tiet 19 PHAN UNG HOA HOC(T2)

Phản ứng hóa học tiết 2 được thiết kế theo phương pháp bàn tay nặn bột. Phát triển được nhiều năng lực cho hs: năng lực thực hành, năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học. năng lực vận dụng kiến thức giải quyết các vấn đề thực tế...

Ngày soạn: 21/10/2018

Ngày giảng: 30/10/2018

Tiết 19

BÀI 13 - PHẢN ỨNG HOÁ HỌC (TIẾT 2)

A MỤC TIÊU

1 Kiến thức: HS biết được:

- Để nhận biết có phản ứng hóa học xảy ra dựa vào một số dấu hiệu có chất mới xuất hiện có tính chất khác với chất phản ứng như như thay đổi màu sắc, tạo kết tủa, khí thoát ra, tỏa nhiệt phát sáng

2 Kĩ năng

- Quan sát thí nghiệm, hình vẽ hoặc hình ảnh cụ thể, rút ra được nhận xét về phản ứng hóa học, điều kiện và dấu hiệu để nhận biết có phản ứng hóa học xảy ra

- Viết được phương trình hóa học bằng chữ để biểu diễn phản ứng hóa học

- Xác định được chất phản ứng (chất tham gia, chất ban đầu) và sản phẩm (chất tạo thành)

3 Thái độ

- Giáo dục ý thức tự giác, sáng tạo trong học tập bộ môn

- Tích hợp giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu

4 Định hướng phát triển năng lực

* Năng lực chung:

+ Năng lực giao tiếp

+ Năng lực tự học

+ Năng lực hợp tác

* Năng lực riêng:

+ Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học

+ Năng lực thực hành hóa học

+ Năng lực giải quyết vấn đề

B CHUẨN BỊ CỦA GV - HS.

GV: Hóa chấ: dd HCl, Na2SO4, BaCl2, đường, quả trứng, cồn

Dụng cụ: kẹp gỗ, ống nghiệm, đèn cồn

HS: Ôn lại bài tiết trước.

C: PHƯƠNG PHÁP: Bàn tay nặn bột, đàm thoại, thí nghiệm nghiên cứu…

D CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

ỔN ĐỊNH TỔ CHỨC

1 Mục tiêu: Kiểm tra sĩ số, ổn định nề nếp

2 Thời gian:1 phút

3 Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học: Phát vấn

4 Phương tiện: Không

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của HS

GV: - Kiểm tra sĩ số, ổn định trật tự - Cán bộ lớp báo cáo

KIỂM TRA BÀI CŨ

1 Mục tiêu: Kiểm tra kết quả tự học ở nhà của học sinh

2 Thời gian: 3 phút

3 Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học: Phát vấn

4 Phương tiện: các slide có nội dung liên quan

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của HS

GV chốt đúng sai, chấm điểm động viên hs

- 2 hs lên bảng mỗi hs viết 2 PT Viết các phương trình chữ cho các phản ứng hóa học sau

- Hs dưới làm vào vở

- Đối chiếu đáp án chấm bài cho bạn

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

1 Mục tiêu: HS xác định được vấn đề cần giải quyết trong bài

2 Thời gian 2 phút

3 Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học: Nêu tình huống có vấn đề

4 Phương tiện: video clip

GV nêu tình huống xuất phát

Gv chiếu video

? Quan sát hình ảnh của Timan từ lúc

còn trẻ đến khi về già có gì thay đổi về

màu sắc?

Có PUHH xảy ra trong hiện tượng đó

ko? Vì sao?

Hs xem

HS trả lời

Bị han gỉ Chuyển từ màu trắng sáng- nâu

Có PƯHH hóa học, có chất mới tạo thành

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Dấu hiệu nhận biết có phản ứng hoá học xảy ra.

1 Mục tiêu: HS biết dựa vào một số dấu hiệu có chất mới tạo thành như

thay đổi màu sắc, tạo kết tủa, khí thoát ra, để nhận biết có phản ứng

hóa học xảy ra

2 Thời gian: 20 phút

3 Phương pháp: Bàn tay nặn bột, đàm thoại phát hiện, hoạt động nhóm

4 Phương tiện: tranh ảnh, thí nghiệm

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Câu hỏi nêu vấn đề

Đối với một PƯHH bất kì, Làm thế

nào nhận biết có phản ứng hoá học

xảy ra?

