Bài giảng Tin học 6_ca nam

• Với sự ra đời của máy tính, ngành tin học ngày càng phát triển mạnh mẽ và có nhiệm vụ chính là nghiên cứu việc thực hiện các hoạt động thông tin một cách động trên cơ sở sử dụng máy

CHƯƠNG I

LÀM QUEN VỚI TIN HỌC

VÀ MÁY TÍNH ĐIỆN TỬ

BÀI 1

THÔNG TIN VÀ TIN HỌC

1 Thông tin là gì?

Các em hiểu như thế nào về thông tin?

Ví dụ:

+ Nhiệt độ hôm nay là 30 o c

+ Trận bóng tối qua có kết quả là ….

+ Bạn Tuấn nặng 35KG

+ Cái bàn này màu vàng và cứng quá.

……

•Khái niệm: Thông tin là tất cả những gì đem lại sự hiểu biết về

thế giới xung quanh (sự vật, sự kiện…) và về chính con người.

1 Thông tin là gì?

Các em thường nhận thông tin bằng những cách nào?

+ Đọc sách báo

+ Xem Tivi, nghe đài

+ Xem quảng cáo

+ Đi học trên lớp

+ Giao lưu với bạn bè

+ Sử dụng Internet

2 Hoạt động thông tin của con người

• Việc nhận, xử lí, lưu trữ và truyền thông tin được gọi là hoạt động thông tin

Thông tin vào Xử lí Thông tin ra

Quá trình xử lí thông tin

- Thông tin trước xử lí gọi là thông tin vào

3 Hoạt động thông tin và tin học

- Tin học là ngành khoa học chuyên nghiên cứu việc thực hiện các hoạt động thông tin

- Máy tính là một công cụ lao động của ngành tin học

- Ngày nay với sự phát triển không ngừng của tin học, máy tính được sử dụng cho mọi lĩnh vực của cuộc sống

3 Hoạt động thông tin và tin học

• Hoạt động thông tin của con người

được tiến hành trước hết nhờ vào điều gì?

Hoạt động thông tin trước hết là nhờ các giác quan và bộ não Các giác quan giúp con người tiếp nhận thông

tin Bộ não thực hiện việc xử lí biến đổi, đồng thời là nơi để lưu trữ thông tin thu nhận được.

3 Hoạt động thông tin và tin học

• Khả năng các giác quan và bộ não của con

người có giới hạn không?

Khả năng của các giác quan và bộ não con người trong các hoạt động thông tin chỉ

có hạn

• Với sự ra đời của máy tính, ngành tin học

ngày càng phát triển mạnh mẽ và có nhiệm

vụ chính là nghiên cứu việc thực hiện các

hoạt động thông tin một cách động trên cơ sở

sử dụng máy tính điện tử

Củng cố

• Hãy cho biết thông tin là gì?

• Hãy cho biết hoạt động thông tin bao

gồm những việc gì? Công việc nào là quan trọng nhất?

• Hãy cho biết một trong các nhiệm vụ

chính của tin học là gì ?

Củng cố

• Bài tập 2: Em hãy nêu một số ví dụ cụ thể về

thông tin và cách thức mà con người thu

nhận thông tin đó

Ví dụ: Tiếng gà gáy sáng

- Cách thức mà con người thu nhận thông tin là: nghe được bằng tai (thính giác)

Củng cố

• Bài tập 3: Những ví dụ nêu trong bài học

đều là những thông tin mà em có thể tiếp

nhận được bằng tai (thính giác), bằng mắt

(thị giác) Em hãy thử nêu ví dụ về những

thông tin mà con người có thể thu nhận được bằng các giác quan khác

• - Ví dụ như mùi (thơm, hôi), vị (mặn, ngọt)

hay những cảm giác khác như nóng, lạnh, … Hiện tại máy tính chưa có khả năng thu thập

và xử lí các thông tin dạng này

Củng cố

• Bài tập 4: Hãy nêu một số ví dụ minh hoạ về hoạt

động thông tin của con người.

• - Ví dụ: Con người học tập, lưu trữ tài liệu xử lí

công việc và đưa ra quyết định.

• Bài tập 5: Hãy tìm thêm ví dụ về những công cụ và

phương tiện giúp con người vượt qua hạn chế của các giác quan và bộ não.

