ĐẶT VẤN ĐỀTừ trước đến nay, vấn đề Y đức, giao tiếp ứng xử được đề cập trong nhiều chủ trương,chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đối với công tác Y tế như Nghị quyết Hộinghị lần
Trang 1BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ
oOo BÁO CÁO TÌM HIỂU THỰC TẾ Lớp bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp
Bác sỹ Hạng 2 (Tổ chức tại Sở Y tế tỉnh )
Tên cơ sở thực địa: Bệnh Viện Đa Khoa Tỉnh
Thời gian tìm hiểu thực tế: 26/09/2019 đến 27/09/2019
Học viên:
Đơn vị: Bệnh viện Đa khoa tỉnh
, tháng 10 năm 2019
Trang 2LỜI CAM ĐOAN
Tôi tên , học viên lớp bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp bác sỹ hạng
2, Tổ chức tại Sở Y tế tỉnh , Xin cam đoan: chuyên đề này do chính tôi thực hiện và Tôi xinhoàn toàn chịu trách nhiệm về những cam kết này
Trang 3MỤC LỤC
Trang 4PHẦN 1 ĐẶT VẤN ĐỀ
Từ trước đến nay, vấn đề Y đức, giao tiếp ứng xử được đề cập trong nhiều chủ trương,chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đối với công tác Y tế như Nghị quyết Hộinghị lần thứ tư Ban chấp hành TW Đảng khóa VII “Những vấn đề cấp bách của sự nghiệpchăm sóc sức khỏe bảo vệ nhân dân” (Ngày 14/1/1993); Quy định 12 điều Y đức của ngành
Y tế; Quy định về chế độ giao tiếp trong các cơ sở khám chữa bệnh; Quy tắc ứng xử củacán bộ, viên chức trong các đơn vị sự nghiệp Y tế theo Quyết định số 29/QĐ-BYT ngày18/8/2008 gọi tắt là Quy tắc ứng xử; Thông tư số 07/2014/TT-BYT Qui định về Quy tắcứng xử của công chức, viên chức, người lao động làm việc tại các cơ sở y tế…
Ứng xử là một biểu hiện của giao tiếp, là sự phản ứng của con người trướcnhững tác động của người khác với mình trong một tình huống nhất định Nó được thể hiệnqua thái độ, hành vi, cử chỉ, cách nói năng nhằm đạt kết quả mong muốn trong mối quan hệgiữa con người với nhau Các hành vi ứng xử văn hóa của mỗi cá nhân là khác nhau Chúngđược hình thành qua quá trình học tập, rèn luyện và trưởng thành của mỗi cá nhân trong xãhội Hành vi ứng xử văn hóa được coi là phản ánh giá trị văn hóa, đạo đức, thẩm mỹ củamỗi cá nhân và được thể hiện thông qua thái độ, cử chỉ, lời nói của cá nhân đó
Đối với cán bộ nhân viên Y tế tại các cơ sở khám chữa bệnh, giao tiếp ứng xử là khâuđầu tiên trong quá trình điều trị, là cầu nối giữa cán bộ y tế với người bệnh và người thâncủa họ Giao tiếp ứng xử tốt không chỉ làm cho người bệnh cảm thấy an tâm điều trị màcòn tạo mối quan hệ gắn bó thân thiết giữa cán bộ y tế và người bệnh Tuy nhiên, vấn đềquá tải tại các bệnh viện, đặc biệt là các bệnh viện đa khoa, các bệnh viện đầu ngành làmột trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng căng thẳng của y bác sỹ, cán bộ quản lý,nhân viên phục vụ và thái độ lo lắng, bức xúc của bệnh nhân và người nhà bệnh nhân
Tuy vậy, trong vấn đề đang nói ở đây đến nay vẫn còn một số tồn tại Để phục vụngười bệnh tốt hơn, khắc phục các tồn tại, việc nghiên cứu tổng kết các vấn đề về giao tiếpứng xử trong ngành Y tế là rất quan trọng Bệnh viện đa khoa tỉnh là bệnh viện hạng IItrực thuộc Sở Y tế, qui mô giường bệnh là 750 giường và 950 giường thực kê, là tuyếnchuyên môn cuối của tỉnh, được đầu tư xây dựng trên dịch tích khoảng 12 ha, kinh phí 1600
tỷ cùng trang thiết bị hiện đại đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh của người dân tỉnh nhà.Trong hoạt động chuyên môn, bệnh viện thực hiện khám chữa bệnh ngoại trú khoảng250.000 lượt khám bệnh/năm và 40.000 bệnh nội trú/năm, trung bình khoảng 1.000lượt/ngày bệnh viện đã có nhiều giải pháp tích cực để cải thiện sự hài lòng của người bệnh
