Quản lý dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng ở trường trung học phổ thông vùng đồng bằng sông hồng tt

Vì vậy, tác giả luận án chọn đề tài: “Quản lý dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng ở trường Trung học phổ thông vùng đồng bằng sông Hồng” làm đề tài nghiên cứu.. Mục đích nghiên cứu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM - ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Tính

Phản biện 1………

Phản biện 2………

Phản biện 3………

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trường

họp tại: TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM - ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

Vào hồi… giờ… ngày…….tháng….năm 2019

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia;

- Trung tâm học liệu - Đại học Thái Nguyên;

- Thư viện Trường Đại học Sư phạm

1 Phạm Thị Như Phong (2017), "Về chất lượng dạy học ở trường

THPT theo mô hình đảm bảo chất lượng CIPO", Tạp chí Giáo dục, số đặc biệt, tháng 5/2017.

2 Phạm Thị Như Phong (2017), "Các yếu tố ảnh hưởng đến đảm

bảo chất lượng giáo dục THPT", Tạp chí Giáo dục, số 408, (kì

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đảm bảo chất lượng giáo dục, dạy học trong các cơ sở giáo dụccần được tiến hành một cách có hệ thống sao cho có sự đồng bộ giữaĐBCL đầu vào, ĐBCL quá trình và ĐBCLđầu ra; đồng thời, phải có

hệ thống quản lý tương ứng với từng khâu của quá trình giáo dục, dạyhọc nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, dạy học và ĐBCL giáo dục,dạy học Thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngành giáo dục nóichung và cấp THPT nói riêng đã có nhiều hoạt động đổi mới Theo

đó, các hoạt động quản lý trường học cũng từng bước được đổi mớitheo hướng tự chủ, tự chịu trách nhiệm về chất lượng giáo dục, dạyhọc Thực hiện mục tiêu này, trường THPT vùng đồng bằng sôngHồng đã tiến hành nhiều hoạt động, như: phát triển chương trình nhàtrường; bồi dưỡng nâng cao năng lực giáo viên; đổi mới phương pháp,hình thức tổ chức dạy học và đổi mới đánh giá kết quả học tập của họcsinh, theo đó là đổi mới quản lý nhà trường… Tuy nhiên, trong quátrình triển khai còn mang tính rời rạc, chưa đồng bộ, còn một số hạnchế, bất cập Đã có nhiều công trình nghiên cứu về QLDH ở trườngTHPT nhưng chủ yếu theo hướng nâng cao chất lượng dạy học, hoặcdạy học phân hóa, hoặc nâng cao chất lượng quản lý tổng thể theo môhình TMQ mà chưa có công trình nghiên cứu, luận án nào đi sâunghiên cứu về QLDH ở trường THPT theo tiếp cận ĐBCL Vì vậy, tác

giả luận án chọn đề tài: “Quản lý dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng ở trường Trung học phổ thông vùng đồng bằng sông Hồng” làm

đề tài nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng dạy học, QLDHtheo tiếp cận ĐBCL, đề tài đề xuất các biện pháp QLDH theo tiếp cậnĐBCL ở trường THPT vùng đồng bằng sông Hồng góp phần nângcao chất lượng giáo dục THPT và tính tự chủ, tự chịu trách nhiệmcủa nhà trường THPT về chất lượng dạy học đáp ứng yêu cầu đổimới giáo dục

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu đề tài

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình dạy học ở trường THPT

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài: biện pháp quản lý dạy họctheo tiếp cận ĐBCL ở trường THPT vùng đồng bằng sông Hồng

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của quản lý dạy học theo tiếp cậnĐBCL ở trường THPT

- Nghiên cứu thực trạng quản lý dạy học theo tiếp cận ĐBCL ởtrường THPT vùng đồng bằng sông Hồng

- Đề xuất biện pháp quản lý dạy học theo tiếp cận ĐBCL ởtrường THPT vùng đồng bằng sông Hồng

- Khảo nghiệm, thử nghiệm kiểm chứng biện pháp đề xuất

5 Giả thuyết khoa học

QLDH theo tiếp cận ĐBCL ở trường THPT góp phần nâng caochất lượng dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay, nếuđánh giá đúng thực trạng dạy học, QLDH và đề xuất được các biệnpháp quản lý mang tính đồng bộ giữa quản lý chất lượng đầu vào vớiquản lý quá trình và quản lý chất lượng đầu ra của QTDH sẽ nângcao chất lượng dạy học theo tiếp cận ĐBCL ở trường THPT

6 Tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

6.1 Các phương pháp tiếp cận: phương pháp tiếp cận hệ thống;

phương pháp tiếp cận QTDH; phương pháp tiếp cận thực tiễn.

