Trong những hành trang ấy, có lẽ sự chuẩn bị bản thân con người là quan trọng nhất.. Cần chuẩn bị những cái cần thiết trong hành trang mang vào thế kỉ mới, trong khi chúng ta đã chứng k
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NAM ĐỊNH ĐỀ THI THỬ THPT QUỐC GIA
TRƯỜNG THPT A NGHĨA HƯNG MÔN NGỮ VĂN 12
Thời gian: 120 phút (không kể thời gian giao đề) PHẦN I: ĐỌC – HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện yêu cầu:
Tết năm nay là sự chuyển tiếp giữa hai thế kỉ, và hơn thế nữa, là sự chuyển tiếp giữa hai thiên niên kỉ Trong thời khắc như vậy, ai ai cũng nói tới việc chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới, thiên niên kỉ mới
Trong những hành trang ấy, có lẽ sự chuẩn bị bản thân con người là quan trọng nhất Từ
cổ chí kim, bao giờ con người cũng là động lực phát triển của lịch sử Trong thế kỉ tới mà ai ai cũng thừ nhận rằng nền kinh tế tri thức sẽ là phát triển mạnh mẽ thì vai trò con người lại càng nổi trội
Cần chuẩn bị những cái cần thiết trong hành trang mang vào thế kỉ mới, trong khi chúng
ta đã chứng kiến sự phát triển như huyền thoại của khoa học và công nghệ, làm cho tỉ trọng trí tuệ trong một sản phẩm ngày càng lớn Chắc rằng chiều hướng này sẽ ngày càng gia tăng Một phần dưới tác động của những tiến bộ về khoa học và công nghệ, sự giao thoa, hội nhập giữa các nền kinh tế chắc chắn sẽ sâu rộng hơn nhiều
Trong một thế giới như vậy, nước ta phải cùng một lúc giải quyết ba nhiệm vụ: thoát khỏi tình trạng nghèo nàn lạc hậu của nền kinh tế nông nghiệp; đẩy mạng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đồng thời lại phải tiếp cận ngay với nền kinh tế tri thức Làm nên sự nghiệp ấy đương nhiên là những con người Việt Nam với những điểm mạnh và điểm yếu của nó
Cái mạnh của con người Việt Nam không chỉ chúng ta nhận biết mà cả thế giới đều thừa nhận là sự thông minh, nhạy bén với cái mới Bản chất trời phú ấy rất có ích trong xã hội ngày mai mà sự sáng tạo là một yêu cầu hàng đầu Nhưng bên cạnh cái mạnh đó cũng tồn tại không ít cái yếu Ấy là những lỗ hổng về kiến thức cơ bản do thiên hướng chạy theo những môn học “thời thượng”, nhất là khả năng thực hành và sáng tạo bị hạn chế do lối học chay, học vẹt nặng nề Không nhanh chóng lấp những lỗ hổng này thì thật khó bề phát huy trí thông minh vốn có và không thể thích ứng với nền kinh tế mới chứa đựng đầy tri thức cơ bản và biến đổi không ngừng
(Trích Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới, Vũ Khoan – tạp chí Tia sáng năm 2001)
Câu 1 (0.5 điểm) Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích trên Câu 2 (1,0 điểm) Theo tác giả, cái mạnh và cái yếu của con người Việt Nam là gì?
Câu 3 (1,0 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai đoạn văn:
Trang 2Tết năm nay là sự chuyển tiếp giữa hai thế kỉ, và hơn thế nữa, là sự chuyển tiếp giữa hai thiên niên kỉ Trong thời khắc như vậy, ai ai cũng nói tới việc chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới, thiên niên kỉ mới
Trong hành trang ấy, có lẽ sự chuẩn bị bản thân con người là quan trọng nhất Từ cổ chí kim, bao giờ con người cũng là động lực phát triển của lịch sử Trong thế kỉ mà ai ai cũng thừ nhận rằng nền kinh tế tri thức sẽ là phát triển mạnh mẽ thì vai trò con người lại càng nổi trội (vận dụng)
Câu 4 (0.5điểm) Thông điệp được gửi gắm qua đoạn trích?