và đặc biệt cần thiết phải xây dựng một văn hóa ứng xử văn minh, lịch sự của nhân viên y tếnhằm nâng cao sự hài lòng của người bệnh
Trang 5PHẦN 2 MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU CHUYÊN ĐỀ 2.1 Mục đích của giải pháp
Trên cơ sở đánh giá thực trạng văn hóa ứng xử tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh , chỉ ranhững tồn tại, hạn chế và nguyên nhân Từ đó, đề xuất các giải pháp thiết thực, khả thi nhằmnâng cao văn hóa ứng xử tại Bệnh viện giai đoạn năm 2019 – 2022 để hướng đến mục tiêu đưaBệnh viện Đa khoa tỉnh trở thành cơ sở khám chữa bệnh chất lượng cao trong khu vực Đồngbằng sông Cửu Long
2.2 Nhiệm vụ của giải pháp
- Làm rõ cơ sở khoa học về nâng cao văn hóa công sở tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh
- Phân tích, đánh giá thực trạng, chỉ ra những kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế vànguyên nhân của những tồn tại, hạn chế
- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao nét đẹp văn hóa tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh
- Tổ chức thực hiện các giải pháp nâng cao nét đẹp văn hóa tại bệnh viện
2.3. Giới hạn của chủ đề
2.3.1 Về đối tượng nghiên cứu:
Giải pháp nghiên cứu vấn đề chất lượng khám bệnh, chữa bệnh ở Bệnh viện Đa khoa tỉnh
Trang 6PHẦN 3 NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ 3.1 Cơ sở lý luận về văn hóa ứng xử và sự ra đời bộ qui tắc ứng xử tại các bệnh viện công
3.1.1 Khái niệm về văn hóa
Thuật ngữ Văn hóa (culture) được dùng khá phổ biến trong đời sống, song việc hiểu về
nó thì mỗi nhà nghiên cứu, mỗi cá nhân lại có cách hiểu không hoàn toàn giống nhau
Hiện nay, trên thế giới có hơn 400 định nghĩa về văn hóa, điều đó cho ta thấy sự phongphú, đa dạng và phức tạp của khái niệm này Thế kỷ XIX, nhà Nhân loại học người AnhEdward Burnett Tylor (1832 - 1917), trong tác phẩm Primitive Culture, bản dịch tiếng Việt:Văn hóa nguyên thủy (1871) ông cho rằng: “Văn hóa là tổng thể phức hợp bao gồm tri thức,tín ngưỡng, nghê thuật, đạo đức, luật pháp, phong tục, cũng như mọi khả năng và thói quenkhác…”
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng viết: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loàingười mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôngiáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về ăn, ở, mặc và phươngthức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa Văn hóa là sự tổnghợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ranhằm thích ứng những nhu cầu của đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”
Theo tác giả Trần Ngọc Thêm trong tác phẩm Nhận diện văn hóa thì: “Văn hóa là một
hệ thống hữu cơ của các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy quaquá trình hoạt động thực tiễn trong sự tương tác với môi trường tự nhiên và xã hội củamình”
Năm 2002, UNESCO đã đưa ra định nghĩa về văn hóa như sau: Văn hóa nên được đềcập đến như là một tập hợp của những đặc trưng về tâm hồn, vật chất, tri thức và xúc cảmcủa một xã hội hay một nhóm người trong xã hội và nó chứa đựng, ngoài văn học và nghệthuật cả cách sống, phương thức chung sống, hệ thống giá trị, truyền thống và đức tin
Như vậy, với ý nghĩa trên Văn hóa có mặt ở mọi nơi, ở mọi hoạt động sản xuất vật chất,tinh thần của con người Có thể nói văn hóa là tổng thể các giá trị vật chất và tinh thần docon người sáng tạo, tích lũy, bảo tồn, duy trì và phát triển theo dòng lịch sử phát triển củanhân loại
Trang 7Văn hóa ứng xử theo nghĩa rộng là thái độ, hành vi ứng xử của con người, thể hiện triết
lý sống, lối sống, lối suy nghĩ trong giải quyết các mối quan hệ với mình, với tự nhiên và xãhội theo giá trị, chuẩn mực văn hóa nhất định
