QUAN ĐIỂM CỦA TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN VỀCON NGƯỜI- BẢN CHẤT CỦA CON NGƯỜI, LIÊNHỆ VỚI TÍNH NHÂN ÁI CỦA NGƯỜI VIỆT NAMHIỆN NAY

------MÔN HỌC: TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN TIỂU LUẬN QUAN ĐIỂM CỦA TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN VỀ CON NGƯỜI- BẢN CHẤT CỦA CON NGƯỜI, LIÊN HỆ VỚI TÍNH NHÂN ÁI CỦA NGƯỜI VIỆT NAM HIỆN NAY GVHD: T

- -MÔN HỌC: TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN

TIỂU LUẬN QUAN ĐIỂM CỦA TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN VỀ

CON NGƯỜI- BẢN CHẤT CỦA CON NGƯỜI, LIÊN

HỆ VỚI TÍNH NHÂN ÁI CỦA NGƯỜI VIỆT NAM

HIỆN NAY

GVHD: Th.S Nguyễn Thị Tri Lý SVTH:

1 Nguyễn Thị Tuyết Như 19155029

Điểm: ………

KÝ TÊN

Lý do chọn đề tài Error: Reference source not found 2

Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Phương pháp nghiên cứu 2

PHẦN 2 QUAN ĐIỂM TRIẾT HỌC MÁC LÊ-NIN VỀ CON NGƯỜI- BẢN CHẤT CỦA CON NGƯỜI 3

2 1 Quan điểm về con người trong lịch sử 3

2.1 1 Quan điểm về con ng ười trong triết học trước Mác 4

2 1.2 Quan điểm của triết học Mác Lê-nin về con người 7

2 2 Quan điểm của triết học Mác Lê-nin về bản chất con người 8

2 2 1 Trong hiện thực của nó, bản chất của con người là tổng hòa những quan hệ xã hội 8

2 2 2 Con người là chủ thể và là sản phẩm của lịch sử 10

2 3 Ý nghĩa nghiên cứu vấn đề con người- bản chất con người trong triết học Mác Lê-nin 11

2 3 1 Ý nghĩa lý luận 11

2 3 2 Ý nghĩa thực tiễn 11

PHẦN 3: Ý NGHĨA CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ CON NGƯỜI- BẢN CHẤT CON NGƯỜI CỦA CHỦ NGHĨA MÁC LÊ-NIN VỚI TINH THẦN NHÂN ÁI CỦA NGƯỜI VIỆT NAM HIỆN NAY 13

3 1 Những biểu hiện của tinh thần nhân ái của người Việt Nam hiên nay 13

3 1 .1 Biểu hiện về mặt tinh thần 13

3 1.2 Biểu hiện về mặt vật chất 14

3 2 Những tác động làm ảnh hưởng đến tinh thần nhân ái của con người Việt Nam 16

3 2.1 Nguyên nhân kinh tế 16

PHẦN 1: PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong triết học, con người là một đề tài lớn, nghiên cứu vấn đề conngười có vai trò rất to lớn đối với sự phát triển của thế giới, là vấn đề được cácnhà triết gia của mọi thời đại bao gồm cả phương Đông và phương Tây quantâm nghiên cứu Trong các hệ thống tư tưởng đó, vấn đề con người trong triếthọc Mác – Lê nin được nghiên cứu và trình bày một cách bao quát, đặc sắc vàmang tính khoa học nhất Chủ nghĩa Mác – Lê nin đã kết luận: con người khôngchỉ là chủ thể của hoạt động sản xuất vật chất, đóng vai trò quyết định trong sựphát triển của lực lượng sản xuất, mà con người còn là chủ thể của quá trìnhlịch sử, của sự tiến bộ xã hội Đặc biệt khi xã hội loài người ngày càng pháttriển và đạt đến trình độ văn minh cao cấp như hiện nay

Việt Nam là một quốc gia đang phát triển và với đà phát triển như vậyviệc chú trọng nghiên cứu nhân tốt con người là một yêu cầu và nhiệm vụ cấpbách mà Đảng và Nhà nước ta phải thực hiện Con người Việt Nam với rấtnhiều tố chất và năng lực tốt đẹp đã được chứng minh trong lịch sử dân tộc chođến ngày nay Người Việt Nam nổi tiếng với tinh thần nhân ái, với những tấmlòng thiện nguyện mãi luôn là truyền thống tốt đẹp “ lá lành đùm lá rách” ,

