Quản lý dạy học môn tiếng anh ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố hồ chí minh theo hướng phát triển năng lực học sinh

MỞ ĐẦU 5Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ 1.1 Những công trình nghiên cứu về dạy học và dạy học môn Tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực học sinh 151.2 Những công trình nghi

PHẠM THỊ QUỲNH NHƯ

QU¶N Lý D¹Y HäC M¤N TIÕNG ANH ë C¸C TR¦êNG TIÓU HäC TR£N §ÞA BµN THµNH PHè Hå CHÝ MINH THEO H¦íNG PH¸T TRIÓN N¡NG LùC HäC SINH

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2020

BỘ QUỐC PHÒNG

PHẠM THỊ QUỲNH NHƯ

QU¶N Lý D¹Y HäC M¤N TIÕNG ANH ë C¸C TR¦êNG TIÓU HäC TR£N §ÞA BµN THµNH PHè Hå CHÝ MINH THEO H¦íNG PH¸T TRIÓN N¡NG LùC HäC SINH

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số : 914 01 14

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

1 TS Nguyễn Xuân Sinh

2 PGS.TS Trương Thành Trung

HÀ NỘI – 2020

của riêng tác giả Các tài liệu, số liệu trích dẫn trong luận án đều trung thực và có xuất xứ rõ ràng, không trùng lặp với các công trình khoa học đã công bố.

Tác giả luận án

Phạm Thị Quỳnh Như

MỞ ĐẦU 5

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ

1.1 Những công trình nghiên cứu về dạy học và dạy học

môn Tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực học sinh 151.2 Những công trình nghiên cứu về quản lý dạy học và

quản lý dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh

1.3 Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình đã công bố

và những vấn đề đặt ra luận án cần tiếp tục giải quyết 32

Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN

TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO

2.1 Những vấn đề lý luận về dạy học môn Tiếng Anh ở các

trường tiểu học theo hướng phát triển năng lực học sinh 372.2 Những vấn đề lý luận về quản lý dạy học môn Tiếng

Anh ở các trường tiểu học theo hướng phát triển năng

2.3 Những yếu tố tác động đến quản lý dạy học môn Tiếng

Anh ở các trường tiểu học theo hướng phát triển năng

Chương 3 CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA QUẢN LÝ DẠY HỌC

MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC

3.1 Khái quát về giáo dục tiểu học trên địa bàn thành phố

3.2 Tổ chức điều tra, khảo sát thực trạng dạy học và quản lý

dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu học trên địa

3.3 Thực trạng dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu

học trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh 763.4 Thực trạng quản lý dạy học môn Tiếng Anh ở các

trường tiểu học trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh 853.5 Thực trạng ảnh hưởng của những yếu tố tác động đến

quản lý dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu học

3.6 Đánh giá khái quát về ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân

trong quản lý dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểuhọc trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh 107

PHỐ HỒ CHÍ MINH THEO HƯỚNG PHÁT

4.1 Biện pháp quản lý dạy học môn Tiếng Anh ở các trường

tiểu học trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh theo

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 163

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG

1 Dạy học ngoại ngữ DHNN

4 Giáo dục và Đào tạo GD&ĐT

1 Bảng 3.1 Kết quả điều tra thực trạng xây dựng và tổ chức thực

hiện mục tiêu, kế hoạch dạy học môn Tiếng Anh theo

2 Bảng 3.2 Kết quả điều tra thực trạng chỉ đạo đổi mới nội dung,

phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Tiếng

3 Bảng 3.3 Kết quả điều tra thực trạng tổ chức xây dựng động

cơ, thái độ của giáo viên và học sinh đối với hoạtđộng dạy và hoạt động học môn Tiếng Anh theo

4 Bảng 3.4 Kết quả điều tra thực trạng chỉ đạo tiến hành hoạt

động dạy của giáo viên và hoạt động học tập của học

5 Bảng 3.5 Kết quả điều tra thực trạng tổ chức bồi dưỡng chuyên

môn nghiệp vụ cho giáo viên, đáp ứng yêu cầu dạyhọc môn Tiếng Anh theo hướng PTNL học sinh 95

6 Bảng 3.6 Kết quả điều tra thực trạng đảm bảo về cơ sở vật chất

– kỹ thuật dạy học và môi trường thực hành tiếng

7 Bảng 3.7 Kết quả điều tra thực trạng tổ chức kiểm tra, đánh giá

HĐDH môn Tiếng Anh theo hướngPTNL học sinh 100

8 Bảng 4.1 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết, tính khả thi của

các biện pháp QLDH môn Tiếng Anh ở trường tiểu

9 Bảng 4.2 Kết quả kiểm định sự khác biệt giữa giá trị trung bình

trong đánh giá học lực của học sinh ở lớp 5/2 (lớp thử

biểu đồ

1 Biểu đồ 4.1 So sánh giữa tính cần thiết, tính khả thi của các biện

2 Biểu đồ 4.2 So sánh học lực môn Tiếng Anh của học sinh lớp

5/2, Trường tiểu học Lê Đình Chinh, quận 10, thànhphố Hồ Chí Minh trước và sau thử nghiệm 159

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài luận án

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII đã đề ra chủ trương

“Chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ yếu từ trang bị kiến thức sang phát

triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn” [23; tr.114] Chủ trương này phải được cụ thể hóa trong

dạy học ở tất cả bậc học, môn học, trong đó có dạy học môn Tiếng Anh ở cấptiểu học Điều đó dẫn đến sự cần thiết phải đổi mới mục tiêu, chương trình,nội dung, phương pháp, phương tiện dạy học môn học này, đồng thời nângcao trình độ mọi mặt của giáo viên môn Tiếng Anh và mở rộng môi trườngthực hành tiếng Anh cho học sinh… Trong bối cảnh đó, bộ máy quản lý giáodục các cấp, trực tiếp là ban giám hiệu các trường tiểu học phải có những biệnpháp quản lý một cách khoa học, nhằm thúc đẩy quá trình đổi mới dạy họcmôn Tiếng Anh Vì vậy, làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn của quản lý dạy họcmôn Tiếng Anh ở trường tiểu học theo hướng phát triển năng lực học sinh trởnên hết sức cần thiết

Trong quá trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, chúng ta đã vàđang tích cực xúc tiến mạnh mẽ đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáodục phổ thông, trong đó có môn Tiếng Anh Đây là môn học tự chọn đối vớilớp 1, lớp 2 và là môn học bắt buộc từ lớp 3 đến lớp 12 Việc triển khai dạyhọc theo chương trình giáo dục phổ thông mới được thực hiện thống nhất toànquốc, nhưng từng trường được chọn sách giáo khoa trong số những sách giáokhoa đã được Bộ GD&ĐT quyết định ấn hành Đây là điều khá mới mẻ đốivới việc quản lý dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu học trên địa bànthành phố Hồ Chí Minh Bởi vì, những năm qua, các trường tiểu học tại đâythường áp dụng những chương trình dạy học khác nhau như: Chương trìnhTiếng Anh tăng cường; Chương trình Tiếng Anh tích hợp; Chương trình

Tiếng Anh đề án; Chương trình Tiếng Anh tự chọn Trước tình hình đó, đểthống nhất hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu học về cácphương diện như: mục tiêu, chương trình, phương pháp dạy học; đồng thời tổchức chọn, bồi dưỡng về sách giáo khoa; bảo đảm số lượng, chất lượng độingũ giáo viên tiếng Anh; đổi mới phương thức tổ chức dạy học…trong thờigian tới, nhất thiết ngành giáo dục thành phố Hồ Chí Minh phải tăng cườngquản lý dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu học.

Chương trình môn Tiếng Anh ở cấp tiểu học được xây dựng theo quanđiểm lấy năng lực giao tiếp là mục tiêu của quá trình dạy học; kiến thức ngônngữ là phương tiện để hình thành và phát triển các kỹ năng giao tiếp thôngqua nghe, nói, đọc, viết, ưu tiên phát triển hai kỹ năng nghe và nói Để thựchiện có kết quả chương trình này, tất yếu, dạy học môn Tiếng Anh ở trườngtiểu học phải chuyển đổi từ dạy học theo định hướng nội dung sang địnhhướng PTNL Với định hướng mới này, bộ máy quản lý giáo dục phải cónhững tác động nhằm phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của giáo viên

và học sinh, khắc phục thói quen truyền thụ một chiều trong dạy học Vì vậy,rất cần có những nghiên cứu sâu về quản lý hoạt động dạy học môn TiếngAnh ở trường tiểu học theo hướng PTNL học sinh

Thành phố Hồ Chí Minh là nơi tập trung nhiều cơ sở kinh tế, văn hóa,giáo dục quan trọng, có nhiều hoạt động giao lưu, trao đổi với nước ngoài Vìvậy thời gian qua, môi trường xã hội ở đây vừa đòi hỏi, vừa tạo điều kiện choviệc đẩy mạnh hoạt động dạy học Tiếng Anh cả trong và ngoài nhà trường Thực

tế những năm gần đây, Đề án “Phổ cập và nâng cao năng lực sử dụng tiếng Anhcho học sinh phổ thông và chuyên nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn

2011 - 2020” đã góp phần thiết thực đưa hoạt động dạy học môn Tiếng Anh củacác cấp học, bậc học, trong đó cấp tiểu học đi dần vào nề nếp nhưng cũng cònbộc lộ những bất cập như: thiếu thống nhất về nội dung và cách thức tổ chức dạy

học; trình độ của giáo viên không đồng đều, nhiều học sinh có kết quả học tậpmôn Tiếng Anh chưa cao Những hạn chế đó do nhiều nguyên nhân khácnhau, trong đó có nguyên nhân quản lý dạy học môn Tiếng Anh chưa thực sựkhoa học Vì vậy cần phải tìm cách khắc phục nguyên nhân này.

