rèn kĩ năng soạn giáo án

đoạn kết là sự chuyển biến tri thức ở người học.Như vậy giáo án phải được chuẩn bị công phu để sao cho logic hoạt động của người dạy và người học phản ánh logic nội dung bài học... Soạn

Bộ giáo dục và đào tạo

Vụ giáo duc trung học

-

Chuyên đề :

Quy trình rèn luyện kỹ năng soạn

bài giảng cho giao viên

I Đặt vấn đề

II Mục đích III nội dung

IV kết luận

đoạn kết là sự chuyển biến tri thức ở người học.

Như vậy giáo án phải được chuẩn bị công phu để sao cho logic hoạt động của người dạy và người học phản ánh logic nội dung bài học

Tuy giáo án chỉ mới là sản phẩm ''tĩnh'' thể hiện trình

độ giáo viên, nhưng có thể đánh giá như là một kết quả tổng hợp nhiều tiêu chí chất lượng đào tạo

Soạn giáo án là một kỹ năng có tính tổng hợp đòi hỏi phải

được quan tâm thích đáng trong việc nghiên cứu các hành

động cấu thành kỹ năng, để từ đó đề xuất quy trình logic

và phương pháp hình thành kỹ năng ở giáo viên

Xác định PPDH có thể làm xuất hiện hoạt động và tổ chức hđ tìm tòi nội dung khoa học

Một cách khái quát kỹ năng soạn giáo án được cấu thành

bởi 3 bộ phận hành động theo logic quan hệ sau:

Từ 3 bộ phận logic đó có thể thấy bộ phận (1) giáo viên phải có kiến thức vững chắc về điều mình dạy

Sự thông hiểu nội dung khoa học được thể hiện bằng các hành động phân tích, tổng hợp, trừu tượng hóa, khái quát hóa những dấu hiệu bản chất sự vật, hiện tượng khách quan Kết quả hoạt động ở bộ phận (1) quyết định hiệu quả hoạt động ở bộ phận (2)

Logic hoạt động nhận thức sự vật, hiện tượng của hoạt

động ở bộ phận (2) do người dạy thực hiện càng giống với nhà khoa học đã phát minh ra nội dung khoa học thì càng hiệu quả cho việc thực hiện các hoạt động ở bộ phận (3)

Cũng chính vì vậy khi giáo viên soạn giáo án việc

đầu tiên là nắm vững nội dung bài học Giáo viên khi đã nắm vững nội dung bằng logic nghiên cứu tìm tòi thì mới có khả năng xác định phương pháp dạy học thể hiện sự vận động của nội dung đó và mới tổ chức cho học sinh tự tiếp nhận nội dung khoa học bằng các hoạt động tìm tòi, nghĩa là mới có thể thực hiện hiệu quả hoạt động ở bộ phận (3)

Để rèn luyện kỹ năng soạn giáo án có hiệu quả tích cực theo cấu trúc 3 bộ phận hoạt động nêu trên có thể sử dụng các bài tập

Các bài tập đó phải xây dựng sao cho khi giải quyết, giáo viên phải thực hiện các thao tác cấu thành mỗi hoặc cả 3 hoạt động nêu trên

Tính hệ thống của bài tập được đảm bảo chỉ khi mỗi bài tập

được soạn có thể trở thành một ''linh kiện'' lắp ghép với các bài tập cùng loại thành một nhóm bài tập rèn luyện cho sinh viên một loại kỹ năng, đến lượt mình nhóm bài tập- kỹ năng này được ghép với nhóm bài tập- kỹ năng khác tạo thành hệ thống kỹ năng cấu thành năng lực sư phạm dạy học bộ môn tương ứng

II mục đích

Nghiên cứu xây dựng quy trình và ứng dụng bài tập để rèn luyện kỹ năng soạn bài giảng nhằm góp phần nâng cao tính tích cực hoạt động sáng tạo cho giao viên

III Nội dung

1 Quy trình rèn luyện kỹ năng soạn bài giảng bằng phương pháp sử dụng bài tập

Với xu hướng từ trước đến nay người giáo viên phải làm trong tiến trình soạn bài thông thường đi theo con đường từ phân tích cấu trúc nội dung, tiếp đến là trình bày phương pháp và cuối cùng là đưa ra mục tiêu của bài học

Với cách làm như vậy chúng tôi có cảm giác rằng giáo viên truyền thụ kiến thức một cách thụ động, nhàm chán và khi soạn bài các giáo án của giáo viên sẽ được thực hiện theo một thiết kế có sẵn

Trước thực trạng như vậy chúng tôi muốn đưa ra giải pháp đó là sử dụng bài tập rèn luyện kỹ năng soạn bài Tùy thuộc vào đặc điểm của từng bài mà số lượng bài tập khác nhau Trong bài học sẽ chứa đựng những vướng mắc, đây chính là điểm mà giáo viên khai thác nó thành bài tập, biến những vướng mắc trở nên vừa là gợi ý nhưng cũng đồng thời là ẩn số chứa đựng trong bài tập

Việc tìm ra ẩn số là cơ hội giúp giáo viên củng cố lại kiến thức đồng thời bắt buộc giáo viên phải có sự nghiên cứu, tìm tòi để đưa ra phương pháp giảng dạy phù hợp Như vậy sau khi giải xong bài tập có nghĩa là giáo viên đã gần như hoàn thành được bài soạn của mình

Quy trình sử dụng bài tập để rèn luyện kỹ năng soạn bài

Bước 1: Tìm hiểu những kiến thức lý luận và phương

Bước 3: Giải bài tập

GV giải các bài tập cụ thể ứng với từng bài soạn

Bước 4: Thảo luận kết quả bài tập rèn luyện kỹ năng.