- Ghi câu hỏi vào vở thực hành

Nêu ý kiến ban đầu của HS

- Em hãy mô tả những hiểu biết ban

đầu của mình vào vở thực hành (gv ghi

ở góc bảng):

- Yêu cầu đại diện các nhóm HS trình

bày những hiểu biết của mình

+ Dựa vào dấu hiệu nào để biết có phản

ứng hoá học xảy ra?

- Hệ thống các ý kiến HS đưa ra

- Ghi những hiểu biết ban đầu của mình vào vở thực hành

- Những ý HS có thể nêu ra:

+ Nhận biết có phản ứng hoá học xảy

ra dựa vào dấu hiệu có chất mới xuất hiên có tính chất khác với chất phản ứng

Đề xuất câu hỏi Tính chất khác cụ thể là gì ?Em còn

có thắc mắc nào để làm rõ hiểu biết ban

đầu? Hãy nêu những ý kiến thắc mắc

đó?

- Tập hợp các câu hỏi của các nhóm

- GV ghi các câu hỏi của hs lên bảng,

phân thành 2 nhóm:

+ Nhóm câu hỏi sẽ được giải quyết

thông qua thí nghiệm

+ Nhóm câu hỏi sẽ trả lời được qua

quan sát thực tế

- Các câu hỏi đề xuất của HS có thể là:

1 Chất mới xuất hiện có thay đổi

về trạng thái không?

2 Chất mới xuất hiện có thay đổi

về màu sắc như thế nào?

3 Quá trình xảy ra phản ứng có sinh ra nhiệt không? Có phát sáng không?

4 Trong tự nhiên và đời sống hàng ngày có phản ứng hóa học hay không?

5 Phản ứng hóa học có lợi hay có hại?

Đề xuất thí nghiệm nghiên cứu

1 Đề xuất thí nghiệm:

? Làm thế nào để trả lời được những câu

hỏi này?

- HS đưa ra phương án:

+ Quan sát thí nghiệm

+ Quan sát thực tế Hs đề xuất các thí nghiệm dựa vàocác PƯHH ở phần KTBC

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

+ Tìm thông tin trong SGK

+ Tìm thông tin trên internet

- Để trả lời được các câu hỏi đã đặt ra ở

trên ta cần nghiên cứu những thí

nghiệm nào?

- GV chọn TN cần nghiên cứu thêm

1/ Cho dd axit clohiđric vào cốc chứa

quả trứng

2 Đốt cồn

3/ Đun nóng đường

4/ Cho dung dịch Bari clorua tác dụng

với dung dịch natri sunfat.

- Cung cấp đồ dùng thí nghiệm

- Yêu cầu HS thảo luận về cách tiến

hành thí nghiệm

Lưu ý HS:

+ Cách lấy hóa chất: mỗi ống hút chỉ

dùng cho 1 lọ hóa chất

+ Đun hóa chất: hơ đều ống nghiệm

trên ngọn lửa đèn cồn trước khi đun tập

trung tại đáy ống nghiệm

2 Tiến hành thí nghiệm:

- Cho HS tiến hành thí nghiệm

- Bao quát lớp, hướng dẫn thêm, điều

chỉnh các sai lầm, giúp đỡ HS (khi cần

thiết)

- Dựa vào kết quả các thí nghiệm và

kết hợp với hiểu biết trong cuộc sống,

thảo luận nhóm để trả lời các câu hỏi

thắc mắc ở trên

GV chiếu hình ảnh về một số PƯHH

trong tự nhiên: hình ảnh một số đồ

dùng bằng kim loại bị gỉ, hình ảnh về

quá trình quang hợp ở cây xanh hs

thảo luận trả lời câu hỏi 4,5

- Nhận đồ dùng thí nghiệm và kiểm tra

Lớp trưởng lên điều khiển hoạt động TH

- Cử 1 1 hs lên bục giảng làm thí nghiệm

- 1 học sinh làm thư kí

- Các hs khác ghi lại hiện tượng quan sát được và giải thích trong vở thực hành theo hướng dẫn

- Trả lời các câu hỏi đề xuất:

+ Nhận biết có phản ứng:

1 Chất mới xuất hiện có thể thay đổi về trạng thái (xuất hiện chất khí, hoặc chất rắn không tan )

2 Chất mới xuất hiện có màu sắc khác với chất phản ứng

3 Có PƯHH sinh ra nhiệt, có trường hợp phát sáng

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

GV mở rộng: Trong công nghiêp dựa

vào PƯHH để điều chế các chất cần

thiết cho đời sống và sản xuất

- Trong tự nhiên có nhiều PƯHH

p/ư có ích như quá trình quang

hợp của cây xanh giúp không khí

trong lành

- Có nhiều PƯHH có hại: cháy

rừng, nổ khí trong các hầm lò, sự

gỉ của kim loại

? Em hãy kể ra các PƯHH mà em quan

sát được trong cs hằng ngày? Dấu hiệu

nào cho thấy có PƯHH xảy ra?

- Giáo dục ƯPVBĐKH- GDĐĐ

Trong cuộc sống hàng ngày có rất

nhiều PƯHH xảy ra.Việc hiểu về các

phản ứng hóa học giúp chúng ta biết

phát huy đc điểm mạnh khắc phục đc

điểm yếu Có những hiện tượng khắc

phục được nhưng cũng có những hiện

tượng chưa khắc phục được.Vì vậy cần

nâng cao hiểu biết và ý thức của mỗi

công dân tích lũy kiến thức sau này trở

thành những nhà khoa học, kĩ sư…

nghiên cứu và xử lí các vđ mà hiện nay

con người chưa giải quyết được…

4.Trong tự nhiên và đời sống hàng ngày có rất nhiều phản ứng hóa học

5 Có phản ứng hóa học có lợi, có phản ứng có hại

Hs có thể kể ra:

Đốt ga, thức ăn ôi thui, muối dưa, pháo hoa

Hs tự kết luận PƯHH diễn ra hàng ngày xung quanh ta:

Đánh diêm lấy lửa Đốt ga Thức ăn bị

ôi thiu, pháo hoa

Có phản ứng có lợi, có p/ư gây hại đối với con người

Kết luận, kiến thức mới

Tổ chức cho HS đối chiếu kết quả

nghiên cứu với hiểu biết ban đầu Nhận

xét

Trả lời câu 1, 2, 3 GV chốt kiến thức

* Làm thế nào nhận biết có phản ứng

hoá học xảy ra?

- Nhấn mạnh: Những tính chất khác

mà ta dễ nhận ra là: màu sắc hay trạng

thái (sủi bọt, kết tủa).

- Ngoài ra, sự toả nhiệt và phát sáng

cũng có thể là dấu hiệu có PƯHH xảy

ra

- Đối chiếu kết quả nghiên cứu với hiểu biết ban đầu:

* Nhận biết có phản ứng hoá học xảy

ra dựa vào dấu hiệu có chất mới xuất hiện có tính chất khác với chất phản

ứng:

- Có chất khí thoát ra (sủi bọt)

- Có chất kết tủa (chất không tan)

- Có sự thay đổi màu sắc

- Có sự tỏa nhiệt hoặc phát sáng

BẢNG CHUẨN KIẾN THỨC

được

Dấu hiệu nhận biết

có PƯHH xảy ra

Chất mới xuất hiện có

thay đổi về trạng thái

không?

-TN1: Cho dd axit clohiđric vào cốc chứa quả trứng

- Rót axit clohiđric vào cốc chứa quả trứng gà cho tới khi ngập ½ quả trứng

Sủi bọt ở vỏ trứng (có chất khí sinh ra)

Chất mới xuất hiện có trạng thái khác với chất phản ứng

- TN2: Dung dịch Bari clorua tác dụng với dung dịch natri sunfat.

-Rót khoảng 20 ml dung dịch Bari clorua vào ống đong hình trụ

- Nhỏ vài giọt dung dịch natri sunfat vào ống đong

Có chất rắn màu trắng xuất hiện

(kết tủa)

PƯHH có sinh ra nhiệt

không? Có phát sáng

không?

- TN: Đốt cồn Dùng diêm châm lửa đốt đèn

cồn

Cồn cháy sáng và tỏa nhiều nhiệt

Có tỏa nhiệt và phát sáng

Chất mới xuất hiện thay

đổi về màu sắc như thế

nào?