Ở Việt Nam đã có khá nhiều công trình khoa học đề cập đến các vấn đềnhư: bản chất của dạy học định hướng PTNL học sinh; mục tiêu, nội dung, hìnhthức phương pháp dạy học Tiếng Anh; đặc điểm tâm lý, tính cách, phong tục,tập quán, thói quen của người Việt cần được tính đến trong dạy học và quản lýdạy học Tiếng Anh Đồng thời, một số công trình khoa học đã luận giải đượcyêu cầu khách quan phải đẩy mạnh và nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh,nhưng chưa có nghiên cứu nào đi sâu vào biện pháp QLDH tiếng Anh theohướng PTNL của học sinh các trường tiểu học ở thành phố Hồ Chí Minh

Xuất phát từ những lý do trên, nghiên cứu sinh chọn vấn đề: “Quản lý

dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh theo hướng phát triển năng lực học sinh” làm đề tài luận án tiến sĩ

Nhiệm vụ nghiên cứu

Làm rõ cơ sở lý luận về quản lý dạy học môn Tiếng Anh theo hướngPTNL học sinh ở trường tiểu học

Điều tra, khảo sát và đánh giá thực trạng, nguyên nhân của thực trạngquản lý dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố

Hồ Chí Minh

Đề xuất biện pháp quản lý dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểuhọc trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh theo hướng PTNL học sinh.

Tổ chức khảo nghiệm và thử nghiệm để khẳng định tính đúng đắn, khảthi, hiệu quả của các biện pháp đã đề xuất

3 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu

Quản lý dạy học ngoại ngữ cho học sinh tiểu học

Đối tượng nghiên cứu

Quản lý dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu học trên địa bànthành phố Hồ Chí Minh theo hướng PTNL học sinh

Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Giới hạn phạm vi về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu vấn đề quản lý

dạy học môn Tiếng Anh theo hướng PTNL học sinh ở các trường tiểu học đangthực hiện các chương trình dạy học sau: Chương trình Tiếng Anh tiểu học của

Bộ GD-ĐT; Chương trình Tiếng Anh tăng cường; Chương trình Tiếng Anh đềán; Chương trình Tiếng Anh tự chọn, Chương trình Tiếng Anh Tích hợp

Giới hạn phạm vi về khách thể khảo sát: Việc điều tra, khảo sát dạy học

và quản lý dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu học được thực hiện tại 8quận nội thành và 3 huyện trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

Giới hạn phạm vi về thời gian: Các số liệu, tài liệu thực tế về quản lý

dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Hồ ChíMinh được thu thập trong khoảng thời gian từ năm 2017 đến năm 2019

4 Giả thuyết khoa học

Quản lý dạy học thực chất là điều khiển, điều chỉnh các thành tố của

quá trình dạy học theo những mục tiêu, yêu cầu nhất định Nếu bộ máy

quản lý giáo dục tác động một cách có tổ chức đến mục tiêu, kế hoạch, nộidung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Tiếng Anh; xây dựngđộng cơ, thái độ tích cực của giáo viên và học sinh trong dạy học; phát

triển chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên; đảm bảo tốt cơ sở vật chất – kỹthuật và môi trường thực hành tiếng Anh; thực hiện kiểm tra, đánh giá kếtquả dạy học dựa trên chuẩn năng lực tiếng Anh đối với học sinh tiểu học

thì sẽ quản lý có hiệu quả dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu học

trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng PTNL học sinh

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận

Đề tài được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩaMác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm của Đảng Cộng sảnViệt Nam về giáo dục và quản lý giáo dục; đồng thời vận dụng linh hoạt cácquan điểm tiếp cận trong nghiên cứu khoa học Vì vậy, việc xem xét và giảiquyết vấn đề quản lý dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu học trên địabàn thành phố Hồ Chí Minh theo hướng PTNL học sinh cần được thực hiệntheo những quan điểm tiếp cận chủ yếu sau đây:

Tiếp cận đối tượng:

Tiếp cận đối tượng được hiểu là căn cứ vào đặc điểm, cấu trúc, mối quan

hệ cơ bản của đối tượng nghiên cứu và đối tượng quản lý để tổ chức hoạt độngnghiên cứu khoa học Theo đó, việc nghiên cứu vấn đề quản lý dạy học mônTiếng Anh quản lý dạy học môn Tiếng Anh theo hướng PTNL học sinh ở trườngtiểu học, trước hết, cần hướng vào làm rõ quá trình quản lý dạy học và mối quan

hệ của nó với các yếu tố cấu thành quá trình dạy học môn Tiếng Anh Sở dĩ phảitiếp cận đối tượng trong nghiên cứu đề tài này là do yêu cầu làm bộc lộ đượcmối quan hệ bản chất của các yếu tố cấu thành của quá trình quản lý dạy họcmôn Tiếng Anh theo hướng PTNL học sinh ở trường tiểu học, đồng thời xem xét

nó trong trạng thái vận động, biến đổi của quá trình dạy học Điều đó cho phépnhững tác động quản lý sẽ điều khiển, điều chỉnh có kết quả quá trình dạy họcmôn Tiếng Anh theo hướng PTNL học sinh ở trường tiểu học

Tiếp cận hệ thống:

Nghiên cứu về quản lý dạy học môn Tiếng Anh theo hướng PTNL họcsinh ở trường tiểu học dựa trên quan điểm tiếp cận hệ thống là xem xét mộtcách toàn diện, nhiều mặt trong mối quan hệ, liên hệ thống nhất giữa nhữngyếu tố tác động đến sự tăng tiến về năng lực tiếng Anh của học sinh Vì vậy,luận án sẽ phân tích hệ thống các thành tố của quá trình dạy học môn TiếngAnh theo hướng PTNL học sinh ở trường tiểu học, bao gồm: mục tiêu, nộidung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, người dạy, người học và cơ sởvật chất - kỹ thuật của nhà trường, trên cơ sở đó tìm ra nội dung, biện phápquản lý nhằm thúc đẩy sự tiến bộ về trình độ tiếng Anh của học sinh theochuẩn năng lực tiếng Anh được quy định trong chương trình dạy học Ý nghĩacủa quan điểm tiếp cận hệ thống là ở chỗ dựa vào mối quan hệ mối quan hệ

có tính hệ thống giữa quản lý dạy học môn Tiếng Anh với quá trình dạy học

môn học này và sự PTNL tiếng Anh của học sinh để giải quyết các nhiệm vụ

nghiên cứu của đề tài luận án

Tiếp cận phát triển năng lực:

Quan điểm tiếp cận phát triển năng lực trong nghiên cứu về quản lýdạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu học theo hướng PTNL học sinh

là tính đến các yếu tố cấu thành, cơ chế, quy luật hình thành và phát triểnnăng lực tiếng Anh ở học sinh để xác định nội dung, biện pháp quản lýthích hợp Theo đó, quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trườngtiểu học theo hướng PTNL học sinh phải thúc đẩy sự tăng tiến liên tục vềtrình độ lĩnh hội và sử dụng hệ thống kiến thức (knowledge), kỹ năng(skills) và thái độ (attitude) của học sinh đối với tiếng Anh, để đáp ứngyêu cầu đạt chuẩn năng lực tiếng Anh ở cấp tiểu học Theo quy luật, nănglực tiếng Anh của học sinh hình thành và phát triển trong hoạt động vàgiao tiếp Vì vậy, dựa trên quan điểm tiếp cận phát triển năng lực, các chủ

thể quản lý dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu học theo hướngPTNL học sinh phải có sự quan tâm thích đáng đến tích cực hóa hoạtđộng của giáo viên và học sinh, đồng thời mở rộng môi trường và cơ hộicho học sinh giao tiếp bằng tiếng Anh.