“thương người như thể thương thân” Đó là một trong những tình cảm tốt đẹp,đẫm tính nhân văn gắn kết những trái tim lại với nhau, thể hiện trách nhiệm vàtình cảm mà chúng ta trao cho nhau với tấm lòng thiện nguyện vì cộng đồng

Với những lý luận về vấn đề con người được trình bày khoa học trongtriết học Mác – Lê nin và được đúc kết sâu sắc trong tư tưởng Hồ Chí Minh.Vấn đề đặt ra là người Việt Nam đã vận dụng những lý luận khoa học trên nhưthế nào? Và trong thời điểm hiện nay tinh thần nhân ái có còn lan tỏa Căn cứvào tình hình thực tế Việt Nam, nhóm đã quyết định chọn đề tài tiểu luận triếthọc là “ Quan điểm của triết học Mác Lê-nin về con người- bản chất của conngười, liên hệ với tính nhân ái của người Việt Nam hiện nay”

2 Mục tiêu nghiên cứu

Với việc nghiên cứu đề tài tiểu luận triết học: “Quan điểm của triết họcMác Lê-nin về con người- bản chất của con người, liên hệ với tính nhân ái củangười Việt Nam hiện nay” nhằm đạt những mục đích sau:

Đối với cá nhân từng thành viên trong nhóm: Củng cố những kiến thức triếthọc từ thời đại học và nâng cao tầm nhìn và hiểu biết về môn triết học ở bậc sauđại học Rèn luyện kỹ năng nghiên cứu khoa học dựa trên việc tìm kiếm vàtham khảo nhiều nguồn tài liệu khác nhau

Đối với nội dung đề tài: Tìm hiểu khái quát những quan điểm về vấn đềcon người- bản chất của con người được đề cập trong triết học Mác – Lê nin.Qua đó có thể nắm bắt được ý nghĩa phương pháp luận về con người- bản chấtcủa con người có vai trò như thế nào trong việc phát triển triết học về xã hội vàlịch sử loài người Với cơ sở đó, vận dụng những kiến thức cơ bản trên để tìmhiểu, lý giải cho tinh thần nhân ái của con người Việt Nam và đề ra những biệnpháp để phát triển, lan tỏa thêm tinh thần nhân ái ở thời điểm hiện nay

3 Phương pháp nghiên cứu

Phân tích và tổng hợp thuyết : là tham khảo và chọn lọc tài liệu từ nhiềunguồn sau đó phân tích chung thành những phần nhỏ trong ý lớn để có thể thểhiểu sâu hơn hơn về đối tượng, rồi cuối cùng tổng hợp lại từng bộ phận từngphần nhỏ thông tin đã được phân tích cặn kẽ và rồi từ đó tạo ra một hết thống lýthuyết mới từ đầu đến cuối và sâu sắc đến đối tượng Từ các nguồn tài liệu thamkhảo đã trích dẫn và tổng hợp thành một bài hoàn chỉnh

PHẦN 2: QUAN ĐIỂM CỦA TRIẾT HỌC MÁC LÊ-NIN VỀ CON

NGƯỜI-BẢN CHẤT CỦA CON NGƯỜI

2.1 Quan điểm về con người trong lịch sử

2.1.1 Quan điểm về con người trong triết học trước Mác

Quan niệm về con người trong triết học phương Đông

Từ thời kỳ cổ đại, các trường phái triết học đều tìm cách lý giải vấn đềbản chất con người, quan hệ giữa con người đối với thế giới xung quanh

Các trường phái triết học - tôn giáo phương Đông như Phật giáo, Hồigiáo nhận thức bản chất con người trên cơ sở thế giới quan duy tâm, thần bíhoặc nhị nguyên luận Trong triết học Phật giáo, con người là sự kết hợp giữadanh và sắc (vật chất và tinh thần) Đời sống con người trên trần thế chỉ là ảogiác, hư vô Vì vậy, cuộc đời con người khi còn sống chỉ là sống gửi, là tạm bợ.Cuộc sống vĩnh cửu là phải hướng tới cõi Niết bàn, nơi tinh thần con ngườiđược giải thoát để trở thành bất diệt