Theo nghĩa hẹp là thái độ, hành vi ứng xử của con người trong giải quyết các mối quan
hệ với bản thân, với tự nhiên và xã hội theo những giá trị, chuấn mực văn hóa phù hợp vớiyêu cầu và lợi ích xã hội
3.1.3 Văn hóa ứng xử trong công sở
3.1.3.1 Khái niệm Công sở
Công sở là một tổ chức thực hiện cơ chế điều hành, kiểm soát công việc hành chính, lànơi phối hợp thực hiện một nhiệm vụ được Nhà nước giao và là bộ phận hợp thành tất yếucủa thiết chế bộ máy quản lý nhà nước
3.1.3.2 Văn hóa ứng xử Công sở
Văn hóa ứng xử công sở phản ánh qua các quan hệ giao tiếp, ứng xử giữa các đồngnghiệp trong và ngoài cơ quan, giữa cấp trên và cấp dưới, giữa cán bộ và người dân, thái độđối với công việc được xây dựng trên những giá trị chung của cơ quan, đơn vị
3.1.3.3 Vai trò của Văn hóa ứng xử Công sở
Vai trò của văn hóa ứng xử thể hiện qua các mặt sau đây:
Một là, Văn hóa ứng xử công sở tạo điều kiện cho các bên tham gia vào quan hệ hànhchính tại công sở thực hiện quyển lợi và nghĩa vụ của mình
Hai là, Văn hóa ứng xử công sở là điểu kiện phát triển tinh thần và nhân cách
cho cán bộ, công chức
Ba là, văn hóa ứng xử công sở góp phần nâng cao giá trị toàn diện cho con người
3.1.2 Quy tắc ứng xử
3.1.2.1 Khái niệm về Quy tắc ứng xử
Quy tắc ứng xử là các chuẩn mực xử sự của cán bộ, công chức, viên chức trong thihành nhiệm vụ, công vụ và trong quan hệ xã hội, bao gồm những việc phải làm hoặc khôngđược làm phù hợp với đặc thù công việc của từng nhóm cán bộ, công chức, viên chức vàtừng lĩnh vực hoạt động công vụ nhằm bảo đảm sự liêm chính và trách nhiệm của cán bộcông chức, viên chức
3.1.2.2 Mục đích của Qui tắc ứng xử
Mục đích Quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức nhằm: Qui định các chuẩnmực xử sự của cán bộ, công chức, viên chức khi thi hành nhiệm vụ, công vụ và trong quan
hệ xã hội, bao gồm những việc phải làm hoặc không được làm nhằm bảo đảm sự liêm chính
và trách nhiệm của cán bộ, công chức, viên chức
3.1.2.3 Nguyên tắc xây dựng Quy tắc ứng xử
Thứ nhất, phù hợp với chuẩn mực đạo đức phổ biến Thứ hai, phù hợp với những quyđịnh của pháp luật
Trang 8Thứ ba, phù hợp với mục tiêu, đặc điểm của tổ chức hoặc ngành Thứ tư, bảo đảm dânchủ và nhân văn.
3.1.2.4 Vai trò và tác dụng của Quy tắc ứng xử
Quy tắc ứng xử có ảnh hưởng tích cực tới hoạt động quản trị, đặc biệt là trong việcngăn chặn những hành vi phi đạo đức thông qua việc khuyến khích con người hành xử đúngđắn Điều này có nghĩa là nếu có những người không quan tâm tới việc có tồn tại hay khôngmột bộ Quy tắc ứng xử thì trái lại những công chức muốn hành xử theo đạo đức sẽ xem BộQuy tắc ứng xử là cẩm nang hướng dẫn hành vi của họ Nhiều nhà quản trị công thể hiệnthái độ tích cực đối với những bộ Quy tắc ứng xử ngành nghề vì cho rằng công cụ này là rấthữu dụng
Ngoài những vai trò và tác dụng đối với một tổ chức, bộ Quy tắc ứng xử còn có tácdụng tạo lập niềm tin tưởng, sự tự tin trong công chúng và xã hội trên đạo đức
3.1.3 Nội dung Quy tắc ứng xử tại các cơ sở khám chữa bệnh (gọi chung là các Bệnh viện)
Ở Việt Nam, nghề y và đạo đức nghề y ra đời từ rất sớm và chịu ảnh hưởng lớn của đạođức truyền thống phương Đông, thích ứng với nền sản xuất nhỏ, tự cung tự cấp Lý luận vềđạo đức nghề y được xây dựng trên cơ sở đạo đức của Nho giáo và giới luật của Phật giáo
Sự tự giác rèn luyện theo các chuẩn mực đạo đức của đạo Nho, đạo Phật tạo nên những nétriêng trong đạo đức nghề y Việt Nam Các tên tuổi lớn gắn với nghề y trong lịch sử có PhạmCông Bân, Nguyễn Bá Tĩnh thời nhà Trần, Nguyễn Đại Năng thời nhà Hồ, Hoàng Đôn Hòa,Đào Công Chính, Lê Hữu Trác thời nhà Lê, Nguyễn Gia Phan thời Tây Sơn…
Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác - người được suy tôn là ông tổ của ngành Y tế ViệtNam đã đề ra 9 điều dạy trong “Y huấn cách ngôn” để răn dạy người thầy thuốc Ông căndặn “Đạo làm thuốc là một nhân thuật chuyên bảo vệ sinh mạng con người, phải lo cái lo củangười, vui cái vui của người, chỉ lấy việc cứu sống mạng người làm nhiệm vụ của mìnhkhông nên cầu lợi kể công …” Trong thư gửi Hội nghị cán bộ Y tế toàn quốc năm 1993, HồChủ tịch đã viết: “…Cán bộ y tế (bác sỹ, y tá, những người giúp việc) cần phải: Thương yêungười bệnh như anh em ruột thịt cần phải tận tâm tận lực phụng sự nhân dân Lương y như
từ mẫu…” Với tinh thần nhân văn cao cả, lòng nhân hậu hết mực, người đã nhấn mạnh: “…Người bệnh phó thác tính mệnh của họ nơi các cô, các chú Chính phủ phó thác cho các cô,các chú việc chữa bệnh tật và giữ sức khỏe cho đồng bào Đó là một nhiệm vụ rất vẻ vang
Vì vậy, cán bộ cần phải thương yêu, săn sóc người bệnh như anh em ruột thịt của mình, coi
họ đau đớn cũng như mình đau đớn…”
Trong số đó 12 điều y đức được xem là chuẩn mức trong giao tiếp ứng xử của nhânviên y được, được qui định trong quyết định 1895/1997/QĐ-BYT về việc ban hành quy chếbệnh viện Khi đã tự nguyện đứng vào hàng ngũ y tế phài thực hiện những quy định sau:
Trang 91/ Phải có lương tâm và trách nhiệm cao, hết lòng yêu nghề, luôn rèn luyện nâng caophẩm chất của ngưởi thầy thuốc, không ngừng học tập và tiếp tục nghiên cứu khoa học đểnâng cao trình độ chuyên môn sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn gian khổ vì sự nghiệp chămsóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.
2/ Tôn trọng pháp luật và thực hiện nghiêm túc các qui chế chuyên môn Không được
sử dụng bệnh nhân làm thực nghiệm cho những phương pháp chẩn đoán, điều trị, nghiên cứukhoa học khi chưa được phép của bộ y tế và sự chấp nhận của bệnh nhân
3/ Tôn trọng quyền được khám bệnh, chữa bệnh của nhân dân, tôn trọng những bí mậtriêng tư của bệnh nhân, khi thăm khám, chăm sóc cần bảo đảm kín đáo, lịch sự Quan tâm đếnbệnh nhân trong viện chích sách ưu đãi xã hội, không được phân biệt đối xử với bệnh nhân,không có thái độ ban ơn, lạm dụng nghề nghiệp và gây phiền hà cho bệnh nhân Phải trungthực khi thanh toán các chi phí khám bệnh, chữa bệnh
4/ Khi tiếp xúc với bênh nhân và gia đình họ, luôn có thái độ niềm nở, tận tình, trangphục phải chỉnh tề, sạch sẽ để tạo niềm tin cho người bệnh, phải giải thích tình hình bệnh tậtcho bệnh nhân và gia đình họ hiểu để cùng hợp tác điều trị, phổ biến cho họ về chính sách,quyền lợi và nghĩa vụ của bệnh nhân, đông viên, an ủi, khuyến khích bệnh nhân điều trị, tậpluyện để chóng hồi phục, trong trường hợp bệnh nặng hoặc tiên lượng xấu cũng phải hết lòngcứu chữa và chăm sóc tới cùng, đồng thời báo cho gia đình bệnh nhân biết
5/ Khi cấp cứu phải khẩn trương chẩn đoán, xử trí kịp thời không được đùn đẩy bệnhnhân
6/ Kê đơn phải phù hợp với chẩn đoán và đảm bảo sử dụng thuốc hợp lý, an toàn,không vì lợi ích cá nhân mà giao cho bệnh nhân tuốc kém phẩm chất, thuốc không đúng vớiyêu cầu và mức độ bệnh
7/ Không được rời bỏ vị trí khi làm nhiệm vụ, theo dõi, xử trí kịp thời các diễn biến củabệnh nhân
8/ Khi bệnh nhân ra viện phải dặn dò chu đáo, hướng dẫn họ phải tiếp tục điều trị, tựchăm sóc và giữ gìn sức khỏe
9/ Khi bệnh nhân tử vong, phải thông cảm sâu sắc chia buồn và hướng dẫn, giúp đỡ giađình họ làm các thủ tục cần thiết
Trang 1010/ Thật thà đoàn kết, tôn trọng đồng nghiệp, kính trọng các bậc thầy, sẵn sàng truyềnthụ kiến thức, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau.