Tiếp cận thực tiễn:

Quan điểm tiếp cận thực tiễn trong nghiên cứu vấn đề quản lý dạy họcmôn Tiếng Anh ở các trường tiểu học của thành phố Hồ Chí Minh theo hướngPTNL học sinh là lấy thực tiễn tổ chức dạy học môn học này trên địa bàn vừanêu làm căn cứ cho những phát hiện, đề xuất trong luận án Theo đó, hoạtđộng nghiên cứu khoa học ở đây phải hướng vào phân tích thực trạng dạy học

và quản lý dạy học môn Tiếng Anh, từ đó khái quát ưu điểm, nhược điểm,nguyên nhân trong quản lý dạy học môn Tiếng Anh theo hướng PTNL họcsinh ở trường tiểu học trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh Đây chính là cơ

sở thực tiễn của việc xác định những biện pháp quản lý dạy học môn TiếngAnh ở các trường tiểu học trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh theo hướngPTNL học sinh Ý nghĩa của quan điểm tiếp cận thực tiễn chính là đảm bảotính khách quan của quá trình nghiên cứu theo đề tài luận án

Các phương pháp nghiên cứu

Sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu của khoa học chuyênngành, bao gồm các phương pháp nghiên cứu cụ thể như sau:

Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Phân tích, tổng hợp, khái quát hoá các văn bản QLGD và các công trìnhkhoa học về dạy học tiếng Anh, quản lý dạy học và PTNL người học

Để đạt được mục đích nghiên cứu và thực hiện các nhiệm vụ của đề tài,tác giả luận án tập trung nghiên cứu các văn kiện, chỉ thị, nghị quyết, củaĐảng, Nhà nước, của Bộ GD&ĐT về các nội dung có liên quan đến quản lýdạy học nói chung, quản lý dạy học tiếng Anh tiểu học nói riêng

Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Sử dụng các mẫu phiếu điều tra về tình hình dạy học tiếng Anh tiểu học

và thực trạng, nguyên nhân trong quản lý dạy học môn Tiếng Anh theo hướngPTNL của học sinh các trường tiểu học ở thành phố Hồ Chí Minh

Số lượng khách thể điều tra: 1460 người, gồm 1219 giáo viên mônTiếng Anh, 241 cán bộ quản lý tại 173 trường tiểu học, thuộc 11 quận, huyện(8 quận, 3 huyện), thành phố Hồ Chí Minh Thời gian điều tra, khảo sát: Từtháng 3 năm 2019 đến tháng 9 năm 2019

Phương pháp tọa đàm, trao đổi

Tọa đàm, trao đổi với cán bộ các cơ quan quản lý giáo dục thuộc Sở,Phòng GD&ĐT, cán bộ quản lý và giáo viên tiếng Anh các trường tiểu học vềquản lý dạy học tiếng Anh theo hướng PTNL của học sinh các trường tiểu học

ở thành phố Hồ Chí Minh

Phương pháp nghiên cứu sản phẩm

Nghiên cứu các tài liệu hướng dẫn dạy và học; các báo cáo tổng kết của

Sở, Phòng GD&ĐT về dạy học tiếng Anh tiểu học; các hồ sơ, kế hoạch dạyhọc, giáo án của giáo viên tiếng Anh

Phương pháp quan sát sư phạm

Tiến hành quan sát hoạt động chỉ đạo, điều hành, kiểm tra dạy họctiếng Anh của hiệu trưởng các trường tiểu học, các sinh hoạt chuyên môn của

tổ bộ môn tiếng Anh và hoạt động dạy học tiếng Anh tại các lớp

Phương pháp phân tích nhận định độc lập

Phân tích, tổng hợp các nhận định từ nhiều nguồn tài liệu có liên quanđến đổi mới dạy học tiếng Anh theo hướng PTNL của học sinh tiểu học

Phương pháp chuyên gia

Tiến hành thu thập ý kiến chuyên gia của các nhà quản lý, nhà giáo nhằmxác định tính khả thi của các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh theo hướngPTNL của học sinh các trường tiểu học ở thành phố Hồ Chí Minh

Phương pháp thử nghiệm

Tổ chức thử nghiệm về một biện pháp mà luận án đề xuất tại 1 trườngtiểu học thuộc quận 10, thành phố Hồ Chí Minh

Nhóm các phương pháp nghiên cứu hỗ trợ

Trong quá trình nghiên cứu, tác giả luận án sử dụng các phương phápthống kê toán học để xử lý số liệu làm minh chứng cho những nhận định,đánh giá của đề tài và khảo nghiệm, thử nghiệm các biện pháp được đề xuất

6 Những đóng góp mới của luận án

-Dựa trên quan điểm tiếp cận đối tượng trong nghiên cứu khoa học,luận án đã làm rõ các vấn đề lý luận dạy học môn Tiếng Anh theo hướngPTNL học sinh ở trường tiểu học, xác định được khái niệm, nội dung quản lýdạy học tiếng Anh theo hướng PTNL học sinh ở trường tiểu học và phân tích

về các yếu tố tác động đến quá trình quản lý đó Đây là khung lý luận địnhhướng cho việc nghiên cứu theo đề tài án, đồng thời góp phần phát triển lýluận quản lý dạy học tiểu học

Căn cứ vào kết quả điều tra, khảo sát thực tế ở 173 trường thuộc 11quận, huyện trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh, luận án đã trình bày rõ thựctrạng dạy học và quản lý dạy học môn Tiếng Anh, đồng thời phân tích thựctrạng ảnh hưởng tích cực, tiêu cực của các yếu tố tác động đến quá trình quản

lý dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học Từ đó, luận án đã phát hiện những ưuđiểm, hạn chế và nguyên nhân của nó trong quản lý dạy học môn Tiếng Anh

ở các trường tiểu học thuộc thành phố Hồ Chí Minh

Luận án đề xuất và kiểm chứng 7 biện pháp quản lý dạy học môn TiếngAnh ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh theo hướngPTNL của học sinh Từng biện pháp thể hiện nét riêng biệt về phương pháp,cách thức tác động đến giáo viên, học sinh và môi trường giáo dục trong dạy họcmôn Tiếng Anh, nhưng có quan hệ mật thiết với các biện pháp khác, chi phối,

tạo điều kiện cho những biện pháp khác tiến hành được thuận lợi Kết quả khảonghiệm đã khẳng định tính cần thiết và tính khả thi cao của các biện pháp quản

lý dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Hồ ChíMinh theo hướng PTNL học sinh mà luận án đã đề xuất

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

Luận án góp phần làm sáng tỏ vấn đề lý luận về quản lý dạy học mônTiếng Anh ở các trường tiểu học theo hướng PTNL của học sinh

Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần cung cấp những luận cứ khoahọc cho lãnh đạo Sở, Phòng GD&ĐT và hiệu trưởng các trường tiểu học trênđịa bàn Thành phố Hồ Chí Minh quản lý có kết quả dạy học môn Tiếng Anhtheo hướng PTNL của học sinh

Kết quả nghiên cứu của luận án có thể dùng làm tài liệu tham khảotrong dạy học, quản lý dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu học

8 Kết cấu của luận án

Luận án gồm: Phần mở đầu, 4 chương (15 tiết), kết luận và kiến nghị,danh mục công trình đã công bố, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1.1 Những công trình nghiên cứu về dạy học và dạy học môn Tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực học sinh

Ở nước ngoài, có khá nhiều tác giả đã bàn tới dạy học ngôn ngữ thứ hai

(DHNN), dạy học tiếng Anh theo hướng PTNL học sinh, trong đó có thể kểđến một số nhà khoa học sau:

Tác giả Mrowicki L (1986) Project work English competency - based

curriculum [102] khi bàn về Chương trình giảng dạy dựa trên năng lực tiếng

Anh đã chỉ rõ năng lực không chỉ là kiến thức và hiểu biết mà phải bao gồm

cả kiến thức, kỹ năng, thái độ của con người, để họ thực hiện hiệu quả nhiệm

vụ hoặc hoạt động cụ thể trong một lĩnh vực cụ thể nào đó của đời sống thực.Như vậy ta hiểu rằng năng lực được cấu thành bởi tổng hòa kiến thức, kỹnăng, thái độ của cá nhân và được biểu hiện ra ở kết quả của hoạt động trongmột lĩnh vực nhất định

David Vale và Anne Feunteun (1995) đã viết sách “Teaching ChildrenEnglish” (Dạy Tiếng Anh cho trẻ em) [90] để đáp ứng yêu cầu đào tạo và pháttriển giáo viên của Cambridge Trong cuốn sách này tác giả đã nêu rõ mụctiêu quan trọng của việc dạy tiếng Anh cho trẻ em là trang bị những kiến thức

về từ vựng, ngữ pháp, đồng thời hình thành các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết,qua đó giúp các em tự tin sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp và học tập Thựcchất của MTDH vừa nêu chính là PTNL tiếng Anh của học sinh Để đạt đượcđiều đó, theo David Vale, giáo viên phải nắm vững nhu cầu học tập tiếngAnh, đồng thời có những tác động để trẻ em ham thích, say mê học tập và sử

dụng tiếng Anh Việc này đòi hỏi giáo viên phải xây dựng kế hoạch giảng dạy

và giáo án một cách khoa học, tổ chức hoạt động của lớp học theo hướng tăngcường tương tác giữa giáo viên với học sinh, học sinh với học sinh và điềuquan trọng là vận dụng các PPDH nhằm tích cực hóa hoạt động sử dụng ngônngữ tiếng Anh trong từng buổi học

Jacob và Farrell (2001) Understanding and implementing change insecond language education [94] bàn về những thay đổi trong dạy học ngônngữ thứ hai (DHNN) trong thời đại ngày nay đã chỉ ra rằng, một trong nhữngthay đổi cần được tính đến trong DHNN đó là sự tích hợp hoặc lồng ghép nộidung khoa học, xã hội, chính trị, kinh tế, triết học,…vào chương trình DHNN.Theo đó, giáo viên ngoại ngữ không chỉ có kiến thức, kỹ năng liên quan đếnlĩnh vực ngoại ngữ mà còn phải hiểu biết về các lĩnh vực được tích hợp, lồngghép trong NDDH Đến lượt mình, học sinh phải biết sử dụng ngoại ngữ đểhọc tập những vấn đề đã được tích hợp đó

Scott Thornbury liên tục trong nhiều năm dành sự quan tâm đến cáchDHNN sao cho hiệu quả Tác giả đã bàn về các nội dung, PPDH tiếng Anhkhác nhau: (2000) Dạy ngữ pháp [108], (2002) Dạy từ vựng [109], (2005)Dạy nói [110], (2008) Dạy nghe [111] Điểm chung trong các bài viết củaScott Thornbury về phương pháp DHNN là chú trọng tạo một lớp học sinhđộng và thực hiện một số thủ thuật để khuyến khích, lôi cuốn học sinh họcngôn ngữ thứ hai