• - Ví dụ: Xe có động cơ để đi nhanh hơn, cần cẩu

để nâng được những vật nặng hơn, chiết cân để

giúp phân biệt trọng lượng, trong đó máy tính có những điểm ưu việc hơn hẳn

KT

ư

BÀI 2

THÔNG TIN

VÀ BIỂU DIỄN THÔNG TIN

KIỂM TRA BÀI CŨ

• Câu 1: Em hãy cho biết thông tin là gì? Nêu

một ví dụ về thông tin

• Câu 2: Hãy cho biết một trong các nhiệm vụ

của tin học là gì? Tìm những công cụ và

phương tiện giúp con người vượt qua hạn chế của các giác quan và bộ não

1 Các dạng thông tin cơ bản

- Dạng văn bản: Là những thông tin thu được

từ sách vở, báo, tạp chí …

- Dạng hình ảnh: Là những thông tin thu được

từ những bức tranh, những đoạn phim…

- Dạng âm thanh: Là những thông tin mà em nghe thấy được

2 Biểu diễn thông tin

- Biểu diễn thông tin: Là cách thể hiện thông tin dưới dạng cụ thể nào đó

-Vai trò của biểu diễn thông tin:

+ Biểu diễn thông tin giúp cho việc truyền và nhận thông tin một cách dễ dàng.

+ Biểu diễn thông tin có vai trò quyết định trong các hoạt động thông tin của con người.

3 Biểu diễn thông tin trong máy tính

• Để máy tính có thể giúp con người xử lý

thông tin thì thông tin cần được biểu diễn dưới dạng phù hợp

• Thông tin thường được biểu diễn dưới dạng

dãy bit chỉ bao gồm 2 ký hiệu 0 và 1 (còn gọi

là dãy nhị phân)

• Do vậy thông tin cần được biến đổi thành

dãy bit thì máy mới có thể xử lí được

3 Biểu diễn thông tin trong máy tính

• Khi thông tin được biểu diễn trong máy tính,

người ta gọi là Dữ liệu

• Để trợ giúp con người trong các hoạt động

thông tin, máy tính cần:

– Biến đổi thông tin đưa vào máy tính thành dãy bit – Biến đổi thông tin lưu trữ dưới dạng dãy bit thành các dạng thông tin cơ bản

3 Biểu diễn thông tin trong máy tính

- Nêu một vài ví dụ minh hoạ việc có thể biểu diễn thông tin bằng nhiều cách đa dạng khác nhau

- Theo em, tại sao thông tin trong máy tính

được biểu diễn thành dãy bit?

Bài 3

EM CÓ THỂ LÀM ĐƯỢC NHỮNG GÌ

NHỜ MÁY TÍNH

KIỂM TRA BÀI CŨ

• Câu 1: Nêu các dạng cơ bản của thông tin và

cho ví dụ cụ thể

• Câu 2: Nêu vai trò của biểu diễn thông tin và

cho biết dữ liệu là gì?

Bài 3

EM CÓ THỂ LÀM ĐƯỢC NHỮNG GÌ

NHỜ MÁY TÍNH

1 Một số khả năng của máy tính

* Khả năng tính toán cực nhanh

Máy tính có khả năng thực hiện hàng tỉ phép tính trong một giây

* Tính toán với độ chính xác cao

Máy tính có thể tính chính xác đến hàng nghìn chữ số sau dấu phẩy

1 Một số khả năng của máy tính

* Khả năng lưu trữ lớn

Bộ nhớ của một máy tính cá nhân thông thường có thể lưu trữ được khoảng 100.000 cuốn sách

* Khả năng làm việc không mệt mỏi

Máy tính có thể làm việc suốt 24/24 giờ mà không cần phải nghỉ Điều mà con người không bao giờ có thể làm được

2 Có thể dùng máy tính điện tử vào

những việc gì?

* Thực hiện các tính toán

- Giúp giải các bài toán khoa học – kỹ thuật

* Tự động hóa các công việc văn phòng

- Có thể sử dụng máy tính để làm văn bản, giấy mời, in ấn … hoặc sử dụng để thuyết trình trong các hội nghị

2 Có thể dùng máy tính điện tử và o

những việc gì?

