt truyện và

lồng vào một chủ đề mới Đó là câu chuyện xảy ra vào khoảng thế kỉ XII, dưới triều đại vua Richard đệ nhất

Cốt truyện đóng một vai trò rất quan trọng trong các tác phẩm văn học, cốt truyện hay sẽ thu hút được bạn đọc Mặc dù, là một tiểu thuyết lịch sử nhưng nó không hề khô khan thay vào đó Walter Scott đã tạo ra một cốt truyện mới hấp dẫn đặc biệt Đó là một cốt truyện có tính chất li kì, nhưng không rối rắm Tình tiết trong truyện tuy phức tạp nhưng không có sự việc nào thừa, tất cả đều tạo điều kiện làm nổi bật tâm lí nhân vật, phục vụ cho nội dung của tác phẩm Trí tưởng tượng của tác giả kết hợp với óc khoa học đưa

ta một thế giới vừa thực vừa kì lạ, đúng với thực tế lịch sử, song rộng lớn hơn, phong phú hơn, lộng lẫy hơn và hấp dẫn hơn nhiều

Tiểu thuyết Ivanhoe đã làm nên tên tuổi của Walter Scott, là một trong

những tác phẩm văn học lãng mạn phương Tây tiêu biểu của ông Tác phẩm này mang giá trị về phong cách văn học lãng mạn, văn hóa Anh quốc cổ và

Scott đưa chúng ta quay về thời kỳ Trung Cổ đầy tối tăm nhưng trong đó vẫn sáng lên tinh thần cao thượng nghĩa của các hiệp sỹ anh hùng Những đức tính cao quý như tinh thần ưa chuộng công lí, lòng vị tha, đức hi sinh, lòng dũng cảm, tinh thần nhân đạo trong tác phẩm gần gũi với truyền thống nhân đạo tiếp thu từ Shakespeare thời đại Phục Hưng Hơn thế, tác phẩm không chỉ cho

ta thấy tinh thần nghĩa hiệp của các hiệp sĩ mà qua đó còn đề cao những nhân vật xuất thân từ quần chúng, cho ta thấy bản chất tốt đẹp của người bình dân,

họ cũng có tinh thần yêu tự do, họ cũng thông minh, dũng cảm Tiểu thuyết

đã miêu tả xuất sắc về những cuộc chiến tay đôi trên đấu trường cũng như

những cuộc chiến đẫm máu và hào hùng đậm chất thời Trung cổ Ivanhoe đã

giúp chúng ta có cái nhìn sâu sắc hơn về bức tranh xã hội phương Tây trong cuộc Thập Tự Chinh vĩ đại

Cũng như các tác phẩm khác của nhà văn Walter Scott thì tiểu thuyết

Ivanhoe cũng thu hút khá nhiều giấy mực của nhiều nhà nghiên cứu Tác giả

vẫn là “mảnh đất màu mỡ” để chúng ta có thể khai thác cái hay của tác phẩm

Vì vậy, khi nghiên cứu về đặc điểm cốt truyện của tiểu thuyết này là vấn đề khá hấp dẫn Vậy nên, chúng tôi lựa chọn đề tài “Đặc điểm cốt truyện

Ivanhoe cuả Walter Scott” với mong muốn hiểu thêm những đặc sắc về cốt

truyện, về nội dung tác phẩm cũng như tài năng nghệ thuật của tác giả

1.2 Lý do sư phạm

Văn học nước ngoài, cụ thể là văn học Anh đã có mặt ở trong chương trình dạy học Ngữ Văn ở trung học phổ thông từ rất lâu khoảng từ 1954 cho đến nay Việc đưa văn học nước ngoài vào dạy vào nhà trường phổ thông nói riêng và văn học Anh nói chung giúp cho các em học sinh có thể mở rộng tầm nhìn, có điều kiện tiếp xúc với những tinh hoa văn hóa của nhân loại

Việc tìm hiểu tiểu thuyết của Walter Scott giúp người giáo viên có những hiểu biết sâu sắc về bối cảnh xã hội nước Anh lúc bấy giờ Từ đó người giáo viên có thể định hướng, mở rộng khi dạy các tác phẩm văn học Anh khác trong chương trình Hơn nữa, qua việc tìm hiểu tiểu thuyết này, giáo viên còn giúp cho học sinh thấy được tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc và đức tính thượng võ cao quý của người Anh thời cổ, giúp các em biết trân trọng, gìn giữ những nét đẹp văn hóa của dân tộc

Xuất phát từ những lí do đó, chúng tôi chọn đề tài: “Đặc điểm cốt truyện

Ivanhoe của Walter Scott” với hi vọng có thể khám phá thêm về đất nước Anh,

con người Anh nói chung và tài năng nghệ thuật của Walter Scott nói riêng

2 Lịch sử vấn đề

Xuất bản lần đầu tiên vào năm 1820, đã mấy thế kỉ trôi qua nhưng cuốn tiểu thuyết nổi tiếng của nhà văn Walter Scott cho tới nay vẫn có sức hấp dẫn

đối với bạn đọc Ivanhoe như điều bí ẩn của văn học thế giới về thể loại tiểu

thuyết và được khá nhiều các nhà nghiên cứu trên thế giới cũng như ở Việt Nam khai thác về tác phẩm

Walter Scott đã nổi tiếng là một thi sĩ trước khi ông chuyển sang viết

tiểu thuyết Ba tác phẩm trường ca đầu tiên của ông: Tiếng ca của người hát

rong cuối cùng (The Lay of the Last Minstrel, 1805), Marmion (1808, viết

bằng thể thơ bốn chữ về cuộc tình giữa Marmion và quý cô giàu có Clare),

và Công nương bên hồ (The Lady of the Lake, 1810), tất cả đều là sách bán

chạy nhất thời đó Chúng có giá trị hơn bất cứ điều gì khác trong việc tạo ra các ý tưởng về đất nước Scotland lãng mạn, và như một chất dẫn xuất cho

ngành du lịch Scotland Công nương bên hồ đã khiến bao nhiêu du khách Anh

đổ xô đến địa danh Trossachs để tận mắt ngắm nhìn những phong cảnh tuyệt đẹp được mô tả trong bài thơ

Cuốn tiểu thuyết Ivanhoe đã ra đời cách đây rất lâu và được sự đón

nhận nồng nhiệt của độc giả cũng như các nhà nghiên cứu Nhìn chung cuốn tiểu thuyết được đánh giá rất cao Tuy nhiên, do có hạn về ngoại ngữ chưa đáp ứng được nên chúng tôi chỉ có thể khảo sát tài liệu tiếng Việt và những tài liệu dịch ra tiếng Việt

Trên trang báo Công an nhân dân online do Phương Hà viết với tựa đề

cầu đối với những nhà văn dự giải là các sự kiện mà họ mô tả trong sách của mình phải ở cách thời điểm đương đại ít nhất là 60 năm Tác phẩm mẫu để so sánh xét giải là cuốn sách được coi là tiểu thuyết lịch sử đầu tay của Walter

Scott và cũng là tiểu thuyết lịch sử đầu tiên của nước Anh "Waverley", in năm

1814 Tuổi thơ của nhà văn tương lai đã trôi qua ở đấy và cũng tại đó, cậu bé Walter đã được nghe vô số những câu chuyện dân gian hấp dẫn về các anh

hùng thảo khấu Scotland Cũng ở đó, Walter đã tự trau dồi học vấn của mình qua sách vở mặc dù cậu bị thọt chân bẩm sinh Ngay từ lúc còn nhỏ, Walter