Tác giả Jeremy Harmer (2001) “The practice of English languageteaching” [95] cho rằng, để PTNL học sinh trong dạy học tiếng Anh, giáoviên phải tổ chức tốt thực hành sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp và đọc,

viết…Để việc thực hành tiếng Anh diễn ra sinh động, tạo sự mạnh dạn, tự tincho học sinh, giáo viên phải tổ chức hoạt động của lớp học sao cho học sinh

có thể giao tiếp với nhau bằng tiếng Anh, ngoài ra còn phải tạo nên nhữngtình huống để học sinh thuyết trình, tranh luận bằng tiếng Anh theo nhữngchủ đề phù hợp với lứa tuổi của các em

Tác giả Catherine Cheehy Skeflington (2005) “Làm thế nào để giúp họcsinh sử dụng tiếng Anh trong lớp học” [16] đã nêu ra tầm quan trọng của việcgiúp học sinh nói tiếng Anh Tác giả đã chỉ ra rằng, sở dĩ học sinh không sửdụng tiếng Anh trong lớp là do các buổi học chưa thực sự diễn ra trong môitrường giao tiếp bằng ngôn ngữ thứ hai thuận lợi, học sinh học tập một cách thụđộng, thiếu tự tin Từ đó tác giả nêu ra những biện pháp cụ thể để giáo viên giúphọc sinh phát huy khả năng nói tiếng Anh thường xuyên và tự tin hơn Chỉ cónhư vậy năng lực tiếng Anh của học sinh mới hình thành và phát triển có kếtquả

Các tác giả P.L.Harde, S.H.Huang, C.T.Chiang, F.L.Jen, L.Warden(2006) [97] bàn về các yếu tố ảnh hưởng đến động lực học tập của học sinhtại Đài Loan cho rằng, giáo viên dạy ngoại ngữ phải biết tạo ra được môitrường học tập thoải mái, vui vẻ nhưng nghiêm túc trong lớp học, biết thiết kế

và điều chỉnh các hoạt động trên lớp phù hợp với trình độ, hứng thú và sởthích của người học, biết động viên họ theo đuổi sự say mê của mình Có thểnói các tác giả vừa được dẫn ra ở trên rất coi trọng vai trò của giáo viên trongtạo động lực và môi trường thuận lợi cho hoạt động học tập ngoại ngữ Đâycũng là vấn đề cần được lưu ý trong quản lý DHNN ở bậc giáo dục tiểu học

Cũng đề cập tới các yếu tố động lực trong việc học ngôn ngữ, tác giảEbata M (2008) Motivation Factor in Language Learning [92] cho rằng,

trong DHNN giáo viên phải biết cách làm việc với học sinh, không áp đặt ýkiến cá nhân của mình mà phải thực sự tôn trọng người học, vui vẻ, hòa đồng,quan tâm và chăm sóc học sinh, hiểu được những mong muốn của học sinh,qua đó tích cực hóa hoạt động học tập và sử dụng ngôn ngữ tại lớp học.

Ngoài những tác giả, công trình nêu trên còn có các bài viết của AlanMaley, Alan Duff (2005) Dramma techniques [86], Daid Paul (2003)Teaching English to Children in Asia [91], Jill Hadfield (2007) The practice

of English language teaching [96], Mary Slattery, Jane Willis (2001) Englishfor Primary teachers [99], Carol A.Chapelle (2001) Computer applications inteaching second language Acquisition [88] Những bài viết này đề cập tớiphương pháp, phương tiện dạy học tiếng Anh bằng kịch, bằng trò chơi giaotiếp, bằng sử dụng máy tính… Đó cũng là những con đường cần được tínhđến trong dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học theo định hướng PTNL họcsinh

Ở Việt Nam, trong những năm gần đây cũng có khá nhiều tác giả và

công trình nghiên cứu đề cập tới dạy học tiếp cận năng lực hoặc dạy học theođịnh hướng PTNL học sinh Ở đây có thể kể đến một số tác giả sau:

Tác giả Phan Văn Nhân (2011) trong công trình “Giáo dục nghề nghiệp Tiếp cận đào tạo theo năng lực” [56, tr.454-460] đã cho rằng, năng lực là khả nănghoạt động có kết quả những nhiệm vụ, công việc trong một nghề nhất định của conngười Năng lực nghề nghiệp thường được phân thành hai dạng chính: Năng lựctâm vận động (Psymotogical Competency) và năng lực trí tuệ (IntelligenceCompetency) Tùy theo tính chất của lao động của mỗi nghề, việc giáo dục nghềnghiệp hướng sự ưu tiên vào một dạng năng lực nhất định, tuy nhiên hai dạng nănglực trên luôn tác động hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình thực hành nghề nghiệp Nhưvậy, quan niệm của Phan Văn Nhân về năng lực chủ yếu phù hợp với thực tiễn đàotạo nghề, khó vận dụng vào nghiên cứu về định hướng PTNL học sinh phổ thông

-Đề cập vấn đề chương trình dạy học theo định hướng PTNL học sinh,tác giả Lương Việt Thái (2011) trong bài viết “Phát triển chương trình theođịnh hướng phát triển năng lực” [63, tr.11-16] cho rằng chương trình dạy họctruyền thống được thiết kế theo định hướng nội dung, lấy kiến thức làm trọngtâm, chương trình đó không thích hợp với dạy học định hướng PTNL ngườihọc Theo tác giả, chương trình dạy học định hướng PTNL người học phảinhằm vào khả năng giải quyết các nhiệm vụ bởi “sản phẩm cuối cùng” củaQTDH Điều đó có nghĩa là, chương trình dạy học định hướng PTNL phải thểhiện được việc mô tả mục tiêu theo hệ thống năng lực mà học sinh phải đạttới và chương trình đó phải hướng dẫn được việc lựa chọn nội dung, phươngpháp, hình thức tổ chức dạy học sao cho hình thành có kết quả năng lực củahọc sinh Theo tác giả, năng lực cấu thành bởi: Tri thức về lĩnh vực hoạt độnghay quan hệ nào đó; kỹ năng tiến hành hoạt động hay xúc tiến, ứng xử trongquan hệ nào đó; những điều kiện tâm lý để tổ chức và thực hiện tri thức, kỹnăng đó trong một cơ cấu thống nhất và theo định hướng rõ ràng Như vậy cóthể nói rằng, tác giả Lương Việt Thái đã quan niệm năng lực luôn hình thành

và biểu hiện trong cả hoạt động và giao tiếp Do đó dạy học định hướngPTNL học sinh phải chú trọng tổ chức hoạt động và quan hệ xã hội của họcsinh Đây là một ý tưởng cần được kế thừa trong nghiên cứu về QLDH tiếngAnh theo định hướng PTNL học sinh

Tác giả Trần Quốc Toản (2012) với quyển sách “Phát triển giáo dụctrong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế” [71] cho rằng, tiếp cậnnăng lực sẽ làm thay đổi một cách căn bản cả trong nhận thức quản lý, trongthiết kế, trong quá trình thực hiện chương trình giáo dục mới Đặng ThànhHưng (2012), “Năng lực và giáo dục theo tiếp cận năng lực” [43, tr 18-26] đãxác định mục tiêu, nội dung, PPDH trong xây dựng chương trình giáo dục tiếpcận năng lực, nhất thiết phải tính đến yêu cầu về năng lực của “sản phẩm đầu

ra” của quá trình giáo dục Những quan niệm trên về tiếp cận năng lực có ýnghĩa tiền đề cho việc luận giải về dạy học theo định hướng PTNL người học.

Tác giả Nguyễn Công Khanh (2013) Kiểm tra, đánh giá trong giáo dục[46] chú ý đến khía cạnh đánh giá kết quả dạy học trong dạy học định hướngphát PTNL học sinh Theo tác giả, đánh giá kết quả dạy học theo định hướngPTNL học sinh là đánh giá theo chuẩn đầu ra của QTDH, việc đánh giá đókhông chỉ là những kiến thức, kỹ năng mà học sinh có, mà chủ yếu là khảnăng vận dụng kiến thức, kỹ năng và thái độ để giải quyết các nhiệm vụ, cáccông việc phù hợp với chuẩn năng lực học sinh phải đạt tới

Về vấn đề tổ chức HĐDH theo định hướng PTNL học sinh, Đặng QuốcBảo và Nguyễn Sỹ Thư (2014) với bài viết “Tổ chức dạy học phát triển toàndiện năng lực cho thế hệ trẻ” [3] đã cho rằng, nhà trường phải giúp học sinhthấu hiểu “học để làm gì”, “học cái gì” để có được năng lực, đồng thời cầnbồi dưỡng học sinh cách học hiệu quả để năng lực của mình trở nên bền vững.Theo các tác giả, PTNL học sinh phải hướng tập trung vào hình thành ở họcác năng lực tư duy: Tư duy nguyên tắc, tư duy tổng hợp; tư duy sáng tạo, tưduy tôn trọng (nhận biết và thấu hiểu sự khác biệt giữa các dòng tư tưởng), tưduy đạo đức (hoàn thành trách nhiệm của người lao động) Qua đây ta hiểurằng, PTNL học sinh không dừng lại ở việc tăng thêm kiến thức, kỹ năng, thái

độ của các em mà phải tạo điều kiện để mỗi người biết suy nghĩ và hành độngmột cách độc lập, sáng tạo Đó là điều có thể tiếp thu và vận dụng vào dạyhọc tiếng Anh tiểu học theo định hướng PTNL người học

Đào Việt Hà (2014) trong luận án tiến sĩ “Quản lý đào tạo theo nănglực thực hiện nghề kỹ thuật xây dựng ở các trường cao đẳng xây dựng” [29]

đã định nghĩa: Năng lực thực hiện là tổ hợp của ba thành tố kiến thức, kỹnăng và thái độ nghề nghiệp mà mỗi cá nhân cần có để hoàn thành đượcnhững nhiệm vụ và công việc của một nghề đạt chuẩn quy định trong những

điều kiện nhất định Tác giả cũng đã chỉ ra trình độ của từng yếu tố cấu thànhnăng lực: (1) Kiến thức bao gồm các trình độ: biết, hiểu, vận dụng, phân tích,tổng hợp, đánh giá và sáng tạo; (2) Kỹ năng bao gồm các trình độ: bắt chướcđược, làm được, làm được chính xác, làm được thuần thục, biến hóa được; (3)Thái độ bao gồm các trình độ: chấp nhận, có phản ứng, có ý kiến đánh giá,cam kết thực hiện, thành thói quen [29, tr 23, 34] Những quan niệm của ĐàoViệt Hà về năng lực và các trình độ của các yếu tố cấu thành năng lực thựchiện có thể vận dụng được vào nghiên cứu vấn đề dạy học theo định hướngPTNL học sinh.