- TN: Đun nóng đường

-Lấy khoảng 2 muỗng đường vào ống nghiệm

-Hơ nóng đều đáy ống nghiệm -Đun tập trung tại chỗ có đường

Chất rắn màu trắng chuyển thành màu nâu cuối cùng thành màu đen

Có hơi nước thoát ra

Chất mới xuất hiện có màu sắc khác với chất phản ứng

Kết luận về kiến thức

mới

Dấu hiệu nhận biết có phản ứng hóa học xảy ra:

Chất mới xuất hiện có tính chất khác với chất phản ứng:

- Trạng thái: tạo chất khí hoặc chất không tan (kết tủa)

- Thay đổi màu sắc

- Có tỏa nhiệt hoặc phát sáng

- Gv tổng kết kiến thức toàn bài bằng sơ đồ tư duy và pp vấn đáp

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP- VẬN DỤNG

Mục tiêu: Viết được phương trình hóa học bằng chữ để biểu diễn phản ứng hóa học Xác định được chất phản ứng (chất tham gia, chất ban đầu) và sản phẩm (chất tạo thành) Tích hợp GD ƯPVBĐKH

Thời gian: 15 phút

Phương pháp: đàm thoại phát hiện, hoạt động nhóm

Phương tiện: bảng phụ, vở bài tập

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

- Y/c Hs làm BTTN

1 Trong các hiện tượng thiên nhiên sau

hiện tượng nào có phản ứng hóa học

a Sáng sớm khi mặt trời mọc sương mù

tan dần

b.Hơi nước trong các đám mây ngưng tụ

và rơi xuống tạo ra mưa

c Nạn cháy rừng tạo khói đen dày đặc

d khi mưa giông thường có sấm sét

- Y/c hs làm BT 1

Sắt để lâu ngày thường bị gỉ hay

còn gọi là bị oxi hóa (Do sắt tiếp

xúc với oxi và hơi nước có trong

không khí ẩm)

1 Dấu hiệu nào chứng tỏ phản ứng xảy

ra?

2 Dấu hiệu nào sau đây giúp ta khẳng định có PƯHH xảy ra?

a Có chất kết tủa (chất không tan)

b Có chất khí thoát ra (sủi bọt)

c Có sự thay đổi màu sắc

d Có sự tỏa nhiệt hoặc phát sáng

e Một trong số các dấu hiệu trên

h/s trả lời Đáp án: 1-c; 2-e

Hs làm việc cá nhân- sử dụng kĩ thuật động não

Bài tập 1 :

Hs trả lời

1 Có tạo chất rắn màu nâu đỏ.( thay đổi về màu sắc)

2 Không khí ẩm

2 Điều kiện để phản ứng xảy ra là gỡ?

3 Phản ứng trờn cú lợi hay cú hại cho

con người?

4 Muốn hạn chế phản ứng trờn xảy ra,

chỳng ta đó tiến hành cỏc biện phỏp

nào?

- Gv chiếu hỡnh ảnh bảo vệ đồ

dựng bằng sắt, đồng, nhụm ( Kl)

Yờu cầu hs làm bài tập

Bài tập 6 (sgk –t51):

Khi than cháy trong không khí

xảy ra phản ứng hoá học giữa

than và khí ôxi

a Em hãy giải thích vì sao cần

đập vừa nhỏ than trước khi đưa

vào bếp lò, sau đó, dùng que

lửa châm rồi quạt mạnh đến

khi than bén cháy thì thôi?

b Ghi lại phương trỡnh chữ của phản

ứng, biết rằng sản phẩm là khớ cacbon

đioxit

GV gọi hs trỡnh bày phần a

GV chấm điểm

Gv khai thỏc:

? Chỉ ra chất phản ứng? Chất sản phẩm

trong PT?

? Điều kiện để PWHH xảy ra?

? Dấu hiệu nào chứng tỏ cú phản ứng

húa học xảy ra?

? Phản ứng này cú lợi hay cú hại?

3 Cú hại

4 Sơn, mạ , trỏng men, Bụi dầu, mỡ … trờn bề mặt cỏc đồ dựng bằng sắt là ngăn khụng cho sắt tiếp xỳc với khụng khớ ẩm Khụng cú phản ứng hoỏ học xảy ra nờn phũng chống được gỉ.