đã khiến cho mọi người phải đặc biệt chú ý tới vốn kiến thức sâu rộng và trí nhớ tuyệt vời của cậu Tất cả những gì thấy được và nghe được đều được in sâu vào trong trí nhớ của Walter ngay lập tức Trong tương lai, để viết tiểu thuyết hay truyện ngắn, Walter Scott không cần phải lục lọi trong kho sách thư viện mà chỉ cần dựa vào trí nhớ vô song của mình… Cường độ làm việc như tự sát của ông không ngừng nghỉ, di sản văn học mà Scott để lại cho hậu thế rất đồ sộ Và cho tới thế kỷ XXI, ảnh hưởng của ông đối với nền văn học Anh và thế giới vẫn còn rất lớn

Trong cuốn “Từ điển văn học” nhà nghiên cứu Phùng Văn Tửu đã

khẳng định giá trị của cuốn tiểu thuyết này “Ivanhoe của Walter Scott đã vẽ

lên được một bức tranh xã hội đậm nét với những màu sắc lịch sử khá trung thực” Đó là giá trị lịch sử mà tác phẩm đem đến cho chúng ta

Bên cạnh đó, ở cuốn sách “Văn học Phương Tây”, Đặng Anh Đào đã

khẳng định “Với trí tưởng tượng bay bổng và cảm hứng lãng mạn, Scott đã

làm cho các nhân vật sống động với những khát vọng, những mộng ước và đam mê của con người thời đại mình Chất anh hùng ca trong các tiểu thuyết của Scott hòa lẫn với lí tưởng đạo đức làm cho người đọc hướng tới một thế giới tốt lành hơn”

Về tác phẩm Ivanhoe đây chính là đỉnh cao trong sáng tác văn học của

ông, kể về cuộc đấu tranh giữa người Norman từ Pháp tới với người Saxon cũng như về những đụng độ tranh giành quyền lực trong giới quý tộc Anh

Chính nhờ Ivanhoe mà một năm sau đó, Scott đã được phong tặng tước hiệu

nam tước và trở thành Sir Walter Scott

Như vậy, qua một số công trình nghiên cứu kể trên, chúng ta có thể thấy tác giả của một số bài viết đề cập đến vấn đề về tác giả, xoay quanh về những nhân vật, xoay quanh chủ đề, giá trị nội dung của tác phẩm Những nghiên cứu trên đề cập đến khía cạnh này hay khía cạnh khác, nhưng đó cũng chỉ là một vấn đề trong tác phẩm Vì vậy, nghiên cứu đặc điểm cốt truyện

trong tiểu thuyết Ivanhoe vẫn là điều mới mẻ Chính vì thế, qua việc thu thập

và khảo sát tài liệu về tác phẩm Ivanhoe, chúng tôi nhận thấy rằng chưa có đề

tài hay công trình nghiên cứu nào nghiên cứu về đặc điểm cốt truyện Ivanhoe

của Walter Scott Vì vậy với khóa luận này, tôi xin được đề cập và đi sâu vào

nghiên cứu đặc điểm cốt truyện Ivanhoe qua đó thấy được những đặc sắc về

nghệ thuật cũng như tài năng của tác giả

3 Mục đích nghiên cứu

Việc nghiên cứu đề tài: “Đặc điểm cốt truyện Ivanhoe của Walter

Scott” hướng tới tìm ra những điểm mới, những sự sáng tạo hấp dẫn trong cốt truyện của Walter Scott Qua việc tìm hiểu cốt truyện cũng thấy được tác giả

đề cao những đức tính cao quý cũng như tinh thần ưa chuộng công lí, lòng vị tha, đức hi sinh, lòng dũng cảm, tính cương trực… dưới hình thức những phong tục mã thượng đẹp đẽ thời cổ Đề tài thêm một hướng khám phá tác phẩm và thấy được tài năng của Walter Scott cùng những đóng góp của ông với nền văn học nước Anh nói riêng và nền văn học thế giới nói chung

4 Đối tượng nghiên cứu

Đặc điểm cốt truyện trong tiểu thuyết Ivanhoe của Walter Scott

5 Phạm vi khảo sát

Khảo sát đặc điểm cốt truyện trong tiểu thuyết Ivanhoe của Walter Scott Văn bản chúng tôi sử dụng cho đề tài nghiên cứu này là: Ivanhoe -

Walter Scott, Trần Kiêm (dịch)

6 Phương pháp nghiên cứu

Chương 1: Cốt truyện hư cấu lịch sử

Chương 2: Cốt truyện đa tuyến, lệch trọng tâm

NỘI DUNG Chương 1: CỐT TRUYỆN HƯ CẤU LỊCH SỬ

1.1 Cơ sở lí luận

1.1.1 Khái niệm cốt truyện

Nói đến tác phẩm tự sự người ta không thể không nhắc tới một thành phần có vai trò quan trọng không thể thiếu đó là cốt truyện Từ xa xưa tác phẩm tự sự truyền thống rất coi trọng vai trò của cốt truyện Đến đầu thế kỉ

XX, vai trò của cốt truyện có xu hướng giảm đi thế nhưng cho đến nay nhiều nhà nghiên cứu phê bình văn học vẫn khẳng định rằng cốt truyện luôn giữ vai trò quan trọng thiết yếu Cốt truyện có chức năng giúp bạn đọc nhận ra những vấn đề bản chất của cuộc sống và con người, từ đó giúp chúng ta nhận thức, suy ngẫm và rút ra những bài học chân lí

Cốt truyện là một khái niệm phức tạp, nên mỗi nhà văn, nhà nghiên cứu, phê bình văn học đưa ra cho mình cách hiểu khác nhau Qua việc tìm hiểu một vài sách lí luận văn học, từ điển… có thể đưa ra một số khái niệm về cốt truyện như sau:

Theo cuốn “Từ điển Tiếng Việt” thì “Cốt truyện là hệ thống sự kiện

làm nòng cốt cho sự diễn biến các mối quan hệ và sự phát triển tính cách của nhân vật trong tác phẩm văn học loại tự sự hoặc trong kịch” [7-tr.276]

Theo “Từ điển thuật ngữ Văn học” (Lê Bá Hán; Trần Đình Sử), thì cốt

truyện là “Hệ thống các sự kiện cụ thể được tổ chức theo yêu cầu tư tưởng và

nghệ thuật nhất định, tạo thành một bộ phận cơ bản quan trọng nhất trong hình thức động của tác phẩm văn học thuộc loại tự sự và kịch” [5-tr.88]

Trong cuốn “150 thuật ngữ Văn học” (Lại Nguyên Ân) thuật ngữ cốt

truyện được hiểu là: “Sự phát triển hành động, tiến trình các sự việc, các biến

cố trong tác phẩm tự sự và kịch đôi khi cả trong tác phẩm trữ tình” [2-tr.13]

Qua các định nghĩa trên có thể thấy cốt truyện có thể hiểu ở hai phương diện gắn bó hữu cơ với nhau Một mặt cốt truyện là phương diện bộc lộ tính nhân văn, mặt khác cốt truyện là phương tiện để nhà văn tái hiện các xung đột xã hội

Sách “Lí luận văn học” (Hà Minh Đức) cũng định nghĩa về cốt truyện

và khái quát cách hiểu về cốt truyện ở hai phương diện trên: “Cốt truyện là

một hệ thống các sự kiện phản ánh những diễn biến của cuộc sống và nhất là các xung đột xã hội một cách nghệ thuật, qua đó có các tính cách hình thành

và phát triển trong những mối quan hệ qua lại của chúng nhằm làm sáng tỏ

tư tưởng tác phẩm” [4-tr.137]