Tác giả Nguyễn Thu Hà (2014) đề cập đến một số vấn đề lý luận cơbản về “Giảng dạy theo năng lực và đánh giá theo năng lực giáo dục”[30] Nếu năng lực được coi như khả năng sử dụng kiến thức, kỹ năng, kỹxảo và thái độ để giải quyết vấn đề trong những bối cảnh cụ thể thì cácchương trình giảng dạy và các phương pháp đánh giá cũng phải kết hợp cả

ba yếu tố này Ở đây, tác giả đã định hướng được việc giảng dạy và đánhgiá theo năng lực học sinh dựa trên cơ sở khả năng sử dụng kiến thức, kỹnăng, kỹ xảo và thái độ của họ trong giải quyết vấn đề cụ thể, nhưng chưachỉ rõ được cách thức tiến hành trong tổ chức HĐDH theo định hướngPTNL học sinh

Tác giả Nguyễn Thanh Ngọc Bảo (2014), “Bước đầu tìm hiểu kháiniệm đánh giá theo năng lực và đề xuất một số hình thức đánh giá năng lựcngữ văn của học sinh” [1, tr.157-164] đã trình bày rõ hơn về đánh giá theonăng lực học sinh Tác giả cho rằng, đánh giá theo năng lực học sinh là đánhgiá khả năng vận dụng, thực hiện các nhiệm vụ cụ thể, thực tế và phát triển tưduy bậc cao (phân tích, tổng hợp, đánh giá) của học sinh chứ không dừng lại

ở mức độ đánh giá phân hóa riêng rẽ các phương diện kiến thức, kỹ năng, thái

độ Nói cách khác, đánh giá theo năng lực học sinh chủ yếu là đánh giá dựa

trên hoạt động thực hiện và áp dụng những kiến thức, kỹ năng, thái độ củahọc sinh vào giải quyết các nhiệm vụ, các công việc.

Tác giả Trần Kiểm (2016), Quản lý và lãnh đạo nhà trường hiệu quả(Tiếp cận năng lực) [48] cho rằng, trên thế giới và ở nước ta đang thực hiện

mô hình giáo dục/đào tạo theo mô hình năng lực (Competence based

Training) Mô hình năng lực đó gồm ba bộ phận: Kiến thức (Knowledge), Kỹ

năng (Skills), Thái độ (Attitude) tích hợp trong chủ thể được giáo dục/ đàotạo/ bồi dưỡng Tiếp cận năng lực trong giáo dục/ đào tạo đòi hỏi phải xácđịnh được hệ chuẩn đo đạc kết quả đầu ra theo mô hình năng lực nêu trên

Trong luận án tiến sĩ QLGD, Phạm Xuân Hùng (2016) đã nghiên cứu

“Phát triển đội ngũ giảng viên QLGD theo tiếp cận năng lực” [41] và đã nêunăng lực là tổng hòa của các thành tố kỹ năng (Skills), kiến thức (Knowledge)

và thái độ (Attitude) với các đặc điểm, thuộc tính tâm lý của cá nhân phù hợpvới yêu cầu đặc trưng của một hoạt động nhất định, tạo nên khả năng cho họhoàn thành công việc với chất lượng cao Quan niệm về năng lực như vừa nêu

có thể vận dụng được vào xem xét năng lực của học sinh trong hoạt động họctập, kể cả học tập tiếng Anh

Bên cạnh những tác phẩm đề cập đến dạy học tiếp cận năng lực, dạyhọc theo định hướng PTNL học sinh còn có khá nhiều công trình bàn về

những vấn đề hiện thời của DHNN, dạy học tiếng Anh trong số đó nổi lên một

số bài viết của các tác giả sau đây

Tác giả Ngô Văn Quyết (1997) với bài viết “Ngoại ngữ - một thành tốcủa chiến lược phát triển nền giáo dục quốc gia” [61] đã coi ngoại ngữ như làmột thành tố của chiến lược phát triển nền giáo dục quốc gia Theo tác giả,trong chiến lược phát triển giáo dục quốc gia cần thiết phải đề cập tới đẩymạnh và nâng cao chất lượng DHNN, nhất là tiếng Anh trong tất cả các bậchọc, trong đó tiểu học là bước khởi đầu quan trọng Tác giả cho rằng, tiếng

Anh là một trong những ngôn ngữ quốc tế thông dụng nhất trên thế giới hiệnnay Học tiếng Anh giúp học sinh hình thành và PTNL giao tiếp, năng lựcdiễn đạt ý tưởng cá nhân một cách tự tin, độc lập và sáng tạo, qua đó gópphần vào việc hình thành và phát triển kỹ năng học tập suốt đời, năng lực làmviệc trong tương lai và khả năng tham gia các hoạt động văn hóa – xã hội củacon người trong một thế giới phong phú, đa dạng về văn hóa và ngôn ngữ.

Tác giả Nguyễn Quốc Hùng (1997), “Phương pháp học tiếng Anh” [39,tr.9-11], sau khi đề cập tới những phương pháp học tiếng Anh phổ biến trongnước cũng như trên thế giới, đã chỉ ra rằng, sự kiên trì, sức sáng tạo và tìnhyêu ngôn ngữ của người học là yếu tố quyết định trong việc học ngoại ngữ.Trong bài viết về đề tài “Xây dựng mô hình dạy tiếng Anh cho người Việt”[40, tr.34-35], tác giả Nguyễn Quốc Hùng (2000) đã đề xuất: Để có đượcnhững bộ tài liệu học tiếng Anh cho người Việt với chất lượng đào tạo cao,giúp cho họ đạt được trình độ giao tiếp thành công trong thời gian ngắn nhấtthì phải tính đến những đặc điểm ngôn ngữ học của người Việt khác vớingười Anh, tính đến đặc điểm tâm lý, tính cách cũng như những nét sinh hoạt,phong tục, tập quán, thói quen… Ý kiến này của tác giả Nguyễn Quốc Hùngcần được tính đến trong QLDH tiếng Anh cho học sinh tiểu học

Tác giả Lê Văn Canh (1998), “Lựa chọn phương pháp giảng dạy ngoạingữ theo hướng nào?” [14, tr.20-21] nêu rõ: người dạy giữ vai trò trung tâmtrong quá trình lựa chọn nội dung, phương pháp giảng dạy, đồng thời tổ chứchoạt động của học sinh trong lớp học Để lựa chọn được phương pháp tối ưutrong giảng dạy ngoại ngữ, người dạy cần quan tâm hơn đến người học và môitrường dạy học, theo đó sự tương tác giữa người dạy với người học, cũng nhưgiữa người học với nhau được tăng cường, mọi người cùng tích cực tham giagiải quyết nhiệm vụ học tập trong môi trường giao tiếp bằng ngoại ngữ là chủyếu Chỉ có như vậy năng lực ngoại ngữ của học sinh mới phát triển thuận lợi

Tác giả Trịnh Văn Minh (2005), “Dạy - học ngoại ngữ trong cơ chế thịtrường” [55, tr 24-26] khẳng định ngoại ngữ không chỉ là phương tiện giaotiếp, mà còn là phương tiện nâng cao dân trí, mở rộng vốn văn hóa chung,điều kiện cần cho giao lưu về các mặt trong quá trình nước ta tham gia hộinhập quốc tế Vì vậy, chiến lược phát triển giáo dục cần đề cập đến giải phápnâng cao chất lượng DHNN trong nhà trường, đồng thời khuyến khích xã hộihóa DHNN để đáp ứng nhu cầu học tập của các tầng lớp nhân dân Tuy nhiên,

để DHNN đáp ứng được yêu cầu của đời sống thực tế thì phải quản lý chặtchẽ hoạt động này theo những quy định của pháp luật

1.2 Những công trình nghiên cứu về quản lý dạy học và quản lý dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh ở trường tiểu học

Ở nước ngoài, từ lâu đã có nhiều tác giả quan tâm đến QLDH và quản

lý dạy học theo hướng PTNL học sinh, trong số đó có thể kể đến những tácgiả và công trình sau:

William E.Blank (1982), Handbook for Developing Competency

-Based Training Programs (Cẩm nang chương trình đào tạo dựa trên PTNL)

