tìm hiểu kiến thức về bệnh viêm gan siêu vi b của bệnh nhân điều trị tại khoa nội tiêu hóa - bệnh viện trung ương huế

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC - HUẾKHOA ĐIỀU DƯỠNG  ---BÁO CÁO THU HOẠCH THỰC TẾ TỐT NGHIỆP Tên đề tài: TÌM HIỂU KIẾN THỨC VỀ BỆNH VIÊM GAN SIÊU VI B CỦA BỆNH NHÂN ĐIỀU TRỊ TẠI KHOA NỘI TIÊ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC - HUẾ

KHOA ĐIỀU DƯỠNG



-BÁO CÁO THU HOẠCH

THỰC TẾ TỐT NGHIỆP

Tên đề tài:

TÌM HIỂU KIẾN THỨC VỀ BỆNH VIÊM

GAN SIÊU VI B CỦA BỆNH NHÂN ĐIỀU TRỊ TẠI KHOA NỘI TIÊU HÓA BỆNH VIỆN TRUNG ƯƠNG

HUẾ

Giáo viên hướng dẫn:

Thạc sỹ - Bác sỹ

Dương Thị Ngọc Lan

Sinh viên thực hiện:

Lê Đỗ Cao Vi Quyên

Lời Cảm Ơn

Qua thời gian thực tế tại Khoa Nội Tiêu Hóa bệnh viện Trung ương Huế.

Được sự giúp đỡ và hướng dẫn của thầy cô giáo trong Khoa Điều dưỡng và Thạc sỹ - Bác sỹ Dương Thị Ngọc Lan đã trực tiếp hướng dẫn tôi viết Bản thu hoạch

"Tìm hiểu kiến thức về bệnh viêm gan Siêu vi B của bệnh nhân điều trị tại Khoa Nội Tiêu Hóa - Bệnh viện Trung ương Huế".

Tôi xin chân thành cám ơn.

- Ban giám Hiệu trường Đại học Y Dược Huế.

- Quý thầy cô trong Khoa Điều dưỡng.

- Khoa Nội Tiêu Hóa - Bệnh viện Trung ương Huế và

30 bệnh nhân đang điều trị tại Khoa.

- Thạc sỹ - Bác sỹ Dương Thị Ngọc Lan trực tiếp hướng dẫn tôi để hoàn thành bài thu hoạch này Thời gian nghiên cứu có hạn, trình độ nhận thức của tôi còn hạn chế chắc chắn sẽ có nhiều thiếu sót trong bài thu hoạch này, kính mong quý thầy cô và đồng nghiệp tận tình hướng dẫn và chỉ bảo để bài thu hoạch của tôi được hoàn thiện hơn.