6.2 Các phương pháp nghiên cứu: nhóm phương pháp nghiên cứu

lý luận; nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn; các phương pháp

hỗ trợ.

6.3 Câu hỏi nghiên cứu

QLDH theo tiếp cận ĐBCL ở trường THPT dựa trên cơ sở lýluận nào? Thực tế QLDH ở trường THPT vùng đồng bằng sôngHồng hiện nay đã tiếp cận theo ĐBCL chưa? Những biện pháp nào

có thể sử dụng để QLDH theo tiếp cận ĐBCL ở trường THPT vùngđồng bằng sông Hồng

7 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu các biện pháp QLDH theo tiếp cậnĐBCL: ĐBCL đầu vào, ĐBCL quá trình và ĐBCL đầu ra của Hiệutrưởng trường THPT công lập vùng đồng bằng sông Hồng

8 Những luận điểm cần bảo vệ

QLDH theo tiếp cận ĐBCL ở trường THPT là quá trình chủthể quản lý tiến hành đồng bộ các khâu quản lý đầu vào, quá trình vàquản lý đầu ra

QLDH ở trường THPT vùng đồng bằng sông Hồng đã quantâm đến vấn đề ĐBCL Tuy nhiên, chưa thể hiện tính đồng bộ giữacác khâu quản lý đầu vào, quá trình và quản lý sản phẩm đầu ra.Thực hiện tốt các biện pháp quản lý đầu vào, quá trình và đầu

ra của quá trình dạy học sẽ nâng cao chất lượng dạy học ở trườngTHPT vùng đồng bằng sông Hồng

9 Kết quả nghiên cứu mới của luận án

Xây dựng cơ sở lý luận về dạy học và QLDH theo tiếp cậnĐBCL ở trường THPT, phân tích các yếu tố chủ quan, khách quanảnh hưởng tới QLDH theo tiếp cận ĐBCL ở trường THPT

Khái quát hóa thực trạng dạy học và QLDH theo tiếp cậnĐBCL ở trường THPT vùng đồng bằng sông Hồng hiện nay, phântích nguyên nhân của thực trạng

Đề xuất được hệ thống biện pháp QLDH theo tiếp cận ĐBCL ởtrường THPT vùng đồng bằng sông Hồng góp phần nâng cao chấtlượng dạy học và đổi mới giáo dục hiện nay

10 Cấu trúc của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo,luận án gồm 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý dạy học theo tiếp cận

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC

THEO TIẾP CẬN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Những nghiên cứu về quản lý dạy học

1.1.1.1 Những nghiên cứu trên thế giới

Các xu hướng cơ bản trong QLDH được các nhà nghiên cứutrên thế giới đã tiến hành:

(1) Nghiên cứu QLDH gắn với hoạt động giám sát, đánh giá,điều chỉnh QTDH theo hướng nâng cao chất lượng dạy học

(2) Nghiên cứu QLDH trong mối liên hệ với phong cách giảngdạy và phong cách học tập của học sinh nhằm nâng cao hiệu quả củahoạt động dạy học

(3) Nghiên cứu QLDH tập trung vào mối quan hệ giữa quản

lý, lãnh đạo nhà trường và công việc dạy học của giáo viên để tìmkiếm giải pháp nâng cao chất lượng dạy học

1.1.1.2 Những nghiên cứu ở Việt Nam

Nhiều tác giả đã đi sâu nghiên cứu về vấn đề này và chỉ rõquản lý đóng vai trò chỉ đạo, điều hành, điều khiển HĐDH và nhấnmạnh mối quan hệ tương tác giữa các chủ thể thực hiện (người dạy

và người học), đồng thời xem xét các thành tố khác liên quan đếnQTDH (như: mục tiêu mô hình, nội dung dạy học, phương pháp,nguyên tắc, hình thức tổ chức và môi trường dạy học…)