[114] đã nêu ra quan niệm về đào tạo dựa trên năng lực Theo tác giả, vấn đề

cơ bản của đào tạo dựa trên năng lực thực hiện là phải phân tích nghề, phântích nhu cầu người học, xây dựng hồ sơ năng lực người học, phát triển công

cụ đánh giá sự hiểu biết và khả năng thực hiện, cải tiến chương trình đào tạotheo hướng tập trung cho phát triển kiến thức, kỹ năng hành động của ngườihọc Tuy đây là một tác phẩm đề cập về chương trình dạy học dựa trên PTNLdùng trong đào tạo nghề nhưng có thể vận dụng vào QLDH theo định hướngPTNL trong giáo dục phổ thông ở các khía cạnh nắm nhu cầu của học sinhtrong lĩnh hội kiến thức, kỹ năng; theo dõi sự biến đổi và đánh giá kiến thức,

kỹ năng, thái độ của học sinh trong QTDH

Tác giả R.E.Boyatzis (1982), The Competent Manager [87] cho rằng,

dạy học dựa trên mô hình năng lực cần hướng vào xử lý một cách có hệ thống

ba mặt cơ bản là: (1) xác định các yếu tố cấu thành và chuẩn năng lực cầnhình thành ở người học; (2) tác động để làm cho năng lực của người học pháttriển; (3) đánh giá khách quan, chính xác kết quả dạy học theo chuẩn năng lựcđầu ra Đây là những phương diện có thể vận dụng vào xem xét QLDH địnhhướng PTNL học sinh

Tác giả Ilis Roger E (1993), Quality Assurance for University

Teaching [93] đã cho rằng, mục đích của giảng dạy là học tập, chất lượng của

giảng dạy thể hiện ở sự thúc đẩy học tập Theo đó, người dạy phải xác địnhđược những tiêu chuẩn về phẩm chất, năng lực người học phải đạt tới, trên cơ

sở đó hướng những nỗ lực sư phạm vào thúc đẩy người học đáp ứng nhữngtiêu chuẩn này bằng các hoạt động học tập, rèn luyện, đồng thời thường xuyênđánh giá phẩm chất, năng lực của họ Vì vậy, trong QLDH theo định hướngPTNL người học, các chủ thể quản lý cần phải chú trọng đào tạo, bồi dưỡnglực lượng giảng viên, giáo viên

Để PTNL người học, nhiều tác giả đã đề xuất những mô hình tổ chứcHĐDH khác nhau, trong số đó có thể kể đến Karl Rogers Theo chiến lược tổchức HĐDH của Karl Rogers, để người học tiếp thu có kết quả kiến thức, kỹnăng, HĐDH phải được triển khai theo mô hình “mặt đối mặt” giữa người họcvới nhau, qua đó họ có thể đối thoại, trao đổi cùng nhau về nội dung học tập,tạo điều kiện cho mỗi người phát huy nỗ lực cá nhân trong giải quyết nhiệm

vụ học tập, cũng như trình bày ý kiến cá nhân, đồng thời cuốn hút người họcvào hoạt động học tập cùng nhau để giải quyết những thắc mắc, những ý kiếnđối lập [dẫn theo 42] Ở đây ta có thể thấy rằng Karl Rogers nhấn mạnh tácdụng của tương tác người học - người học trong giải quyết nhiệm vụ học tập,

qua đó đảm bảo cho giáo dục trong nhà trường hướng vào người học, nhưngtác giả chưa chỉ ra được mô hình QLDH định hướng PTNL người học.

Khi tổng hợp các lý thuyết, các mô hình tổ chức HĐDH, tác giả K.E.Paprock (1996), Conceptual structure to develop adaptive competencies in

professional [104] đã khái quát được năm đặc tính cơ bản của dạy học tiếp

cận năng lực như sau: (1) Tiếp cận năng lực dựa trên triết lý người học là

trung tâm; (2) Tiếp cận năng lực đáp ứng các đòi hỏi của chính sách; (3) Tiếpcận năng lực hướng vào đời sống thực tế; (4) Tiếp cận năng lực mang tínhlinh hoạt và năng động; (5) Tiếp cận năng lực gắn với chuẩn năng lực rõ ràng.Những đặc tính của dạy học tiếp cận năng lực mà K.E.Paprock có tác dụngđịnh hướng cho QLDH theo định hướng PTNL học sinh

Đề cập đến những ưu thế của dạy học tiếp cận năng lực, S.Kerka(2001), Competency-based education and training [98] đã chỉ rõ rằng, nhờdạy học tiếp cận năng lực mà nhà trường thực hiện được cá nhân hóa việchọc, người học có thể bổ sung những thiếu hụt của mình để thực hiện đượcnhững nhiệm vụ cụ thể Theo S.Kerka, dạy học tiếp cận năng lực chú trọngtới xác định kết quả đầu ra (outcomes) dựa trên những chuẩn năng lực nhấtđịnh, đồng thời tạo ra những điều kiện để từng cá nhân lựa chọn cách thứcriêng phù hợp với đặc điểm, hoàn cảnh của mình để đạt tới chuẩn đầu ra Vìvậy, QLDH tiếp cận năng lực phải gắn với xây dựng và thực hiện chuẩn nănglực mà người học phải đạt tới trong QTDH

Các tác giả J.Richard và T.Rodger (2001), Approaches and Methods in

Language Teaching [106] xác định tiếp cận năng lực trong dạy học là hướng

nỗ lực sư phạm tập trung vào những gì người học dự kiến phải làm hơn lànhững gì họ cần phải học được trong nhà trường Điều đó có nghĩa là tiếp cậnnăng lực trong dạy học đòi hỏi đánh giá kết quả học tập dựa trên khả nănggiải quyết các nhiệm vụ thực tiễn của người học, để có được khả năng đó

người học phải có kiến thức, kỹ năng và phẩm chất phù hợp Quan niệm nàycủa J.Richard và T.Rodger có thể vận dụng vào QLDH theo định hướngPTNL người học.

Tác giả Bernd Meier (2007) trong tài liệu “PTNL thông qua phươngpháp và phương tiện dạy học mới” [4] đã cho rằng, năng lực là một thuộc tínhtâm lý phức hợp, là điểm hội tụ của nhiều yếu tố như tri thức, kỹ năng, kỹxảo, kinh nghiệm, sự sẵn sàng hành động và trách nhiệm đạo đức của conngười Nhà trường có vai trò định hướng và thúc đẩy sự PTNL của học sinhthông qua tổ chức, điều hành hoạt động, giáo dục và dạy học với nhữngphương pháp và phương tiện thích hợp Nói cách khác, để PTNL học sinh, bộmáy QLGD cần phải thực hiện tốt QLGD nhà trường

Ở Việt Nam, nhiều tác giả đã cho rằng, quản lý bao giờ cũng là tác động

có mục đích, có tổ chức nhằm sử dụng các nguồn lực, các hệ thống tổ chức

để giải quyết các nhiệm vụ thực tiễn Các tác giả Đặng Bá Lãm, PhạmThành Nghị (1999), Chính sách và kế hoạch trong Quản lý giáo dục [50] đãchỉ rõ: Quản lý là hoạt động có ý thức của con người nhằm phối hợp hànhđộng của một nhóm người hay một cộng đồng người để đạt được các mụctiêu đề ra một cách hiệu quả nhất Theo tác giả Phan Văn Kha (2007), Giáotrình quản lý nhà nước về giáo dục [45], “Quản lý là một tập hợp các hoạtđộng lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra các quá trình tự nhiên, xãhội, khoa học, kỹ thuật và công nghệ để chúng phát triển hợp quy luật, cácnguồn lực (hiện hữu và tiềm năng) vật chất và tinh thần, hệ thống tổ chức vàthành viên thuộc hệ thống để đạt được các mục đích đã định” [45, tr.10] Tácgiả Trần Khánh Đức (2014), Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong thế

kỷ XXI [25] cho rằng: “Quản lý là hoạt động có ý thức của con người nhằmđịnh hướng, tổ chức, sử dụng các nguồn lực và phối hợp hành động của mộtnhóm người hay một cộng đồng người để đạt được các mục tiêu đề ra một

cách hiệu quả nhất” [25, tr.328] Những quan niệm nêu trên có thể kế thừa

và vận dụng vào nghiên cứu vấn đề QLDH tiếng Anh ở trường tiểu học theođịnh hướng PTNL học sinh

Tác giả Đặng Huỳnh Mai (2005), Một số vấn đề về đổi mới quản lý giáodục tiểu học vì sự phát triển bền vững [54] nêu rõ: để phát huy tính tích cực,sáng tạo, thúc đẩy sự PTNL của học sinh, QLDH tiểu học phải được đổi mớitheo hướng giao quyền chủ động cho giáo viên nhiều hơn về phân phốichương trình và chịu trách nhiệm chất lượng dạy học của mình trước họcsinh; sự tự chủ trong một giờ dạy của giáo viên chỉ có được khi đi kèm vớicông tác kế hoạch hóa việc dạy học Nói cách khác, giao quyền tự chủ chogiáo viên không có nghĩa là buông lỏng quản lý mà đòi hỏi từng giáo viên,cũng như bộ máy quản lý phải làm việc một cách có chủ định, có kế hoạch.Theo đó, dạy học môn tiếng Anh ở trường tiểu học diễn ra một cách sinhđộng, linh hoạt nhưng phải có tính kế hoạch cao