Trong cuốn “Bàn về văn học” Gorki đã khẳng định: “Vai trò của cốt

truyện là những mối liên hệ, những mâu thuẫn, những thiện cảm và ác cảm nói chung là những mối quan hệ qua lại của con người, lịch sử, phát triển, và

tổ chức của tính cánh này hay tính cách khác” [Tr.196]

Pospelop trong cuốn “Dẫn luận nghiên cứu văn học” đã khẳng định

rằng: “Các cốt truyện được hình thành chủ yếu là nhờ các hành động của

nhân vật” Ông cũng chỉ ra rằng trong văn học có nhiều kiểu cốt truyện được

xậy dựng trên cơ sở miêu tả các hành động dứt khoát của nhân vật, trên các thời điểm “nút” bước ngoạt trong cuộc đời nhân vật

Có rất nhiều khái niệm về cốt truyện, nhưng với đề tài khóa luận này

chúng tôi xin sử dụng khái niệm cốt truyện trong cuốn “Từ điển thuật ngữ

Văn học” (Lê Bá Hán; Trần Đình Sử), thì cốt truyện là “Hệ thống các sự kiện

cụ thể được tổ chức theo yêu cầu tư tưởng và nghệ thuật nhất định, tạo thành một bộ phận cơ bản quan trọng nhất trong hình thức động của tác phẩm văn học thuộc loại tự sự và kịch” [5-tr.88]

1.1.2 Các thành phần cốt truyện

Trong cốt truyện, các giai đoạn của hành động và xung đột làm cơ sở được vạch ra rõ ràng Đó là những thành phần của cốt truyện Theo cuốn

“Dẫn luận nghiên cứu văn học” của Pospelop thì cốt truyện bao gồm các

thành phần chính: Trình bày, thắt nút, phát triển, đỉnh điểm, kết thúc

Trình bày là sự miêu tả đời sống của nhân vật ở thời kì trước thắt nút Thắt nút là thời điểm có thể phát hiện và làm gay gắt các mâu thuẫn đã có từ trước trong đời sống nhân vật hay tự nó tạo ra các xung đột nào đó Trong trường hợp này có thể gọi là thắt nút xung đột Phát triển là mâu thuẫn tiếp tục diễn ra ngày càng gay gắt hơn Đoạn đỉnh điểm thường đứng trước phần kết

thúc là thời điểm chấm dứt các hành động, kết thúc có khi mâu thuẫn được giải quyết hoàn toàn nhưng không phải bao giờ cũng vậy Kết thúc hành động mâu thuẫn giữa nhân vật vẫn còn, thậm chí còn gay gắt hơn

Đôi khi tác phẩm không có đầy đủ các thành phần trên, hoặc có thể thêm một số thành phần khác Vấn đề không phải là xác định một cách hình thức mỗi thành phần quan trọng là thâm nhập sâu sắc nội dung cụ thể của tác phẩm, khảo sát các chặng đường có ý nghĩa quyết định với số phận nhân vật, nhất là nhân vật trung tâm Có như thế, việc phân tích cốt truyện mới đem lại hiệu quả

1.1.3 Phân loại cốt truyện

Từ thời Cổ đại Arixtot đã cho rằng có hai loại cốt truyện Đó là cốt truyện biên niên và cốt truyện đồng tâm Đến nay, các nhà nghiên cứu lý luận phê bình văn học cho rằng có nhiều cách phân loại cốt truyện Ví dụ Lê Huy Bắc dựa vào các tiêu chí như sự kiện, thời gian, nhân vật đã chia ra mười ba loại cốt truyện Theo tiêu chí sự kiện có cốt truyện phân đoạn, cốt truyện liền mạch, cốt truyện huyền ảo, cốt truyện ghép mảnh, cốt truyện siêu văn bản Theo tiêu chí thời gian có cốt truyện tuyến tính, cốt truyện khung, cốt truyện gấp khúc Dựa trên nhân vật chia ra cốt truyện đơn tuyến, cốt truyện đa tuyến, cốt truyện hành động, cốt truyện tâm lí, cốt truyện dòng ý thức Ngoài ra các nhà nghiên cứu còn đề xuất các cách phân loại khác dựa trên tiêu chí nội dung, kết cấu, trường phái để chia ra nhiều cốt truyện khác Song người ta

đồng ý nhiều hơn cả với ý kiến của tác giả Nghệ thuật thi ca là có hai loại cốt

truyện biên niên và đồng tâm Đồng thời, họ cũng khẳng định sự tồn tại của cốt truyện đơn tuyến và cốt truyện đa tuyến, cốt truyện kịch tính

Cốt truyện biên niên là cốt truyện có mối liên hệ thời gian lấn át trong các sự kiện Tính biên niên khiến các sự kiện và hành động không thật gắn bó với nhau, mở ra khả năng miêu tả thực tại nhiều bình diện phù hợp với tác phẩm cỡ lớn Trong những năm gần đây, cấu tạo cốt truyện biên niên phong phú lên, xâm chiếm các thể loại nhỏ hơn

Cốt truyện đồng tâm là cốt truyện trong đó giữa các sự kiện, mối liên

hệ nhân quả chiếm ưu thế Tính đồng tâm của cốt truyện cho phép nhà nghiên

cứu chăm chú vào xung đột nào đó Nó là cơ sở tạo nên sự thống nhất của hình thức tác phẩm

Đôi khi cốt truyện đồng tâm và biên niên tồn tại cùng một tác phẩm: Các nhà văn rời khỏi tuyến hành động chính, miêu tả các sự kiện gắn bó gián tiếp với nhau

Cốt truyện đa tuyến là cốt truyện trình bày một hệ thống sự kiện phức tạp, nhằm tái hiện nhiều bình diện của đời sống ở một thời kì lịch sử, tái hiện những con đường phức tạp của nhiều nhân vật, do đó có dung lượng lớn

Cốt truyện kịch tính là cốt truyện mà người kể luôn đặt sự việc trong thế đối lập tốt - xấu, cao cả - thấp hèn Cách làm này hàm chứa trong đó cái nhìn di động: Đi từ đau thương bất hạnh đến hạnh phúc sung sướng

1.2 “Lịch sử là cái đinh để treo các sự kiện”

Walter Scott sinh ra và lớn lên vào một thời đại có nhiều biến cố lịch sử

cuộc đời cũng như sự nghiệp sáng tác của ông, hơn hết là trong lĩnh vực tiểu thuyết Walter Scott là người chịu ảnh hưởng không nhỏ của tinh thần Cách Mạng của nhân dân Anh thế kỷ 19 khi giai cấp tư sản phát triển mạnh mẽ và Anh quốc vừa chiến thắng Napoleon đệ nhất sau nhiều năm cuộc xâm lăng của vị hoàng đế độc tài này đã kiềm nén và “bảo hộ” Anh cũng như các nước Châu Âu

Chính vì vậy đã tạo nên kiểu cốt truyện lịch sử trong sáng tác của ông Cốt truyện lịch sử được dựng nên từ những sự kiện lịch sử Không phải ngẫu nhiên những sự kiện lịch sử, những nhân vật lịch sử đó đi vào trang văn của Walter Scott mà ông phải là người trực tiếp chứng kiến nó, rồi phác họa lại qua tiểu thuyết của mình một cách sâu sắc như vậy Qua cốt truyện lịch sử

trong tiểu thuyết Ivanhoe đã mang đến cho người đọc bức tranh xã hội

phương Tây trong cuộc Thập Tự Chinh vĩ đại và cũng gửi gắm những những

tư tưởng của mình vào trong tác phẩm

Đối với Walter Scott ông cho rằng: “Lịch sử là cái đinh để treo các sự

kiện” Vì vậy dù viết các câu chuyện hư cấu nhưng nó vẫn bám sát vào lịch

sử Lịch sử là một đề tài quan trọng và to lớn đối với các tác phẩm của ông

Tiểu thuyết Ivanhoe được viết vào khoảng thế kỉ XIX, nó được dựa vào một

câu chuyện có thật xảy ra vào khoảng thế kỉ XII, dưới triều đại vua Richard

đệ nhất Vua Richard trị vì từ năm 1157 đến năm 1199 sau Công Nguyên,

được mệnh là “Mãnh Hổ”vì ông rất dũng cảm, gan dạ ngoài chiến trường và

rất mộ đạo Gia - tô Câu chuyện mô tả năm 1194 sau khi thất bại của cuộc Thập Tự Chinh thứ 3, nhiều kẻ tham gia thập tự quay trở lại Châu Âu Vua Richard đã bị bắt bởi công tước Áo trên đường trở về cố quốc