1.1.2 Những nghiên cứu về quản lý dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng

1.1.2.1 Những nghiên cứu trên thế giới

Các công trình nghiên cứu được khai thác dưới các khíacạnh sau đây: (1) Hệ thống QLDH theo tiếp cận ĐBCL phải baogồm cơ cấu tổ chức, các quy chế, quy định, các quá trình và cácnguồn lực cần thiết của nhà trường.(2) Mỗi nhà trường có cáchphát triển theo các hướng tiếp cận riêng về quản lý hoạt động dạyhọc theo hướng ĐBCL

1.1.2.2 Những nghiên cứu ở Việt Nam

Ở Việt Nam đã được quan tâm nghiên cứu khai thác ở các khíacạnh khác nhau theo các hướng sau đây: (1) Quản lý dạy học theohướng ĐBCL theo các tiêu chuẩn kiểm định chất lượng GD&ĐT (2).Quản lý dạy học theo hướng ĐBCL được nghiên cứu dưới góc độquản lý nhà trường theo tiếp cận TQM (3) Quản lý dạy học theohướng ĐBCL được nghiên cứu dưới góc độ về đổi mới phương phápdạy học, các phương tiện dạy học và đổi mới kiểm tra, đánh giá kếtquả dạy học

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Dạy học, quản lý dạy học

1.2.1.1 Dạy học

Theo tác giả luận án: Dạy học là một quá trình trong đó dưới vai trò chủ đạo của giáo viên (hướng dẫn, tổ chức, điều khiển, điều chỉnh), người học tự giác tích cực, tự tổ chức hoạt động học tập nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu và nhiệm vụ dạy học đề ra

1.2.1.2 Quản lý dạy học

Theo tác giả luận án: Quản lý dạy học chính là sự tác động có mục đích của chủ thể quản lý (người Hiệu trưởng) đến tập thể giáo viên, học sinh, toàn bộ quá trình dạy học và các thành tố tham gia vào quá trình dạy học nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực, tạo động lực đẩy mạnh quá trình dạy học của nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ dạy học và mục tiêu giáo dục của nhà trường: hình thành phát triển nhân cách học sinh đáp ứng yêu cầu xã hội.

1.2.2 Chất lượng, chất lượng dạy học

1.2.2.1 Chất lượng

Theo tác giả luận án: Chất lượng là sự đáp ứng với mục tiêu, tiêu chuẩn đề ra về sản phẩm cần đạt được và sự hài lòng của khách hàng về giá trị của sản phẩm đó.

1.2.3 Đảm bảo chất lượng dạy học

Theo tác giả luận án: Đảm bảo chất lượng dạy học là quá trình liên tục duy trì cải tiến chất lượng đầu vào, quá trình và sản phẩm đầu ra đáp ứng chuẩn kiến thức, kỹ năng, thái độ của chương trình dạy học đề ra; đồng thời, tạo được sự hài lòng với người học, cha mẹ học sinh và xã hội.

1.2.4 Quản lý dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng ở trường Trung học phổ thông

Theo tác giả luận án: Quản lý dạy học theo tiếp cận ĐBCL là tác động có mục đích, có kế hoạch của Hiệu trưởng đến quá trình dạy học, giáo viên, học sinh và các lực lượng liên đới thông qua hệ thống giám sát, đánh giá và các công cụ cải tiến nhằm đạt chuẩn chất lượng của chương trình dạy học, đồng thời đáp ứng nhu cầu của học sinh, cha mẹ học sinh và xã hội.

1.3 Những vấn đề cơ bản về dạy học ở trường Trung học phổ thông

Các thành tố cơ bản của QTDH gồm: mục tiêu, nội dung,

phương pháp, phương tiện; hình thức tổ chức dạy học; hoạt động củagiáo viên, hoạt động của học sinh và đánh giá kết quả dạy học Đểthực hiện, mục tiêu dạy học, QTDH phải tiến hành có hiệu quả cáckhâu: i) Chuẩn bị dạy học ii) Triển khai thực hiện có hiệu quảQTDH iii) Đánh giá kết quả dạy học

1.4 Những vấn đề cơ bản của quản lý dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng ở trường Trung học phổ thông