11/ Khi bản thân có thiếu sót, phải tự giác nhận trách nhiệm về mình, không đổ lỗi chođồng nghiệp và tuyến trước
12/ Hăng hái tham gia công tác tuyên truyền giáo dục sức khỏe, phòng chống dịch bệnh,cứu chữa người bi tai nạn, đau ồm tại cộng đồng, gương mẫu thực hiện nếp sống vệ sinh, giữgìn môi trường trong sạch
Nhằm tiếp tục phát huy truyền thống cao đẹp của nền y học Việt Nam và nâng cao tinhthần trách nhiệm, tạo chuyển biến mạnh mẽ và sâu rộng hơn nữa về ý thức rèn luyện, tudưỡng và hành động tích cực, nỗ lực nâng cao y đức, y lý, y thuật, học tập và làm theo tấmgương đạo đức Hồ Chí Minh, tạo sự thống nhất cao trong cán bộ, viên chức, người lao độngtrong toàn ngành, ngày 18 tháng 8 năm 2008 Bộ trưởng Bộ Y tế đã ban hành quyết định số29/2008/QĐ-BYT về “Quy tắc ứng xử của cán bộ, viên chức trong các đơn vị sự nghiệp y tế
“gọi tắt là “Quy tắc ứng xử” Nội dung Quy tắc ứng xử gồm các quy định về tiêu chuẩn đạođức cán bộ, viên chức trong các đơn vị sự nghiệp y tế Đó là những chuẩn mực về hành vi,giao tiếp ứng xử của cán bộ, viên chức trong quá trình thực thi nhiệm vụ Quy tắc ứng xửcũng quy định cụ thể những việc cán bộ, viên chức y tế phải làm, những việc cán bộ, viênchức không được làm trong ứng xử với người bệnh và gia đình người bệnh, ứng xử với đồngnghiệp Đây cũng là tiêu chuẩn để các Bệnh viện làm căn cứ đánh giá phẩm chất chính trị,đạo đức, lối sống, khen thưởng, kỷ luật cán bộ, viên chức và đây cũng là chuẩn mực về hành
vi, quy tắc ứng xử để mỗi cán bộ, viên chức, nhân viên y tế có trách nhiệm thực hiện
Đến ngày 25/2/2014, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 07/2014/TT - BYT quy định vềQuy tắc ứng xử của công chức, viên chức và người lao động làm việc tại các cơ sở y tế.Thông tư này đã mở rộng hơn về đối tượng thực hiện Quy tắc ứng xử và quy định chi tiết cácnội dung phải thực hiện
3.2 Thực trạng triển khai quy tắc ứng xử:
3.2.1 Tổng quan về tình hình công tác khám chữa bệnh tại các bệnh viện:
3.2.1.1 Những quy định về quyền lợi và nghĩa vụ của cán bộ, công chức, viên chức các bệnh viện và vấn đề y đức hiện nay.
Viên chức của bệnh viện phải đạt tiêu chuẩn theo quy định của ngạch viên chức, phảihoàn thành nhiệm vụ được giao, phải tôn trọng người bệnh, bảo vệ quyền và lợi íchhợp phápcủa người bệnh và có trách nhiệm tham gia hoạt động chung của bệnh viện; không ngừnghọc tập, rèn luyện, tu dưỡng để nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn nghiệp
vụ và phải chấp hành sự phân công của giám đốc bệnh viện