HS làm việc cỏ nhõn

1 hs trả lời phần a

1 hs lờn bảng viết phần b

Phản ứng vừa cú lợi vừa cú hại

- Cú lợi cung cấp nhiệt để sử dụng trong sinh hoạt, sản xuất (nhiệt điện)

- Cú hại: sinh ra khớ cacbon đioxit làm ụ nhiễm khụng khớ, gõy hiệu ứng nhà kớnh

HOẠT ĐỘNG TèM TềI MỞ RỘNG

Mục tiờu: Tỡm hiểu thờm về cỏc phản ứng húa học trong cuộc sống

Thời gian: 4 phỳt

Phương phỏp: đàm thoại phỏt hiện, hoạt động nhúm

Phương tiện: video clip

1 Tìm hiểu hiện tượng: Khi nhai cơm

kĩ ta thấy có vị ngọt trong miệng

- Trong hiện tượng trên có xảy ra phản

ứng hóa học không? Nếu có hãy cho

biết điều kiện để xảy ra phản ứng

2 Tìm hiểu hiện tượng hình thành

thạch nhũ trong các hang động:

Động Thiên Cung – Vịnh Hạ Long,

động Thiên Đường – Vườn quốc gia

Phong Nha Kẻ Bàng

- Gv chiếu video

Trong hiện tượng trên có xảy ra phản

ứng hóa học không? Tìm hiểu và viết

PT Chữ cho PƯHH đó

- GV nêu tình huống:

Trong một chuyến đi thăm quan

vịnh Hạ Long, Lan được tận mắt

chứng kiến những hang động với

những thạch nhũ đủ hình dạng đẹp

mắt Lan cứ thắc mắc không biết

những nhũ đá được hình thành như thế

nào? Lan có bẻ một miếng nhũ đá về

làm kỉ niệm Theo em việc làm của

Lan là đúng hay sai? Tại sao?

- Gv mở rộng về tốc độ phản ứng:

có PƯHH xảy ra rất nhanh, có

pư lại xảy ra trong thời gian dài

…

HDVN

Làm bài tập:

Các bài 13.4- 13.6 (SBT-T9)

Đọc phần đọc thêm sgk

Học sinh tham khảo: Sự tiêu hóa ở miệng trong SGK Sinh học 8 trang 81

Hs xem video về sự hình thành hang động

HS có thể trả lời được ngay tại lớp hoặc về nhà tìm hiểu thêm

HS trả lời

Xử lí: Thấy được việc bẻ thạch nhũ tác động đến các hang động là việc làm sai làm mất đi vẻ đẹp của cảnh quan thiên nhiên- di sản thiên nhiên thế giới bởi thời gian hình thành những thạch nhũ đó rất dài

 RÚT KINH NGHIỆM:

Thời gian……… Nội dung ……… Phương pháp……… … ………

Giáo dục đạo đức liên hệ tới khoa học kĩ thuật Tích lũy kiến thức…

Nổ hầm lò – gd ý thức về an toàn lao động, kỉ luật trong khi làm việc, phân hủy xác động thực vật

PHỤ LỤC HƯỚNG DẪN HỌC BÀI PHẢN ỨNG HÓA HỌC (t2)

Nội dung IV: Dấu hiệu nhận biết có PƯHH xảy ra

Họ tên học sinh Lớp 8…

Đọc SGK và soạn vào vở thực hành

1 Câu hỏi nêu vấn đề:

Làm thế nào nhận biết có phản ứng hóa học xảy ra?

2 Nêu ý kiến ban đầu của em

3 Đề xuất câu hỏi:

4 Nêu phương án nghiên cứu trả lời các câu hỏi

5 Đề xuất thí nghiệm nghiên cứu (dựa vào các PUHH đã biết ở bài trước)

Tiến hành thí nghiệm: Chú ý cách sử dụng đèn cồn, cách rót hóa chất, cách đun hóa chất (đun tập trung tại đáy ống nghiệm trước khi đun tập trung tại đáy ống nghiệm)

Câu hỏi Thí nghiệm Cách tiến

hành

Quan sát mô

tả hiện tượng

Dấu hiệu nhận biết có PƯHH xảy ra

Kết luận về kiến

thức mới

Nội dung V: Luyện tập

1 Tóm tắt nội dung toàn bài bằng sơ đồ tư duy

2 Bài tập trắc nghiệm

3 Làm bài tập 5, 6 sgk T 51 vào vở bài tập

4 Tìm các PƯHH có trong đời sống hàng ngày