1.4.1 Cách mạng 4.0 và yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông 1.4.2 Tầm quan trọng của quản lý dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng ở trường Trung học phổ thông

1.4.3 Nội dung quản lý dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng ở trường Trung học phổ thông

1.4.3.1 Quản lý đầu vào quá trình dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng

1.4.3.2 Quản lý thực hiện dạy học và hỗ trợ dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng

i) Quản lý thực hiện dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng

ii) Quản lý thực hiện hỗ trợ học sinh theo tiếp cận đảm bảo chất

1.5.1 Các yếu tố chủ quan: (1) Năng lực của cán bộ quản lý trường

THPT; (2) Năng lực của đội ngũ giáo viên (3) Năng lực và ý thứcthái độ học tập của học sinh

1.5.2 Các yếu tố khách quan: (1) Điều kiện sơ sở vật chất, tài chính

của nhà trường (2) Môi trường xã hội và sự gắn kết với nhà trường,gia đình (3) Các yếu tố quản lý khác (4) Xu thế đổi mới căn bản vàtoàn diện giáo dục Việt Nam (5) Tình hình chính trị, kinh tế - xã hộicủa đất nước

Kết luận Chương 1

Dạy học là hoạt động cơ bản, chủ yếu ở trường THPT ĐBCL

dạy học nhằm tạo ra sự hài lòng của người học và xã hội về chấtlượng học sinh và các điều kiện ĐBCL dạy học của nhà trường Quản

lý dạy học theo tiếp cận ĐBCL là quá trình quản lý chất lượng đầuvào, chất lượng quá trình tổ chức thực hiện hoạt động dạy học và cáchoạt động hỗ trợ dạy học; quản lý đánh giá kết quả dạy học theo tiếpcận ĐBCL và sử dụng kết quả đánh giá để cải tiến nâng cao chấtlượng dạy học ở trường THPT QLDH theo tiếp cận ĐBCL ở trườngTHPT chịu sự tác động của các yếu tố khách quan và chủ quan, trong

đó yếu tố chủ quan có ảnh hưởng giữ vai trò quyết định chất lượngdạy học

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC THEO TIẾP CẬN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG 2.1 Một vài nét về khách thể khảo sát

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng

2.2.1 Mục đích khảo sát

Khảo sát thực trạng dạy học và thực trạng ĐBCL dạy học ởtrường THPT vùng đồng bằng sông Hồng, trên cơ sở đó chỉ ra nhữngđiểm mạnh, điểm yếu, nguyên nhân của thực trạng, từ đó đề xuất cácbiện pháp quản lý nhằm ĐBCL dạy học ở trường THPT vùng đồngbằng sông Hồng

2.2.2 Nội dung, phương pháp và quy trình

Sử dụng thang đo Likert 5 bậc lựa chọn trong bảng khảo sát

STT Điểm trung bình Mức đánh giá

1 1.00 - 1.80 Kém (K)/Chưa thực hiện/Không ảnh hưởng

2 1.81 - 2.60 Yếu (Y)/Ít khi thực hiện/Ít ảnh hưởng

3 2.61 - 3.40 Trung bình (TB)/Chưa thực hiện thường xuyên/Ảnh hưởng nhưng không nhiều

4 3.41 - 4.20 Khá (KH)/Thường xuyên/Ảnh hưởng

5 4.21 - 5.00 Tốt (T)/Rất thường xuyên/Rất ảnh hưởng

2.3 Thực trạng dạy học ở trường Trung học phổ thông vùng đồng bằng sông Hồng

2.3.1 Thực trạng các yếu tố đầu vào ở trường Trung học phổ thông vùng đồng bằng sông Hồng

2.3.2 Thực trạng quá trình dạy học ở trường Trung học phổ thông vùng đồng bằng sông Hồng

2.3.3 Thực trạng đánh giá kết quả dạy học ở trường Trung học phổ thông vùng đồng bằng sông Hồng

2.3.4 Các yếu tố môi trường ảnh hưởng tới quá trình dạy học ở trường Trung học phổ thông vùng đồng bằng sông Hồng

2.4 Thực trạng quản lý dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng dạy học ở trường Trung học phổ thông vùng đồng bằng sông Hồng