Như vậy, dù bị chi phối bởi thế giới quan duy tâm hoặc nhị nguyên, suyđến cùng, con người theo quan niệm của các học thuyết tôn giáo phương Đôngđều phản ánh sai lầm về bản chất con người, hướng tới thế giới quan thần linh.Trong triết học phương Đông, với sự chi phối bởi thế giới quan duy tâm hoặcduy vật chất phác, biểu hiện trong tư tưởng Nho giáo, Lão giáo, quan niệm vềbản chất con người cũng thể hiện một cách phong phú Khổng Tử cho bản chấtcon người do “thiên mệnh” chi phối quyết định, đức “nhân”chính là giá trị caonhất của con người, đặc biệt là người quân tử Mạnh Tử quy tính thiện của conngười vào năng lực bẩm sinh, do ảnh hưởng của phong tục tập quán xấu mà conngười bị nhiễm cái xấu, xa rời cái tốt đẹp Vì vậy, phải thông qua tu dưỡng, rènluện để giữ được đạo đức của mình Cũng như Khổng Tử, Mạnh Tử cho rằngphải lấy lòng nhân ái, quan hệ đạo đức để dẫn dắt con người hướng tới các giátrị đạo đức tốt đẹp

Triết học Tuân Tử lại cho rằng bản chất con người khi sinh ra là ác,nhưng có thể cải biến được, phải chống lại cái ác ấy thì con người mới tốt được.

Trong triết học phương Đông, còn có quan niệm duy tâm cho rằng trời

và con người còn có thể hoà hợp với nhau (thiên nhân hợp nhất) Đổng TrọngThư, một người kế thừa Nho giáo theo khuynh hướng duy tâm cực đoan quanniệm rằng trời và con người có thể thông hiểu lẫn nhau (thiên nhân cảm ứng).Nhìn chung, đây là quan điểm duy tâm, quy cuộc đời con người vào vai tròquyết định của “thiên mệnh”

Lão Tử, người mở đầu cho trường phái Đạo gia, cho rằng con người sinh

ra từ “Đạo” Do vậy, con người phải sống “vô vi”, theo lẽ tự nhiên, thuần phát,không hành động một cách giả tạo, gò ép, trái với tự nhiên Quan niệm này biểuhiện tư tưởng duy tâm chủ quan của triết học Đạo gia

Có thể nói rằng, với nhiều hệ thống triết học khác nhau, triết học phươngĐông biểu hiện tính da dạng và phong phú, thiên về vấn đề con người trong mốiquan hệ chính trị, đạo đức Nhìn chung, con người trong triết học phương Đôngbiểu hiện yếu tố duy tâm, có pha trộn tính chất duy vật chất phác ngây thơ trongmối quan hệ với tự nhiên và xã hội

Quan niệm về con người trong triết học phương Tây trước Mác

Triết học phương Tây trước Mác biểu hiện nhiều quan niệm khác nhau

về con người:

Các trường phái triết học tôn giáo phương Tây, đặc biệt là Kitô giáo,nhận thức vấn đề con người trên cơ sở thế giới quan duy tâm, thần bí Theo Kitôgiáo, cuộc sống con người do đấng tối cao an bài, sắp đặt Con người về bảnchất là kẻ có tội Con người gồm hai phần: thể xác và linh hồn Thể xác sẽ mất

đi nhưng linh hồn thì tồn tại vĩnh cửu Linh hồn là giá trị cao nhất trong conngười Vì vậy, phải thường xuyên chăm sóc phần linh hồn để hướng đến Thiênđường vĩnh cửu

Trong triết học Hy Lạp cổ đại, con người được xem là điểm khởi đầu của

tư duy triết học Con người và thế giới xung quanh là tấm gương phản chiếu lẫnnhau Con người là một tiểu vũ trụ trong vũ trụ bao la Prôtago một nhà ngụybiện cho rằng “con người là thước đo của vũ trụ” Quan niệm của Arixtốt về conngười, cho rằng chỉ có linh hồn, tư duy, trí nhớ, ý trí, năng khiếu nghệ thuật làlàm cho con người nổi bật lên, con người là thang bậc cao nhất của vũ trụ Khi

đề cao nhà nước, ông xem con người là “một động vật chính trị”

Như vậy, triết học Hy Lạp cổ đại bước đầu đã có sự phân biệt con ngườivới tự nhiên, nhưng chỉ là hiểu biết bên ngoài về tồn tại con người