Tiểu thuyết Ivanhoe đã mô tả giai đoạn lịch sử nước Anh khi hai chủng

tộc người Saxon và Norman mâu thuẫn với nhau gây ra những cuộc chiến tranh đẫm máu Dân tộc Saxon sinh sống trên mảnh đất Anh khoảng vài thế

kỉ, còn Norman là chủng tộc mới đến sau này khoảng thế kỉ XI Chủng tộc người Norman đóng vai trò chính trị, quân sự và văn hóa quan trọng ở châu

Âu, và thậm chí Cận Đông thời trung cổ Ảnh hưởng của người Norman trải rộng từ các trung tâm đó tới các quốc gia Thập tự chinh ở miền Cận Đông, tới Scotland, Wales, và Ireland Chủng tộc người Saxon luôn khao khát khôi phục lại đất nước Mâu thuẫn giữa hai dân tộc trở nên gay gắt hơn bởi sau trận Hasting mọi quyền lực đều thuộc vào tay quý tộc Norman, còn vương công quý tộc Saxon bị tước đoạt hết tài sản Những triều đại vua thuộc dòng Norman hậu đãi thần dân Norman, còn dân Saxon thì phải chịu đựng những luật lệ hà khắc chính vì vậy người dân Saxon nuôi chí chống lại Norman Đối với người dân tộc Saxon, vết thương chiến bại vẫn còn rớm máu vì họ luôn so sánh tình hình nô dịch hiện tại với quá khứ tự do của họ Walter Scott cũng đã

mô tả đúng những phong tục, tập quán, y phục, hành vi, thói quen của những nhân vật thuộc nhiều dạng người thời Trung Cổ như: Qúy tộc, kị sĩ, thầy tu,

kẻ cướp… Tác giả miêu tả trang phục của một tu sĩ cao cấp: mặc y phục dòng

tu Cistercian, áo choàng và mũ trùm may bằng vải xứ Flanders, rộng lòa xòa

thành những nếp Cerdic mặc trang phục đậm chất của người Saxon “ông ta

vận một cái áo dài màu xanh lá cây, hàng khuy áo ngoài để mở, bên trong lộ

ra một bộ áo chẽn, khít người, đỏ sẫm, chân đi dép, thứ dép theo kiểu thông thường của nông dân song đóng bằng da tốt, ngang lưng ông thắt lưng da có tán nhiều đanh bằng đồng, cạnh sườn gài một thanh gươm ngắn, mũi nhọn hai lưỡi” [8-tr.31]

Tiểu thuyết phản ánh tinh thần nhân dân nước Anh trong khoảng đầu thế kỉ XIX Khi giai cấp tư sản đang phát triển, chiến thắng cuộc xâm lăng của đế quốc Pháp dưới thời đế chế Napoleon I Cedric tiêu biểu cho những người Saxon thuần túy, có ý thức dân tộc mạnh mẽ, đương đầu mới bọn quý tộc Norman, đại diện cho bọn xâm lược Với tinh thần yêu nước, khát vọng tự

do và mưu đồ khôi phục đất nước Cedric là người rất cương quyết, ông đã dám hi sinh quyền lợi của gia đình để lo cho tiền đồ của dân tộc người Saxon Ông phản đối tình cảm của Ivanhoe và Rowena là vì ông nghĩ hai con người thuộc dòng dõi vương tộc Saxon lại có thể chỉ đòi thỏa mãn những tình cảm

cá nhân mà cắt đứt mọi ràng buộc có liên quan đến vận mệnh chung của dân tộc Đối với Cedric dân tộc Saxon là trên hết, ông sẵn sàng hi sinh bản thân mình cho dân tộc

Giá trị lịch sử còn thể hiện ở những nhân vật và sự kiện lớn trong truyện như Richard, John, cuộc Thập Tự Chinh, việc Richard bị cầm tù, cuộc hội võ, sự áp bức bóc lột của bọn quý tộc, tình trạng xã hội hỗn độn, đen tối…

trai của vua Henry II và Eleanor xứ Aquitaine Ông sở hữu năng lực chính trị

và quân sự kiệt xuất tham vọng cao nhất của Richard là tham gia cuộc Thập

tự chinh lần thứ ba - sau khi Jerusalem bị Saladin chiếm đóng năm 1187 Richard đã bán cả chức quan chưởng ấn và các chức quan khác để có tiền tài trợ cho cuộc hành trình Năm 1190 ông lên đường tới vùng Đất Thánh (Jerusalem) Đến tháng 5, ông tới đảo Síp và kết hôn với Berengaria, con gái vua xứ Navarre Tháng 6/1191 ông tới Jerusalem và tháng 7 tới Acre Đến tháng 9, ông giành thắng lợi tại trận Arsuf, giúp quân thập tự chinh chiếm được Joppa Mặc dù Richard đã tiến đến rất gần mục tiêu chính của cuộc thập

tự chinh, Jerusalem vẫn ở ngoài tầm với Hơn nữa, mối bất hòa sâu sắc giữa quân đội Pháp, Đức và Anh còn phát sinh thêm nhiều rắc rối Sau một năm bế tắc, Richard và Saladin đạt được một thỏa thuận ngừng bắn, và Richard bắt đầu trở về quê nhà Trong tác phẩm Richard được hiện lên là một vị vua anh minh, tài giỏi và vị tha

Walter Scott đã tái hiện lại cuộc hội võ gay cấn, nhưng cũng hết sức hấp dẫn Hội võ được tổ chức ở Ashby thuộc quận Leicester, do hoàng tử

John làm chủ tọa Trong cuộc hội võ có những luật lệ như: Các hiệp sĩ phải đấu với bất kì người nào yêu cầu tỉ thí; hiệp sĩ nào muốn đấu có thể tùy chọn đối thủ bằng cách gõ đầu thương vào cái khiên của người này (nếu gõ cán thương vào khiên thì gọi là cuộc tỉ thí hữu nghị, còn lấy mũi thương gõ vào khiên thì gọi là cuộc đấu tử chiến); hiệp sĩ nào thắng được năm người sẽ là người chiến thắng và sẽ nhận được một con ngựa đẹp, điều vinh dự hơn là người đó sẽ được lựa chọn bà chúa Tình yêu và Sắc đẹp để trao phần thưởng cho người chiến thắng Tác giả tái hiện lại được cuộc hội võ lịch sử nhưng với tài năng của mình, ông đã khiến nó trở thành cuộc hội võ đáng nhớ trong lòng người đọc Ông đã sử dụng khéo léo các sự kiện lịch sử để tiểu thuyết của mình vừa thực, nhưng cũng vừa hư cấu khi thêm các chi tiết truyện khiến tác phẩm trở nên đặc sắc hơn