Tác giả Hồ Ngọc Đại (2010), Giáo dục tiểu học đầu thế kỷ XXI [21]cho rằng, “không ở đâu mà tính chất sư phạm phải “đậm đặc” như ở giáo dụctiểu học, không ở đâu mà những công trình nghiên cứu khoa học hiện đại về

sư phạm đạt độ đáng tin cậy như ở giáo dục tiểu học” [21, tr.78] Theo ông,trong quá trình tổ chức dạy học theo chuẩn kiến thức, kỹ năng, giáo viên phảiđưa đến cho học sinh những nhiệm vụ học tập dưới hình thức việc làm.Nhiệm vụ học tập của học sinh chỉ nhằm tạo ra sản phẩm giáo dục dưới dạngnăng lực mới được hình thành Ý tưởng về PTNL của học sinh bằng cách giaonhiệm vụ học tập dưới dạng việc làm mà tác giả Hồ Ngọc Đại nêu ra có thểvận dụng vào QLDH tiếng Anh tiểu học theo định hướng PTNL

Mặc dù không trực tiếp bàn về QLGD tiểu học nhưng các tác giả ĐặngQuốc Bảo, Đặng Thành Vinh (2011), Quản lý nhà trường [2] đã chỉ ra nhữnghướng đổi mới trong dạy học như: (1) phát huy tính tích cực, chủ động, sáng

tạo của người học; (2) kết hợp nhuần nhuyễn và sáng tạo các PPDH; (3) pháttriển khả năng tự học của người học; (4) phát huy khả năng của cá nhân, kếthợp với mở rộng hoạt động nhóm; (5) tăng cường kỹ năng thực hành; (6) đổimới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của người học; (7) đổi mới việc lập kếhoạch, mục tiêu bài học và soạn giáo án của người dạy Những hướng đổi mớidạy học vừa nêu hoàn toàn phù hợp với yêu cầu tổ chức dạy học tiếng Anh ởcác trường tiểu học hiện nay.

Trong luận án tiến sĩ, tác giả Trương Thị Thu Yến (2012) đã nghiêncứu “Rèn luyện kỹ năng dạy học nhóm cho giáo viên tiểu học” [83] Với kinhnghiệm sống và kiến thức, kỹ năng còn khá ít ỏi của mình, với thể lực, khảnăng chịu đựng, sức tải còn nhiều hạn chế…, học sinh tiểu học khó có thểngồi nghe giáo viên giảng theo lối độc thoại trong một khoảng thời gian dài,

vì vậy giáo viên cần hướng các em tham gia học tập một cách sôi nổi, hàohứng thông qua tổ chức dạy học nhóm Tác dụng tích cực của hình thức tổchức dạy học nhóm đối với học sinh tiểu học là ở chỗ: Các em được giao tiếpmột cách tích cực và thuận lợi, từ đó học và thực hành được những kỹ năngcộng tác, hợp tác, lĩnh hội được những giá trị xã hội; phát triển khả năng tựquản, ý thức tự tổ chức hoạt động học tập của mình; nâng cao tính tự trọng vàthái độ tôn trọng người khác; rèn luyện được tính tích cực, tự giác trong họctập và tăng quan hệ gắn bó với thầy, với bạn Trên cơ sở thừa nhận tác dụngtích cực của dạy học nhóm, tác giả Trương Thị Thu Yến đã chỉ ra các kỹ nănggiáo viên cần biết sử dụng trong dạy học nhóm: Chọn nội dung phù hợp tiếtdạy học nhóm và thiết kế nội dung giảng dạy; kỹ năng lựa chọn cách đặt câuhỏi tình huống cho nhóm; kỹ năng điều hành nhóm; kỹ năng chia nhóm; kỹnăng chọn nhóm trưởng và thư ký nhóm; kỹ năng xây dựng sự phụ thuộc tíchcực giữa các thành viên trong nhóm học sinh; kỹ năng sử dụng lời nói; kỹnăng khuyến khích, động viên; kỹ năng đánh giá Mặc dù tác giả Trương Thị

Thu Yến không đề cập đến việc tổ chức dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học,nhưng những phát hiện của tác giả về mặt tích cực của dạy học nhóm cũngnhư những kỹ năng cơ bản của giáo viên trong dạy học nhóm ở trường tiểuhọc như vừa nêu trên cũng có tác dụng gợi ý cho việc thúc đẩy giao tiếp bằngtiếng Anh trong dạy học thông qua tổ chức dạy học nhóm trong các tiết dạyhọc tiếng Anh tiểu học.

Tác giả Phạm Huy Tư (2014), trong luận án tiến sĩ QLGD “QLDH theohướng ĐBCL tại trường tiểu học tỉnh Vĩnh Long” [74] đã khái quát được đặcđiểm học sinh tiểu học và đặc điểm dạy học tiểu học Trong đó tác giả đã chú

ý nhấn mạnh rằng, học sinh tiểu học rất giàu cảm xúc, các em tư duy bằnghình thù, màu sắc, âm thanh và bằng cảm xúc; các em nghe thì dễ quên, nhìnthì dễ nhớ, làm thì nhanh hiểu… Giáo viên tiểu học phải tính đến những đặcđiểm này để lựa chọn nội dung, phương pháp, hình thức dạy học thích hợp.Theo tác giả, để ĐBCL dạy học tiểu học, các chủ thể quản lý phải thực hiệnhàng loạt biện pháp như: Quản lý “chất lượng đầu vào” của học sinh; ĐBCLĐNGV; quản lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy học; quản lý hoạt động dạy củagiáo viên và hoạt động học của học sinh; chỉ đạo đổi mới PPDH; Đổi mớisinh hoạt tổ chuyên môn qua nghiên cứu bài học và theo chuyên đề; xây dựngvăn hóa nhà trường; quản lý đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập củahọc sinh; ĐBCL học sinh cuối cấp Mặc dù những đề xuất nêu trên của tác giảPhạm Huy Tư không hướng vào quản lý một môn học cụ thể nào, nhưng đểnghiên cứu về quản lý DHNN ở bậc giáo dục tiểu học, chúng ta cần tính đếnnhững vấn đề vừa được nêu ra ở trên

Luận án tiến sĩ QLGD của tác giả Trần Trung Dũng (2016), “Quản lýHĐDH ở trường trung học phổ thông theo định hướng PTNL học sinh” [19]

đã nêu: Năng lực học sinh là khả năng làm chủ các hệ thống kiến thức, kỹnăng, thái độ phù hợp với lứa tuổi và vận dụng chúng một cách hợp lý vào

thực hiện thành công nhiệm vụ học tập, giải quyết hiệu quả những vấn đề màcuộc sống đặt ra cho chính các em Tác giả đã chỉ ra các giải pháp quản lýHĐDH ở trường phổ thông trung học theo hướng PTNL học sinh như: Kếhoạch hóa HĐDH; tổ chức HĐDH; xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chất lượngHĐDH theo hướng PTNL học sinh; bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý chocán bộ quản lý; xây dựng cơ chế, tạo động lực để giáo viên và học sinh pháthuy tốt vai trò của mình trong dạy học; tăng cường cơ sở vật chất, đẩy mạnhứng dụng công nghệ thông tin.

Tác giả Dương Trần Bình (2016), khi nghiên cứu vấn đề “Quản lý HĐDH

ở trường tiểu học tại thành phố Hồ Chí Minh trong bối cảnh đổi mới căn bản vàtoàn diện giáo dục” [5] đã đề cập, muốn chuyển đổi thành công từ HĐDH lấykiến thức làm trọng tâm sang PTNL học sinh thì cần phải chuyển đổi nhận thứccủa cán bộ quản lý và giáo viên; cập nhật cho giáo viên kiến thức và kỹ năng dạyhọc theo định hướng hình thành năng lực; mọi hoạt động của nhà trường, đặcbiệt là tổ chức HĐDH được quản lý theo quan điểm lấy năng lực làm trung tâm.Theo đó, các chủ thể QLGD tiểu học phải thực hiện đồng bộ các biện pháp quảnlý: Nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ quản lý các cấp và giáo viên về côngtác quản lý HĐDH ở trường tiểu học; đổi mới xây dựng và thực hiện kế hoạchdạy học; quản lý thực hiện HĐDH theo quan điểm sư phạm tương tác; sử dụng,bồi dưỡng, kiểm tra đánh giá ĐNGV; quản lý hoạt động tự học và kết quả họctập của học sinh, xây dựng môi trường văn hóa sư phạm ở trường tiểu học…Ởđây, ý tưởng của tác giả về thực hiện quan điểm dạy học tương tác có thể vậndụng vào QLDH tiếng Anh tiểu học theo hướng PTNL học sinh

Tác giả Lê Thị Thanh Thủy (2016), nghiên cứu về đề tài “Quản lýĐNGV tiếng Anh tiểu học trong bối cảnh đổi mới giáo dục” [68] đã chỉ rõ:

“Đối tượng dạy học của giáo viên tiếng Anh tiểu học là trẻ nhỏ, còn rất nonnớt, nhạy cảm với mọi tác động bên ngoài, song đây cũng là giai đoạn khởi

đầu trong quá trình hình thành thái độ, kỹ năng cho việc học ngoại ngữ Vìvậy, lao động của giáo viên tiếng Anh tiểu học không chỉ mang chức nănghình thành và phát triển mà còn chức năng định hướng cho học sinh” [68,tr.19] Tác giả cũng đã đưa ra các giải pháp quản lý ĐNGV tiếng Anh tiểu họcnhư sau: (1) Đề xuất khung năng lực nghề nghiệp giáo viên tiếng Anh tiểuhọc trong bối cảnh đổi mới giáo dục; (2) Xây dựng quy hoạch phát triểnĐNGV tiếng Anh tiểu học theo khung năng lực; (3) Thực hiện tuyển dụng, sửdụng và sàng lọc ĐNGV tiếng Anh tiểu học theo khung năng lực, (4) Tổ chứcđào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng ĐNGV tiếng Anh tiểu học theokhung năng lực nghề nghiệp; (5) Xây dựng môi trường và tạo động lực pháttriển cho ĐNGV tiếng Anh tiểu học.