* Hỗ trợ công tác quản lí

- Có thể sử dụng máy tính để quản lí một công ty, một tổ chức hay một trường học…

* Công cụ học tập và giải trí

- Em có thể học ngoại ngữ, làm thí nghiệm, làm toán hay nghe nhạc, xem phim, chơi game … trên máy tính

2 Có thể dùng máy tính điện tử vào

những việc gì?

* Điều khiển tự động và Robot

- Có thể sử dụng máy tính để điều khiển các dây truyền sản xuất, điều khiển vệ tinh, tàu vũ trụ…

* Liên lạc, tra cứu mua bán trực tuyến

- Chúng ta có thể gửi thư điện tử, tham gia vào các

diễn đàn, trao đổi trực tuyến … thông qua mạng Internet

- Ngoài ra chúng ta còn có thể mua bán qua mạng

mà không phải đến tận cửa hàng để mua.

3 Máy tính và điều chưa thể

• Máy tính chỉ làm được những việc do con

người chỉ dẫn cho máy

• Máy tính không có cảm giác hay không

phân biệt được mùi vị, …

• Máy tính không có tư duy hay không biết

suy nghĩ mà nó chỉ biết làm những gì mà con người đã hướng dẫn cho nó

=> Hy vọng trong tương lai máy tính có thể làm được những gì mà con người mong muốn

Bài 4:

MÁY TÍNH VÀ PHẦN MỀM MÁY TÍNH

1 Mô hình quá trình ba bước

Nhập (Input) Xử lí Xuất (Output)

Process

2 Cấu trúc chung của máy tính điện tử

Bé nhí ngoµi

Bé xö lý trung t©m

Bé ®iÒu khiÓn Bé sè häc/logic

Bé nhí trong

Cấu trúc chung của một máy tính bao gồm:

2 Cấu trúc chung của máy tính điện tử

Máy tính hoạt động dưới sự hướng dẫn của các chương trình

Chương trình là một chuỗi các câu lệnh, mỗi câu lệnh hướng dẫn một thao tác cần thực hiện

Tại mỗi thời điểm máy thường chỉ thực hiện một lệnh nhưng nó thực hiện rất nhanh

2 Cấu trúc chung của máy tính điện tử

Bộ xử lí trung tâm (CPU): Tính toán, điều khiển và phối hợp mọi hoạt động của máy tính theo các chương trình

Bộ nhớ trong: Lưu trữ chương trình và dữ liệu khi máy hoạt động

Thành phần chính là RAM, khi tắt máy mọi thông tin trong RAM bị xoá hết

Bộ nhớ ngoài: Lưu trữ lâu dài chương trình

và dữ liệu

Thường là ổ đĩa cứng, đĩa mềm, đĩa

2 Cấu trúc chung của máy tính điện tử

Đơn vị chính để đo dung lượng bộ nhớ là byte (bai), ký hiệu là B Các thiết bị nhớ có thể lên tới hàng tỉ byte

2 Cấu trúc chung của máy tính điện tử

Các thiết bị vào: Dùng để đưa thông tin vào, gồm chuột, bàn phím, máy quét,…

Các thiết bị ra: Dùng để đưa thông tin ra, như màn hình, máy in, máy chiếu …

3 Máy tính là 1 công cụ xử lí thông tin

Máy tính là một thiết bị xử lí thông tin hiệu quả

- Nhận thông tin qua các thiết bị vào

- Xử lí và lưu trữ thông tin

- Đưa thông tin ra

VD: HĐH Windows Phần mềm ứng dụng: Là những phần mềm đáp ứng những nhu cầu cụ thể nào đó

VD: Microsoft Word, Internet Explorer,…

CHƯƠNG II

PHẦN MỀM DẠY HỌC

Bài 5: LUYỆN TẬP CHUỘT

1 Các thao tác với chuột

Nút phải

Nút trái

Các thao tác với chuột

* Di chuyển chuột: giữ và di chuyển chuột trên mặt phẳng (không nhấn bất cứ nút nào)