Chúng ta có thể thấy rõ giá trị lịch sử còn thể hiện rõ nhất ở sự áp bức bóc lột của quý tộc Bọn quý tộc người Norman luôn muốn chuộc lợi về mình, chúng tìm mọi cái để vơ vét tài sản của những dân tộc khác, chúng lên kế hoạch bắt cóc để đòi tiền chuộc Tiêu biểu cho sự áp bức đó là bọn Đầu bò, chúng đã lên kế hoạch bắt cóc Rebecca cô gái người Do Thái nhằm bắt cha của nàng cống nộp hết tài sản cho họ, chúng nó bắt Isaac nộp một nghìn cân bạc Tên Đầu Bò dùng những lời lẽ thô bạo, dọa nạt để bắt lão Do Thái nộp tiền

chuộc “Ta chỉ khẽ ra hiệu, là chúng sẵn sàng dùng thuốc độc, cọc nhọn, dao

găm, thừng chão để thi hành mệnh lệnh với ngươi” [8-tr.249] Thấy sự khốn

khổ của lão Do Thái tên quý tộc vẫn nụ cười lạnh lùng, lòng dạ sắt đá, không thèm để ý đến hắn Khi lão cương quyết không nộp tiền chuộc vì bọn chúng không tha cho con gái của hắn, tên quý tộc Norman cho người lột quần áo và xích Isaac lên trên những gióng sắt Sự tra tấn dã man tàn bạo, vì muốn có quyền lợi về mình bọn này không từ bỏ mọi thủ đoạn thậm chí ra giết người Một tác phẩm xuất sắc là bắt nguồn từ lịch sử, Walter Scott đã làm được điều đó trong tác phẩm của mình Tiểu thuyết của ông vừa có yếu tố hư cấu nhưng vẫn mạng đậm những sự thực lịch sử Chính những sự thực lịch sử

đó khiến cho tác phẩm sâu sắc hơn và thể hiện được những dụng ý của tác giả Scott đã thành công trong việc đặt các nhân vật trong bối cảnh lịch sử, thể hiện các biến cố lịch sử, mô tả tỉ mỉ những phong tục tập quán, ngôn ngữ một cách chân thực nhất

Qua kiểu cốt truyện lịch sử trong tiểu thuyết Ivanhoe Walter Scott đã thể

hiện được tinh thần yêu nước của người Anh đồng thời diễn tả sinh động những mâu thuẫn của đời sống Anh trước sự thử thách của lịch sử Qua đó cũng thể hiện được những mâu thuẫn của dân tộc, giữa chủ nghĩa yêu nước chân chính, tinh thần anh hùng của nhân dân với những con người có thái độ hời hợt

1.3 Cốt truyện có tính chất li kì

Ivanhoe là một tiểu thuyết hư cấu lịch sử nên trong tác phẩm các yếu tố

lịch sử đã làm hấp dẫn được người đọc Và hơn hết bằng tài năng của mình Walter Scott đã làm mới cốt truyện và lồng vào đó là một chủ đề mới

Câu chuyện kể về Cedric một hào trưởng, dõng dõi quý tộc Saxon nước Anh, ông rất căm thù quân xâm lược Norman, và mưu đồ khôi phục đất nước

Và ông có một người con trai là Ivanhoe theo Richard đệ nhất dự cuộc Thập

Tự Chinh ở Palestine Tuy vua Richard thuộc dòng dõi Norman nhưng là người công bằng yêu nước Từ Palestine, Richard và Ivanhoe bí mật về nước, cải trang dự hội võ, đánh thắng bọn hiệp sĩ, tay chân của hoàng tử John - em trai Richard đang cầm quyền nhiếp chính, nhưng phản bội anh và thông đồng với ngoại quốc hại Richard, mưu đồ chiếm ngôi Ivanhoe bị thương nặng và được Rebecca, một thiếu nữ đẹp, con một người do Thái giàu có là Isaac cứu chữa Sau đó thì bọn tay chân của John bắt cóc Cedric, Isaac và Rebecca để cưỡng bức nàng và bắt cả bọn nộp tiền chuộc Ivanhoe với người yêu là Rowena cũng bị bắt Tất cả bị giam vào một lâu đài kiên cố Ở ngoài, Richard cùng bọn lục lâm người Saxon, vì lòng yêu nước và yêu chuộng công lí, tổ chức công phá lâu đài để giải phóng họ Nhưng Rebecca bị một tên hiệp sĩ Norman là de Bosi - Guilbert phá vòng vây mang nhốt tại một tu viện Việc bại lộ, tên giáo trưởng buộc tội nàng có tà thuật mê hoặc giáo sĩ, định bắt thiêu sống trên giàn lửa Mặc dầu đang ốm, Ivanhoe vẫn hi sinh thân mình để chiến đấu cứu Rebecca De Boi - Guilbert chết một cách kì lạ, Rebecca thoát nạn và bè đảng phản quốc cuả John bị tiêu diệt

Các tình tiết, các sự kiện đều làm nổi bật tâm lí của nhân vật, phục vụ cho nội dung tác phẩm Trong tác phẩm ta không chỉ thấy được những cuộc chiến đấu mà còn thấy được tình yêu, niềm ao ước Tác giả đã đưa chúng ta

vào những tình tiết li kì như: Cuộc hội võ, tất cả mọi người đều muốn biết người hiệp sĩ thắng trận kia là ai mà dũng mãnh đánh thắng hết bọn hiệp sĩ còn lại Nhưng tác giả cũng không cho chúng ta biết mặt mũi và tên tuổi của hiệp sĩ đó luôn Vì người hiệp sĩ sau khi kèn hiệu nổi lên và xướng lệnh gọi tên đến hai lần không thấy đâu hết Và mãi sau người hiệp sĩ xuất hiện,

Walter Scott đã để lộ danh tính của Ivanhoe bằng chi tiết “Mấy viên giám trận

bất kể ý muốn riêng của chàng, không biết vì họ tôn trọng nguyên tắc hay cũng vì tò mò, học bèn lấy dao cắt đứt những sợi dây buộc mũ của chàng, và tháo những kháo cài ở cổ ra Chiếc mũ sắt vừa lật ra, người ta thấy hiện ra khuôn mặt một thanh niên khoảng hai mươi lăm tuổi, nét mặt khôi ngô, làm

da rám nắng, mớ tóc cắt ngắn rất đẹp phủ lòa quanh đầu” [8-tr.146]

Đến đây thì mọi người đã nhận ra chàng hiệp sĩ đó chính là Ivanhoe con trai của Cedric Nếu như chúng ta để ý thì ngay từ đầu tác phẩm Ivanhoe cũng không xuất hiện và mãi đến cuộc hội võ mới thấy Mở đầu tác phẩm chỉ thấy câu chuyện của anh chăn lợn Gurth và Wamba Điều này cũng tạo ta sự hấp dẫn của tác phẩm, người đọc muốn biết câu chuyện xảy ra như thế nào, muốn biết nhân vật chính trong tác phẩm ra sao thì phải đọc các chương tiếp theo Và càng đọc càng thấy sự li kì của nó, đấy cũng chính là sự thành công trong việc sáng tạo cốt truyện của Walter Scott

1.4 Kết hợp khéo léo nhiều mô típ truyện

Tiểu thuyết Ivanhoe là một tác phẩm nổi bật khi nhắc đến tên tuổi

Walter Scott Bên cạnh mặt nội dung hấp dẫn thì bạn đọc vẫn muốn chiêm ngưỡng đặc sắc nghệ thuật cuả ông

Walter Scott đã thực sự chi phối bạn đọc đặc điểm cốt truyện trong cuốn tiểu thuyết và đặc biệt nổi lên là sự kết hợp khéo léo các mô típ truyện