PHẦN II: LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1(2,0 điểm) Từ văn bản phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ)
trình bày suy nghĩ của bản thân về ý kiến của tác giả: Trong những hành trang vào thế kỉ mới, thiên niên kỉ mới, sự chuẩn bị bản thân con người là quan trọng nhất
Câu 2(5,0điểm) Cảm nhận của anh(chị) về vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong đoạn thơ sau:
“Con sóng dưới lòng sâu Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ Ngày đêm không ngủ được Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức
Dẫu xuôi về phương bắc Dẫu ngược về phương Nam Nơi nào em cũng nghĩ Hướng về anh một phương
Ở ngoài kia đại dương Trăm ngàn con sóng đó Con nào chẳng tới bờ
Dù muôn vời cách trở
Cuộc đời tuy dài thế Năm tháng vẫn đi qua Như biển kia dẫu rộng Mây vẫn bay về xa
Làm sao được tan ra Thành trăm con sóng nhỏ Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn vỗ”
(Trích “Sóng”- Xuân Quỳnh- Ngữ văn 12 tập 1, NXB Giáo dục, 2016)
Trang 3Hướng dẫn chấm
2 Theo tác giả:
- Điểm mạnh của con người Việt Nam: Thông minh, nhạy bén với cái mới (0.5điểm)
- Điểm yếu của con người Việt Nam: Lỗ hổng về kiến thức cơ bản do thiên hướng chạy theo những môn học “thời thượng”, nhất là khả năng thực hành hạn chế do lối học chay, học vẹt nặng nề (0.5điểm)
1,0
3 - Biện pháp nghệ thuật: Điệp từ - điệp ngữ : sự chuyển tiếp giữa ; ai
ai cũng
- Tác dụng: Nhằm nhấn mạnh con người đang chuẩn bị bước sang một trang mới, chuẩn bị hành trang là điều cần thiết, mà hành trang quan trọng nhất chính là sự chuẩn bị bản thân mỗi người; tạo nhịp điệu cho câu văn…
0,5
0,5
4 HS nêu đúng thông điệp được gửi gắm qua đoạn trích Có thể nêu 1
trong các thông điệp sau:
- Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới là điều vô cùng quan trọng
và cần thiết
- Hành trang quan trọng nhất chính là sự chuẩn bị của bản thân con người
- Để có hành trang tốt nhất, thế hệ trẻ cần thấy rõ những điểm mạnh, điểm yếu của con người Việt Nam để phát huy những điểm mạnh, sửa đổi những hạn chế sao cho thích ứng tốt nhất với đòi hỏi của nhân loại trong thời đại mới
0,5
1 Trong những hành trang vào thế kỉ mới, thiên niên kỉ mới, sự chuẩn
bị bản thân con người là quan trọng nhất
2,0
Trang 4a) Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn.
Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp,
tổng-phân-hợp, móc xích hoặc song hành
b) Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Thí sinh xác định đúng vấn đề nghị luận: sự chuẩn bị bản thân con
người là quan trọng nhất
c) Triển khai vấn đề nghị luận
Thí sinh lựa chọn thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị
người là quan trọng nhất Có thể theo hướng sau:
- Hành trang là đồ dùng mang theo và các thứ trang bị khi đi xa.
Ở đây, dùng với nghĩa là hành trang tinh thần như tri thức, kỹ năng,
thói quen …
- Chuẩn bị hành trang bản thân con người là quan trọng nhất, vì:
+ Từ cổ chí kim, con người bao giờ cũng là động lực phát triển của
lịch sử
+ Đặc biệt trong thế kỉ mới (sự phát triển vũ bão của khoa học
công nghệ, trong một nền kinh tế tri thức) vai trò của con người lại
càng quan trọng hơn
(lấy ví dụ minh họa)
- Hiện nay vẫn còn một bộ phận thanh niên chưa xác định được mục
tiêu sống, sống hoang phí tuổi trẻ; lại có những bạn có mục đích sống
không lành mạnh, cho rằng sống chỉ là sự hưởng thụ, không có cống
hiến cho xã hội
- Mỗi con người cần chuẩn bị những hành trang về tri thức, học vấn;
về kĩ năng bằng cách:
+ Xác định được mục tiêu, lí tưởng sống rõ ràng, đúng đắn
+ Ý chí, sự quyết tâm theo đuổi những mục tiêu đó
+ Phát huy những điểm mạnh và loại trừ những điểm yếu
d) Chính tả, dùng từ, đặt câu.