Triết học Tây Âu trung cổ xem con người là sản phẩm của Thượng đếsáng tạo ra Mọi số phận, niềm vui, nỗi buồn, sự may rủi của con người đều doThượng đế xếp đặt Trí tuệ con người thấp hơn lý chí anh minh sáng suốt củaThượng đế Con người trở nên nhỏ bé trước cuộc sống nhưng đành bằng lòngvới cuộc sống tạm bợ trên trần thế, vì hạnh phúc vĩnh cửu là ở thế giới bên kia

Triết học thời kỳ phục hưng - cận đại đặc biệt đề cao vai trò trí tuệ, lýtính của con người, xem con người là một thực thể có trí tuệ Đó là một trongnhững yếu tố quan trọng nhằm giải thoát con người khỏi mọi gông cuồng chậthẹp mà chủ nghĩa thần học thời trung cổ đã áp đặt cho con người Tuy nhiên, đểnhận thức đầy đủ bản chất con người cả về mặt sinh học và về mặt xã hội thìchưa có trường phái nào đạt được Con người mới chỉ được nhấn mạnh về mặt

cá thể mà xem nhẹ mặt xã hội

Trong triết học cổ điển Đức, những nhà triết học nổi tiếng như Cantơ,Hêghen đã phát triển quan niệm về con người theo khuynh hướng chủ nghĩaduy tâm Hêghen, với cách nhìn của một nhà duy tâm khách quan, thông qua sựvận động của “ý niệm tuyệt đối”, đã cho rằng, con người là hiện thân của “ýniệm tuyệt đối” Bước diễu hành của “ý niệm tuyệt đối” thông qua quá trình tự

ý thức của tư tưởng con người đã đưa con người trở về với giá trị tinh thần, giá

bày một cách có hệ thống về các quy luật của quá trình tư duy của con người,làm rõ cơ chế của đời sống tinh thần cá nhân trong mọi hoạt động của conngười Mặc dù con người được nhận thức từ góc độ duy tâm khách quan, nhưngHêghen là người khẳng định vai trò chủ thể của con người đối với lịch sử, đồngthời là kết qủa của sự phát triển lịch sử.

Tư tưởng triết học của nhà duy vật Phoiơbắc đã vượt qua những hạn chếtrong triết học Hêghen để hy vọng tìm đến bản chất con người một cách đíchthực Phoiơbắc phê phán tính chất siêu tự nhiên, phi vật chất, phi thể xác về bảnchất con người trong triết học Hêghen, đồng thời khẳng định con người do sựvận động của thế giới vật chất tạo nên Con người là kết quả của sự phát triểncủa thế giới tự nhiên Con người và tự nhiên là thống nhất, không thể tách rời.Phoiơbắc đề cao vai trò và trí tuệ của con người với tính cách là những cá thểngười Đó là những con người cá biệt, đa dạng, phong phú, không ai giống ai.Quan điểm này dựa trên nền tảng duy vật, đề cao yếu tố tự nhiên, cảm tính,nhằm giải phóng cá nhân con người Tuy nhiên, Phoiơbắc không thấy được bảnchất xã hội trong đời sống con người, tách con người khỏi những điều kiện lịch

sử cụ thể Con người của Phoiơbắc là phi lịch sử, phi giai cấp và trừu tượng

Có thể khái quát rằng, các quan niệm về con người trong triết học trướcMác, dù là đứng trên nền tảng thế giới quan duy tâm, nhị nguyên luận hoặc duyvật siêu hình, đều không phản ánh đúng bản chất con người Nhìn chung, cácquan niệm trên đều xem xét con người một cách trừu tượng, tuyệt đối hoá mặttinh thần hoặc thể xác con người, tuyệt đối hoá mặt tự nhiên - sinh học màkhông thấy mặt xã hội trong đời sống con người Tuy vậy, một số trường pháitriết học vẫn đạt được một số thành tựu trong việc phân tích, quan sát conngười, đề cao lý tính, xác lập các giá trị về nhân bản học để hướng con ngườitới tự do Đó là những tiền đề có ý nghĩa cho việc hình thành tư tưởng về conngười của triết học mácxít

2.1.2 Quan điểm của triết học Mác Lê-nin về con người

  Con người là một thực thể tự nhiên mang đặc tính xã hội; có sự thốngnhất biện chứng giữa hai phương diện tự nhiên và xã hội.

Tiền đề vật chất đầu tiên qui định sự hình thành, tồn tại và phát triển củacon người chính là giới tự nhiên, vì vậy bản tính tự nhiên là một trong nhữngphương diện cơ bản của con người, loài người

Bản tính tự nhiên của con người được phân tích từ hai giác ngộ sau: Thứ nhất, con người là kết quả tiến hóa và phát triển lâu dài của giới tựnhiên Cơ sở khoa học của kết luận này được chứng minh bằng toàn bộ sự pháttriển của chủ nghĩa duy vật và khoa học tự nhiên, đặc biệt là học thuyết củaĐácuyn về sự tiến hóa của các loài

Thứ hai, con người là một bộ phận của giới tự nhiên và đồng thời giới tựnhiên cũng là “ thân thể vô cơ của con người”

Bản tính xã hội của con người được phân tích từ giác ngộ sau đây:

Một là, xét từ giác ngộ nguồn gốc hình thành con người, loài người thìkhông phải chỉ có nguồn gốc từ sự tiến hóa, phát triển của vật chất tự nhiên mà

có nguồn gốc xã hội của nó, mà trước hết và cơ bản nhất là nhân tố lao động.Chính nhờ lao động mà con người có khả năng vượt qua loài động vật để tiếnhóa và phát triển thành người Đó là một trong những phát hiện mới của chủnghĩa Mác- Lênin, nhờ đó mà có thể hoàn chỉnh học thuyết về nguồn gốc loàingười mà tất cả các học thuyết trong lịch sử đều chưa có lời giải đáp đúng đắn

Trong lịch sử tư tưởng nhân loại đã có nhiều quan niệm khác nhau về bảnchất, “bản tính người” của con người, nhưng về cơ bản những quan niệm đó

tác phẩm Luận cương về Phoiơbắc, C.Mác đã phê phán vắt tắt nhưng quanniệm đó và xác lập quan niệm mới của mình: “Bản chất của con người khôngphải là một cái trừu tượng cố hữu của cá nhân riêng biệt Trong tính hiện thựccủa nó, bản chất của con người là tổng hòa những quan hệ xã hội”

Hạn chế căn bản của quan niệm duy vật siêu hình, trực quan là trừutượng hóa, tuyệt đối hóa phương diện tự nhiên của con người, thường xem nhẹviệc lý giải con người từ phương diện lịch sử xã hội của nó, do đó về căn bảnchỉ thấy bản tính tự nhiên của con người

Theo quan điểm duy vật biện chứng về bản chất xã hội của con người thì

sự hình thành và phát triển của con người cùng những khả năng sáng tạo lịch sửcủa nó cần phải được tiếp cận từ giác độ phân tích và lý giải sự hình thành vàphát triển của những quan hệ xã hội của nó trong lịch sử xã hội

Như vậy, với tư cách là thực thể xã hội, con người trong hoạt động thựctiễn, thông qua hoạt động thực tiễn, tác động vào giới tự nhiên, làm cải biếngiới tự nhiên theo nhu cầu sinh tồn và phát triển của nó thì đồng thời con ngườicũng sáng tạo ra lịch sử của chính nó, thực hiện sự phát triển của lịch sử đó

2.2 Quan điểm của triết học Mác- Lê nin về bản chất con người

2.2.1.Trong tính hiện thực của nó, bản chất của con người là tổng hòa những quan hệ xã hội

Trong lịch sử tư tưởng nhân loại đã có nhiều quan niệm khác nhau vềbản chất, “bản tính người” của con người, nhưng về cơ bản những quan niệm

đó thường là những quan niệm phiến diện, trừu tượng và duy tâm, thần bí Bởivậy, để nhấn mạnh bản chất xã hội của con người, C.Mác đã nêu lên luận đềnổi tiếng trong Luận cương về Phoiơbắc:”Bản chất của con người không phải

là một cái trừu tượng cố hữu của cá nhân riêng biệt Trong tính thức hiện của

nó bản chất của con người là tổng hòa những quan hệ xã hội”

Luận đề trên khẳng định rằng, không có con người trừu tượng thoát lyđiều kiện, hoàn cảnh lịch sử xã hội Con người luôn luôn cụ thể, xác định sống