Về khái niệm “Mô típ” theo “Từ điển thuật ngữ”: Từ Hán Việt là mẫu

đề, có thể chuyển thành các từ “khuôn”, “dạng”, “kiểu” trong Tiếng Việt;

nhằm chỉ những thành tố, những bộ phận lớn hoặc nhỏ đã được hình thành ổn định, bền vững và được sử dụng nhiều lần trong văn học nghệ thuật, nhất là

trong văn học dân gian Có thể tìm thấy mô típ “người đội lốt cóc, lốt quả

thị”, “cục thịt bọc trứng sinh ra người” trong thần thoại của nhiều dân tộc

Quay trở lại với mô típ trong tiểu thuyết Ivanhoe Walter Scott đã khéo

léo xây dựng hàng loạt mô típ truyện Các mô típ có tầm quan trọng lớn đối với ý nghĩa của tác phẩm:

 Mô típ liên quan đến tình yêu (tình yêu đơn phương, tình yêu

bị cách trở, )

 Mô típ liên quan đến tranh đấu quyền lực

Đây là một câu truyện phiêu lưu, Ivanhoe là một hiệp sĩ người Saxon trở về từ cuộc Thập Tự Chinh và vẫn trung thành với Richard Plantagenet Cuốn sách chứa đầy những nhân vật đa dạng, cả hư cấu và lịch sử, cả thượng

võ và bỉ ổi: Richard Sư tử tâm, nữ tu Rebecca xinh đẹp; Isaac cha cô, Rowena đáng yêu và kiều diễm, Cedric người Saxon, Robin Hood và những người đàn ông vui vẻ, hoàng tử John nổi tiếng, Hiệp sĩ dòng đền Brian de Bosi - Gulbert, Urfried hữu dụng, người phục vụ Gurth trung thành và Wamba hài hước

Cuộc chiến mà Ivanhoe phải đối mặt là giữa những lời thề “cổ xưa” và

“hiện đại” không phải là Norman và Saxon hay người Do Thái với Kito giáo, mà là vấn đề nhân đạo và vô nhân đạo, hoặc đơn giản hơn cái tốt và cái xấu Đó là một thế giới tưởng tượng vươn tới hiện đại khi đối mặt với những định kiến và sự phóng túng, những đức hạnh và những tệ nạn Cuộc đấu đã diễn ra ở nhiều cấp độ, bất chấp những thách thức và cuối cùng đã thành công tốt đẹp

1.4.1 Mô típ liên quan đến tình yêu

Đây là tiểu thuyết hư cấu lịch sử, chủ yếu nói về lịch sử nhưng trong tác phẩm vẫn có xuất hiện của tình yêu Mô típ tình yêu trong tiểu thuyết thể hiện dưới nhiều dạng đó là tình yêu bị cách trở, tình yêu đơn phương và anh hùng cứu mĩ nhân

Tình yêu của Rowena với Ivanhoe là tình yêu bị cách trở, chàng là người bạn gắn bó từ nhỏ với nàng Họ bị ngăn trở từ chính trong gia đình của mình, vì sự nghiệp của dân tộc mà Cedric - cha của Ivanhoe đã không tán thành tình yêu đó, từ mặt người con trai của mình nhưng không vì thế mà ngăn cản được tình yêu của hai người Rowena vẫn luôn nhớ nhung, luôn rò

la tin tức về chàng Khi có một người hành hương đến nhà Cedric và có nhắc

đến Ivanhoe, nàng liền lập tức hỏi ngay về chàng “Bác gặp chàng ở đâu,

chàng có được mạnh khỏe hay không? Chúng ta nghe nói rằng chàng bị mệt nên phải lưu lại Palestine sau khi đoàn quân Anh quốc đã về nước; vì thế chàng bị bọn quân Pháp hành hạ, trong số ấy ai cũng biết có cả bọn thầy tu thuộc dòng Thánh Chiến” [8-tr.62]

Nàng vẫn hỏi tỉ mỉ thêm bao nhiêu điều nữa về Ivanhoe Rowena muốn biết bao giờ chàng trở về, chàng có được bình yên không và muốn Ivanhoe sẽ

có thể dự cuộc hội võ sắp tới “Này bác, lần cuối cùng bác gặp chàng, trông

chàng như thế nào? Bệnh tật có đến nỗi làm cho chàng gầy đi, xấu đi nhiều không?” [8-tr.63]

Trong cuộc hội võ, Rowena mong Ivanhoe sẽ có mặt để tham dự nhưng

mãi không thấy chàng đâu, và khi chàng “Hiệp sĩ bị Ruồng bỏ” lộ rõ danh tính,

nàng sững sờ nhận ra người yêu của mình, lo lắng cho vết thương của chàng Nhưng vì Cerdic không nhận Ivanhoe nữa nên không biết chàng sẽ đi đâu

Cerdic vẫn luôn ấp ủ cái mộng tranh thủ nền độc lập cho dân tộc ông, cũng vì thế mà ông đã tự nguyện hi sinh cả hạnh phúc gia đình của bản thân

và hi sinh quyền lợi của chính con trai mình Ông đã đuổi Ivanhoe ra khỏi nhà với hi vọng mối tình giữa nàng với chàng sẽ nhạt dần, và hàn gắn nhân duyên giữa Rowena với Athelstane Nhưng với bản tính cứng cỏi, với một tình yêu chung thủy dành cho Wilfred Ivanhoe, nàng không hề giấu giếm mối tình đó và

tuyên bố rằng “Nếu không lấy được chàng hiệp sĩ này thì thà cô gửi thân vào

một nhà tu kín nào đó còn hơn ngồi trên ngai vàng với Athelstane” [8-tr.211]

Khi bị bọn De Bracy bắt cóc và nàng nghe hắn nói Ivanhoe nằm trong

kiệu của lão Do Thái Rowena lo lắng cho chàng vô cùng, “Toàn thân run lẩy

bẩy không thể kìm giữ được” [8-tr.260] Tình yêu của họ xuất phát từ trái tim

vì vậy dù gặp nhiều khó khăn nhưng không thể ngăn cản được tình yêu đó Sau bao nhiêu khó khăn trắc trở thì cuối cùng Ivanhoe và Rowena cũng được Cedric chấp nhận tình yêu của hai người Và hôn lễ của họ đã được diễn ra được đích thân nhà vua tới dự và được nhà thờ công nhận hôn lễ một cách vô

cùng trịnh trọng Hai vợ chồng sống với nhau hạnh phúc đến già vì “họ sớm

yêu nhau nồng nàn từ hồi còn ít tuổi, họ lại càng quý nhau hơn vì nhớ tới bao trở ngại đã ngăn cản cuộc hôn nhân của họ” [8-tr.590]

Ngoài mối tình cách trở nhưng lại có một cái kết viên mãn giữa Rowena và Ivanhoe thì trong tác phẩm cũng nói tới những câu chuyện tình yêu khác Đó là mô típ tình yêu đơn phương: de Bracy dành cho Rowena, hay tình cảm của de Bois - Guilbert dành cho Rebecca Nhưng đó là muốn chiếm hữu chứ không phải tình yêu Cả de Bracy và de Bois - Guilbert thích hai cô gái đó vì họ xinh đẹp, vẻ đẹp của họ khác với những người con gái khác