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ nghĩa, ngữ pháp, tiếng Việt
e) Sáng tạo
0,25
0,25
1,0
0,25
Trang 52 Cảm nhận vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ qua đoạn thơ trích
trong “Sóng”- Xuân Quỳnh
5,0
a Đảm bảo cấu trúc của một bài văn nghị luận
Có đầy đủ Mở bài, Thân bài, Kết bài Mở bài giới thiệu được tác
giả, tác phẩm, đoạn trích; Thân bài triển khai được các luận điểm
thể hiện cảm nhận về đoạn trích; Kết bài khái quát được nội dung
nghị luận về đoạn trích
0,25
b Xác định đúng vấn đề nghị luận: Cảm nhận vẻ đẹp tâm hồn của
người phụ nữ qua đoạn thơ trích trong “Sóng”- Xuân Quỳnh
0,5
c Triển khai các luận điểm nghị luận: vận dụng tốt các thao tác
lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng
3,5
Trang 6Học sinh có thể sắp xếp các luận điểm theo nhiều cách nhưng về
cơ bản, cần đảm bảo những yêu cầu sau:
1.Giới thiệu tác giả tác phẩm
- Xuân Quỳnh là một trong những nhà thơ tiêu biểu nhất của thế hệ các nhà thơ trẻ thời chống Mĩ Thơ Xuân Quỳnh là tiếng lòng của một tâm hồn phụ nữ nhiều trắc ẩn, vừa hồn nhiên tươi tắn, vừa chân thành, đằm thắm và luôn da diết trong khát vọng hạnh phúc bình dị đời thưòng
- Bài thơ “Sóng” là kết quả của chuyến đi thực tế ở vùng biển Diêm Điền – Thái Bình cuối năm 1967 và được đưa vào tập thơ Hoa dọc chiến hào (1968) Con người Việt Nam thời kháng chiến lại viết về tình yêu – tình cảm riêng tư nhất và vĩnh hằng nhất của nhân loại Vì thế bài thơ được coi là bông hoa lạ vẫn nở dọc chiến hào trong những năm chống Mĩ
- Đoạn thơ diễn tả tình yêu của người phụ nữ tha thiết nồng nàn chung thủy muốn vượt lên thử thách của thời gian và sự hữu hạn của đời người
2 Cảm nhận vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong tình yêu
- Một trái tim yêu sôi nổi,mãnh liệt, một nỗi nhớ da diết (chiếm lĩnh
cả thời gian và không gian,chiều rộng và chiều sâu…) Con sóng dưới lòng sâu/Con sóng trên mặt nước…Lòng em nhớ đến anh/Cả trong
mơ còn thức.
– Tâm hồn luôn hướng về một tình yêu thủy chung son sắt Nơi nào
em cũng nghĩ/Hướng về anh – một phương
- Một tâm hồn ngập tràn niềm tin mãnh liệt vào tình yêu:Ở ngoài kia đại dương/Trăm ngàn con sóng đó/Con nào chẳng tới bờ/Dù muôn vời cách trở
+ Bất chấp không gian mênh mông của biển cả, những con sóng cuối cùng cũng vỗ vào bờ cát Vượt lên những gian nan cay đắng, người phụ nữ luôn tin vào cái đích cuối cùng của tình yêu Tương lai hạnh phúc nhất định sẽ đến với những người có trái tim yêu thương
- Tâm hồn nhạy cảm trước bước đi của thời gian và sự hữu hạn của
kiếp người: Hai cặp câu thơ : “Cuộc đời tuy dài thế/Năm tháng sẽ đi qua; Như biển kia dẫu rộng/ Mây vẫn bay về xa” đặt trong thế đối lập
giữa cái hữu hạn và vô hạn đưa đến một niềm suy tư pha chút ngậm ngùi của nữ sĩ về sự ngắn ngủi của cuộc đời và sự mong manh của
tình yêu
– Tâm hồn thánh thiện khao khát dâng hiến hi sinh: Làm sao được
tan ra/Thành trăm con sóng nhỏ/Giữa biển lớn tình yêu/Để ngàn năm còn vỗ
3.Đánhgiáchung
-Đoạn thơ thể hiện được vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong tình yêu,một tình yêu hiện đại,mới mẻ nhưng vẫn không tách rời truyền
thống
- Đặt bài thơ trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt, thi sĩ cất lên tiếng nói khát vọng về hạnh phúc Đây là minh chứng cho vẻ đẹp tâm hồn
0,5
2,5
0,5
Trang 7d) Chính tả, dùng từ, đặt câu.
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ nghĩa, ngữ pháp, tiếng Việt
0,25
e, Sáng tạo:
có cách diễn đạt độc đáo; sâu sắc suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về
nội dung hoặc nghệ thuật đoạn trích
0,5