* Nháy chuột: nhấn nhanh nút trái chuột và thả tay

* Nháy nút phải chuột: nhấn nhanh nút phải

2 Luyện tập chuột với phần mềm Mouse Skills

Mức 1: luyện thao tác di chuyển chuột

Mức 2: luyện thao tác nháy chuột

Mức 3: luyện thao tác nháy đúp chuột

Mức 4: luyện thao tác nháy nút phải chuột.Mức 5: luyện thao tác kéo thả chuột

Khởi động phần mềm

Nháy đúp vào biểu tượng Mouse Skills

Luyện tập

Tiếp tục Kết thúc

- Các phím điều khiển: Ctrl, Alt, Shift,

Windows, Enter, Esc, Backspace, Tab, Caps lock, Spacebar (dấu cách)…

Bài 6 HỌC GÕ 10 NGÓN

4 Luyện tập:

h) Luyện gõ kết hợp các phím trện toàn bàn phím:

 Luyện gõ trên máy

i) Luyện gõ kết hợp phím Shift

 Dùng ngón út giữ phím Shift và gõ phím tương ứng sẽ cho chữ hoa tương ứng

Bài 8 QUAN SÁT TRÁI ĐẤT VÀ

CÁC VÌ SAO TRONG HỆ MẶT TRỜI

1 Các lệnh điều khiển quan sát

2 Thực hành

CHƯƠNG III

HỆ ĐIỀU HÀNH

KẾT THÚC

BÀI 9

VÌ SAO CẦN CÓ HỆ ĐIỀU HÀNH

1 Các quan sát

 Quan sát 1: H th ng đèn giao thông ệ ố

đi u khi n các phề ể ương ti n đi l i t i ệ ạ ạcác ngã t ư

1 N u không có đèn giao thông và ế

người đi u khi n thì đi u gì xãy ra?ề ể ề

2 H th ng đèn giao thông có nhi m ệ ố ệ

v gì? ụ

các phương tiện, đóng vai trò điều khiển

1 Các quan sát

@ Quan sát tranh ở đại hội liên đội

- Giả sử không có người điều khiển thì điều gì

1 Các quan sát

Quan sát 2: Thời khoá biểu đóng vai trò quan trọng trong việc điều khiển các hoạt động học tập của nhà trường

- Không có thời khoá biểu thì điều gì sẽ xãy ra?

- Vậy thời khoá biểu có vai trò như thế nào?

⇒ Nhận xét: Mọi hoạt động trong cuộc sống muốn suôn sẻ cần có một chương trình điều khiển

2 Cái gì điều khiển máy tính

 Muốn máy tính hoạt động được cần có

các chương trình điều khiển nó (vì máy tính hoạt động theo chương trình)

 Chương trình điều khiển hoạt động của

máy tính gọi là Hệ Điều Hành

3 Hệ điều hành điều khiển những gì

của máy tính

 Điều khiển các thiết bị của máy tính

Thường được điều khiển bằng phần mềm

hỗ trợ

 Tổ chức việc thực hiện các chương trình

(các phần mềm)

Câu hỏi bài tập

1/ Hãy quan sát các hiện tượng trong xã hội và trong cuộc sống xung quanh tương tự hai

quan sát đã nêu và đưa ra nhận xét của

mình?

- Trong cuộc sống và trong xã hội không thể

thiếu các phương tiện điều khiển

Ví dụ: Hoạt động thư viện hay đợt tổng vệ sinh trường lớp, một rạp hát…

Câu hỏi bài tập

2/ Vì sao cần có hệ thống đèn giao thông tại

các ngã đường phố khi có đông người qua

lại?

- Vì Hệ thống này có nhiệm vụ phân luồng cho các phương tiện, đóng vai trò điều khiển hoạt động giao thông

Câu hỏi bài tập

3/ Vì sao nhà trường lại rất cần có một thời khoá biểu học tập cho tất cả các lớp?

- Vì Thời khoá biểu có vai trò rất quan trọng trong việc điều khiển các hoạt động học tập trong nhà trường

Dặn dò

Xem lại nội dung đã học tìm thêm những ví

dụ về vai trò điểu khiển trong cuộc sống xung quanh Xem trước nội dung bài 10

Bài 10

HỆ ĐIỀU HÀNH LÀM NHỮNG VIỆC GÌ

1 Hệ điều hành là gì?

 Hệ điều hành không phải là thiết bị máy tính mà hệ

điều hành là một chương trình máy tính.