Chính de Bracy đã sắp đặt từ trước để chiếm lấy trái tim của nàng

Rowena Hắn đã sửa soạn rất kĩ để đến gặp nàng “mũi giày của hắn cong vút

lên và xoắn tít như một cái sừng cừu đực; hắn đeo vào người đủ thứ trang sức cầu kì thời đó Hắn cạo râu thật nhẵn nhụi” [8-tr.257] Hắn tỏ những thái độ

trân trọng, những lời lẽ có cánh đối với nàng “Hỡi ôi! Nàng Rowena kiều

diễm, kẻ đứng trước mặt nàng đây là tù nhân, chớ không phải là người coi ngục Và lời phán truyền mà nàng đang chờ nơi tôi, thì chính de Bracy này lại khao khát trông đợi đôi mắt nhung kia nói lên đấy” [8-tr.257] Nhưng

Rowena cảm thấy có chịu với những lời lẽ đó của hắn và cho rằng đó là những lời lẽ xúc phạm nàng Nhưng hắn ta lại biện hộ cho mình vì yêu mến

vẻ đẹp của nàng nên mới có những lời lẽ như vậy Rowenna không hề biết hắn là ai, hắn đã để cho bọn ca công, bọn xướng lệnh ca tụng những chiến công của hắn Bị những lời lẽ sắc bén của Rowena nói thì be Dracy bối rối hắn bỏ cái giọng hênh hoang giả tạo trở về giọng bình thường thản nhiên hơn Nhưng vẫn hắn vẫn dùng thứ ngôn ngữ của bọn hát rong lang thang để nói chuyện với nàng, Rowena nói nhưng lời khiến hắn tức giận và bộ mặt của be

Dracy ngày càng lộ rõ “Này cô nàng, lời cô nàng khuyên thật chí lí; lời nói

hung hãn bao giờ cũng đi đôi với hành động bạo tàn Ta nói nàng hay: hoặc không bao giờ nàng ra khỏi lâu đài này, hoặc nàng chỉ ra được khỏi đây khi

đã trở thành Maurice de Bracy phu nhân Ta không quên thấy kế hoạch của

ta bị ngăn trở, và khi một nhà quý tộc Norman đã tôn giá trị của một người con gái Saxon lên bằng cách cầu hôn, thì cũng không cần phải cẩn thận quá

mà biện bạch về hành vi của mình với cô ta” [8-tr.259] Bắt đầu hắn lộ

nguyên hình là một con người tàn ác và giả tạo Khi không dùng được lời lẽ ngọt ngào, quay sang hắn nói những lời liên quan đến những người thân của nàng Hắn có thể sẽ tiết lộ bí mật Ivanhoe cũng có mặt trong lâu đài Đầu Bò

và nếu Đầu Bò biết thì tính mạng của chàng sẽ gặp nguy hiểm Nếu chấp thuận làm phu nhân, de Bracy sẽ cứu Ivanhoe và Cedric còn không thì sẽ chết hết và Rowena cũng không được tự do Với một con người như vậy, Rowena bình tĩnh trước những lời nói đó, không bị hắn dụ dỗ mà chấp nhận, nàng để mặc mọi thứ Nhưng nàng cũng không thể không suy nghĩ trước lời dọa nạt

về mạng sống cả người yêu và người cha đỡ đầu của mình, Rowena cảm thấy

bế tắc “Nàng đưa mắt nhìn quanh như muốn tìm người cầu cứu nhưng không

có ai, nàng lắp bắp thốt ra mấy tiếng kêu đứt đoạn, rồi giơ hai tay lên trời để mặc cho nỗi sầu khổ tuôn trào không thể cầm giữ nổi” [8-tr.263] Biết mình

đã làm đau khổ người đẹp, biết mình đã đi quá xa không lùi lại được nữa, và hắn nhận rõ ra rằng những lời đe dọa đó không thể lay chuyển được nàng De Bracy cảm động trước những giọt nước mắt và sự đau khổ của nàng, nhưng hắn biết xúc động cũng sẽ không được lợi gì hết, nàng sẽ không bao giờ chấp nhận tình cảm của hắn De Bracy ước mình có một trái tim sắt đá như Đầu

Bò, sẽ không rung động trước những tình cảnh đó Tình yêu của de Bracy dành cho Rowena không thể lớn hơn mục đích của hắn, hắn muốn chiếm đoạt

cả trái tim lẫn của cải nên đã lên kế hoạch sẵn sàng Thứ tình yêu đó sẽ không

có kết thúc tốt đẹp, vì quyền lợi nhiều hơn là vì người mình yêu

Bên cạnh mối tình đơn phương của de Bracy dành cho Rowena thì trong tác phẩm còn xuất hiện một mối tình nữa de Bois - Guilbert dành cho Rebecca Vẻ đẹp của nàng không chỉ de Bois - Guilbert thích, ngay hoàng tử John cũng yêu mến vẻ đẹp của nàng Hắn dùng những lời lẽ muốn thuyết phục Rebecca làm phu nhân của mình, nhưng dù cái chết khủng khiếp đang

kề sát bên cạnh cũng không khiến nàng mủi lòng, nàng ý thức làm chủ được

số phận của mình và sẵn sàng tìm lấy cái chết để thoát khỏi sự ô nhục Vẻ đẹp của Rebecca hiện ra ngay khi nàng có những thái độ kiên quyết, điều này

càng thu hút de Bois - Guilbert “Bois - Guilbert, con người kiêu hãnh ngang

tàng ấy, thấy rằng mình chưa bao giờ được ngắm một sắc đẹp nào nồng nàn

và có mãnh lực đến như thế” [8-tr.277] Trước sự cứng rắn của nàng, hắn đòi

hòa hảo nhưng Rebecca yêu cầu phải đứng cách xa nhau Bois - Guilbert giải

thích cho người đep biết vì sao hắn lại trở nên như vậy “Bao nhiêu ta đổ máu,

tất cả cốt cho nàng Adelaide de Montemare, khi trở về nước cùng với những

danh vọng ta ôm ấp thiết tha và đã phải đổ bao mồ hôi và máu mới đoạt được, thì ta thấy nàng đi theo một tên hộ sĩ người xứ Gascon rồi” [8-tr.278]

Chính vì bị phản bội như vậy nên hắn đã tách mình ra khỏi cuộc đời, hắn hi sinh tất cả những quyền sống loài người để đổi lấy quyền được trả thù và viễn tưởng của tham vọng lớn lao Khi lâu đài của Đầu Bò bị cháy chính Bois -

Guilbert đã cứu Rebecca ra khỏi lâu đài, hắn nói “Ta tìm được nàng đây rồi,

nàng sẽ thấy ta giữ đúng lời hứa, sung sướng cũng như hoạn nạn đều có nhau Bây giờ chỉ còn một lối thoát Ta sẽ vượt trăm ngàn nguy hiểm để tìm con đường sống cho nàng Đứng dậy, theo ta mau!” [8-tr.379] Hắn đưa

Rebecca ra khỏi lâu đài đang cháy rực, hắn còn tỏ ra quan tâm đến nàng khi

đưa nàng chạy thoát “Hắn luôn luôn quay ngựa lại kèm bên mình nàng và

quên cả bản thân có khi gặp nguy hiểm, hắn giơ cao chiếc khiên tam giác có bọc thép trước mặt nàng để che chở Chốc chốc, hắn lại xốc ngựa lên, mồm thét vang tiếng thét xung trận, chém gục xuống đất một người trong bọn quân tấn công đang tiến lên hàng đầu, rồi lập tức lại lùi ngựa về kèm sát bên ngựa của Rebecca” [8-tr.382] Qua những hành động đó chứng tỏ hắn cũng rất yêu

Rebecca, quan tâm, lo lắng đến nàng Hắn quỳ xuống chân Rebecca và nói

“Nhưng Rebecca ơi, ta vui lòng hi sinh địa vị tôn quý đó… ta vui lòng từ bỏ

danh vọng ấy… ta vui lòng nhường lại quyền lực kia, dầu rằng lúc này ta đã sắp nắm gọn tất cả trong tay rồi, miễn là nàng sắn lòng chỉ nói một câu thôi: Bois - Guilbert, tôi nhận chàng là người yêu cuả tôi” [8-tr.500] Nhưng