Huế, ngày 05 tháng 05 năm 2014

Sinh viên thực hiện

Lê Đỗ Cao Vi Quyên

MỤC LỤC

Trang

Chương I ĐẶT VẤN ĐỀ 1

Chương II TỔNG QUAN 2

2.1 Vấn đề về lịch sử viêm gan B 2

2.2 Chức năng gan 2

2.3 Một số vấn đề liên quan đến bệnh viêm gan B 2

2.3.1 Cơ chế bệnh viêm gan virus B 2

2.3.2 Triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng 3

2.3.3 Biến chứng 3

Chương III ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 4

3.1 Đối tượng nghiên cứu 4

3.2 Cách chọn mẫu 4

3.3 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 4

3.4 Phương pháp nghiên cứu 4

3.5 Các bước tiến hành 4

3.6 Xử lý số liệu 4

Chương IV KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 5

4.1 Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu 5

4.1.1 Độ tuổi của nhóm nghiên cứu 5

4.1.2 Tỷ lệ giới của nhóm nghiên cứu 5

4.1.3 Tình hình địa phương 5

4.1.4 Điều kiện kinh tế 6

4.2 Kiến thức về viêm gan siêu vi B 6

4.2.1 Thông tin về bệnh viêm gan B 6

4.2.2 Nhận thức về yếu tố nguy cơ 6

4.2.3 Gia đình của bệnh nhân có người bị viêm gan B 7

4.2.4 Nhận biết về cách phát hiện các dấu hiệu của bệnh viêm gan B 7

4.2.5 Nhận thức về tác hại của bệnh viêm gan B 7

4.2.6 Hiểu biết của bệnh nhân về cách phòng bệnh 8

4.2.7 Nhận biết của bệnh nhân về chế độ ăn uống hợp lý nếu bị bệnh viêm gan B 8

4.2.8 Thái độ xử lý của bệnh nhân nếu biết mình bị viêm gan B 8

Chương V BÀN LUẬN 9

5.1 Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu 9

5.2 Kiến thức về bệnh viêm gan B 9

Chương VI KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 10

6.1 Kết luận 10

6.1.1 Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu 10

6.1.2 Kiến thức về bệnh viêm gan siêu vi B 10

6.2 Kiến nghị 10

TÀI LIỆU THAM KHẢO 11 PHỤ LỤC 1

PHỤ LỤC 2

Chương I ĐẶT VẤN ĐỀ

Viêm gan virus là một nhóm bệnh truyền nhiễm rất phổ biến và nguy hiểm, bệnh thường gặp ở các nước đang phát triển trong đó có Việt Nam Theo thống kê của tổ chức y tế thế giới có khoảng 2 tỷ người nhiễm virut viêm gan B (Hepatitis B virut HBV) Trong đó có 350 triệu người mang virut mạn tính Những người mang virut viêm gan B mạn tính là nguồn lây nhiễm quan trọng trong cộng đồng và có nguy cơ cao mắc các bệnh gan nguy hiểm liên quan đến nhiễm virut viêm gan B Hàng năm ước tính có khoảng 2 triệu người mang virut viêm gan B mạn tính chết vì xơ gan và ung thư gan trên thế giới Có đến 90% trẻ sơ sinh, 25-50% trẻ 1-5 tuổi và chỉ 5-10% người lớn bị nhiễm virut viêm gan B trở thành người mang virut mạn tính

Việt Nam nằm trong khu vực có nguy cơ cao về nhiễm HBV và là một trong những nước có tỷ lệ bệnh lưu hành cao nhất thế giới tỷ lệ người mang HBV trung bình

là 15/25% Tỷ lệ người mang HBSAg thay đổi tùy theo đối tượng và khu vực

Các nghiên cứu trong và ngoài nước cho thấy một nguyên nhân khá quan trọng làm cho bệnh lây lan và tiến triển xấu là do người bệnh không biết chữa, không biết phòng ngừa đúng phương pháp Chưa có đủ hiểu biết về bệnh để cùng tham gia với thầy thuốc chữa bệnh cho mình, kiến thức về bệnh của bệnh nhân về cách tự chăm sóc bệnh còn hạn chế mà cách tự chăm sóc bệnh rất quan trọng trong quá trình điều trị và phòng ngừa lây lan

Để góp phần vào việc chữa bệnh và dự phòng chống lây nhiễm virus viêm gan

B tôi tiến hành điều tra nghiên cứu đề tài "Tìm hiểu kiến thức về bệnh viêm gan siêu

vi B của bệnh nhân điều trị tại Khoa Nội Tiêu Hóa - bệnh viện Trung Ương Huế với mục tiêu:

Đánh giá sự hiểu biết của bệnh nhân về bệnh viêm gan siêu vi B

1

Chương II TỔNG QUAN

2.1 Vấn đề về lịch sử viêm gan B

Viên gam virus là một bệnh cũ đã được mô tả lần đầu tiên từ thế kỷ thứ V

Năm 1947 Maccallum và Bauer phân biệt viêm gan A là "viêm gan truyền nhiễm" và viêm gan B là "viêm gan huyết thanh" do 2 bệnh khác nhau về phương diện dịch tễ học Năm 1973 WHO phân biệt tác nhân gây viêm gan khác nhau, sau phát minh của Blumbreg và cộng sự về kháng nguyên Australia năm 1965 virus HBV được xác định kháng nguyên Australia mà ngày nay được gọi tên là kháng nguyên bề mặt viêm gan B (HBsAg) và liên quan với nhiễm HBV cấp

Những thử nghiệm huyết thanh học có độ nhạy và đặc hiệu cao đó sẵn sàng cho HBV và đưa đến những hiểu biết sâu sắc hơn về lịch sử tự nhiên của bệnh Các nghiên cứu về sinh bệnh học và dịch tể học đó đưa đến sự phát triển một cách an toàn và hiệu quả của Vacxin phòng chống nhiễm HBV cũng như các thuốc chống virus trong điều trị viêm gan B và các nghiên cứu này cũng chứng minh rằng không phải tất cả các viêm gan điều liên quan đến viêm gan B mà còn do tác nhân HCV chịu trách nhiệm

2.2 Chức năng gan

Gan là 1 tạng lớn nhất cơ thể, tế bào gan có nhiều ty lạp thể và một hệ thống enzym hoàn chỉnh Vì vậy chúng có nhiều chức năng,nhiều hoạt động chuyển hóa Gan có rất nhiều chức năng, chức năng chuyển hóa glucid, lipid, protid, aciamin Bên cạnh đó gan còn có chức năng dự trữ máu, chức năng tái tạo…