GV thảo luận kết quả giải bài tập với các đồng nghiệp Phân tích các ưu điểm cũng như hạn chế của từng lời giải,

đồng thời qua đó cho tự rút ra được phương án nào là tối ưu nhất bằng những luận chứng của mình

Bước 5: Soạn giáo án của một bài học cụ thể.

Kết quả của việc giải bài tập được đánh giá thông qua giáo án, giáo án soạn tốt chứng tỏ KN cũng được hoàn thiện

Bước 6: Dạy để kiểm định tính hợp lý và hiệu quả của

phương pháp.

(1) Tìm hiểu những kiến thức lý luận và PP soạn bài

(2) Ra bài tập chứa đựng những kỹ năng cần thiết để soạn bài

(3) Giáo viên giải các bài tập(4) Thảo luận kết quả của bài tập rèn luyện kỹ năng

(5) Soạn giáo án của một bài học cụ thể(6) Dạy ở PTđể kiểm định tính hợp lý và hiệu quả của PP

2 Ví dụ minh họa

Bài tập 1:

Khi dạy phần “Sự trao đổi nước và các chất hòa tan trong nước”, giáo viên muốn hình thành

cho học sinh khái niệm thẩm thấu và thẩm tách

thông qua thí nghiệm nhưng chưa biết nên chọn thí nghiệm nào Anh (chị) hãy:

1 Giúp giáo viên lựa chọn một thí nghiệm để dạy nội dung trên?

2 Nêu hệ thống câu hỏi để dẫn dắt học sinh lĩnh hội khái niệm mới?

Bài tập 2:

Để kế thừa được nội dung của phần trên, khi dạy “Sự trao đổi khí”, GV không trình bày mà chỉ lập bảng và đặt câu hỏi để khai thác nội dung của bảng Anh (chị) hãy cho biết:

1 Nội dung của bảng được trình bày như thế nào?

2 Những cách làm có thể để hướng học sinh phát hiện vấn

đề mới?

Bài tập 3:

Trong buổi dự giờ của một GV phổ thông dạy bài trên, GV

đó được nhận xét là tiết học khá thành công song vẫn còn

thiếu một chi tiết nhỏ đó là sự chuyển tiếp giữa các nội

dung Anh (chị) hãy:

1 Đề xuất phần chuyển tiếp giữa các mục trong bài để tiết

học thêm phần sinh động?

2.Nêu một vài ví dụ minh họa cần thiết cho bài học?

Bài tập 4:

Đây là một trong những phương tiện dạy học mà giáo viên sử dụng khi dạy chương trình sinh học:

Anh (chị) hãy cho biết:

1 Mô hình thẩm thấu kế trên minh họa cho thí nghiệm nào?

2 Trình bày những khái niệm có thể giảng dạy bằng TN trên?

3 Liệt kê một số câu hỏi để dẫn dắt học sinh đi đến hình thành khái niệm mới đó?

Bài Quang hợp Bài tập 1:

Để thiết lập cấu trúc nội dung của bài đã có 2 GV đưa

ra dàn bài khác nhau dựa trên các quan điểm sau:

- Giáo viên 1: Nhờ diệp lục tiếp nhận năng lượng asmt nên quá trình quang hợp mới có thể xảy ra Bởi vậy GV này đồng

ý với mục '' Chất diệp lục''

- Giáo viên 2: Bào quan lục lạp đóng vai trò quan trọng hơn, nên đã thay thế mục '' Chất diệp lục '' bởi '' Cấu tạo lục lạp'' Anh (chị) hãy cho biết:

1 Quan điểm nào là hợp lý?

2 Bằng những luận những luận chứng nào để bảo vệ chính

kiến đó?

3 Nếu theo quan điểm của GV thứ hai thì trong phần nội dung nên có những đề xuất nào?

Bài tập 2:

Khi dạy bài quang hợp, một giáo viên vừa trình bày xong cơ chế quang hợp thì có một học sinh đặt câu hỏi như sau:'' Phải chăng pha sáng quang hợp chỉ xảy ra ngoài ánh sáng, còn pha tối lại xảy ra trong tối?''

1 Theo anh (chị) vì sao học sinh còn có thắc mắc đó?

2 Có thể loại trừ thắc mắc đó bằng cách nào?

3 Nếu giải đáp thắc mắc đó giáo viên làm bằng cách nào?

Bài tập 3:

Hãy nghiên cứu hình trong SGK- Sơ đồ tóm tắt sự quang hợp trong lục lạp qua chuỗi phản ứng sáng và chuỗi phản ứng tối Một số giáo viên gặp các khó khăn như sau:

1 Sơ đồ chưa thể hiện đầy đủ với nội dung tóm tắt cơ chế quang hợp Vì vậy nếu vẫn giữ nguyên sơ đồ thì ít có sự tương đồng khi giảng dạy

2 Diễn giải nội dung của sơ đồ như thế nào là phù hợp với trình độ học sinh phổ thông

Với kết quả như vậy, chúng tôi hy vọng rằng ý tưởng này sẽ là một đóng góp nhỏ bé vào phong trào cải tiến phương pháp dạy học cũng như sự mong muốn nâng cao chất lượng dạy và học trong công cuộc đổi mới chung của cả nước