Rebecca không để ý đến tình cảm đó vì nàng biết sau thứ tình cảm đó là sự một âm mưu vụ lợi, hắn đổ hết mọi tội lỗi cho nàng Với một con người như vậy tình yêu không bao giờ lớn hơn được tham vọng, có thể hi sinh tất cả để đổi lấy quyền lực Rebecca cương quyết không chấp nhận những lời đề của hắn, hắn liền lộ rõ bản mặt giả tạo của mình, bây giờ không ai có thể cứu sống được người đẹp nữa, còn quyết định của hắn sẽ không bao giờ thay đổi được

“Ta đã cố lay chuyển quyết định của nàng mà vô hiệu, còn quyết định của ta

thì cũng như tiếng nói sắt thép của định mệnh, không thể dời đổi được” Tình

yêu của hắn dành cho Rebecca mục đích chính là muốn chiếm lấy tài sản của Isacc Đây là một con người đầy những tham vọng ghê gớm, tàn bạo xấu xa, tất cả đều vì mục đích, quyền lợi Tình yêu đơn phương trong tiểu thuyết chủ yếu là tình yêu gắn liền với quyền lợi, mục đích, cả de Bracy và Bois -

Guilbert là những tên tham lam ham mê sắc đẹp Tình yêu không xuất phát từ trái tim nên chúng không thể chiếm được trái tim của các người đẹp

Tình yêu đơn phương còn được thể hiện qua tình cảm mà Rebecca dành cho Ivanhoe Đó là một tình yêu trong sáng, nàng chỉ quan tâm chàng từ những hành động khi chăm sóc Ivanhoe bị bệnh Khi hai người cũng bị nhốt trong lâu đài của tên Đầu Bò, lúc ấy Rebecca mới nhận ra được tình cảm của

mình dành cho Ivanhoe “Khi thấy mình lại được ở bên cạnh Ivanhoe một lần

nữa, Rebecca cũng lấy làm ngạc nhiên; nàng lại cảm thấy rõ ràng mình sung sướng một cách đặc biệt, trong khi xung quanh hai người, ai cũng đang lo lắng hoặc tuyệt vọng” [8-tr.343] Nhưng tình cảm đó Rebecca không nói ra

luôn giấu kín trong lòng, không ai biết hết, người đọc có thể cảm nhận được qua hành động của nàng: dịu dàng, chu đáo, quan tâm săn sóc

Mô típ tình yêu trong tiểu thuyết còn được thể hiện dưới dạng anh hùng cứu mĩ nhân Cảm tạ trước sự cứu giúp của Rebecca đối với Ivanhoe, chính nàng là người đã chăm sóc, chữa bệnh Khi biết nàng gặp nguy hiểm, chàng mặc dầu bị ốm vẫn hi sinh bản thân mình Hành động đó vừa là sự trả ơn vừa

là việc mà một hiệp sĩ chân chính nên làm Rebecca bị nhốt ở tu viện Templestowe, nàng bi dẫn đến ngồi trong một chiếc ghế màu đen, kê sát cạnh

đống củi, nàng sắp bị đưa lên giàn lửa thiêu sống “Thoạt nhìn vào chỗ khủng

khiếp, nơi cái chết của nàng đang được sửa soạn, một cái chết khổ sở về tinh thần và đau đớn về thể xác, nàng rung mình nhắm mắt lại, hình như thỉnh thoảng nàng lại lẩm bẩm cầu kinh vì thấy đôi môi nàng mấp máy, nhưng không ai nghe rõ Sau độ một phút, nàng mở mắt ra nhìn chằm chằm vào đống củi khô như muốn cho tinh thần làm quen với vật đó, đoạn lấy dáng vẻ

tự nhiên nàng từ từ ngoảnh mặt nhìn đi nơi khác” [8-tr.567] Cứ ngỡ sẽ không

ai bênh vực một cô gái làm nghề phù thủy, nghĩ cô sẽ chết thì bất ngờ có một hiệp sĩ xuất hiện, mọi người hỏi tên họ và địa vị của hiệp sĩ thì chàng đáp lại

“Ta là một nhà hiệp sĩ quý tộc, đến đây để bênh vực bằng gươm giáo cho

chính nghĩa của người con gái kia tên là Rebecca, con gái của Isaac York, để xác minh rằng lời kết tội nàng là giả mạo, không đúng sự thực, và để tuyên bố rằng Brian de Bois - Guilbert là một tên bội phản, một tên sát nhân, một thằng dối trá” [8-tr.572] Khi xướng lệnh cất lên hai đấu sĩ lao vào cuộc

chiến, Ivanhoe dùng tất cả sức lực của mình để hạ gục kẻ thù, kết quả Bois -

Guilbert nằm im không động đậy và cuối cùng hắn đã chết, Rebecca đã được trả tự do Ivanhoe hi sinh bản thân mình để cứu Rebecca vì chàng biết nàng là một người tốt, và bị Bois - Guilbert hãm hại

Vì là một câu chuyện lịch sử hư cấu nên mô típ về tình yêu không được nói đến nhiều trong tác phẩm Bên cạnh những cuộc đấu giữa các hiệp sĩ thì

đó còn là những cuộc tranh đấu chiếm hữu người đẹp

Với Walter Scott ông có quan niệm rất tiêu cực về hạnh phúc, ông cho rằng hạnh phúc là ở chỗ biết chịu đựng những đau khổ và thiệt thòi trong cuộc sống Theo ý Chúa Trời, nên đã để cho Rebecca thất tình trở về Palestine, tìm quên trong những việc thiện, lấy sự hi sinh những tình cảm cá nhân của mình làm hạnh phúc Chính vì vậy, mặc dù Rebecca là một nhân vật ông khá ưu ái nhưng cô không có một cái kết tốt đẹp

Không cho nàng một tình yêu trọn vẹn, tuy vậy những tình cảm của nàng dành cho Ivanhoe vẫn rất trong sáng, và rồi cuối cùng nàng phải giữ trong lòng mối tình đơn phương của mình đến Palestine

Cuộc chiến như không gay go, khốc liệt không phải vì Walter Scott không muốn dẫn nó đến đỉnh điểm của cao trào mà là vì ông là một nhà văn lãng mạn nên bên cạnh những chi tiết, những tình huống trong tác phẩm chiến tranh sắc tộc là vậy, bao nhiêu gian khổ hy sinh là vậy nhưng tác giả vẫn không quên để cho nhân vật của mình được yêu, được sống hết mình với tình yêu của mình

Trong tác phẩm ta dường như quên đi những phút giây xung đột khi đọc những dòng tác giả để cho Rewena luôn chờ đợi tình yêu của mình là Ivanhoe, chờ đợi dù không biết chàng ra sao hay đang ở nơi nào Ivanhoe kiên cường, bất khuất, anh dũng trong cuộc chiến sắc tộc và trong cả cuộc hội võ nhưng chàng vẫn rung động, vẫn xao xuyến khi nhìn thấy Rowena ngồi trên kháng đài Còn về phần Rebeca, Walter Scolt đã ông không quên đưa vào những yếu tố tình cảm và cả thiên nhiên

1.4.2 Mô típ liên quan đến tranh đấu quyền lực

Trong các tiểu thuyết hư cấu lịch sử thì mô típ liên quan đến việc tranh đấu quyền lực xuất hiện khá nhiều, nó khiến tác phẩm trở nên kịch tính hơn