 HĐH là chương trình đầu tiên được cài đặt trên

máy tính Mọi chương trình khác muốn hoạt động được trên máy tính thì máy tính phải có hệ điều hành.

 Hiện nay, Windows là hệ điều hành thông dụng

nhất

=> Hệ điều hành là chương trình điều khiển sự hoạt

động của máy tính và điều khiển các chương trình

2 Nhiệm vụ chính của hệ điều hành

- Điều khiển phần cứng và tổ chức thực hiện các

chương trình máy tính.

Đây là nhiệm vụ quan trọng nhất của mọi HĐH.

- Cung cấp giao diện cho người dùng, Giao diện là

môi trường giao tiếp cho phép con người trao đổi thông tin với máy trong quá trình làm việc

- Tổ chức và quản lý thông tin trong máy tính

Câu hỏi bài tập

1/ Em hãy thử hình dung nếu máy tính không

có hệ điều hành thì điều gì sẽ xãy ra?

Không có hệ điều hành thì không thể làm việc được với máy tính

2/ Hệ điều hành là phần mềm hay phần cứng

• Hệ điều hành là phầm mềm máy tính.

Câu hỏi bài tập

3/ Hãy nêu sự khác nhau chính giữa hệ điều hành với một phần mềm ứng dụng

4/ Hệ điều hành có những nhiệm vụ gì đối với máy tính?

- Điều khiển phần cứng và tổ chức việc thực hiện phần mềm

- Cung cấp môi trường giao tiếp giữa người và máy tính

Câu hỏi bài tập

5/ Phần mềm nào được cài đặt đầu tiên trong máy tính.

- Phần mềm cài đặt đầu tiên là HĐH.

6/ Em hãy liệt kê các tài nguyên của mày tính theo hiểu biết của mình

- Tài nguyên máy tính là tất cả các thiết bị phần cứng và phần mềm

Câu hỏi bài tập

Bài 11

TỔ CHỨC THÔNG TIN

TRONG MÁY TÍNH

Giới thiệu:

- Chức năng chính của máy tính là xử lý thông tin.

- HĐH là chương trình điều khiển mọi hoạt động

của máy tính.

- Thông tin trong máy tính cần được tổ chức theo

cấu trúc nào đó để máy có thể truy cập thông tin hiệu quả nhất.

=> Thông tin trong máy tính được tổ theo môt cấu

trúc hình cây bao gồm các tệp và thư mục

1 Tệp tin

- Tệp (tập tin, file): là đơn vị cơ bản để lưu trữ

thông tin trên các thiết bị lưu trữ

- Các tệp tin được phân biệt với nhau bởi tên

tệp Tên tệp gồm 2 phần: phần tên và phần

mở rộng cách nhau bởi dấu chấm

- Phần tên không được chứa các ký tự đặc biệt.

- Phần mở rộng (phần đuôi): dùng để phân biệt kiểu của tệp tin

1 Tệp tin

- Các tệp tin thường gồm nhiều loại, nhưng thường

có một số loại cơ bản sau:

- Tệp tin dạng hình ảnh: tranh, ảnh, film,… có phần

2 Thư mục

- Để quản lý các tập tin một cách hiệu quả, hệ

điều hành tổ chức lưu trữ các tập tin theo các thư mục

- Mỗi thư mục có thể chứa các thư mục và tệp

2 Thư mục

- Mỗi ổ đĩa có một thư mục tạo tự động gọi là

thư mục gốc Thư mục gốc thường có tên là A:, B:, C:, D:, …

- Thư mục nằm trong thư mục khác được gọi

là thư mục con, thư mục ngòai gọi là thư mục mẹ

- Trong cùng một thư mục không được chứa 2

tệp tin hay 2 thư mục có cùng tên

3 Đường dẫn

- Để biết địa chỉ của một tệp tin hay thư mục,

ta cần biết đường đi từ thư mục gốc đến thư mục hay tệp tin đó

- Đường dẫn tới thư mục hoặc têp là dãy các

thư mục lồng nhau đặt cách nhau bởi dấu \, bắt đầu từ một thư mục xuất phát nào đó và kết thúc bằng thư mục hoặc tệp ấy