Vì vậy khi gan bị virus B tấn công dạng cấp hay mạn sẽ dẫn đến rối loạn hoặc mất các chức năng trên

2.3 Một số vấn đề liên quan đến bệnh viêm gan B

2.3.1 Cơ chế bệnh viêm gan virus B

Viêm gan B là một căn bệnh tấn công lá gan, căn bệnh này so siêu vi viêm gan B (HBV) gây ra Khi đa số những người lớn khỏe mạnh và trẻ em lớn tuổi nhiễm HBV

hệ miễn dịch của họ cơ thể chống lại căn bệnh này Họ bị nhiễm bệnh virus B do máu, điều này có ý nghĩa là có siêu vi gây bệnh trong máu và chất dịch cơ thể của những người mắc bệnh Nếu máu hoặc chất dịch cơ thể nhiễm HBV xâm nhập vào cơ thể người lành qua vết cắt hoặc chỗ hở thì có nguy cơ mắc bệnh

2

2.3.2 Triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng

Nhiều người mắc bệnh viêm gan B mãn tính thường không có triệu chứng gì và vẫn sinh hay bình thường hoặc triệu chứng nếu có thì cũng rất mờ nhạt như mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa, chán ăn mất cảm giác ngon miệng, sốt nhẹ,… Một số người bị tổn thương gan do bệnh viêm gan Btrong nhiều năm hoặc hàng chục năm thì triệu chứng mới rõ ràng

Siêu âm gan có thể thấy hình ảnh gan xơ nếu bệnh đã tiến triển nặng

- Định lượng kháng nguyên bề mặt HBsAg và HBV DNA, huyết thanh chẩn đoán là những phương pháp có giá trị chẩn đoán nhất

2.3.3 Biến chứng

- Tiêu hủy tế bào gan

- Xơ sẹo gan-xơ gan

- Ung thư gan

3

Chương III ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng nghiên cứu

- 30 bệnh nhân đang điều trị tại khoa Nội tiêu hóa bệnh viện TW Huế

3.2 Cách chọn mẫu

- Chọn mẫu nghiên cứu: 30 bệnh nhân tại khoa Nội tiêu hóa bệnh viện TW Huế

3.3 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

- Địa điểm nghiên cứu: Khoa Nội tiêu hóa Bệnh viện TW Huế

- Thời gian nghiên cứu: Từ 22/4 đến 5/5/2014

3.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu ngang mô tả

3.5 Các bước tiến hành

- Phỏng vấn trực tiếp bệnh nhân dựa vào phiếu điều tra có sẵn

3.6 Xử lý số liệu

- Theo phương pháp thống kê y học

4

Chương IV KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

4.1 Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu

4.1.1 Độ tuổi của nhóm nghiên cứu

Bảng 1: Độ tuổi

Độ tuổi Số lượng Tỷ lệ %

Nhận xét: Bệnh nhân tuổi từ 19 - 59 tuổi chiếm tỷ lệ cao hơn bệnh nhân <19 tuổi

và >60 tuổi

4.1.2 Tỷ lệ giới của nhóm nghiên cứu

Bảng 2: Giới tính Giới Số lượng Tỷ lệ %

Nhận xét: Nữ nhiều hơn nam

4.1.3 Tình hình địa phương

Nhận xét: Tỷ lệ bệnh nhân ở nông thôn nhiều hơn thành thị chiếm 70%

5

4.1.4 Điều kiện kinh tế

Bảng 3: Điều kiện kinh tế Mức độ Số lượng Tỷ lệ %

Nhận xét: Điều kiện kinh tế của bệnh nhân đa số ở mức trung bình 56,67%

4.2 Kiến thức về viêm gan siêu vi B

4.2.1 Thông tin về bệnh viêm gan B

Bảng 4: Thông tin về bệnh viêm gan B Thông tin Số lượng Tỷ lệ %

Biết

Nhận xét: Bệnh nhân hiểu biết thông tin về bệnh viêm gan B chủ yếu qua thương tiện tivi 53,33%

4.2.2 Nhận thức về yếu tố nguy cơ

Bảng 5 Nhận thức về yếu tố nguy cơ Nhận thức Số lượng Tỷ lệ %

Nhận xét: Đa số người bệnh hiểu không an toàn trong truyền máu là yếu tố nguy

cơ chiếm 66,67%

6

4.2.3 Gia đình của bệnh nhân có người bị viêm gan B

Bảng 6 Gia đình của bệnh nhân có người bị viêm gan B Gia đình có người mắc bệnh Số lượng Tỷ lệ %

Nhận xét: Đa số gia đình bệnh nhân không có ai bị viêm gan B chiếm 80%

4.2.4 Nhận biết về cách phát hiện các dấu hiệu của bệnh viêm gan B

Bảng 7: Nhận thức về cách phát hiện các dấu hiệu của bệnh viêm gan B Nhận thức Số lượng Tỷ lệ (%)

Nhận xét: Bệnh nhân biết dấu hiệu chán ăn - ăn uống kém và liên quan đến bệnh chiếm tỷ lệ 80%

4.2.5 Nhận thức về tác hại của bệnh viêm gan B

Bảng 8: Nhận thức về tác hại của bệnh viêm gan B Nhận thức Số lượng Tỷ lệ (%)

Nhận xét: Người bệnh nhân biết được tác hại của bệnh viêm gan B chủ yếu là dẫn đến xơ gan

7

4.2.6 Hiểu biết của bệnh nhân về cách phòng bệnh

Bảng 9: Hiểu biết của bệnh nhân về cách phòng bệnh Cách phòng bệnh Số lượng Tỷ lệ (%)

Nhận xét: 66,67 bệnh nhân biết do dùng chung bơm tiêm là phương pháp phòng bệnh an toàn

4.2.7 Nhận biết của bệnh nhân về chế độ ăn uống hợp lý nếu bị bệnh viêm gan B

Bảng 10 Nhận thức của bệnh nhân về chế độ ăn uống hợp lý

Nhận thức Số lượng Tỷ lệ (%)

Nhận biết: Người bệnh biết được ăn nhiều rau quả và không ăn nhiều mỡ là chế

độ ăn hợp lý, chiếm tỷ lệ cao 70 - 80%

4.2.8 Thái độ xử lý của bệnh nhân nếu biết mình bị viêm gan B

Bảng 11 Thái độ xử trí Thái độ xử trí Số lượng Tỷ lệ (%)

8

Chương V BÀN LUẬN

5.1 Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu

Qua khảo sát chung ta thấy số lượng khảo sát bệnh nhân nữ nhiều hơn bệnh nhân nam Độ tuổi từ 15t - 60t

- Phân bố địa phương: Tỷ lệ giữa bệnh nhân ở nông thôn chiếm 70% nhiều hơn thành phố 30% cho thấy người dân ở nông thôn thiếu kiến thức hơn người thành phố

- Qua bảng 3 đánh giá tình hình kinh tế của người bệnh ở mức trung bình 56,66, khó khăn 23,33% và khá giả 20% Điều đó đánh giá tình hình kinh tế bệnh nhân chưa được cao

5.2 Kiến thức về bệnh viêm gan B

Người bệnh đã trực tiếp xem tivi hoặc đọc sách báo nên biết thông tin về bệnh viêm gan B chiếm 76,66% Trong khi việc tuyên truyền và chăm sóc sức khỏe ban đầu của NVYT chưa cao 10% Nhưng do điều kiện kinh tế chưa cao nên nhận thức về bệnh còn hạn chế, người bệnh sẽ nhập viện nếu biết mình viên gan B chỉ chiếm 10% trong khi đó tự mua thuốc chiếm 53,33% người bệnh không hiểu được việc dùng thuốc không đúng cách, không theo chỉ dẫn của người thầy thuốc sẽ đem đến hậu quả khó lường, làm cho bệnh tiến triển nặng thêm

- Hiểu biết của người bệnh về các yếu tố nguy cơ chủ yếu là không an toàn khi truyền máu 66,76%; còn các yếu tố nguy cơ khác bệnh nhân còn hiểu biết hạn chế ăn uống chung 20%,tiếp xúc với dịch tiết 33,33% và các yếu tố khác 26,67% chúng ta biết các yếu tố này cũng làm gia tăng lây lan bệnh viêm gan B

- Mặc dù người bệnh đa số ở nông thôn nhưng nhận thức về tai hại của bệnh viêm gan B rất tốt; Biết chứng xơ gan chiếm 75,33%; biết chứng k gan chiếm 66%

- Đa số bệnh nhân điều hiểu rằng nếu bị viêm gan B thì chế đô ăn uống hợp lý sẽ góp phần quan trọng trong việc điều trị cũng như ngăn ngừa làm cho bệnh tiến triển nặng hơn,không ăn nhiều mỡ chiếm 80%, ăn nhiều rau quả nhiếm 70%

9

Chương VI KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

6.1 Kết luận

Qua quá trình điều tra nghiên cứu 30 bệnh nhân đang điều trị tại khoa Nội tiêu hóa Bệnh viện TW Huế về tình hiểu kiến thức về bệnh viêm gan siêu vi B tôi có kết luận sau:

6.1.1 Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu

Độ tuổi: nghiên cứu từ 20 - 59 tuổi chiếm ưu thế có tỷ lệ 76,67%

- Khảo sát thấy số lượng bệnh nhân nữ nhiều hơn nam giới (nữ 60%)

- Người bệnh ở nông thôn chiếm ưu thế 70%

- Điều kiện kinh tế có mức trung bình 56,67%

6.1.2 Kiến thức về bệnh viêm gan siêu vi B

- 53,33 người bệnh biết về bệnh viêm gan siêu vi B qua phương tiện thông tin đại chúng

- 66,67 người bệnh hiểu yếu tố nguy cơ bệnh viên gan siêu vi B là do truyền máu không an toàn

- 73,33 người bệnh hiểu được viêm gan siêu vi B gây ra biến chứng xơ gan

80% người bệnh nhận thức về cách phát hiện các dấu hiệu của bệnh là chán ăn

-ăn uống kém

- 53,33 người bệnh sẽ xử trí khi biết mình bị viêm gan siêu vi B là: tự mua thuốc uống

6.2 Kiến nghị

Ngành y tế đẩy mạnh công tác tuyên truyền giáo dục ý thức phòng bệnh viêm xơ các yếu tố nguy cơ và phương pháp phòng bệnh viên gan siêu vi B

Đề xuất các biện pháp can thiệp nhằm ngăn chặn sự lây nhiễm virus viêm gan B trong cộng đồng như:

Tiến hành chặt chẽ các biện pháp an toàn trong truyền máu

Các can thiệp y tế (tiêm, truyền, phẫu thuật, khám, nhổ răng, các phương pháp kế hoạch hóa gia đình) cần phải được vô trùng tuyetj đối,nếu có điều kiện thì chỉ dùng dụng cụ một lần

Tuyên truyền sâu rộng cho nhân dân thấy được tai họa nguy hiểm do nhiễm virus viêm gan B,hiểu biết về đường lây truyền và cách phòng chống

10

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Điều dưỡng nội khoa - Bộ môn Điều dưỡng Trường Đại học Y dược Huế

2 Bệnh học nội Đại học Y khoa Huế

3 Giáo trình Bệnh truyền nhiễm Trường Đại học Y dược Huế - Bộ môn truyền nhiễm

4 Tạp chí Y học Tp HCM: Kiến thức - thái độ thực hành về phòng bệnh viêm gan siêu vi B của sinh viên các KTX Trường Cao đẳng sư phạm Nha Trang - Khánh Hòa, 4/2010

5 Chương trình hành động chống lây lan virus viêm gan B đến 20210 của viện y học biển Việt Nam

11

PHỤ LỤC 1

PHIẾU ĐIỀU TRA

Tìm hiểu kiến thức về bệnh viêm gan siêu vi B của bệnh nhân điều trị tại Khoa nội tiêu hóa Bệnh Viện Trung ương Huế

I Phần hành chính:

1 Họ và tên: Giới:

2 Tuổi: Dân tộc:

3 Nghề nghiệp:

4 Địa chỉ:

5 Hoàn cảnh kinh tế: Khó khăn  Trung bình  Khá giả 

II Phần chuyên môn:

1 Ông, bà có biết nguyên nhân nào gây ra bệnh VGSVB

2 Ông, bà có biết viêm gan siêu vi B lây lan qua những đường nào?

3 Theo ông bà dấu hiệu nào là biểu hiện của bệnh viêm gan siêu vi B

Mệt mỏi, sốt  Chán ăn, ăn kém  Ăn nhiều  Khác 

4 Theo ông, bà viêm gan siêu vi B có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm nào? Tiêu hủy tế bào gan  Xơ gan  K gan  Không có biến chứng 

5 Theo ông, bà những yếu tố nào làm bệnh viêm gan siêu vi B nặng hơn?

Bị nhiễm HBC  Ăn các loại ngũ cốc lâu năm  Thời tiết  Nhiễm các độc tố của nấm  Khác 

6 Theo ông, bà bệnh viêm gan siêu vi B có chữa được không?

7 Nếu biết mình bị viêm gan siêu vi B ông bà sẽ làm gì?

Khám và tư vấn bác sĩ chuyên khoa  Tự mua thuốc 

8 Ông, bà sẽ có chế độ ăn như thế nào nếu biết mình bị viêm gan siêu vi B

Ăn thức ăn mềm, dễ tiêu  Ăn uống các chất kích thích 

12