Tóm lại, qua những tác giả, những công trình khoa học được tổng thuật

ở trên cho phép ta hiểu được rằng vấn đề QLDH, trong đó có QLDH theohướng PTNL người học đã và đang thu hút sự quan tâm của nhiều nhà quản

lý, nhà khoa học

1.3 Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình đã công bố và những vấn đề đặt ra luận án cần tiếp tục giải quyết

1.3.1 Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình đã công bố

Qua tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước có liênquan vấn đề QLDH tiếng Anh theo hướng PTNL của học sinh ở trường tiểu

học, ta có thể rút ra một số nhận xét như sau:

Một là, một số công trình nghiên cứu đã nêu rõ mục tiêu quan trọng của

dạy tiếng Anh cho trẻ em là trang bị những kiến thức về từ vựng, ngữ pháp,đồng thời hình thành các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, qua đó giúp các em tựtin sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp và học tập Vì vậy, xét cho cùng, để đạtđược mục tiêu đó, việc dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học phải hướng tớiphát triển ở học sinh năng lực sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp với những

người xung quanh và lĩnh hội các vấn đề khoa học tự nhiên, xã hội được tíchhợp hoặc lồng ghép trong nội dung môn học Tiếng Anh.

Hai là, dựa vào mô hình năng lực gồm ba bộ phận: kiến thức

(Knowledge), kỹ năng (Skills), thái độ (Attitude) tích hợp trong chủ thể đượcgiáo dục, một số tác giả cho rằng: Dạy học môn Tiếng Anh theo hướng PTNLhọc sinh ở trường tiểu học là tạo điều kiện để học sinh làm chủ được hệ thốngkiến thức, kỹ năng, thái độ phù hợp với lứa tuổi và vận dụng chúng một cáchhợp lý vào thực hiện thành công nhiệm vụ học tập và giải quyết hiệu quả nhữngvấn đề mà cuộc sống đặt ra Để đạt được điều đó, việc lựa chọn chương trình,nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Tiếng Anh nhất thiếtphải tính đến yêu cầu về năng lực của “sản phẩm đầu ra” trong QTDH, tức làphải xoay quanh trục chuẩn năng lực tiếng Anh đối với học sinh tiểu học

Ba là, có một số công trình nghiên cứu ở Việt Nam đã luận giải được

yêu cầu khách quan phải đẩy mạnh và nâng cao chất lượng DHNN, nhất làtiếng Anh trong tất cả các bậc học trong chiến lược phát triển giáo dục quốcgia Để có được thành công trong dạy học tiếng Anh ở Việt Nam thì phảitính đến những đặc điểm ngôn ngữ học của người Việt khác với người Anh,tính đến đặc điểm tâm lý, tính cách cũng như những nét sinh hoạt, phongtục, tập quán, thói quen của học sinh, điều cốt lõi là phải khơi dậy sự kiêntrì, sức sáng tạo và tình yêu ngôn ngữ của người học, công việc này phụthuộc trước hết vào người dạy

Bốn là, nhiều tác giả đã dành sự quan tâm đến vấn đề QLDH ở các cấp

học trong hệ thống nhà trường phổ thông và đã nhấn mạnh rằng: Để quản lý mộtcách có kết quả QTDH, các chủ thể quản lý phải kế hoạch hóa HĐDH; chỉ đạocấu trúc, sắp xếp lại nội dung, vận dụng phương pháp và hình thức tổ chức dạyhọc; xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chất lượng dạy học; xây dựng cơ chế, tạođộng lực để giáo viên và học sinh phát huy tốt vai trò của mình trong dạy học;tăng cường cơ sở vật chất, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin Những ý

tưởng này có thể vận dụng vào QLDH môn Tiếng Anh ở trường tiểu học.

Năm là, một số công trình khoa học cả trong và ngoài nước đã đề cập

tới QLDH theo hướng PTNL học sinh Tùy từng mục tiêu, nhiệm vụ, đốitượng nghiên cứu mà từng công trình nghiên cứu đề cập sâu về một số giảipháp QLDH nhất định, trong đó nổi lên một số giải pháp có thể vận dụng vàoQLDH tiếng Anh theo định hướng PTNL học sinh là: Đổi mới chương trìnhdạy học theo hệ thống năng lực mà học sinh phải đạt tới; xây dựng mô hìnhdạy học theo chuẩn kiến thức, kỹ năng, thái độ của học sinh; tổ chức giaonhững nhiệm vụ học tập cho học sinh dưới hình thức việc làm; giải quyết mốiquan hệ tương tác giữa người dạy - người học - môi trường; tích cực hóa hoạtđộng học tập và giao tiếp của học sinh; chỉ đạo về phương pháp, hình thứcdạy học; thực hiện đánh giá kết quả học tập theo chuẩn “đầu ra”

1.3.2 Những vấn đề đặt ra luận án cần tiếp tục giải quyết

Đề tài “Quản lý dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu học trên địa

bàn thành phố Hồ Chí Minh theo hướng phát triển năng lực học sinh” sẽ tiếp

tục giải quyết những vấn đề lý luận và thực tiễn mà các công trình khoa họctrước đó chưa đề cập hoặc đề cập chưa đầy đủ Cụ thể trên các vấn đề sau:

Một là, làm rõ khái niệm, nội dung QLDH tiếng Anh theo hướng PTNL

của học sinh ở trường tiểu học

Sở dĩ phải tiếp tục nghiên cứu về vấn đề này là do những công trìnhnghiên cứu đã công bố tuy đã nêu lên được các quan niệm khác nhau về nănglực, tiếp cận năng lực, dạy học định hướng PTNL người học, nhưng chưa có

sự thống nhất về khái niệm “QLDH môn tiếng Anh theo hướng PTNL củahọc sinh” Mặt khác, quá trình chuyển đổi từ HĐDH lấy kiến thức làm trọngtâm sang PTNL học sinh đòi hỏi đổi mới sâu sắc trong tất cả các yếu tố cấuthành QTDH, do đó nội dung QLDH tiếng Anh theo hướng PTNL của họcsinh ở trường tiểu học cũng phải bao quát được những thay đổi đó

Hai là, nghiên cứu những yếu tố tác động đến QLDH môn Tiếng Anh

theo hướng PTNL học sinh tiểu học ở Việt Nam

Thực tế ở Việt Nam đã có những công trình nghiên cứu đề cập đến đặcđiểm của học sinh tiểu học, đặc điểm dạy học tiểu học; cũng như chỉ ra sự cầnthiết phải tính đến những đặc điểm ngôn ngữ học, đặc điểm tâm lý, tính cách,phong tục, tập quán, thói quen của người Việt trong DHNN, nhưng hầu nhưchưa có công trình nào nghiên cứu có hệ thống những yếu tố tác động đếnQLDH môn Tiếng Anh theo hướng PTNL học sinh tiểu học Vì vậy để gópphần tìm ra hướng đi trong nâng cao chất lượng, hiệu quả QLDH môn TiếngAnh ở trường tiểu học, chúng ta cần luận giải rõ về những yếu tố tác động đếnQLDH môn học này

Ba là, làm rõ thực trạng dạy học tiếng Anh tiểu học và QLDH tiếng

Anh ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

Hiện nay đang có những quan điểm đánh giá khác nhau về tổ chức dạyhọc tiếng Anh tiểu học ở Việt Nam nói chung, ở thành phố Hồ Chí Minh nóiriêng, nhưng đều có chung nhận định rằng: trong học tập tiếng Anh, học sinhtiểu học tiến bộ chưa nhanh, chưa vững chắc; còn nhiều học sinh thiếu tự tin

và không tích cực sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp Điều đó gợi tới sự cầnthiết phải đi tìm lời giải đáp từ thực trạng dạy học môn Tiếng Anh và QLDHmôn Tiếng Anh ở các trường tiểu học của thành phố Hồ Chí Minh Việc đitìm lời giải đáp như vậy thực chất là làm rõ cơ sở thực tiễn của QLDH mônTiếng Anh theo hướng PTNL học sinh ở trường tiểu học

Bốn là, xác định biện pháp QLDH môn Tiếng Anh theo hướng PTNL

học sinh ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

Trong các công trình nghiên cứu đã công bố có khá nhiều đề xuất giảipháp ĐBCL, hiệu quả hoạt động DHNN nói chung, dạy học tiếng Anh nóiriêng Tuy nhiên, mỗi công trình nghiên cứu thường nhấn mạnh một vài giải

pháp phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh và phạm vi nghiên cứu của mình,nhưng chưa có nghiên cứu nào đi sâu vào biện pháp QLDH môn Tiếng Anhtheo hướng PTNL học sinh ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố HồChí Minh Để góp phần khắc phục những thiếu hụt đó, luận án này cần đềxuất và kiểm chứng những biện pháp QLDH môn Tiếng Anh theo hướngPTNL học sinh ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh