MỤC lục tiểu luận môi trường và con người

Ô nhiễm môi trường đất là hậu quả các hoạt động của con người làm thay đổi các nhân tố sinh thái vượt qua những giới hạn sinh thái của các quần xã sống trong đất.. Ô nhiễm môi trường nướ

1

MỤC LỤC

Phần I Khái niệm môi trường 2

1 Ô nhiễm môi trường là gì? 2

2 Các dạng ô nhiễm 2

Phần II Đặc điểm, nguồn hình thành, cơ chế ô nhiễm môi trường 5

1 Các nhân tố chính gây ra ô nhiễm môi trường 5

2 Hiện trạng môi trường việt nam 9

Phần III Ảnh hưởng của môi trường đối với con người trên thế giới và Việt Nam 11

1 Tích cực 11

2 Tiêu cực 11

Phần IV Chính sách, biên pháp sử dụng các lợi và phương pháp xử lý ô nhiễm 15

1 Chính sách, biên pháp 15

2 Phương pháp xử lý ô nhiễm 17

3 Các nhiệm vụ cụ thể trước mắt 19

4 Các giải pháp lâu dài: 21

Phần V Kết luận 23

Phần VI Kiến Nghị 23

2

Phần I Khái niệm môi trường

1 Ô nhiễm môi trường là gì?

Ô nhiễm môi trường là hiện tượng môi trường tự nhiên bị bẩn, đồng thời các tính chất Vật lý, hóa học, sinh học của môi trường bị thay đổi gây tác hại tới sức khỏe con người và các sinh vật khác Ô nhiễm môi trường chủ yếu do hoạt động của con người gây ra Ngoài ra, ô nhiễm còn do một số hoạt động của tự nhiên khác có tác động tới môi trường

Ô nhiễm môi trường là một chủ đề hết sức quen thuộc với chúng ta qua các phương tiện thông tin đại chúng Là vấn đề của mọi thời đại và sẽ luôn nóng bởi nó gắn liền với sự gia tăng nhanh về dân số,phát triển kinh

tế Trong khi không phải một quốc gia nào cũng có một hệ thống pháp lý,cũng như quản lí tốt về môi trường và cũng không phải quốc gia nào cũng nhiệt tình cắt giảm sản xuất để hạn chế ô nhiễm Và mỗi chúng ta không phải ai cũng là những người có ý thức

2 Các dạng ô nhiễm

Hiện nay, vấn đề ô nhiễm môi trường đang là chủ đề nóng trên các mặt báo

và nhận được rất nhiều sự quan tâm của người dân Trong đó, đặc biệt là vấn đề ô nhiễm nguồn nước ở Việt Nam đã và đang ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn Thông qua các phương tiện truyền thông, chúng ta có thể dễ dàng thấy được các hình ảnh, cũng như các bài báo phản ánh về thực trạng môi trường hiện nay Mặc

dù các ban ngành, đoàn thể ra sức kêu gọi bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn nước, nhưng có vẻ là chưa đủ để cải thiện tình trạng ô nhiễm ngày càng trở nên trầm trọng hơn Hiện nay, vấn đề ô nhiễm môi trường đang là chủ đề nóng trên các mặt báo và nhận được rất nhiều sự quan tâm của người dân

Trong đó, đặc biệt là vấn đề ô nhiễm nguồn nước ở Việt Nam đã và đang ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn Thông qua các phương tiện truyền thông, chúng ta có thể dễ dàng thấy được các hình ảnh, cũng như các bài báo phản ánh

về thực trạng môi trường hiện nay Mặc dù các ban ngành, đoàn thể ra sức kêu gọi bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn nước, nhưng có vẻ là chưa đủ để cải thiện tình trạng ô nhiễm ngày càng trở nên trầm trọng hơn.

a) Ô nhiễm môi trường

Ô nhiễm môi trường đất là hậu quả các hoạt động của con người làm thay đổi các nhân tố sinh thái vượt qua những giới hạn sinh thái của các quần xã sống trong đất

Môi trường đất là nơi trú ngụ của con người và hầu hết các sinh vật cạn, là nền móng cho các công trình xây dựng dân dụng, công nghiệp và văn hóa của con người Đất là một nguồn tài nguyên quý giá, con người sử dụng tài nguyên đất vào hoạt động sản xuất nông nghiệp để đảm bảo nguồn cung cấp lương thực thực phẩm cho con người Nhưng với nhịp độ gia tăng dân số và tốc độ phát triển công nghiệp và hoạt động đô thị hoá như hiện nay thì diện tích đất canh tác ngày càng

3

bị thu hẹp, chất lượng đất ngày càng bị suy thoái, diện tích đất bình quân đầu người giảm Riêng chỉ với ở Việt Nam, thực tế suy thoái tài nguyên đất là rất đáng

lo ngại và nghiêm trọng

b) Ô nhiễm môi trường nước

Ô nhiễm môi trường nước là sự biến đổi theo chiều tiêu cực của các tính chất vật lý – hóa học – sinh học của nước, với sự xuất hiện các chất lạ ở thể lỏng, rắn làm cho nguồn nước trở nên độc hại với con người và sinh vật Làm giảm độ đa dạng các sinh vật trong nước Xét về tốc độ lan truyền và quy mô ảnh hưởng thì

ô nhiễm nước là vấn đề đáng lo ngại hơn ô nhiễm đất

Nước bị ô nhiễm là do sự phú dưỡng xảy ra chủ yếu ở các khu vực nước ngọt

và các vùng ven biển, vùng biển khép kín Do lượng muối khoáng và hàm lượng các chất hữu cơ quá dư thừa làm cho các quần thể sinh vật trong nước không thể đồng hoá được Kết quả làm cho hàm lượng ôxy trong nước giảm đột ngột, các khí độc tăng lên, tăng độ đục của nước, gây suy thoái thủy vực Ở các đại dương

là nguyên nhân chính gây ô nhiễm đó là các sự cố tràn dầu

Ô nhiễm nước có nguyên nhân từ các loại hóa chất, chất thải từ các nhà máy,

xí nghiệp thải ra sông, ra biển mà chưa qua xử lý; các loại phân bón hoá học và thuốc trừ sâu dư thừa trên đồng ruộng ngấm vào nguồn nước ngầm và nước ao hồ; nước thải sinh hoạt được thải ra từ các khu dân cư ven sông gây ô nhiễm trầm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân, sinh vật trong khu vực Các loại chất độc hại đó lại bị đưa ra biển và là nguyên nhân xảy ra hiện tượng "thủy triều đỏ", gây ô nhiễm nặng nề và làm chết các sinh vật sống ở môi trường nước

c) Ô nhiễm môi trường không khí

Ô nhiễm môi trường không khí là sự có mặt một chất lạ hoặc một sự biến đổi quan trọng trong thành phần không khí, làm cho không khí không sạch hoặc gây mùi khó chịu, giảm thị lực khi nhìn xa do bụi

Hiện nay, ô nhiễm khí quyển là vấn đề thời sự nóng bỏng của cả thế giới chứ không phải riêng của một quốc gia nào Môi trường khí quyển đang có nhiều biến đổi rõ rệt và có ảnh hưởng xấu đến con người và các sinh vật Ô nhiễm khí đến từ con người lẫn tự nhiên.[2] Hàng năm con người khai thác và sử dụng hàng tỉ tấn than đá, dầu mỏ, khí đốt Đồng thời cũng thải vào môi trường một khối lượng lớn các chất thải khác nhau như: chất thải sinh hoạt, chất thải từ các nhà máy và xí nghiệp làm cho hàm lượng các loại khí độc hại tăng lên nhanh chóng

Ô nhiễm từ xe gắn máy cũng là một loại ô nhiễm khí đáng lo ngại

Ô nhiễm môi trường khí quyển tạo nên sự ngột ngạt và "sương mù", gây nhiều bệnh cho con người Nó còn tạo ra các cơn mưa axít làm huỷ diệt các khu rừng và các cánh đồng Điều đáng lo ngại nhất là con người thải vào không khí các loại khí độc như: CO2, đã gây hiệu ứng nhà kính Theo nghiên cứu thì chất khí quan trọng gây hiệu ứng nhà kính là cacbonic (CO2), nó đóng góp 50% vào việc gây hiệu ứng nhà kính, mêtan (CH4) là 13%, nitơ 5%, CFC là 22%, hơi nước

ở tầng bình lưu là 3%

4

Nếu không ngăn chặn được hiện tượng hiệu ứng nhà kính thì trong vòng 30 năm tới mặt nước biển sẽ dâng lên từ 1,5 – 3,5 m (Stepplan Keckes) Có nhiều khả năng lượng CO2 sẽ tăng gấp đôi vào nửa đầu thế kỷ sau Điều này sẽ thúc đẩy quá trình nóng lên của Trái Đất diễn ra nhanh chóng Nhiệt độ trung bình của Trái Đất sẽ tăng khoảng 3,60 °C (G.I.Plass), và mỗi thập kỷ sẽ tăng 0,30 °C Theo các tài liệu khí hậu quốc tế, trong vòng hơn 130 năm qua nhiệt độ Trái Đất tăng 0,40 °C Tại hội nghị khí hậu tại châu Âu được tổ chức gần đây, các nhà khí hậu học trên thế giới đã đưa ra dự báo rằng đến năm 2050 nhiệt độ của Trái Đất sẽ tăng thêm 1,5 – 4,50 °C nếu như con người không có biện pháp hữu hiệu để khắc phục hiện tượng hiệu ứng nhà kính

Một hậu quả nữa của ô nhiễm khí quyển là hiện tượng lỗ thủng tầng ôzôn CFC là "kẻ phá hoại" chính của tầng ôzôn Sau khi chịu tác động của khí CFC và một số loại chất độc hại khác thì tầng ôzôn sẽ bị mỏng dần rồi thủng

• Ô nhiễm ánh sáng,hiện nay con người đã sử dụng các thiết bị chiếu sáng một cách lãng phí ảnh hưởng lớn tới môi trường như ảnh hưởng tới quá trình phát triển của động thực vật

• Ô nhiễm phóng xạ

Điều đáng lo ngại nhất là con người thải vào không khí các loại khí độc như: CO2, đã gây hiệu ứng nhà kính Theo nghiên cứu thì chất khí quan trọng gây hiệu ứng nhà kính là CO2, nó đóng góp 50% vào việc gây hiệu ứng nhà kính, CH4 là 13%,, nitơ 5%, CFC là 22%, hơi nước ở tầng bình lưu là 3% Nếu như chúng ta không ngăn chặn được hiện tượng hiệu ứng nhà kính thì trong vòng 30 năm tới mặt nước biển sẽ dâng lên từ 1,5 – 3,5 m (Stepplan Keckes) Có nhiều khả năng lượng CO2 sẽ tăng gấp đôi vào nửa đầu thế kỷ sau Điều này sẽ thúc đẩy quá trình nóng lên của Trái Đất diễn ra nhanh chóng Nhiệt độ trung bình của Trái Đất sẽ tăng khoảng 3,60 °C (G.I.Plass), và mỗi thập kỷ sẽ tăng 0,30 °C.Theo các tài liệu khí hậu quốc tế, trong vòng hơn 130 năm qua nhiệt độ Trái Đất tăng 0,40 °C Tại hội nghị khí hậu tại Châu Âu được tổ chức gần đây, các nhà khí hậu học trên thế giới đã đưa ra dự báo rằng đến năm 2050 nhiệt độ của Trái Đất sẽ tăng thêm 1,5 – 4,50 °C nếu như con người không có biện pháp hữu hiệu để khắc phục hiện tượng hiệu ứng nhà kính.Một hậu quả nữa của ô nhiễm khí quyển là hiện tượng lỗ thủng tầng ôzôn CFC là "kẻ phá hoại" chính của tầng ôzôn Sau khi chịu tác động của khí CFC và một số loại chất độc hại khác thì tầng ôzôn sẽ bị mỏng dần rồi thủng

Ô nhiễm môi trường có thể do nhiều nguồn khác nhau Nguồn gây ô nhiễm

là nguồn thải ra các chất gây ô nhiễm Có nhiều cách chia các nguồn gây ô nhiễm:

• Theo tính chất hoạt động, gồm 4 nhóm: quá trình sản xuất (nông nghiệp, công nghiệp, du lịch, tiểu thủ công nghiệp); quá trình giao thông vận tải; sinh hoạt; và tự nhiên

• Theo phân bố không gian, gồm 3 nhóm: điểm ô nhiễm, cố định (khói nhà máy gây ô nhiễm cố định); đường ô nhiễm, di động (xe cộ gây ô nhiễm trên đường); vùng ô nhiễm, lan tỏa: vùng thành thị, khu công nghiệp gây ô nhiễm và lan tỏa trong thành phố đến vùng nông thôn

• Theo nguồn phát sinh, gồm nguồn ô nhiễm sơ cấp và nguồn ô nhiễm thứ cấp: Nguồn ô nhiễm sơ cấp là chất ô nhiễm từ nguồn thải trực tiếp vào môi trường; nguồn ô nhiễm thứ cấp là chất ô nhiễm được tạo thành từ nguồn sơ cấp và đã biến đổi qua trung gian rồi mới tới môi trường gây ô nhiễm

1 Các nhân tố chính gây ra ô nhiễm môi trường

❖ Do con người

Con người đang hằng ngày tàn phá môi trường sống của chính mình theo nhiều cách, vô tình hoặc cố ý Từ các công trình xây dựng sai lầm, quá trình canh tác trồng trọt, khai thác mỏ, hay chỉ đơn giản như thói quen sinh hoạt hàng ngày… đều đã và đang làm biến dạng bề mặt hành tinh Chính lòng tham của con người

sẽ hủy diệt tất cả một số việc làm dẫn tới ô nhiễm môi trường

− Mặt trái của những đập thủy điện : các công trình công cộng không phải lúc nào cũng hữu ích đối với công chúng Điển hình như các dự án đập thủy điện của Trung Quốc Với mục tiêu sản xuất năng lượng sạch, các con đập đồ sộ lại gây lụt lội ở các vùng xung quanh, hủy hoại môi trường sinh thái…Năm 2007, Trung Quốc hoàn thành công trình đập thủy điện lớn nhất thế giới – đập Tam Hiệp Công trình này đã choán nơi sinh sống của 1,2 triệu người, làm ngập lụt 13 thành phố chính, 140 thị trấn và 1.350 ngôi làng Hàng trăm nhà máy, hầm mỏ, bãi rác và khu công nghiệp bị nhấn chìm trong nước, làm cho nước trong 1 hồ chứa nước dự trữ gần đó bị ô nhiễm nặng nề Công trình này đã làm biến đổi một con sông hùng vĩ một thời trở thành một cái ao tĩnh lặng và bức tử hàng ngàn loài thủy sinh vật nơi đây.Các nhà khoa học cũng liên hệ các con đập với những trận động đất Đập Tam Hiệp được xây dựng phía trên 2 đường đứt gãy chính, và kể

từ khi nó được xây dựng đã có có hàng trăm cơn chấn động nhẹ xảy ra Họ còn cho rằng trận động đất thảm khốc ở Tứ Xuyên hồi năm 2008 làm 80.000 người

so với khả năng cung ứng của biển Các loài hải sản càng được ưa thích thì càng

bị đánh bắt cạn kiệt Các tàu đánh bắt cá hiện đại là thủ phạm chính Chúng là những nhà máy chế biến hải sản di động, được trang bị các thiết bị dò tìm hiện đại Khi phát hiện mục tiêu, một tấm lưới khổng lồ có kích thước bằng 3 sân bóng

sẽ được thả xuống, tóm gọn cả bầy cá lớn chỉ trong vài phút Các chuyên gia dự đoán rằng, nếu không có biện pháp can thiệp, nhiều loài hải sản quen thuộc trong thực đơn hàng ngày của con người sẽ biến mất khỏi đại dương trong 40 năm tới

− Những cuộc di dân và những kẻ xâm chiếm Khi con người di chuyển đến nơi sinh sống mới, họ thường đem theo những con vật hoặc cây cỏ ở quê mình đến trồng ở vùng đất mới Việc làm này đã vô tình làm xáo trộn quần thể động thực vật bản địa, là một trong những nguyên nhân gây tàn phá môi trường khốc liệt nhất.Những kẻ xâm chiếm mới này sẽ tranh giành môi trường sống và thức

ăn, đẩy “dân địa phương” đến bước đường diệt vong Một ví dụ điển hình là loài chim cưu (sống ở đảo quốc Mauritius nằm phía Tây Nam Ấn Độ Dương), nay đã

bị tuyệt chủng do những sinh vật “ngoại lai” như mèo, chuột … được những thủy thủ Châu Âu mang đến đã phá hoại tổ và ăn trứng của chúng

− Các hoạt động khai thác than và khoáng sản Than đá là nguồn cung cấp năng lượng dồi dào, nhưng kèm theo quá trình sản xuất điện từ than đá là lượng khí thải CO2 khổng lồ đang phá hủy bầu khí quyển Hậu quả của nó là sự biến đổi khí hậu đang diễn biến phức tạp trên phạm vi toàn cầu.Thêm một vấn nạn của ngành công nghiệp khai thác than là rác thải như đất đá, cây cối bị đào lên trong quá trình khai thác sẽ bị đổ đống xuống các thung lũng lân cận, bóp nghẹt các dòng suối, phá hủy môi trường sống của các sinh vật, làm kiệt quệ dòng nước chảy ra các con sông; thêm vào đó, chất thải công nghiệp bị rửa trôi vào các dòng sông, gây ô nhiễm nghiêm trọng

− Tai họa từ sơ suất của con người Đôi khi, chỉ một sơ suất nhỏ của con người cũng gây ra hậu quả thảm khốc khó lường.Thảm họa tràn dầu từng làm chấn động nước Mỹ của công ty Exxon Valdez năm 1989, ngoài việc cướp đi kế mưu sinh của hàng chục ngàn ngư dân, còn bức tử hàng triệu sinh vật biển khác

ở vùng biển Alaska.Mới đây nhất là vụ tràn dầu của công ty BP xảy ra ở vịnh Mexico hồi tháng 4/2010 thậm chí gây hậu quả còn nghiêm trọng hơn vụ Exxo, được đánh giá là thảm họa tràn dầu kinh hoàng nhất lịch sử Cho đến hiện tại, vẫn còn quá sớm để ước lượng mức độ ảnh hưởng cũng như thiệt hại do sự cố này gây

ra, nhưng chắc chắn người dân và hệ sinh thái trong khu vực này sẽ chịu thiệt hại hết sức nặng nề

− Các hoạt động nông nghiệp không bền vững Các hoạt động nông nghiệp không an toàn là nguyên chính gây ô nhiễm đất và các nguồn nước Lấy ví dụ, ở

Mỹ, 70% nguồn nước như sông suối bị nhiễm hóa chất do phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật bị rửa trôi từ các cánh đồng.Ngoài ra, ngành công nghiệp

7

chăn nuôi quy mô lớn với hàng trăm ngàn con gia súc đang thải ra một lượng khổng lồ các loại khí thải chưa qua xử lý từ phân của chúng Các khí này cũng

“góp công” trong việc làm Trái đất nóng lên

− Phương tiện giao thông Mỗi năm 1 chiếc xe hơi hoạt động sẽ thải ra khoảng 5,4 tấn CO2 dưới dạng khí thải Ngoài tác hại lâu dài đến tầng ozone, gây hiệu ứng nhà kính khiến trái đất nóng lên, các loại khí thải này cũng gây tác hại tức thời đến con người thông qua các bệnh về đường hô hấp ngày càng phổ biến Hơn nữa, ngành công nghiệp khai thác và cung cấp nhiên liệu (xăng dầu) cho các loại phương tiện giao thông hoạt động cũng để lại nhiều hậu quả xấu cho môi trường

− Nạn phá rừng Các khu rừng đang bị teo nhỏ hoặc biến mất hàng ngày, đặc biệt là các khu rừng mưa nhiệt đới Với đà phá rừng như hiện tại, các nhà khoa học ước tính khoảng 100 năm nữa, toàn bộ rừng trên trái đất sẽ biến mất.Mất rừng cũng như mất đi lá phổi; không còn đủ cây xanh để chuyển hấp thụ và chuyển hóa các khí nhà kính Không còn rừng cũng đồng nghĩa với việt mất đi hàng rào che chắn và bảo vệ, dẫn đến các thảm họa xói mòn và lũ lụt ngày một nghiêm trọng

− Bùng nổ dân số: Các nhà nghiên cứu dân số nói rằng, nếu chúng ta không

tự kiềm chế dân số một cách ôn hòa thông qua các chương trình kế hoạch hóa gia đình, thì thiên nhiên sẽ làm giúp việc này nhưng với các biện pháp hết sức tàn khốc như bệnh dịch và đói kém.Chỉ trong vòng 40 năm, dân số thế giới đã tăng từ

3 tỷ lên gần 7 tỷ người Mỗi năm lại có thêm 75 triệu người – tương đương dân

số của nước Đức – được sinh ra trên hành tinh Ước tính đến năm 2050, dân số trái đất sẽ vượt mốc 9 tỷ người.Dân số tăng đồng nghĩa với nhu cầu về thực phẩm tăng, lượng rác thải cũng theo đó tăng lên Các ngành công nghiệp hoạt động hết công suất để phục vụ con người Tài nguyên bị rút cạn Trái đất dần kiệt quệ

− Chiến tranh: Trong chiến tranh xâm lược Việt Nam, tổng cộng đế quốc Mĩ

đã rải 72 triệu lít chất diệt cỏ trong đó có 44 triệu lít chất độc màu da cam lên 1,7 triệu ha đất trồng và rừng ở miền nam Việt Nam Hậu quả để lại cho con người cũng như môi trường sống cho đến nay vấn chưa tình toán được hết vì sự tàn phá khủng khiếp của nó Ngay khi bị rải thuôc diệt cỏ lần thứ nhất, 30% cây rừng bị chết ngay sau đó Cây rừng bị trụi lá, nước bị ô nhiễm, động vật chết vì nhiễm độc, nhiều thảm rừng đến nay vấn không có loại cây nào có thể mọc được … minh chứng tiêu biểu cho sức tàn phá của chiến tranh lên môi trường tự nhiên.Thế giới của chúng ta đã phải chứng kiến biết bao cuộc chiến tranh có sức huỷ diệt lớn, và từng ngày từng giờ vẫn xảy ra những cuộc chiến tranh xung đột sắc tộc, tôn giáo… Bên cạnh những thiệt hạỉ khủng khiếp về người và của thì hậu quả tác động đến

ô nhiễm môi trường đang là một lời cảnh bảo

❖ Do thiên nhiên, những quy luật thiên nhiên

Là do mưa, tuyết tan, lũ lụt, gió bão… hoặc do các sản phẩm hoạt động sống của sinh vậtchúng Cây cối, sinh vật chết đi , chúng bị vi sinh vật phân hủy thành chất hữu cơ Một phần sẽ ngấm vào lòng đất, sau đó ăn sâu vào nước ngầm, gây

ô nhiễm.hoặc theo dòng nước ngầm hòavào dòng lớn Lụt lội có thể làm nước mất

sự trong sạch, khuấy động những chất dơ trong hệ thống cống rãnh, mang theo nhiều chất thải độc hại từ nơi đổ rác, và cuốn theo các loại hoá chất trước đây đã được cất giữ.Nước lụt có thể bị ô nhiễm do hoá chất dùng trong nông nghiệp,kỹ

Thực Trạng chúng ta đang phải đối mặt với 3 vấn đề phổ biến đó là sự nóng lên của Trái Đất, sự ô nhiễm biển và đại dương cùng với sự hoang mạc hóa Sự nóng lên của Trái Đất: nhiệt độ trung bình của Trái Đất hiện nay nóng hơn gần 40oC so với nhiệt độ trong kỷ băng hà gần nhất, khoảng 13.000 năm trước Tuy nhiên trong vòng 100 năm qua, nhiệt độ trung bình bề mặt Trái Đất tăng khoảng 0.6 o – 0,7o C và dự báo sẽ tăng 1,4o –5o C trong năm tới Ấm lên toàn cầu có những tác động sâu sắc đến môi trường và xã hội Một trong những hệ quả tất yếu của sự gia tăng nhiệt độ của trái đất là sự gia tăng mực nước biển, cường độ các cơn bão và các thời tiết cực đoan, suy giảm tần ozon, thay đổi ngành công nghiệp,và làm suy giảm oxy trong đại dương.Tốc độ ấm lên nhanh hơn so với sự thích ứng của các loài sinh vật, vì vậy một số loài có khả năng tuyệt chủng

Sự ô nhiễm biển và đại dương: Biển và đại dương ngày đêm kêu cứu vì ô nhiễm Hàng năm có khoảng 50 triệu tấn chất thải đổ ra biển Bên cạnh đó các sự

cố rò rỉ dầu, tràn dầu của các tàu trưởng chiếm 50% nguồn ô nhiễm dầu trên biển.Thông qua những con số biết nói sau đây, ta có thể thấy được phần nào hậu quả của sự ô nhiễm:1.000.000 chim biển, 100.000 thú biển và rùa biển bị chết do bịvướng hay bị nghẹt thở bởi các loại rác plastic 30 - 50% lượng CO2 thải ra từ quá trình đốt các nhiên liệu hóa thạch bị đại dương hấp thụ, việc thay đổi nhiệt độ

sẽ làm ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ CO2 của các phiêu sinh vật sau đó làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái.60% các rạn san hô đang bị đe dọa bởi việc ô nhiễm

Sự hoang mạc hóa: Mỗi năm, sa mạc Sahara tiến dần về phía Nam với tốc

độ 45 km/năm.cao nguyên madagasca nơi được xem là khoa báu về đa dạng sinh học nhưng giờ đây 7% đất đai là đồi trọc Đa dạng sinh thái suy giảm đất đai trở nên bạc màu không thể canh tác là hai ảnh hưởng chủ yếu của quá trình hoang mạc hóa Tình Trạng này đang đe dọa cuộc sống của gần 1 tỉ người trên Trái Đất Châu phi chỉ nuôi được 25% dân số vào năm 2025 nếu tốc độ hoang mạc ở lục địa Đen tiếp tục như hiện nay Ô nhiễm môi trường ở Việt Nam ngày nay, vấn đề

ô nhiễm môi trường đã và đang ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn ở Việt Nam Trên các phương tiện thông tin đại chúng hằng ngày, chúng ta có thể dễ dàng bắt gặp những hình ảnh, những thông tin về việc môi trường bị ô nhiễm Bất chấp những lời kêu gọi bảo vệ môi trường, tình trạng ô nhiễm càng lúc càng trở nên trầm trọng Điều này khiến ta phải suy nghĩ…

Về nồng độ bụi, hai thành phố lớn nhất Việt Nam này chỉ đứng sau Bắc Kinh, Thượng Hải, New Delhi và Dhaka Mối đe doạ tiềm tàng này chắc chắn sẽ cản trở quá trình phát triển hơn nữa của các thành phố này Cũng theo một nghiên cứu

về các chỉ số môi trường ổn định do Trường Đại học Yale (Mỹ) thực hiện, Việt Nam đứng thứ hạng thấp nhất trong số 8 nước Đông Nam Á

Tình trạng quy hoạch các khu đô thị chưa gắn với vấn đề xử lý chất thải, nước thải nên ô nhiễm môi trường các thành phố lớn, các khu công nghiệp, khu

9

đô thị đang ở mức báo động Trong tổng số 183 khu công nghiệp trong cả nước,

có trên 60% khu công nghiệp chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung Các đô thị chỉ có khoảng 60% - 70% chất thải rắn được thu gom, cơ sở hạ tầng thoát nước

và xử lý nước thải, chất thải nên chưa đáp ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường Hầu hết lượng nước thải chưa được xử lý đều đổ thẳng ra sông, hồ và dự báo đến năm

2010 là 510.000m3/ngày Một ví dụ đau lòng của việc xả nước thải, hẳn không ai không biết, là trường hợp của con sông Thị Vải bị ô nhiễm bởi hoá chất thải ra từ nhà máy của công ti bột ngọt Vê Đan suốt 14 năm liền Điều này khiến cho con sông bị ô nhiễm nghiêm trọng ảnh hưởng tới cuộc sống của nhiều người dân ở xung quanh Một ví dụ khác chính là việc ô nhiễm hồ Hoàn Kiếm, một biểu tượng của nền văn hoá dân tộc Không chỉ có môi trường nước mà môi trường không khí và môi trường đất cũng bị ô nhiễm nghiêm trọng Môi trường không khí ở hầu hết các đô thị Việt Nam đều vượt quá tiêu chuẩn cho phép

Riêng tại thành phố Hồ Chí Minh, kết quả đo đạc tại 6 trạm quan trắc không khí cho thấy 89% mẫu kiểm tra không khí không đạt tiêu chuẩn cho phép, luôn ở mức nguy hại cao cho sức khỏe, trong đó lượng bụi lơ lửng đang là nhân tố gây ô

nhiễm nghiêm trọng hàng đầu trên địa bàn Bên cạnh đó, tình trạng ô nhiễm không

khí do chì cũng gia tăng nhanh chóng, cụ thể nồng độ chì đo đượ cừ đầu năm 2009 đến nay thường dao động ở ngưỡng 0,22 0,38g/m³, quá chuẩn cho phép khoảng 1,5 lần

Về môi trường đất, kết quả của một số khảo sát cho thấy hàm lượng kim loại nặng trong đất gần các khu công nghiệp đã tăng lên trong những năm gần đây Như tại cụm công nghiệp Phước Long (Bình Phước) hàm lượng Cr cao gấp 15 lần

so với tiêu chuẩn, Cd cao từ 1,5 đến 5 lần, As cao hơn tiêu chuẩn 1,3 lần (Cr,Cd,As: các chất hoá học độc hại) Thuốc bảo vệ thực vật cũng gây ảnh hưởng đến đất Mặc dù khối lượng thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng ở Việt nam còn

ít, trung bình từ 0,5-1,0 kg/ha/năm, tuy nhiên, ở nhiều nơi đã phát hiện dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong đất

2 Hiện trạng môi trường việt nam

Môi trường đất

Môi trường đất tại Việt Nam hiện nay, từ miền đồng bằng đến miền trung

du, đang bị thoái hóa mạnh Miền trung du và vùng núi, mặt đất bị xói mòn mạnh, dẫn đến mặt đất bị rửa trôi, mất chất hữu cơ làm cho nhiều vùng đất bị cằn cỗi, không còn khả năng canh tác, dẫn đến việc diện tích đất bị hoang mạc hóa gia tăng Trong khi đó, những vùng đồng bằng trồng lúa và hoa màu lại liên tục bị ngập úng, mặn hóa hay nhiễm phèn… tác động mạnh đến mùa màng

Nguyên nhân chính dẫn đến việc đất bị thoái hoá là do hiện tượng thiên tai đang ngày càng khốc liệt tại Việt Nam chúng ta Hiện tượng thiên tai gia tăng đã

và đang làm cho nhiều vùng đất liên tục bị lũ quét, trượt và sạt lở đất… làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến đất đai trồng trọt và đời sống của người dân Việt Theo khảo sát của Cục Khí Tượng Thủy Văn, cường độ mưa, lũ lụt và bão tố thường

10

xuyên gia tăng tại Việt Nam trong hơn nửa thế kỷ qua Hiện tượng thiên tai gia tăng được xác định là có nguyên nhân từ việc phá rừng một cách bừa bãi

Ngoài ra, môi trường đất còn bị ô nhiễm nặng do việc lạm dụng thuốc bảo

vệ thực vật Kết quả xét nghiệm môi trường cho thấy, một số vùng đất nông nghiệp

bị ô nhiễm rất nặng Chẳng hạn, vùng trồng rau tại thành phố Hồ Chí Minh, hàm lương CO trên tầng mặt đất dao động từ 9,9-15mg/k Vùng rau Hóc Môn có hàm lượng chì trong đất từ 23-59mg/kg Vùng Thanh Trì, Từ Liêm (Hà Nội) hàm lượng nitơ trong đất từ 30-102mg/kg Vùng đất gần nhà máy phân lân Văn Điển còn bị nhiễm các kim loại nặng như Cd, Cu, Pb và Zn Tất cả những số liệu trên đây đều vượt quá ngưỡng cho phép về an toàn

Môi trường nước

Nhìn chung, chất lượng nước ở thượng lưu các con sông còn khá tốt, nhưng vùng hạ lưu thì phần lớn lại bị ô nhiễm rất nặng, đặc biệt là sông Đồng Nai, sông Sài Gòn, sông Cầu, sông Đáy… Nguyên nhân là do nước thải của các nhà máy sản xuất, cùng với nước thải sinh hoạt không được xử lý mà đổ trực tiếp ra các con sông Tại những nơi vừa nêu, nhiều chỉ tiêu như BOD, COD, NH4, N và P cao hơn tiêu chuẩn cho phép rất nhiều lần

Không chỉ nước sông, mà ngay cả nước ngầm cũng đang có nguy cơ bị cạn kiệt và có dấu hiệu ô nhiễm Nguyên nhân là do khai thác bừa bãi và không đúng

kỹ thuật, cộng thêm nước thải và rác thải không xử lý tốt đang thấm dần vào trong lòng đất

Môi trường không khí

Môi trường không khí ở Việt Nam tại các vùng nông thôn và miền núi còn khá tốt Tuy nhiên, ở các thành phố lớn, các khu đô thị và khu công nghiệp thì đang bị ô nhiễm nặng do nồng độ khói và bụi rất cao

Nguyên nhân do quá trình đô thị hoá tại Việt Nam đang diễn ra khá nhanh

đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng không khí Khói bụi tại những nơi này đang trở thành một vấn đề cấp bách Nồng độ bụi trong các khu dân cư bên cạnh các nhà máy, xí nghiệp hoặc gần các đường giao thông lớn vượt chỉ số cho phép

từ 1,5-3 lần; tại những nơi đang xây dựng nhà cửa, đường xá vượt mức cho phép

từ 10-20 lần Việc gia tăng các phương tiện giao thông cũng đang gây ô nhiễm không khí ở rất nhiều nơi Tại các nút giao thông lớn, nồng độ chì, khí CO khá cao

11

Phần III Ảnh hưởng của môi trường đối với con người trên thế giới và Việt Nam

Tổ chức Y tế Thế giới WHO hôm nay vừa công bố bảng phân tích đầu tiên

về ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đối với sức khoẻ con người tại từng quốc gia trên toàn cầu Qua đó, cơ quan y tế này khẳng định sức khoẻ con người có thể đựơc cải thiện rất nhiều nếu giảm thiểu đựơc các nguy cơ về ô nhiễm môi trường Theo số liệu của WHO, mỗi năm thế giới có 13 triệu người tử vong liên quan đến vấn đề môi trường Tại nhiều quốc gia trên toàn cầu, trung bình cứ 100 ngừơi chết thì có hơn 10 người thiệt mạng vì các yếu tố môi trừơng, tiêu biểu như nguồn nứơc thiếu vệ sinh hay ô nhiễm không khí trong gia đình do dùng nhiên liệu rắn nấu ăn

Những nạn nhân chính của “tử thần môi trường” là trẻ em dưới 5 tuổi, đa số các ca tử vong thường gặp là do tiêu chảy hoặc nhiễm trùng đừơng hô hấp dưới Thống kê còn cho thấy ở một số nước, trên 1/3 các loại bệnh tật có thể được ngăn ngừa được bằng cách cải thiện môi trừơng sống

Vẫn theo khảo sát của Tổ chức y tế thế giới, tuy các quốc gia có thu nhập thấp chịu ảnh hửơng nặng nề nhất từ các yếu tố môi trường, nhưng không một đất nứơc nào, kể cả những nước có điều kiện môi trường tương đối tốt, có khả năng miễn dịch trước các tác hại của môi trừơng lên sức khoẻ con người

2015, những căn bệnh do ô nhiễm môi trường gây nên đã cướp đi sinh mạng của gần 9 triệu người trên toàn thế giới, tương đương 16% tổng số các trường hợp tử vong–theoSputnik

Các nhà khoa học khẳng định con số này lớn gấp 3 lần so với số người chết

do AIDS, lao và sốt rét cộng lại; gấp 15 lần so với do chiến tranh và các hình thức bạo lực khác Cũng theo các nhà nghiên cứu, chất lượng sinh thái tồi tệ giết nhiều người hơn thuốc lá, nghèo đói và thiên tai Ô nhiễm trầm trọng là nguyên nhân 1/4 các trường hợp tử vong ở một số nước

Môi trường sống ở Việt Nam?

Quả thật, tình trạng ô nhiễm môi trường ở Việt Nam đang càng ngày càng trở nên nghiêm trọng, đe doạ đến sức khoẻ con ngừơi và lan rộng trong mọi khía cạnh sinh hoạt đời sống, từ nguồn nứơc, khói bụi, không khí, rác thải, nhiên liệu xăng dầu v v giữa lúc nhà chức trách vẫn chưa tìm ra giải pháp đối phó hữu hiệu

12

Về tình trạng môi trừơng ở Việt Nam, Tổ chức y tế thế giới ghi nhận trung bình cứ mỗi năm có trên 9 ngàn ca tử vong vì nguồn nứơc và điều kiện vệ sinh kém Số người chết vì nguyên do ô nhiễm không khí trong nhà là hơn 10 ngàn, và hơn 6 ngàn ngừơi thiệt mạng hằng năm vì bầu không khí bên ngoài bị ô nhiễm Một người dân bức xúc: “Môi trường giờ rất là ô nhiễm, ra đường phải đội nón, đeo khẩu trang, nhà mặt đường lúc nào cũng phải đóng cửa sợ bụi bay vào” Trong một cuộc phỏng vấn trước đây với đài RFA, chính Bộ trửơng tài nguyên môi trường Mai Ái Trực đã từng khẳng định ô nhiễm môi trường tại Việt Nam là một vấn đề quan trọng: “Đây là một vấn đề quan trọng và chính phủ cũng

đã bố trí nguồn lực thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường Người dân ngày càng quan tâm và thấy rõ đến cái lợi ích của môi trường, tuy nhiên mới chỉ dừng lại ở

đó, chứ chưa ý thức đựơc bản thân mình cần phải làm gì để đóng góp cho việc bảo vệ môi trường Chúng tôi luôn quan tâm đến việc nâng cao ý thức người dân trong công tác này.”

Trong khi đó thì người dân lại than rằng: “Hiện gìơ tình trạng môi trường rất khó kiểm soát Họ cũng bè phái này kia cho nên họ làm cũng để lấy lệ thôi Nếu chính phủ Việt Nam mà khắc phục được thì đỡ cho dân chúng lắm.”

Một số biện pháp WHO đề nghị nhằm giúp giảm thiểu các tác hại từ môi trường và hạ tỷ lệ bệnh tật, tử vong chẳng hạn như sử dụng nhiên liệu sạch như gas hay điện trong nấu nứơng, cải thiện hệ thống thông khí, thông gió trong nhà,

và điều chỉnh hành vi của con người Ngoài ra, WHO cũng yêu cầu các chính phủ phải lưu ý hơn nữa đến công tác xử lý nứơc sinh hoạt, tiêu huỷ rác thải đúng cách,

và giảm thiểu mức độ ô nhiễm không khí để bảo vệ sức khoẻ cho người dân Chuyên gia thuộc WHO, bà Susanne Weber-Mosdorf, nhấn mạnh khảo sát

về tình hình môi trừơng và sức khoẻ ngừơi dân tại từng quốc gia là bứơc đầu trong việc giúp các nhà hoạch định chính sách về y tế và môi trường của từng nứơc thấy

rõ thực trạng để từ đó có thể đề ra những biện pháp can thiệp, phòng ngừa hữu hiệu Những nguy cơ đựơc quan tâm trong cuộc nghiên cứu của WHO bao gồm các yếu tố về ô nhiễm môi trừơng, yếu tố về nghề nghiệp, phóng xạ tia cực tím, tiếng ồn, các biện pháp nông nghiệp, những thay đổi về khí hậu và hệ sinh thái, cũng như cách hành xử của con người

Khí hậu biến đổi

Một trong những ảnh hưởng của môi trường đó là làm biến đổi khí hậu Những năm gần đây, người dân Việt Nam chúng ta kinh nghiệm rất rõ về sự biến đổi khí hậu Khảo sát của Viện Khoa Học Khí Tượng Thuỷ Văn cho biết, tại Bến Tre, mực nước biển đã dâng lên khoảng 20 cm so với cách đây 10 năm Những hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện ngày càng nhiều Biến đổi khí hậu đã làm gia tăng thiên tai tại nhiều nơi ở Việt Nam Điều này được thể hiện rõ nét qua hiện tượng bão lụt xảy ra liên miên trong những năm gần đây, đặc biệt là tại miền trung Thậm chí, những vùng trước đây không hề có bão, nhưng những năm gần đây cũng đã có Chỉ tính riêng tại Huế, từ năm 1952 đến 2005 đã có 32 cơn bão; đồng thời cường độ mưa cũng tăng lên rõ rệt (chúng ta có thể thấy rõ điều này trong mấy tháng vừa qua)