2.4.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về các yếu tố đảm bảo chất lượng hoạt động dạy học ở trường THPT vùng đồng bằng sông Hồng

2.4.2 Thực trạng quản lý đầu vào theo tiếp cận đảm bảo chất lượng ở các trường Trung học phổ thông vùng đồng bằng sông Hồng

Bảng 2.7 Quản lý đầu vào của QTDH theo tiếp cận ĐBCL ở các

trường THPT vùng đồng bằng sông Hồng

Stt Nội dung quản lý đầu vào của quá trình dạy học

Mức độ đạt được Giáo viên quản lý Cán bộ Tổng

1 Quản lý công tác tuyểnsinh đầu vào 950 3.57 90 3.42 1040 3.55

2 Quản lý phát triển chươngtrình và kế hoạch dạy học 948 2.67 90 2.83 1038 2.68

3 Xây dựng phát triển đội ngũtheo hướng đạt chuẩn 950 3.57 90 3.49 1040 3.56

4 Quản lý cơ sở vật chất, tàichính phục vụ dạy học 950 3.18 90 3.28 1040 3.18

5 Quản lý nguồn tài nguyênvà thiết bị công nghệ

thông tin, hỗ trợ dạy học

2.4.3 Thực trạng quản lý quá trình dạy học và hỗ trợ học sinh theo tiếp cận đảm bảo chất lượng ở trường Trung học phổ thông vùng đồng bằng sông Hồng

2.4.3.1 Quản lý quá trình dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng

ở trường Trung học phổ thông vùng đồng bằng sông Hồng

Bảng 2.8 Quản lý quá trình dạy học theo tiếp cận ĐBCL ở

trường THPT vùng đồng bằng sông Hồng

Stt Nội dung quản lý quá trình dạy học

Mức độ đạt được Giáo viên quản lý Cán bộ Tổng

dạy học

10

Sử dụng kết quả đánh giá để đổi

mới, hoàn thiện hoạt động dạy

12

Điều chỉnh được động cơ, thái độ

học tập của học sinh theo mục

tiêu dạy học

13 Kích thích được tính tự giác, tínhtích cực học tập của học sinh 950 3.12 90 3.21 1040 3.13

Nhận xét chung: Có nhiều tiêu chí ĐBCL quá trình dạy học ở trường THPT vùng đồng bằng sông Hồng đạt mức khá Tuy nhiên, một số tiêu chí ĐBCL liên quan trực tiếp đến thực hiện chương trình giáo dục THPT mới còn hạn chế và chỉ đạt mức trung bình cần cải tiến đổi mới để ĐBCL dạy học và thực hiện chương trình dạy học mới đó là đánh giá sự tiến bộ của học sinh trong quá trình học tập; đổi mới phương pháp dạy học, dự giờ phân tích bài học

2.4.3.2 Thực trạng chỉ đạo hoạt động hỗ trợ học sinh ở các trường Trung học phổ thông vùng đồng bằng sông Hồng

Bảng 2.9 Chỉ đạo hoạt động hỗ trợ học sinh ở trường THPT

Hiểu được nguyện vọng nghề

nghiệp và năng lực của học sinh

để tư vấn học tập

2

Tư vấn cho học sinh vào cao đẳng,

đại học hoặc tham gia vào lao

Liên hệ với một số công ty,

doanh nghiệp giới thiệu việc

làm cho học sinh

6

Thu thập thông tin phản hồi từ các

cơ sở sử dụng học sinh tốt nghiệp

của nhà trường từ các trường ĐH,

Thống kê số lượng học sinh sau

khi tốt nghiệp đi học các trường

có biện pháp chỉ đạo hoạt động

dạy học cho những năm sau

Mức độ thực hiện Giáo viên Cán bộ

1

Phối hợp với phụ huynh

trong quản lý học sinh

ngoài giờ lên lớp

của học sinh yếu kém 942 3.75 90 3.88 1032 3.76

4 Thăm gia đình học sinh có

hoàn cảnh đặc biệt 945 3.51 85 3.62 1030 3.52

5 Giúp đỡ gia đình học sinh

có hoàn cảnh khó khăn 950 3.88 90 3.96 1040 3.896

Phối hợp với phụ huynh

học sinh giám sát việc học