Ngu van 8 - HKI

1.Ổn định:Kiểm tra sĩ số của HS 2.Bài cũ: Kiểm tra vở soạn bài của HS 3.Bài mới: GV giới thiệu bài Hoạt động I:Hình thành khái niệm chủ đề của văn bản GV yêu cầu HS đọc thầm văn bản Tôi

Tịnh-I Mục tiêu cần đạt.

-Hiểu và phân tích được những cảm giác êm dịu,trong sáng,man mác buồn của nhân vật tôi ở buổi

tựu trường đầu tiên trong đời qua áng văn hồi tưởng giàu chất thơ của Thanh Tịnh

-Tích hợp ngang với phần TV ở bài “Các cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ”,

phần TLV ở bài “Tính thống nhất về chủ đề của VB”.Tích hợp dọc với bài “Cổng trường mở ra”(Văn

bản nhật dụng-Ngữ văn 7-Tập I)

-Rèn kỹ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức-biểu cảm,phát hiện và phân tích nhân vật tôi –người

kể chuyện;Liên tưởng đến những kỷ niệm tựu trường của bản thân

II Chuẩn bị

-Tích hợp ngang với phần TV ở bài “Các cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ”,

phần TLV ở bài “Tính thống nhất về chủ đề của VB”.Tích hợp dọc với bài “Cổng trường mở ra”(Văn

bản nhật dụng-Ngữ văn 7-Tập I)

-B¶ng phơ: T liƯu tham kh¶o

III Nội dung lên lớp.

1 Ổn định: Kiểm tra sĩ số của HS.

2 Bài cũ: GV kiểm tra sách vở của HS.

3 Bài mới: GV giới thiệu bài:

Trong cuộc đời của mỗi con người,những kỷ niệm thời học trò thường được lưu giữ bền lâu trongtrí nhớ.Đặc biệt là buổi đến trường đầu tiên “Ngày đầu tiên đi học ………….Mẹ dỗ dành yêu thương”(Viễn

Phương).Truyện ngắn “Tôi đi học”đã diễn tả những kỷ niệm mơn man,bâng khuâng một thời ấy.

Tiết 1:

Hoạt động I: Hướng dẫn HS tìm hiểu về tác giả,tác phẩm.

+Về tác giả GV lưu ý:Thanh Tịnh(1911-1988) quê ở Huế,từng

dạy học,viết báo, làm văn

Sáng tác của ông:Đậm chất trữ tình,toát lên vẻ đằm thắm,nhẹ

nhàng mà lắng sâu,tình cảm êm

dịu,trong trẻo

Hoạt động II: Hướng dẫn HS đọc,giải thích từ khó,tìm hiểu

thể loại và bố cục.

+Đọc: Giọng chậm,hơi buồn,lắng sâu,chú ý lời

đối thoại của các nhân vật

GV gọi 3-4 HS nối nhau đọc toàn bài,sau đó nhận xét cách

đọc

+HS đọc chú thích sgk/8-9, yêu cầu HS giải thích lại,GV hỏi

thêm “Ông đốc” là danh từ chung hay danh từ riêng?

-Xét về thể loại VB có thể xếp bài này vào kiểu loại VB nào?

I Giới thiệu chung.

1 Tác giả:

Chú thích * SGK/8

2 Tác phẩm: In trong tập truyện

ngắn “Quê mẹ” xuất bản 1941

II Đọc-Giải thích từ khó, tìm hiểu thể loại và bố cục.

1 Đọc.

2 Giải thích từ khó.

SGK/8-9

3 Thể loại.

Vì sao?(VBBC-Vì toàn truyện là cảm xúc,tâm trạng của nhân

vật trong buổi tựu trường đầu tiên)

-Mạch truyện được kể theo dòng hồi tưởng của nhân vật tôi

theo trình tự thời gian của buổi tựu trường đầu tiên.Vậy ta có

thể tạm ngắt thành những đoạn ntn? Nêu nội dung từng đoạn?

( 5 đoạn:Đoạn 1: Từ đầu …… “tưng bừng rộn rã”: Khơi nguồn

nỗi nhớ

Đoạn 2: Tiếp…… “trên ngọn núi”:Tâm trạng và cảm giác của

nhân vật tôi trên đường cùng mẹ tựu trường.

Đoạn 3:…… “các lớp”:Tâm trạng và cảm giác của nhân vật

tôi khi đứng giữa sân trường nhìn mọi người,các bạn.

Đoạn 4:… “chút nào hết”:Tâm trạng của tôi khi nghe gọi tên

và bước vào lớp

Đoạn 5: Còn lại: Tâm trạng tôi khi ngồi vào chỗ ngồi của

mình và đón nhận tiết học đầu tiên)

Hoạt động III: Hướng dẫn HS tìm hiểu VB

-HS đọc lại đoạn 1

-Nỗi nhớ buổi tựu trường của tác giả được khơi nguồn từ thời

điểm nào?Vì sao?(Thời gian và không gian cụ thể:tg:buổi

sáng cuối thu,kg:trên đường làng dài và hẹp.Đây là thời điểm

khai trườngSự liên tưởng tương đồng,tự nhiên giữa hiện tại

và quá khứ của bản thân)

-Tâm trạng của nhân vật tôi khi nhớ lại kỷ niệm cũ ntn?(Tôi

cảm thấy nao nức,mơn man,tưng bừng,rộn rã.)

Tích hợp phần TV: Phân tích giá trị biểu cảm của 4 từ láy tả

cảm xúc ở trên?(Những từ láy được dùng để tả tâm trạng,cảm

xúc của tôi khi nhớ lại kỷ niệm tựu trường.Đó là những cảm

giác trong sáng nảy nở trong lòng.Các từ láy đó góp phần rút

ngắn khoảng cách thời gian giữa quá khứ và hiện tại.Chuyện

dã xảy ra từ bao năm rồi mà như mới xảy ra hôm qua….)

H S đọc diễn cảm toàn đoạn 2

*HS thảo luận nhóm 3 phút:Tác giả viết: “Con đường này tôi

đã quen đi lại lắm lần,nhưng lần này tự nhiên thấy lạ.Cảnh

vật xung quanh tôi đều thay đổi,vì chính lòng tôi đang có sự

thay đổi lớn:Hôm nay tôi đi học.

Tâm trạng thay đổi đó cụ thể ntn?Những chi tiết nào trong

cử chỉ ,trong hành động và lời nói nhân vật tôi khiến em chú

ý?Vì sao?(cầm có 2 quyển vở mà tôi cảm thấy nặng,phải cố

băm tay ghì chặt,phải xóc lên,nắm lại cẩn thận.Đó cũng là

tâm trạng và cảm giác rất tự nhiên của một đứa bé lần đầu

được đến trường.Những động từ thèm, bặm, ghì, xệch, chúi,

muốn… Được sử dụng đúng chỗ đã khiến người đọc hình dung

dễ dàng tư thế ngộ nghĩnh,ngây thơ,đáng yêu của chú bé.)

VB biểu cảm

4 Bố cục: 5 đoạn.

III Tìm hiểu văn bản.

1 Khơi nguồn kỷ niệm.

-Cuối thu-thời điểm khai trường.-Lá rụng nhiều,mây bàng bạc

-Mấy em bé rụt rè cùng mẹ đếntrường

 Sự liên tưởng tương đồng tựnhiên giữa hiện tại và quá khứ củabản thân

2 Tâm trạng và cảm giác của

“tôi” khi đi cùng mẹ đến trường buổi đầu tiên.

-Tôi cảm thấy trang trọng và đứngđắn

-Cầm có 2 quyển vở mà cảm thấynặng

Tâm trạng và cảm giác rất tựnhiên của một đứa bé khi lần đầuđến trường

Tiết 2: * Ổn định

* GV khái quát lại T1- Chuyển ý

GV đọc đoạn văn

-Khi đi đến trường,đứng giữa sân trường,nhất là khi

nhìn cảnh các học trò cũ vào lớp lúc này nhân vật

tôi có tâm trạng ntn?(lo sợ vẩn vơ,vừa bỡ ngỡ vừa

ước ao thầm vụng,lại cảm thấy chơ vơ,vụng về,lúng

túng)

*HS thảo luận 3 phút: Chúng ta có nhận xét gì về

cách kể,tả như vậy?Em hãy nêu ý kiến của mình?

( Ý kiến có thể không hoàn toàn giống như tâm

trạng của nhân vật tôi.Bởi lẽ không phải ai lần đầu

đến trường cũng có tâm trạng như vậy)(Cách kể,tả

tinh tế,hay Từ tâm trạng háo hức,hăm hở tới trường

chuyển sang tâm trạng lo sợ vẩn vơ,bỡ ngỡ,… Đây

là sự chuyển biến rất phù hợp với quy luật tâm lý

trẻ)

HS đọc đoạn 4

-Khi nghe ông đốc đọc bản danh sách HS mới tâm

trạng của tôi lúc này ntn?(Tôi giật mình và lúng

túng vì chưa bao giờ tôi được hoặc bị chú ý như thế

này?Và khi phải rời vòng tay mẹ để bước vào lớp thì

các cậu lại oà khóc vì mới lạ vì sợ hãi.Và nước mắt

thật hay lây,nhân vật tôi cũng bất giác bật

khóc,khóc theo trong lòng mẹ.)

*HS thảo luận 3 phút:Vì sao khi chuẩn bị bước vào

lớp tôi lại giúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóc?Có

thể nói chú bé này tinh thần yếu đuối hay không?

-Qua tìm hiểu các đoạn trên,em có nhận xét gì về

thái độ cử chỉ của người lớn(ông đốc,phụ huynh)đối

với các em bé lần đầu đi học?(Các phụ huynh đều

chuẩn bị chu đáo cho con em ở buổi tựu trường đầu

tiên.Ông đốc là một người thầy,một người lãnh đạo

nhà trường rất từ tốn, bao dung)

*Tích hợp VB Cổng trường mở ra(sgk ngữ văn7 tập

1)

*GV liên hệ giáo dục HS về tình cảm,lòng biết ơn

đối với cha mẹ,thầy cô

HS đọc đoạn cuối

-Tâm trạng và cảm giác của tôi khi bước vào chỗ

ngồi lạ lùng ntn?

-Tại sao tôi lại có tâm trạng như vậy?(Vì chỗ này

mình sẽ ngồi suốt năm học,người bạn này sẽ là

người gần gũi,gắn bó cới mình cả năm Đây là sự

3 Tâm trạng và cảm giác của “tôi” khi đến trường.

-Lo sợ vẩn vơ,bỡ ngỡ,ước ao thầm vụng,chơvơ,vụng về,

-Giật mình và lúng túng

-Giúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóc

Cảm giác nhất thời của đứa bé nông thônrụt rè ít khi được tiếp xúc với đám đông vàlần đầu tiên xa mẹ,xa nhà

5.Tâm trạng của tôi khi ngồi vào chỗ của mình và đón nhận tiết học đầu tiên.

-Nhìn cái gì cũng thấy mới lạ và hay hay.

-Lạm nhận chỗ ngồi

-Nhìn bạn mới chưa quen mà thấy quyếnluyến

Sự biến đổi tự nhiên của tâm lý nhân vật

biến đổi tự nhiên của tâm lý nhân vật)

-Hình ảnh một con chim con liệng đến đứng trên bờ

cửa sổ,hót mấy tiếng rụt rè rồi vỗ cánh bay cao có

phải đơn thuần chỉ có nghĩa thực hay không?Vì sao?

(không,mà nó có dụng ý nghệ thuật,gợi nhớ,nhớ tiếc

những ngày trẻ thơ chơi bời tự do dã chấm dứt để

bước vào giai đoạn mới trong cuộc đời-giai đoạn

làm HS )

*Thảo luận 3 phút: Dòng chữ tôi đi học kết thúc

truyện có ý nghĩa gì?(Khép lại bài văn và mở ra

một thế giới mới,một bầu trời mới,một giai đoạn

mới trong cuộc đời đứa trẻ.Dòng chữ thể hiện chủ

đề của truyện ngắn này.)

-Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật của truyện ngắn?

-Tìm những hình ảnh so sánh được nhà văn sử dụng

trong bài?

Hoạt độngIV:4.Củng cố: Hướng dẫn HS luyện tập.

Bài 1:Tổng hợp khái quát dòng cảm xúc,tâm trạng

của nhân vật tôi thành các bước theo trình tự thời

gian.Đó cũng là căn cứ để nhỉn ra tính thống nhất

của VB.Khi làm bài cần kết hợp biểu cảm với miêu

tả và kể

Bài 2:HS viết bài văn ngắn ghi lại ấn tượng của

mình ở buổi tựu trường đầu tiên.Chú ý trình bày có

cảm xúc

GV khái quát nội dung mục ghi nhớ sgk/9- HS

đọc ghi nhớ

5.Dặn dò:Học bài,làm BT vào vở,soạn bài Cấp độ

khái quát của nghĩa từ ngữ.

IV Luyện tập:

1.Phát biểu cảm nghĩ của em về dòng cảm xúc của nhân vật tôi trong truyện ngắn tôi đi học

2 Viết bài văn ngắn ghi lại ấn tượng của em

trong buổi đến trường khai giảng lần đầu tiên

Ngaứy soaùn: 31/8/2008

Tieỏt 3

Tiếng Việt:

I Muùc tieõu caàn ủaùt

-Giuựp HS hieồu roừ caỏp ủoọ khaựi quaựt cuỷa nghúa tửứ ngửừ vaứ moỏi quan heọ veà caỏp ủoọ khaựi quaựt cuỷa nghúa tửứngửừ

-Tớch hụùp vụựi vaờn ụỷ vaờn baỷn Toõi ủi hoùc,vụựi taọp laứm vaờn qua baứi Tớnh thoỏng nhaỏt veà chuỷ ủeà cuỷa vaờn baỷn

-Reứn luyeọn kyừ naờng sửỷ duùng tửứ trong moỏi quan heọ so saựnh veà phaùm vi nghúa roọng vaứ heùp

II Chuaồn bũ

- Dửù kieỏn khaỷ naờng tớch hụùp cho baứi hoùc : Tiếng Việt 7 _ Từ đồng nghĩa, Từ trái nghĩa

- Baỷng phuù

III Noọi dung leõn lụựp.

1 OÅn ủũnh: Kieồm tra sú soỏ HS

2 Baứi cuừ: Kieồm tra vụỷ soaùn baứi ụừ nhaứ.

3 Baứi mụựi: GV giụựi thieọu baứi.

Hoaùt ủoọng I: OÂn taọp tửứ ủoàng nghúa,traựi nghúa.

-ễÛ lụựp 7 caực em ủaừ hoùc veà tửứ ủoàng nghúa,tửứ traựi nghúa.Baõy giụứ

em naứo coự theồ nhaộc laùi theỏ naứo laứ tửứ ủoàng nghúa?Tửứ traựi

nghúa? Cho vớ duù.(vớ duù:Tửứ ủoàng nghúa:Nhaứ thửụng-beọnh vieọn;

ẹeứn bieồn-haỷi ủaờng.Tửứ traựi nghúa:Soỏng-cheỏt; Noựng-laùnh.)

-Em coự nhaọn xeựt gỡ veà moỏi quan heọ ngửừ nghúa giửừa caực tửứ ngửừ

trong hai nhoựm treõn?(Caực tửứ coự moỏi quan heọ bỡnh ủaỳng veà ngửừ

nghúa,cuù theồ:

+Caực tửứ ủoàng nghúa trong nhoựm coự theồ thay theỏ cho nhau

trong moọt caõu vaờn cuù theồ.

+Caực tửứ traựi nghúa trong nhoựm coự theồ loaùi trửứ nhau khi lửùa

choùn ủeồ ủaởt caõu.)

GV Chuyeồn yự

Hoaùt ủoọng II: Hỡnh thaứnh khaựi nieọm tửứ ngửừ nghúa roọng vaứ tửứ

ngửừ nghúa heùp.

GV veừ sụ ủoà sgk/10 vaứo baỷng phuù

-Nghúa cuỷa tửứ ủoọng vaọt roọng hụn hay heùp hụn nghúa cuỷa caực tửứ

thuự,chim, caự?Taùi sao?(Nghúa cuỷa tửứ ủoọng vaọt roọng hụn nghúa

cuỷa caực tửứ thuự,chim,caự.Vỡ phaùm vi nghúa cuỷa tửứ ủoọng vaọt bao

haứm nghúa cuỷa caỷ ba tửứ thuự,chim,caự)

-Nghúa cuỷa tửứ thuự roọng hụn hay heùp hụn nghúa cuỷa caực tửứ voi,

hửụu?Cuỷa chim roọng hụn hay heùp hụn tu huự,saựo?Cuỷa caự roọng

hụn hay heùp hụn caự roõ,caự thu?Taùi sao?

-Nghúa cuỷa caực tửứ thuự, chim, caự roọng hụn nghúa cuỷa nhửừng tửứ

I.Baứi hoùc: tửứ ngửừ nghúa roọng,tửứ ngửừ nghúa heùp.

Vớ duù:

VD1:-ẹoọng vaọt (thuự,chim,caự)

  Nghúa roọng Nghúa heùpVD2: -Thuự ( voi,hửụu )   Nghúa roọng Nghúa heùp

nào?Đồng thời hẹp hơn nghĩa của từ nào?(Các từ thú,chim,cá

có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ voi, hươu,tu hú,sáo,cá rô,cá

thu và có phạm vi hẹp hơn từ động vật)

*HS thảo luận 5 phút:Thế nào là một từ ngữ có nghĩa rộng và

nghĩa hẹp?Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng,vừa có nghĩa

hẹp được không?Tại sao?(Một từ ngữ có nghĩa rộng khi phạm

vi nghĩa của nó bao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ

khác.Một từ có nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa của nó được bao

hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác.Một từ có thể

vừa có nghĩa rộng,vừa có nghĩa hẹp vì tính chất rộng –hẹp của

nghĩa từ ngữ chỉ là tương đối.)

GV khái quát lại khái niệm – Ghi nhớ sgk/10

Gọi HS đọc ghi nhớ

Hoạt động III: Hướng dẫn luyện tập.

Bài 1/10:Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

.GV hướng dẫn HS lập sơ đồ-GV làm mẫu

Bài 2/11:Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với nghĩa của các từ ngữ

ở mỗi nhóm sau:

a Xăng,dầu hoả,(khí)ga,ma dút,củi,than

b Hội hoạ,âm nhạc,văn học,điêu khắc

c Canh,nem,rau xào,thịt luộc,tôm rang,cá rán

d Liếc,ngắm,nhòm,ngó

e Đấm đá,thụi,bịch,tát

Bài 3/11:HS thảo luận nhóm 3 phút:Tìm các từ ngữ có nghĩa

được bao hàm trong phạm vi nghĩa của mỗi từ ngữ sau: a Xe

cộ b.Kim loại c.Hoa quả

d.(Người)họ hàng e.Mang

Thi làm bài tập nhanh giữa các nhóm

Bài 4/11: GV hướng dẫn HS về nhà làm

Bài 5/11:HS thảo luận nhóm 5 phút.

Nhóm 3 động từ: Chạy,vẫy,đuổi(chạy có phạm vi nghĩa

rộng);hoặc khóc,nức nở,sụt sùi(khóc nghĩa rộng)

Bài tập bổ trợ(về nhà làm):Cho các từ ngữ:Sống,chết,

tươi,xanh.Hãy đặt câu cho mỗi từ ngữ khi được dùng với

nghĩa rộng và nghĩa hẹp

Gợi ý:Từ sống:

-Sống đâu có đơn giản như anh tưởng?(nghĩa rộng)

-Cho chúng tôi xin thêm đĩa rau sống.(nghĩa hẹp)

Hoạt động IV: Củng cố-Dặn dò

4.Củng cố: Cho các từ cây,cỏ hoa.Tìm từ ngữ có phạm vi

nghĩa hẹp và nghĩa rộng hơn ba từ đó

5.Dặn dò:Học bài,làm BT-Soạn bài “Tính thống nhất …”

Ngày soạn: 24/8/2008

Tiết 4.

TËp Lµm V¨n:

I.Mục tiêu cần đạt.

-Nắm được tính thống nhất về chủ đề của văn bản trên cả hai phương diện về hình thức và nội dung

-Tích hợp với Văn ở văn bản Tôi đi học,với Tiếng Việt qua bài Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ.

-Vận dụng được kiến thức vào việc xây dựng các văn bản nói,viết đảm bảo tính thống nhất về chủ đề

II, Chuẩn bị

- Dự kiến khả năng tích hợp cho bài học: VB T«i ®i häc

- T liƯu: C¸c ®o¹n v¨n

II.Nội dung lên lớp.

1.Ổn định:Kiểm tra sĩ số của HS

2.Bài cũ: Kiểm tra vở soạn bài của HS

3.Bài mới: GV giới thiệu bài

Hoạt động I:Hình thành khái niệm chủ đề của văn bản

GV yêu cầu HS đọc thầm văn bản Tôi đi học của Thanh

Tịnh,sau đó trả lời các câu hỏi:

-Tác giả nhớ lại những kỷ niệm sâu sắc nào trong thời thơ ấu

của mình?(Nhớ lại ngày đầu tiên đi học)

-Sự hồi tưởng ấy gợi lên những ấn tượng gì trong lòng tác giả?

(Bộc lộ cảm xúc của mình về một kỷ niệm sâu sắc thuở thiếu

thời)

-Nội dung trả lời các câu hỏi trên chính là chủ đề của văn bản

Tôi đi học.Hãy phát biểu chủ đề của văn bản này?

*Học sinh thảo luận 3 phút:Từ các nhận thức trên,em hãy cho

biết:Chủ đề của văn bản là gì?

Hoạt động II:Hình thành khái niệm tính thống nhất về chủ đề

của văn bản

-Để tái hiện những kỷ niệm về ngày đầu tiên đi học,tác giả đã

đặt nhan đề của văn bản và sử dụng từ ngữ,câu ntn?(+Nhan đề

Tôi đi học có ý nghĩa tường minh,giúp chúng ta hiểu ngay nội

dung của văn bản là nói về chuyện đi học.

+Các từ ngữ:Những kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường,lần

đầu tiên đến trường,đi học,hai quyển vở mới …

+Các câu:Hôm nay tôi đi học.Hằng năm cứ vào cuối thu,lòng

tôi lại nao nức những kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường.Tôi

quyên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy … )

-Để tô đậm cảm giác trong sáng của nhân vật tôi trong ngày

đầu tiên đi học,tác giả đã sử dụng các từ ngữ và các chi tiết

I Bài học

1.Chủ đề của văn bản

Ví dụ: Văn bản Tôi đi học

* Chủ đề: Sự hồi tưởng của tác giảvề ngày đầu tiên đi học, qua đó bộclộ cảm xúc của mình về kỷ niệmsâu sắc ấy

*Ghi nhớ: mục 1 sgk/12 2.Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.

VD: Văn bản Tôi đi học-Nhan đề:Tôi đi học

-Các từ ngữ:những kỷ niệm mơnman của buổi tựu trường,lần đầutiên đến trường,đ học ……

-Các câu : Hôm nay tôi đi học

Hằng năm cứ vào cuối thu lòng tôilại nao nức những kỷ niệm mơnman của buổi tựu trường ……

nghệ thuật nào?(a.Trên đường đi học:con đường quen nay thấy

lạ;hành động lội qua sông thả diều,đi ra đồng thả diều nay đi

học,cố làm như một học trò thực sự.

b.Trên sân trường:nhà trường cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà

trong làng.Cảm giác bỡ ngỡ khi xếp hàng,đứng nép bên người

thân,chỉ dám nhìn một nửa,dám đi từng bước nhẹ,tự nhiên thấy

nặng nề một cách lạ,nức nở khóc theo.

c.Trong lớp học:Cảm thấy xa mẹ,trước đây có thể đi chơi cả

ngày mà không thấy xa mẹ,xa nhà chút nào mà giờ đây mới

bước váo lớp đã thấy xa mẹ,xa nhà.)

*Thảo luận 5 phút:Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của

văn bản?làm thế nào để đảm bảo tính thống nhất đó?

Hoạt động III: Hướng dẫn luyện tập.

Bài 1/13:Phân tích tính thống nhất về chủ đề của văn bản

Rừng cọ quê tôi

Bài 2/14:Thảo luận nhóm 3 phút:Ý nào trong bài tập sẽ làm

cho bài viết lạc đề

Ý câu b và câu d sẽ làm cho bài viết lạc đề.

Bài 3/14:Thảo luận nhóm 5 phút:Bổ sung,lựa chọn,điều chỉnh

lại các từ,các ý cho thật sát với yêu cầu của đề bài

a.Giư õnguyên

b.Con đường đi lại quen thuộc mọi ngày dường như trở nên mới

lạ

c.Bỏ d giữ nguyên

(Tuỳ theo cách sửa lại của HS)

4.Củng cố: HS đọc lại ghi nhớ sgk/12

5.Dặn dò: Học bài,làm bài tập còn lại vào vở

Soạn bài Trong lòng mẹ và học bài Tôi đi học.

Nhan đề,các từ ngữ,các câu đềuhướng về chủ đề của văn bản

*Ghi nhớ: mục 2,3 sgk/12

II Luyện tập.

b.Các ý lớn của phần thân bài đượcsắp xếp hợp lý,không nên thay đổi.c.Hai câu trực tiếp nói tới tình cảmgắn bó giữa người dân sông Thaovới rừng cọ

- Tập truyện những ngày thơ ấu ; Chân dung nhà văn Nguyên Hồng

- Bức tranh phóng ta tranh minh hoạ cảnh bé Hồng nằm trong lòng mẹ

- Dự kiến tích hợp với phần tiếng việt ở bài Trường từ vựng , phần tập làm văn bài bố cục của vb,đặc biệt là sự sắp xếp của phần thân bài

III, Tiến trình lên lớp

1, ỔN định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ:

- Vb Tôi đi học được viết theo thể loại nào ? Vì sao em biết ?

- Một trong những thành công của việc thể hiện cảm xúc , tâm trạng của tác giả Trong vb Tôi đi họclà phép so sánh Em hãy nhắc lại 3 so sánh hay trong bài và phân tích hiệu quả nghệ thuật của nó

3, Bài mới : Trong tâm hồn mỗi chúng ta , tình mẫu tử luôn là nhu cầu chính đáng , trong sáng và thiêng liêng

nhất Một lần nữa chúng ta sẽ được sống lại tình cảm ấy khi đọc hồi kí của nhà văn Nguyên Hồng , ở đó trong tâm hồn của một em bé cô đơn luôn bị hắt hủi vẫn luôn tha thiết và ấm áp tình yêu quí dành cho người mẹ khốn khổ của mình Một đoạn của hồi kí ấy mang tên Trong lòng mẹ và đó là nhan đề của bài học hôm nay Gọi hs đọc phần chú thích dấu sao

(?) Em hãy nêu vài nét về Nguyên Hồng và tác phẩm

Những ngày thơ ấu ? (sgk)

Gv đọc mẫu sau đó hướng dẫn cho hs đọc ( Giọng chậm

tình cảm , chú ý các hình ảnh , từ ngữ thể hiện cảm xúc thay

đổi của nhân vật tôi , nhất là đoạn cuối cuộc trò chuyện với

bà cô …)

(?) Em hãy so sánh , mạch truyện và cách kể chuyện bài

trong lòng mẹ có gì giống và khác vb Tôi đi học ?

- Giống nhau : kể và tả theo trình tự thời gian , trong hồi

tưởng , nhớ lại kí ức thuổi thơ

Khác nhau :+ ở bài tôi đi học :chuyện liền mạch trong một

thời gian ngắn , không ngắt quãng : Buổi sáng đầu tiên đến

nhỏ , ngắn về thời gian vài ngày khi chưa gặp mẹ và khi gặp

mẹ

(?) Vb này chia làm mấy phần ? nêu nội dung từng phần

- Phần 1; từ đầu đến … người ta hỏi đến chứ : Cuộc trò

chuyện với bà cô

- Phần 2 : Còn lại Cuộc gặp gỡ giữa hai mẹ con bé Hồng

(?) Hãy tái hiện nội dung thứ nhất của vb bằng giọng đọc

diễn cảm của em ?

(?) Cảnh ngộ của chú bé Hồng có gì đặc biệt ?

- Mồ côi cha , mẹ tha phương cầu thực Hồng sống nhờ nhà

người cô , không được yêu thương , còn bị hắt hủi

(?) Từ đó bé Hồng có thân phận như thế nào ?

- cô độc, tuổi cực , luôn khao khát tình yêu thương

(?) Theo dõi cuộc đối thoại giữa người cô và bé Hồng , cho

biết nhân vật người cô có quan hệ ntn với chú bé Hồng ?

( Quan hệ cô – cháu ruột )

(?) Nhân vật người cô hiện lên qua những, cử chỉ , lời nói

điển hình nào với cháu ?

- cô tôi gọi tôi đến cười bảo : Mày có muốn vào Thanh Hoá

chơi với mẹ mày không ?

- Sao lại không vào ? Mợ mày phát tài lắm , có như dạo

trướcđâu !

- Mày dại quá, cứ vào đi , tao chạy cho tiền tàu Vào mà

bắt mợ mày may vá sắm sửa cho thăm em bé chứ

(?) Vì sao bé Hồng cảm nhận trong lời đó những ý nghĩ cay

độc , những rắp tâm tanh bẩn ?

- Vì trong những lời nói của người cô chứa đựng sự giả dối ,

mỉa mai , hắt hủi thậm chí độc ác dành cho người mẹ đáng

thương của bé Hồng

(?) Những lời lẽ đó bộc lộ tính cách nào của người cô ?

- Hẹp hòi , tàn nhẫn

* Trong cuộc đối thoại này , bé Hồng đã bộc lộ những cảm

xúc và suy nghĩ của mình

(?) Hãy tìm những chi tiết bộc lộ cảm nghĩ của bé Hồng đối

với người cô?

(?)Trong đó , cảm xúc nào của bé Hồng gây ấn tượng mạnh

nhất cho người đọc ? ( Hs bộc lộ

GV bình : Mỗi xcảm xúc của bé Hồng có thể gợi lên ở mội

người những cảm nghĩ riêng về nổi cay đắng , tủi cực mà bé

Hồng phải chịu đựng Có điều trong những đắng cay của bé

Hồng đâu chỉ có nổi đau mà còn có niềm căm hờn cái xấu ,

cái ác đang trà đạm lên tình mẫu tử của con người

(?) ở đây phương thức biểu đạt nào được vận dụng ? nêu tác

dụng của phương thức biểu đạt ấy ?

4, Bố cucï : 2 phần

II, Đọc – Tìm hiểu văn bản

a, Cuộc đối thoại giữa bà cô và chú bé Hồng, cảm xúc của chú về người mẹ bất hạnh.

+ Người cô : là một con người cayđộc , tàn nhẫn thể hiện qua lời nói ,cử chỉ

+ Những ý nghĩ , cảm xúc của chú bé Hồng khi trả lời người cô :

-Nhận ra những ý nghĩ cay độc tronggiọng nói và trên nét mặt khi cười rấtkịch của cô

- Nhắc đến mẹ tôi , cô tôi chỉ có ýreo rắt vào đầu óc tôi những hoàinghi để tôi khinh miệt và ruồng rẫymẹ tôi

- Hai tiếng em bé mà cô tôi ngândài ra thật ngọt , thất rõ , quả nhiênđã xoán chặt lấy tâm can tôi như ýcô tôi muốn

-Gía những cổ tục đã đày đoạ me tôilà một vật như hòn đá hay cục thuỷtinh , đầu mẫu gỗ , tôi quyết vồ ngaylấy mà cắn , mà nhai , mà nghiếncho kì nát vụn mới thôi

Tương phản để làm nổi bậttính cách của người cô, khẳng định

- Biểu cảm , thể hiện trực tiếp và gợi trạng thái tâm

hồn đau đớn của bé Hồng

(?) Cảm xúc của em khi đọc những cảm xúc của bé Hồng ?

(?) Khi kể về cuộc đối thoại của người cô với bé Hồng , tác

giả đã sử dụng nghệ thuật gì ? ( Tương phản )

(?) Hãy chỉ ra phép tương phản này ? nhận xét về ý nghĩa

của phép tương phản đó ?

- §ặt hai tính cách trái ngược nhau : Tính cách hẹp hòi , tàn

nhẫn của người cô >< Tính cách trong sáng giàu tình yêu

thương của bé Hồng

- Làm nổi bật lên tính cách của người cô và khẳng định tình

mẫu tử , cao cả của bé Hồng

Gọi hs đọc phần 2

(?) Hình ảnh người mẹ của bé Hồng hiện lên qua những chi

tiết nào ?

+ Mẹ tôi về một mình đem rất nhiều quà bánh cho tôi và em

Quế tôi

+ Mẹ tôi cầm nón vẫy tôi …vừa kéo tay tôi , xoa đầu tôi …,

lấy vạt áo nây thấm nước mắt cho tôi

+ Mẹ tôi không còm cõi xơ xác … gương mặt mẹ tôi vẫn tươi

sáng với đôi mắt trong và nước da mịn , làm nổi bật màu

hồng của 2 gò má Hơi quần áo mẹ tôi và hơi thở ở khuôn

miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường

(?) Cacùh gọi mẹ tôi trong tÊt cả các chi tiết ấy có ý nghĩa

gì ? (Khẳng định đó là người mẹ của riêng bé Hồng Tình

mẹ con gắn bó )

(?) Từ đó bé Hồng cómột người mẹ ntn?

- đẹp đẽ, cao quý , vô cùng yêu con

(?)Trong phần vb này , tình yêu thương của bé Hồng được

trực tiếp bộc lộ đâu là những biểu hiện cụ thể của tình yêu

thương đó ?

+Tiếng gọi : Mợ ơi! Mợ ơi!Mợ ơi !…

+Hành động : Tôi thở hồng hộc trán đẩm mồ hôi và khi trèo

lên xe , tôi ríu cả chân lại Tôi ngồi trên đệm xe , đùi áp đùi

mẹ tôi , đầu ngã vào cách tay mẹ tôi , tôi thấy những cảm

giác ấm áp đã bao lâu mất đi bổng lại mơn man khắp da thịt

+Xúc cảm : phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ , để

bàn tay người mẹ vuột ve từ trán xuống cằm , và gãi rôm ở

sống lưng cho , mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng

(?)Tiếng mẹ luôn vang lên trong mọi hành động và cảm

nghĩ của bé Hồng điều đó có ý nghĩa gì ?

-Với bé Hồng , người mẹ là tất cả

- Ngươì mẹ không thể thiếu được trong cuộc sống của người

con Bé Hồng vô cùng yêu quí mẹ

tình mẫu tử , cao cả của bé Hồng

b, Bé Hồng yêu thương mẹ.

-+ Tiếng gọi : Mợ ơi ! Mợ ơi! Mợ

ơi !

+ Hành động :Tôi thở hång hộc tránđẩm mồ hôi và khi trèo lên xe tôi ríucả chân lại ….mơn man khắp da thịt + Xúc cảm : phải bé lại và lăn vàolòng một người mẹ , để bàn tayngười mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm

….vô cùng

Biểu cảm trực tiếp, yêu mẹmãnh liệt , người mẹ không thể thiếuđược trong cuộc sống

(?) Với em biểu hiện nào ở bé Hồng thấm thía nhất tình mẫu

tử ? ( HS bộc lộ)

(?) Nhận xét về phương thức biểu đạt của những đoạn văn

trên tác dụng của phương thức biểu đạt đó ?

- Biểu cảm trực tiếp

- Tác dụng : thể hiện xúc động của lòng người , khơi

gợi cảm xúc ở người đọc

(?) Cảm nghĩ của em về nhân vật bé Hồng từ những biểu

hiện tình cảm đó ?

+ Nội tâm sâu sắc, Yêu mẹ mãnh liệt , Khao khát yêu

4, Củng cố :Viết một đoạn văn ghi lại những ấn tượng , cảm nhận rõ nhất , nổi bật nhất của bản thân về

người mẹ của mình ?

- Vì sao xếp Tôi đi học và trong lòng mẹ là hồi kí tự truyện ?

5, Dặn dò : - Học thuộc ghi nhớ và chỉ ra được 2 nội dung chính cần nhớ trong bài học

- Soạn bài “ Tức nước vở bờ”

- Hiểu được thế nào là trường từ vựng , biết xác lập các trường tự vựng đơn giản

- Bước đầu hiểu được mối liên quan giữa trường từ vựng với các hiện tượng ngôn ngữ đã học nhưđồng nghĩa , trái nghĩa , ẩn dụ , hoán dụ , nhân hoá …giúp ích cho việc học văn và làm văn

- Rèn kĩ năng lập trường từ vựng và sử dụng trường từ vựng trong nói , viết

Gọi hs đọc đoạn văn trong sgk

(?) Các từ in đậm dùng để chỉ đối tượng là người , động

vật hay sự vật ?Tại sao em biết được điều đó ? (chỉ

người biết được điều đó vì các từ đó đều nằm trong

câu văn cụ thể , có ý nghĩa xác định )

(?) Nét nghĩa chung của nhóm từ trên là gì ?

- Chỉ bộ phận cơ thể người

(?) Nếu tập hợp các từ in đậm ấy thành một nhóm từ

thì chúng ta có một trường từ vựng Vậy theo em

Trường từ vựng là gì ? ( Ghi nhớ sgk)

Bài tập nhanh :

- Cho các từ sau : cao , thấp , lùn , lòng khòng , lêu

khêu , gầy , béo , xác ve , bị thịt , cá rô đực …

- Nếu dùng nhóm từ trên để miêu tả người thì Trường

từ vựng của nhóm từ là gì ?

Chỉ hình dáng con người

GV yêu cầu HS đọc phần 2 trong sgk

(?) Trường từ vựng mắt bao gồm những trường từ vựng

nhỏ nào ? cho vd

+ Các trường từ vựng mắt :

- Bộ phận của mắt : lòng đen , con ngươi , lông

mày …

- Hoạt động của mắt : ngó , trông , liếc

(?) Trong một trường từ vựng có thể tập hợp những từ

có từ loại khác nhau không ? Tại sao?

+ Có thể tập hợp những từ có từ loại khác nhau

I, Bài học

1, Thế nào là trường từ vựng ?

- Trường từ vựng là tập hợp củanhững từ ngữ có ít nhất một nétchung về nghĩa

vì :Danh từ chỉ sự vật : con ngươi , lông mày ;

- Động từ chỉ hoạt động : ngo,ù liếc …

- Tính từ chỉ tính chất : lờ đờ, tinh anh …

(?) Do hiện tượng nhiều nghĩa , một từ có thể thuộc

nhiều trường từ vựng khác nhau không ? Cho vd

+ Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều trường từ

vựng khác nhau

- trường mùi vị : chát , thơm

- trường âm thanh : the thé , êm dịu

- trường thời tiết : hanh , ẩm

(?) Tác dụng của cách chuyển trường từ vựng trong thơ

văn và trong cuộc sống hàng ngày ? Cho vd

+ Từ trường từ vựng về người chuyển sang trường từ

vựng về động vật :

- suy nghĩ của con người : tưởng , ngỡ , nghĩ …

- Hành động của con nguời : mừng , vui , buồn …

- Các xưng hô của con người : cô , cậu , tớ

(?) Bài tập 1 yêu cầu chúng ta điều gì ?

(?) Nêu yêu cầu bài tập 2?

(?) Em hãy nêu yêu cầu bài tập 4 ,5 ?

Gọi hs đọc bài tập 6

II, Luyện tập Bài tập 1 :Tìm các trường từ vựng : tôi ,

thầy tôi , mẹ , cô tôi , anh em tôi

Bài tập 2 :đặt tên trường từ vựng

- dụng cụ đánh bắt thuỷ sản

- dụng cụ để đựng

- hoạt động của chân

- trạng thái tâm lí

- tính cách

- dụng cụ để viết

Bài tập 3 :trường từ vựng thái độ Bài tập 4 :

- khứu giác : mũi , thơ , điếc , thính

- thính giác : tai , nghe , điếc , rõ , thính

Bài tập 5 :

-trường từ vựng từ lười : dụng cụ đánh bắtthuỷ sản động vật ( lưới , nơm , câu )-trường từ vựng của từ lạnh : chỉ thời tiết( lạnh , nóng , ẩm , giá , buốt )

Bài tập 6 :

- Tác giả đã chuyển các từ in ậm trong cáccâu thơ từ trường từ vựng “ quân sự” sangtrường từ vựng “ nông nghiệp”

4, Củng cố : Thế nào là trường từ vựng ? Chúng ta cần chú ý điều gì khi tìm hiểu về trường từ vựng ? cho

vd minh họa

5, Dặn dò : học thuộc phần ghi nhớ

- Làm hết bài tập còn lại

- Soạn bài tiếp theo “ từ tượng hình , từ tượng thanh”

- Nắm được bố cục vb , đặc biệt là cách sắp xếp các nội dung trong phần thân bài

- Biết xây dựng vbmạch lạc , phù hợp với đối tượng và nhận thức của người đọc

- Rèn kĩ năng xây dựng bố cục vb trong nói viết

II, Chuẩn bị

- Dự kiến khả năng tích hợp cho bài học: vb Trong lòng mẹ , Tiếng việt với bài Trường từ vựng

III, Tiến trình lên lớp

1, ỔN định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ :Chủ đề của văn bản là gì ?

- Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản ? Làm thế nào để đảm bảo tính thống nhất đó

3, Bài mới :Ở lớp 7 các em đã học bố cục và mạch lạc của vb Các em đã nắm được bố cục của một vb gồm 3

phần và chức năng nhiệm vụ của chúng Bởi vậy, bài học này ôn lại kiến thức đã học , đồng thời chúng ta đi sâu vào tìm hiểu cách sắp xếp, tổ chức nội dung phần thân bài – phần chính của vb như thế nào ?

Gọi hs đọc vb ở mục I sgk

(?) Văn bản trên có thể chia làm mấy phần ? Chỉ ra các

phần đó ?

+ Chia làm ba phần : phần 1 : từ đầu đến danh lợi

phần 2 ; tiếp theo đến vào thăm ; phần 3 : còn lại

(?) Hãy cho biết nhiệm vụ từng phần của văn bản

- phần 1 : có nhiệm vụ nêu ra chủ đề được nói tới trong vb

- Giới thiệu ông Chu Văn An

- Phần 2 : Trình bày các nội dung chủ yếu làm sáng tỏ chủ

đề của vb - Công lao , uy tín và tính cách của ông CVA

phần 3 : tổng kết chủ đề của vb - Tình cảm của mọi

người đối với ông CVA

(?) Phân tích mối quan hệ giữa các phần trong vb ? (Luôn

gắn bó chặt chẽ với nhau , phần trước là tiền đề cho phần

sau , còn phần sau là sự tiếp nối phần trước Các phần đầu

tập trung làm rõ cho chủ đề của vb là nguời thầy đạo cao

đức trọng

(?) Từ việc phân tích trên , hãy cho biết một cách khái

quát : Bố cục của vb gồm mấy phần ? Nhiệm vụ của từng

phần ? Các phần của vb quan hệ với nhau ntn?

( Hs đọc ghi nhớ sgk)

(?) Phần thân bài vb Tôi đi học của Thanh Tịnh kể về

những sự kiện nào ? Các sự kiện ấy được sắp xếp theo thứ

tự nào ?

- sắp xếp theo hồi tưởng những kỉ niệm về buổi tựu

trường đầu tiên của tác giả Các cảm xúc lại được sắp xếp

I, Bài học

1, Bố cục của văn bản

- Vb thường có bố cục 3 phần : Mởbài , thân bài , kết bài

- Phần Mở bài có nhiệm vụ nêu ra chủđề của vb

- Phần Thân bài thường có một sốđoạn nhỏ trình bày các khía cạch củachủ đề

- Phần Kết bài tổng kết chủ đề của vb

2, Cách bố trí , sắp xếp nội dung phần thân bài của vb

- Nội dung phần thân bài thường đượcsắp xếp theo một thứ tự tuỳ thuộc vàokiểu vb , chủ đề vb , ý đồ giao tiếp củangười viết

theo thứ tự thời gian : Những cảm xúc trên đường đến

trường , những cảm xúc khi bước vào lớp học - Sắp xếp

theo sự liên tưởng đối lập những cảm xúc về cùng một đối

tượng trước đây và buổi tựu trường đầu tiên

(?) Phân tích những diễn biến tâm trạng của cậu bé Hồng

ở vb trong lòng mẹ của Nguyên Hồng ?

- Tình thương mẹ và thái độ căm ghét cực độ những cổ tục

đã đày đoạ mẹ của cậu bé Hồng khi nghe bà cô cố tình bịa

chuyện nói xấu mẹ em ; Niềm vui sướng cực độ của cậu

bé Hồng khi khi được ở trong lòng mẹ

(?) Khi tả người ,vật , con vật , phong cảnh …, em sẽ lần

lượt miêu tả theo trình tự nào ? Hãy kể một số trình tự

thường gặp mà em biét ? ( HSTLN)

- Có thể sắp xếp theo thứ tự không gian ( phong cảnh )

Chỉnh thể bộ phận ( tả người , vật , con vật ) hoặc tình cảm

, cảm xúc ( tả người)

(?) Phân tích trình tự sắp xếp các sự việc ở phần thân bài

trong vb Người thầy đạo cao đức trọng ?( Các sự việc nói

về Chu Văn An là người tài cao Các sự việc nói về CVA

là người đạo đức , được học trò kính trọng

(?)Việc sắp xếp nội dung phần thân bài tuỳ thuộc vào

những yếu tố nào ? Các ý trong phần thân bài thường được

sắp xếp theo trình tự nào ? (HSTLN)

(Hs đọc ghi nhớ sgk)

(?) Nêu yêu cầu của bài tập 1 ?

- Các ý trong phần thân bài thườngđược sắp xếp theo trình tự thời gian ,không gian , sự phát triển của sự việchay một mạch suy luận , dòng tình cảmcốt sao cho phù hợp với sự triển khaichủ đề và sự tiếp nhận của người đọc

II, Ghi nhớ : sgk / 25 III, Luyện tập Bài tập 1:

a, Trình bày thoe thứ tự không gian :nhìn từ xa – đến gần – đến tận nơi – đi

xa dần b, Trình bày ý theo thứ tự thờigian : về cgiều , lúc hoàng hôn

Các ý trong đoạn trích được sắp xếptheo cách diễn giải , ý sau làm rõ bổsung cho ý trước

4, Củng cố : Phần mở bài có nhiệm vụ gì ? Việc sắp xếp nội dung phần thân bài tuỳ thuộc vào những

yếu tố nào ? Các ý trong phần thân bài trường được sắp xếp theo trình tự nào ?

5, Dặn dò : - Học thuộc phần ghi nhớ sgk ; làm hết bài tập còn lại

- soạn bài mới “Xây dựng đoạn văn trong vb”

- Thấy được những nét đặc sắc trong nghệ thuật viết truyện của tác giả

- Rèn kĩ năng phân tích nhân vật qua đối thoại , cử chỉ và hành động ; qua biện pháp đối lập tươngphản ; Kĩ năng đọc sáng tạo vb tự sự nhiều đối thoại , giàu kịch tính

II, Chuẩn bị

- Dự kiến khả năng tích hợp cho bài học : phần tiếng việt trong bài trường tõ vựng ( tiếp theo) , vớitập làm văn trong bài Xây dựng đoạn văn trong vb

- Aûnh chân dung Ngô Tất Tố , tác phẩm tắt đèn

- Dự kiến các hình thức dạy học tích cực : đọc , giảng , bình , phát phiếu học tập , thảo luận nhóm

III, Tiến trình lên lớp

1, ỔN định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ: - Phân tích tâm trạng của bé Hồng khi nằm trong lòng mẹ ?

3, Bài mới: Trong tự nhiên có quy luật đã được khái quát thành câu tục ngữ : Tức nước vở bờ Trong

xh, đó là quy luật : Có áp bức , có đấu tranh quy luật ấy đã được chứng minh rất hùng hồn trong chươngXVIII tiểu thuyết tắt đèn của Ngô Tất Tố

(?) Hãy nêu vài nét về tác giả , tác phẩm ?

GV đọc mẫu một đoạn sau đó gọi 1 vài em đọc tiếp ( yêu cầu :

đọc chính xác , có sắc thái biểu cảm , nhất là khi đọc ngôn ngữ đối

thoại của các nhân vật )

Giải thích từ khó

 VB tức nước vở bờ lá đoạn trích trong tiểu thuyết Tắt đèn nổi

tiếng của vh hiện thực phê phán Việt Nam giai đoạn 30 – 45

(?) Hãy dựa vào lí thuyết về sự thống nhất chủ đề trong vb để

chứng minh cho sự chính xác của tiêu đề Tức nước vở bờ ?

+Các phần nội dung liên quan trong vb : chị Dậu bị áp bức cùng

quẫn , buộc phải phản ứng chống lại cai lệ và người nhà lí trưởng ;

Thể hiện đúng tư tưởng của vb : Tức nước vỡ bờ

(?) Từ tân gọi của vb , có thể xác định nhân vật trung tâm của

đoạn trích này ntn? ( Chị Dậu)

(?) Có thể chia đoạn trích này thành mấy phần , nêu nội dung từng

2, tác phẩm : vị trí đoạn

trích : nằm trong chươngXVIII của tác phẩm

II, Đọc – tìm hiểu văn bản

1, Đọc – tìm hiểu chú thích

2, Bố cục : 2 phần

3, Phân tích

a,Chị Dậu chăm sóc chồng

+ đoạn còn lại – Cuộc đối mặt với bọn cai lệ – người nhà Lí

Trưởng

Gọi hs đọc lại đoạn 1

(?) Chị Dậu chăm sóc anh Dậu trong hoàn cảnh nào ?

-Giữa vụ sưu thuế căng thẳng , nhà nghèo , chị Dậu phải bán cả

con,ø đàn chó mới đẻ và gánh khoai cuối cùng mới đủ suất sưu cho

anh dậu để cứu chồng đang ốm yếu , bị đánh đập từ đình về

Nhưng có nguy cơ anh Dậu lại bị bắt nữa vì chưa có tiền nộp siêu

cho người em

(?) Cách chị Dậu chăm sóc người chồng ốm yếu diễn ra như thế

nào ? +Cháo chín , chị Dậu chị Dậu bắc mang ra giữa nhà , ngả

mâm bát múc ra la liệt Rồi chị lấy quạt quạt cho nguội ;Chị Dậu

rón rén bưng một bát lớn đến chỗ chồng nắm : Thầy em hãy cố

ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột” Rồi chị đón lấy cái Tỉu và

ngồi xuống đó như xem có ý chờ xem chồng chị ăn có ngon miệng

hay không

(?) Hình dung của em về con người chị Dậu từ những lời nói và cử

chỉ đó ?(là một phụ nữ đảng đang , hết lòng yêu thương chồng

con , tính tình vốn dịu dàng , tình cảm )

(?) Việc chị Dậu chỉ có bát gạo hàng xóm để chăm sóc anh Dậu

ốm yếu bị hành hạ giữa vụ sưu thuế gợi cho em những cảm nghĩ gì

về tính cảnh của người nông dân nghèo trong xã hội cũ và phẩm

chất tốt đẹp của họ?( cực kì nghèo khổ , trong cuộc sống không có

lối thoát sức chịu đựng dẻo dai , không gục ngã trước hoàn cảnh

khốn khó , giàu tình nghĩa )

(?) Khi kể về sự việc chị Dậu chăm sóc chồng giữa vụ sưu thuế ,

tác giả đã dùng biện pháp tương phản Hãy chỉ ra phép tương phản

này và tác dụng của biện pháp đó ?

Gọi hs đọc phần 2

(?) Trong phần hai của vb xuất hiện nhân vật nào đối lập với chị

Dậu ? ( cai lệ )

(?) Từ chú thích của sgk , em hiểu gì về nhân vật này ?

- cai lệ là viện cai chỉ huy một tốp lính lệ

(?) Gia đình chị Dậu buộc phải đóng suất thuế sưu cho người em

chồng đã chết từ năm ngoái Điều đó cho thấy thực trạng xh thời

đó ntn? ( tàn nhẫn , bất công , không có luật lệ )

(?) Theo dõi nhân vật cai lệ Ngòi bút hiện thực Ngô Tất Tố đã

khắc hoạ hình ảnh cai lệ bằng những chi tiết điển hình nào ?

+Gõ đầu roi xuống đất , cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của

người hút nhiều sái cũ : thắng kia ….Nộp tiền sưu! Mau !

+ Trợn ngược hai mắt … Dám mỡ mồm xin khất ; Vẫn gịong hầm

hè : nếu không có tiền nộp sưu …điệu ra đình kia

- Đùng đùng cai lệ giật phắt cái thừng để trói anh Dậu

(?) Qua đó nhận xét nghệ thuật khắc họa nhân vật của tác giả ?

- Cháo chín , chị Dậu bắcmang …Rồi chị quạt cho chóngnguội

- Chị Dậu rón rén bưng mộtbát … Ngon miệng không

Chị Dậu là một phụ nữđảm đang , hết lòng yêuthương chồng con , tính tìnhhiền lành

b, Chị Dậu đương đầu với bọn cai lệ và người nhà lí trưởng

+ Cai lệ: Hống hách, thô bạo,không nhân tính, đồng thời tốcáo xh đầy rẫy bất công, tànác, một xh có thể gieo hoạxuống đầu người dân lươngthiện

+ Chị Dậu :

- Lúc đầu cố van xin tha thiếtnhưng tên cai lệ không thèmtrả lời mà nó vẫn cố ép chịDậu vào bước đường cùng

- Sau đó chị túm lấy cổ hắn,ấn dúi ra cử … túm tíc lẳng chomột cái , ngã nhào ra thềm

- Kết hợp các chi tiết điển hình về bộ dạng , lời nói , hành động để

khắc hoạ nhân vật

(?) Từ đó một tính cách ntn được bộc lộ ở tên cai lệ ?

- Hống hách , thô bạo , không còn nhân tính

(?) Trước sự tàn bạo , hống hách , không còn nhân tính của tên cai

lệ như thế thì chị Dậu đối phó với bọn tay sai để bảo vệ chồng

bằng cách nào ?

(?) Do đâu mà chị Dậu có sức mạnh lạ lùng khi quật ngã 2 tên tay

sai như vậy ? ( đó là lòng căm hờn mà cái gốc của nó chính là lòng

yêu thương )

(?) Tác giả đã dùng biện pháp nghệ thuật gì ? ( Tương phản )

(?) Từ đó , những đặc điểm nổi bật nào trong tính cách chị Dậu

được bộc lộ ? - dịu dàng mà cứng cỏi trong ứng xử , giàu tình yêu

thương , tiềm tàng tinh thần phan kháng áp bức

(?) Học qua vb này em hiều gì về số phận và phẩm chất của người

phụ nữ nông dân trong xh cũ , bản chất của chế độ xh đó ; chân lí

được khẳng định ? ( HS tìm ý trong phần ghi nhớ để trả lời )

(?) Nhà văn Nguuyễn Tuân cho rằng : với tác phẩm Tắt đèn , Ngô

Tất Tố đã xui người nông dân nổi loạn Nên hiểu thế nào về nhận

định này ?(HSTLN)

(?) Từ đó , có thể nhận ra thái độ nào của nhà văn đối với thực

trạng xh và đối với phẩm chất của người nông dân trong xh cũ ?

(HSTLN)

+ lên án xh thống trị áp bức vô nhân đạo , cảm thông với cuộc

sống thống khổ của người nông dân nghèo

Tương phản, thể hiện sựdịu dàng mà cứng cõi trongứng xử , giàu tình yêuthương , tiềm tàng tinh thầnphản kháng áp bức

III, Ghi nhớ

Néi dung: Sgk

4, Củng cố : Em hiểu như thế nào về nhan đề Tức nước vở bờ đặc cho đoạn trích ? Theo em đặt như vậy

có thoả đáng không ? Vì sao

Em học tập được gì từ nghệ thuật kể chuyện của NTT qua đoạn trích Tức nước vỡ bờ

5, Dặn dò :

- Học thuộc ghi nhớ , tóm tắt đoạn trích

- Soạn bài mới “ Lão Hạc”

2, Kiểm tra bài cũ : - Phần mở bài và phần thân bài có nhiệm vụ gì ?

- Nội dung phần thân bài thường được trình bày ntn?

3, Bài mới :

Hs đọc thầm vb về Ngô Tất Tố và trả lời câu hỏi :

(?) Văn bản trân gồm mấy ý ? mỗi ý được viết

thành mấy đoạn văn ?

- 2 ý , mỗi ý viết thành một đoạn văn

(?) Dấu hiệu hình thức nào có thể giúp em nhận

biết đoạn văn ?

- viết hoa lùi đầu dòng và dấu chấm xuống dòng

(?) Vậy theo em đoạn văn là gì ?

- Đơn vị trực tiếp tạo nên vb ; Về hình thức : viết

hoa lùi đầu dòng và có dấu chấm xuống dòng

- Về nội dung : thường biểu đạt một ý tương đối

hoàn chỉnh

 GV chốt : đoạn văn là đơn vị trên câu , có vai trò

quan trong việc tạo lập vb

(?) Đọc thầm vb trên và tìm các từ ngữ chủ đề

cho mỗi đoạn ?(đoạn 1 : Ngô Tất Tố ; đoạn 2 : Tác

phẩm Tắt đèn )

Đọc thầm đoạn văn 2 và trả lời câu hỏi :

(?) ý khái quát bao trùm cả đoạn văn là gì ?

(?)Câu nào trong đoạn văn chứa ý khái quát ấy ?

(?) Câu chứa đựng ý khái quát của đoạn văn được

gọi là câu chủ đề Em có nhận xét gì về câu chủ

đề ?

-đoạn văn đánh giá thành công xuất sắc của NTT

trong việc tái hiện thực trạng nông thôn VN trước

cách mạnh tháng tám và khẳng định phẩm chất tốt

I, Bài học

1, Thế nào là đoạn văn ?

- Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nên vb , bắtđầu bằng chữ viết hoa lùi đầu dòng , kết thúcbằng dấu chấm xuống dòng và thường biểuđạt một ý tương đối hoàn chỉnh Đoạn vănthường do nhiều câu tạo thành

2, Từ ngữ và câu trong đoạn văn

a, Từ ngữ chủ đề vả câu chủ đề của đoạn văn

SGK

b Cách trình bày nội dung đoạn văn

đẹp của những người lao động chân chính

- Câu chứa ý khái quát : Tắt đèn là tác phẩm tiêu

biểu nhất của Ngô Tất Tố

* Nhận xét :

+ Về nội dung : câu chủ đề thường mang ý khái

quát của cả đoạn văn

+ Về hình thức : lời lẽ ngắn gọn , thường có đủ 2

thành phần chính ( C-V)

+ Về vị trí : có thể đứng ở đầu hoặc ở cuối đoạn

(?) Qua đó em hiểu từ chủ đề và câu chủ đề là gì ?

Chúng đóng vai trò gì trong vb ? (Ghi nhớ sgk)

* GV yêu cầu hs tìm hiểu 2 đoạn văn trong vb ở

mục I.sgk và đoạn văn ở mục II,2 sgk , sau đó trả

lời các câu hỏi :

(?) Cho biết đoạn văn nào có câu chủ đề và đoạn

văn nào không có câu chủ đề Vị trí của câu chủ

đề trong mỗi đoạn văn ?

- đoạn 1 , mục I : không có câu chủ đề

- đoạn 2 , mục I và đoạn 2 II : có câu chủ đề

+ Vị trí của câu chủ đề :

- đoạn 2 mục I : câu chủ đề nằm ở đầu đoạn

- đoạn 2 mục II : câu chủ đề nằm ở cuối đoạn

(?) Cho biết cách trình bày ý ở mỗi đoạn văn ?

+ Đoạn 1 : theo cách song hành

+ Đoạn 2, mục I ,: theo kiểu diễn dịch

+ Đoạn II, 2 , theo cách quy nạp

(?) Em hãy nêu yêu cầu bài tập 1 ?

(?) Nêu yêu cầu của bài tập 2 ? ( HSTLN)

(?) Bài tập 3 yêu cầu chúng ta điều gì ? (HSTLN)

- Các câu trong đoạn văn có nhiệm vụ triểnkhai và làm sáng tỏ chủ đề của đoạn vănbằng phép diễn dịch , quy nạp , song hành …

II, Luyện tập Bài tập 1 : Văn bản có 2 ý , mỗi ý được diễn

đạt thành một đoạn văn

Bài tập 2 : phân tích cách trình bày nội dung

trong đoạn văn

- đoạn a : diễn dịch ; đoạn b: song hành ; đoạn

c : song hành

Bài tập 3 : + đoạn văn diễn dịch : Lịch sử ta

đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏtinh thần yêu nước của dân ta , đó là nhữngcuộc đấu tranh vĩ đại chống giặc ngoịa xâmnhư : khởi nghĩa bà trưng , khởi nghĩa nôngdân Tây Sơn … và gần đây nhất là hai cuộckháng chiến chống thực dân pháp và đế quốc

Mĩ của dân tộc ta

4, Củng cố : đoạn văn là gì ? các câu trong đoạn văn có nhiệm vụ gì ?

5, Dặn dò :- Học thuộc ghi nhớ sgk ; làm hết bài tập còn lại

- Học bài để tiết sau kiểm tra : viết bài TLV 2 tiết.

Ngaứy soaùn : 7/9/2008

Tieỏt 11, 12

A, MUẽC TIEÂU CAÀN ẹAẽT : Giuựp hs

- oõn laùi kieồu baứi tửù sửù ủaừ hoùc lụựp 6 , coự keỏt hụùp vụựi kieồu baứi bieồu caỷm ủaừ hoùc ụỷ lụựp 7

Chú ý:Tả ngời, kể việc, kể những cảm xúc trong tâm hồn mình

- Luyeọn taọp vieỏt baứi vaờn vaứ ủoaùn vaờn

B, CHUAÅN Bề

- Đeà baứi

- HS: Ôn lại những kiến thúc đã học về kiểu bài Tự sự(Chủ đề, bố cục, cách làm bài văn Tự sự)

C, TIEÁN TRèNH LEÂN LễÙP

1, OÅN ủũnh toồ chửực

2, Kieồm tra baứi cuừ: Kiểm tra sự chuẩn bị của HS

3, Baứi mụựi

I, ẹeà baứi : Ngời ấy (bạn, thầy, ngời thân, ) sống mãi trong lòng tôi …) sống mãi trong lòng tôi.

II, Yeõu caàu:

1 Tìm hiểu đề bài:

- Kiểu đề cha trọn vẹn

- “Ngời ấy”: một nhân vật cụ thể mà HS sẽ chọn

- “Sống mãi trong lòng tôi”: Lời văn kể theo ngôi thứ nhất – nhấn mạnh một kỉ niệm khó phai về ngời ấy

2 Cách viết:

- Xác định ngôi kể: Thứ nhất, xng “Tôi”

- Xaực ủũnh trỡnh tửù keồ: Theo thụứi gian,khoõng gian,Theo dieón bieỏn cuỷa sửù vieọc,Theo dieón bieỏn cuỷa taõmtraùng

- Xaực ủũnh caỏu truực cuỷa vb ( 3 phaàn ) dửù ủũnh phaõn ủoaùn ( soỏ lửụùng ủoaùn vaờn cho moói phaàn ) vaứ caựch trỡnhbaứy caực ủoaùn vaờn

- Thửùc hieọn 4 bửụực taùo laọp vb ủaừ hoùc ụỷ lụựp 7 , chuự troùng bửụực laọp ủeà cửụng

III,

Biểu điểm chấm :

* Bài viết đảm bảo các yêu cầu cơ bản sau:

- Xác định đợc chủ đề có ý nghĩa t tởng sâu sắc

- Cốt truyện có nhiều tình tiết phong phú, đợc phát triển hợp lí

- Bố cục có sự sáng tạo linh hoạt

* Mô hình chung:

+ Mở bài: Có tình huống dẫn truyện tự nhiên, hấp dẫn

+ Thân bài: Chọn đợc một thứ tự kể chuyện hợp lí, Kể sao cho sự việc và nhân vật tự nó toát lên chủ đề

+ Kết bài: Chọn đợc tình tiết kết thúc câu chuyện để khắc sâu đợc chủ đề (ngời kể không phải trực tiếp thuyết lí)

* Biểu điểm:

- Điểm 9-10: Bài viết đảm bảo các yêu cầu cơ bản

Diễn đạt hay, viết câu đúng ngữ pháp, dùng từ đúng, không mắc lỗi chính tả

Chữ viết rõ ràng, trình bày bài viết sạch sẽ

- Tuỳ theo mức độ sai sót về ý, về diễn đạt, về bố cục, về chữ viết … để chấm các mức điểm đến 0.5 để chấm các mức điểm đến 0.5

- Điểm 0: HS bỏ giấy trắng, lạc đề, viết lung tung

Bài viết không đáp ứng các yêu cầu cơ bản của đề bài … để chấm các mức điểm đến 0.5

4, Cuỷng coỏ : GV nhaọn xeựt giụứ làm bài của HS (về tinh thần chuẩn bị, ý thức kỉ luật, ý thức học tập )… để chấm các mức điểm đến 0.5

5,

H ớng dẫn học tập :

- Veà nhaứ vieỏt laùi baứi taọp laứm vaờn naứy ủeồ naộm chaộc hụn veà kieỏn thửực vaờn tửù sửù , bieồu caỷm ủaừ hoùc

- Chuẩn bị bài mới: soạn vb “Lão Hạc”

- Thấy được lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao ( thể hiện chủ yếu qua nhân vật ônggiáo ) ; thương cảm đến xót xa và thật sự trân trọng đối với người nông dân nghèo khổ

- Bước đầu hiểu được đặc sắc nghệ thuật truyện ngắn Nam Cao : khắc hoạ nhân vật tài tình , cáchdẫn truyện tự nhiên , hấp dẫn ,sự kết hợp giữa tự sự , triết lí với trữ tình

- Rèn kĩ năng : tìm hiểu và phân tích nhân vật qua ngôn ngữ đối thoại , độc thoại , qua hình dáng ,cử chỉ , hành động ; Kĩ năng đọc diễn cảm , thay đổi giọng điệu thể hiện tâm trạng các nhận vậtkhác trong truyện

II, Chuẩn bị

- Dự kiến khả năng tích hợp ngang : phần tiếng việt bài Từ láy , từ tượng hình , từ tượng thanh ;phần tập làm văn ở bài Chuyển đoạn trong vb

- Tích hợp dọc : qua các bài Trong lòng mẹ , Tức nước vở bờ đã học

- Aûnh chân dung Nam Cao , Nam Cao tác phẩm tập 1

III, Tiến trình lên lớp

1, ỔN định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ : Từ các nhân vật chị Dậu , anh Dậu và bà lão hàng xóm , em có thể khái quát

điều gì về số phận và phẩm cách của người nông dân Việt Nam trước cách mạng tháng tám ?

- Từ các nhân vật cai lệ và người nhà lí trưởng , có thể khái quát điều gì về bản chất và chế độ thựcdân nữa phong kiến Việt Nam trước đây ?

3, Bài mới :

(?) Em hãy nêu vài nét về tác giả , tác phẩm ?

Gv đọc sau đó hướng dẫn hs đọc theo yêu cầu ( Giọng điệu

biến hoá đa dạng của tác phẩm , tâm trạng , tình cảm của

nhân vật trong truyện được biểu hiện qua ngôn ngữ đọc

thoại , đối thoại )

Giải thích từ khó

(?) vb này chia làm mấy phần ? nêu nội dung từng phần ?

- tâm trạng của lão Hạc sau khi bán cậu vàng

- Cái chết của lão Hạc

- Thái độ , tình cảm của nhân vật “tôi” đối với Lão Hạc

(?) Nhận xét chung về các phương thức biểu đạt được sử

dụng trong vb này ? ( tự sự kết hợp miêu tả )

I, Tìm hiểu tác giả – tác phẩm

Sgk

II, Đọc – Tìm hiểu văn bản

1, Đọc – Tìm hiểu chú thích

2, Bố cục : 3 phần

3, Phân tích

Theo dõi phần đầu cho biết

(?) Tại sao một con chó lại được lão Hạc gọi là cậu vàng ?

- Lão Hạc nghèo , sống cô độc , chỉ có con chó lão nuôi làm

bạn , được gọi thân mật là cậu vàng

(?) Lí do gì khiến lão Hạc phải bán cậu vàng ?

- Sau khi bị ốm , cuộc sống của lão Hạc quá khó khăn , lại

gặp kì thóc cao gạo kém , lão nuôi thân không nổi

(?) Cuộc bán cậu vàng , đã lưu lại trong tâm trí lão Hạc ntn?

- nó có biết gì đâu … thế mà lão xử với tôi như thế à?

(?) Bộ dạng của lão Hạc khi nhớ lại sự việc này ?

- lão cười như mếu và đôi mắt ầng ậng nước … mặt lão đột

nhiên co rúm lại Những vết nhăn xô lại với nhau , ép cho

nước mắt chảy ra Cái đầu lão ngoẹo lại một bên và caí

miệng móm mém của lão mếu như con nít Lão hu hu

khóc … đánh lừa con chó

(?) Động từ ép trong câu văn Những nếp nhăn xô lại với

nhau , ép cho nước mắt chảy ra có sức gợi ta ntn?

- Gợi lên khuôn mặt cũ kĩ , già nua , khô héo ; một tâm hồn

đau khổ đến cản kiệt cả nước mắt , một hình hài rất đáng

thương …

(?) Những từ ngữ tượng hình tượng thanh nào được sử dụng

để tạo hình ảnh cụ thể , sinh động cho lão Hạc ?

- ầng ậng nước , miệng móm mém , khóc hu hu

(?) Từ đó , lão Hạc có tâm trạng như thế nào ? (tâm trạng

đau khổ , day dứt , ăn năn , vô cùng yêu thương loài vật )

* Theo dõi đoạn truyện kể việc lão Hạc nhờ cậy ông

giáo , hãy cho biết :

(?) Mãnh vườn và món tiền gửi ông giáo có ý nghĩa ntn đối

với lão Hạc ?

- Mãnh vườn là tài sản duy nhất lão Hạc có thể dành cho

con trai mãnh vườn ấy gắn với danh dự , bổn phận của kẻ

làm cha, món tiền 30 đồng bạc do cả đời dành dụm sẽ

được dùng phòng khi lão chết có tiền ma chay Món tiền

ấy mang danh dự của kẻ làm người

(?) Em nghĩ gì về lão Hạc từ chối mọi sự giúp đỡ trong cảnh

ngộ gần như khống kiếm được gì để ăn ngoài rau má , sung

luộc ?( lão Hạc là người tự trọng , không để người đời

thương hại và xem thường )

(?) Từ đó , phẩm chất nào của lão Hạc được bộc lộ ?

- Coi trọng bổn phận làm cha , coi trọng danh giá làm người

(?) Cũng từ đó hiện lên một số phận con người LH ntn?

- nghèo khổ và cô độc trong sự trong sạch

* Bằng những việc làm cụ thể , lão Hạc đã chuẩn bị cái

chết cho mình Tác giả đã dành đoạn văn cuối cùng để đặc

a , Tâm trạng của lão Hạc sau khi bán cậu vàng

- Lão cười như mếu , đôi mắt ầngậng nước , mặt co rúm lại , những vếtnhăn co lại với nhau , ép cho nướcmắt chảy ra

- Cái đầu ngoẹo qua một bên , cáimiệng móm mém của lão mếu nhưcon nít , lão khóc hu hu

Tâm trạng đau khổ , day dứt,ăn năn , vô cùng yêu thương loài vật

- lão Hạc còn là một người coi trọngdanh dự và coi trọng bổn phận làmcha

b, Cái chết của lão Hạc

- Lão Hạc vật vã trên giường , đầutóc rũ rượi , khắp người chốc chốclại giật mạnh một cái , nảy lên

Một cái chết dữ dội, thêthảm , kinh hoàng

- Nó góp phần bộc lộ rõ số phận vàtình cách của lạo Hạc , cũng là tính

tả cái chết của lão Hạc

(?) Hãy tìm trong đoạn văn đó những chi tiết miêu tả cái

chết của lão Hạc

-Lão Hạc đang vật vã ở trên giường , đầu tóc rũ rượi …;

khắp người chốc chốc lại bị giật mạnh một cái , nảy lên

(?) đặc tả cái chết của lão Hạc tác giả đã sử dụng từ ngữ

ntn? ( Dùng liên tiếp các từ tượng thanh , tượng hình : vật

vã , rữ rượi , xộc xệch , long xòng sọc , tru tréo )

(?) Theo em sử dụng như thế có tác dụng gì ?

- Tạo hình ảnh cụ thể sinh động về cái chết dữ dội , thê

thảm của lão Hạc

(?) Vì sao mà lão Hạc lại phải tìm đến cái chết như vậy ?

- chết để giữ mãnh vườn và số tiền dành dụm bấy lâu nay

cho người con trai , đồng thời cũng là để tạ lỗi cùng cậu

vàng

(?) Cái chết của Lão Hạc còn có ý nghĩa như thế nào ?

(HSTLN)

- Nó góp phần bộc lộ rõ số phận và tính cách của lão Hạc ,

cũng là số phận và tính cách của nhiều người nông dân

nghèo trong xh VN trước cm thánh tám : nghèo khổ bế tắc

cùng đường , giàu tình thương yêu và lòng tự trọng

- Mặt khác cái chết của lão Hạc còn có ý nghĩa tố cáo hiện

thực xh thực dân nữa phong kiến , học chỉ có thể xa đoạ ,

tha hoá hoặc giữ bản chất lương thiện , trong sạch , tìm lại

tự do bằng cái chết của chính mình

(?) Theo em , bi kịch của lão Hạc tác động ntn đến người

đọc ? ( tình cảm xót thương , lòng tin vào những điều tốt

đẹp trong phẩm chất người dân lao động )

* Theo dõi nhân vật ông giáo trong truyện cho biết

(?) Vai trò của ông giáo ntn trong truyện ?

- Vừa là người chứng kiến vừa tham gia vào câu chuyện

của nhân vật chính vừa đóng vai trò dẫn dắt truyện , vừa

trực tiếp bày tỏ thái độ , tính cảm , bộc lộ tâm trạng của

bản thân

(?) Tháo độ của nhân vật “tôi” khi nghe laõ Hạc kể

chuyện như thế nào ?

- Ông giáo dần dần thay đổi từ chổ dửng dưng đến chổ

khâm phục , cảm thương sâu sắc đối với nổi khổ và tấm

lòng của lão Hạc

(?) Những hành động ,cách cư xử chứng tỏ lòng đồng cảm ,

xót xa yêu thương của nhân vật “ tôi” đối với lão Hạc ?

- Tôi muốn ôm choàng lấy lão mà oà lên khóc

- ông con mình ăn khoai , uống nước …thế là sướng

(?) Từ đấy , phẩm chất nào của nhân vật tôi được bộc lộ ?

cách của nhiều người nông dânnghèo trong xh VN trước cách mạnhtháng tám Mặt khác cái chết củalạo Hạc có ý nghĩa tố cáo hiện thực

xh thực dân nữa phong kiến

c, Thái độ , tình cảm của nhân vật

“ tôi” đối với lão Hạc

- Từ chổ dửng dưng đến chổ khâmphục , cảm thương sâu sắc đối vớinổi khỏ và tấm lòng của lão Hạc ,tình cảm và sâu sắc hơn khi ông giáochứng kiến cái chết vật vã , thê thảmcủa lão Hạc

Lòng nhân ái dựa trên sựchân tình và đồng khổ Trong nhâncách , không mất lòng tin vào nhữngđiều tốt đẹp của con người

III, Tổng kết

Néi dung: Ghi nhí SGK

- Lòng nhân ái dựa trên sự chân tình và đồng khổ

(?) Khi nghe Binh Tư nói về lão Hạc , ông giáo cảm thấy

cuộc đơì thật đáng buồn Nhưng khi chứng kiến cái chết

của Lão Hạc , ông gíao lại nghĩ “ Không cuộc đời chưa hẳn

đã đáng buồn , hay vẫn đáng buồn nhưng lại đáng buồn

theo một nghĩa khác” Em hiểu những ý nghĩ đó của nhân

vật ông giáo ntn?(HSTLN)

- Những tính cảm ấy càng sâu sắc hơn khi ông giáo chứng

kiến cái chết vật vã thê thảm của lão Hạc

(?) Những ý nghĩ đó cho ta biết được điều cao quý nào

trong tâm hồn ông giáo? ( Trong nhân cách , không mất

lòng tin vào những điều tốt đẹp ở con người )

(?) Học qua vb này em hiểu được điều sâu sắc nào về số

phận và phẩm chất của người nông dân lao động trong xh

cũ ? (Số phận đau thương , cùng khổ Nhân cách cao quí )

(?) nhân vật ông giáo trong vb Lão Hạc là hình ảnh của nhà

văn Nam Cao Từ nhân vật này em hiểu gì về tác giả Nam

Cao? (HSTLN)

- Là nhà văn của những người lao động nghèo khổ mà

lương thiện Giàu lòng thương người nghèo Có lòng tin

mãnh liệt vào những phẩm chất tốt đẹp của người lao động

(?) Em học tập được gì từ nghệ thuật kể chuyện của NC

trong vb Lão Hạc ? (HSTLN)

- Kể chuyện kết hợp miêu tả và biểu cảm , Sử dụng các chi

tiết cụ thể , sinh động để khắc hoạ nhân vật

- Cách kể tự nhiên , chân thực từ ngôi thứ nhất

4, Củng cố : - Qua đoạn trích Tức nước vỡ bờ và truyện ngắn Lão Hạc , em hiểu thế nào về cuộc đờivà tính cách người nông dân trong xh cũ ?

5, Dặn dò :- Học thuộc ghi nhớ

- Tóm tắt đoạn trích

- Soạn bài mới “ Cô bé bán diêm”

- Hiểu được thế nào là từ tượng hình , từ tượng thanh

- Có ý thức sử dụng từ tượng hình , từ tượng thanh để tăng thêm tính hình tượng , tính biểu cảmtrong giao tiếp

- Rèn khả năng sử dụng từ tượng hình , từ tượng thanh trong việc viết vb tự sự , miêu tả , biểu cảm

(?) Trong những từ in đậm trên , những từ nào gợi

tả hình ảnh , dáng vẻ , trạng thái của sự vật ;

những từ ngữ nào mô phỏng âm thanh của tự nhiên

của con người ?

- Từ ø gợi tả hình ảnh , dáng vẻ : móm mém , xồng

xộc , vật vã , rũ rượi , xộc xệch , sòng sọc

- Từ ngữ mô phỏng âm thanh của tự nhiên , của

con người : hu hu , ưu ửu

(?) Những từ ngữ gợi tả hình ảnh , dáng vẻ , hoạt

động , trạng thái hoặc mô phỏng âm thanh như

trên có tác dụng gì trong văn miêu tả , tự sự ?

- Gợi được hình ảnh cụ thể , sinh động , có giá trị

biểu cảm cao

(?) Từ phân tích vd trên hãy cho biết đặc điểm của

ø từ tượng hình , từ tượng thanh và công dụng của

nó của nó ?

(HS đọc phần ghi nhớ )

 Bài tập nhanh :

- Tìm những từ ngữ tượng hình , tượng thanh trong

đoạn văn sau :

Anh dậu uốn vai ngáp dài một tịếng Uể oải ,

chống tay xuống phản , anh vưìa rên vừa ngỏng

I, Bài học

1, Đặc điểm , công dụng

+ Đặc điểm : Từ tượng hình là từ gợi tả hìnhảnh , dáng vẻ , trạng thái của sự vật Từ tượngthanh là từ mô phỏng âm thanh của tự nhiên ,của con người

+ Công dụng : Từ tượng hình, từ tượng thanhgợi được hình ảnh , âm thanh cụ thể , sinhđộng , có giá trị biểu cảm cao ; thường đượcdùng trong văn miêu tả và tự ựn

II, Luyện tập Bài tập 1 : Tìm từ tượng hình , từ tượng thanh

- Từ tượng hình : rón rén , lẻo khoẻo , chỏngquèo

-Tượng thanh : xoàn xoạt , bịch , bốp

Bài tập 2 : Tìm từ tượng hình gợi tả dáng đi

của người

đầu lên Run rẩy cất bát cháo , anh mới kề vào

đến miệng , cai lệ và người nhà lí trưởng đã sầm

sập tiến vào với những roi song , tay thước và dây

thừng

- từ tượng hình : uể oải , run rẫy

- tượng thanh : sầm sập

Hs đọc bài tập 1

(?) Bài tập 1 yêu cầu chúng ta điều gì ?( HSTLN)

(?) Nêu yêu cầu của bài tập 2 ? ( Thi giữa các

nhóm với nhau )

Gọi hs đọc yêu cầu bài tập 3

( HSTLN)

(?) Nêu yêu cầu của bài tập 4 ?

- Lò dò , khệng khạng , rón rén , lẻo khẻo ,huỳnh huỵch , ngất ngưỡng , lom khom , dòmdẫm , liêu xiêu

Bài tập 3 : Phân biệt nghĩa các từ tượng

- Hô hố : tiếng cười to, vô ý , thô lỗ

- Cười hơ hớ : mô phỏng tiếng cười thoải mái ,vui vẻ , không cần che đậy , giữ gìn

Bài tập 4 : Đặt câu

- Ngoài trời đã lắc rắc những hạt mưa xuân

- Trên cành đào đã lấm tấm những nụ hoa

- Đêm tối , trên con đường khúc khuỷu thấpthoáng những đốm sáng đom đóm lập loè

- Chiếc đồng hồ báo thức trên bàn kiên nhânkêu tích tắc suốt đêm

4, Củng cố : Thế nào là từ tượng thanh , tượng hình ? Nêu công dụng của nó

5, Dặn dò :- Học thuộc phần ghi nhớ

- Làm hết bài tập còn lại

- Soạn bài tiếp theo “ Từ ngữ địa phương và biệt ngữ x· héi”

- Hiểu cách sử dụng các phương tiện để liên kết các đoạn văn , khiến chúng liền ý , liền mạch

- Viết được đoạn văn liên kết mạch lạc , chặt chẽ

- Rèn luyện kĩ năng dùng phương tiện liên kết để tạo liên kết hình thức và liên kết nội dung giữacác đoạn trong vb

II, Chuẩn bị

- Dự kiến khả năng tích hợp : vb lão Hạc , với tiếng việt qua bài Từ tượng hình , từ tượng thanh

- Một số đoạn văn

III, Tiến trình lên lớp

1, ỔN định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ :

3, Bài mới

Hs đoạn ï thầm 2 văn bản ở mục I 1 , 2 trong sgk

(?) Hai đoạn văn ở mục I 1 có mối liên hệ gì không ? Tại

sao ?( đoạn 1 tả cảnh sân trường làng Mĩ Lí trong ngày tựu

trường Còn đoạn 2 nêu cảm giác của nhân vật “ tôi” một

lần ghé qua thăm trường trước đấy

- Hai đoạn văn này tuy cùng viết về về một ngôi trường

nhưng giữa việc tả cảnh hiện tại với cảm giác về ngôi

trường ấy không có sự gắn bó với nhau Theo lô- gíc thông

thường thì cảm giác ấy phải là cảm giác ở thời điểm hiện

tại khi chứng kiến ngày tựu trường Bởi vậy , người đọc sẽ

hụt hẫng khi đọc đoạn văn sau

* Nhận xét hai đoạn văn ở mục I 2 ?

(?) Cụm từ trước đó mấy hôm được viết thêm vào đầu đo

văn có tác dụng gì ?(Taọï sự gắn bó giữa 2 đoạn văn )

(?) Sau khi thêm cụm từ trước đó mấy hôm , hai đoạn văn

đã liên kết với nhau ntn?

- Từ “ đó” tạo sự liên tưởng cho người đọc với đoạn văn

trước Chính sự liên tưởng này tạo nên sự gắn kết chặt chẽ

giữa hai đoạn văn với nhau , làm cho 2 đoạn văn liền ý liền

mạch

(?) Cụm từ trước đó mấy hôm là phương tiện liên kết đoạn

Hãy cho biết tác dụng của nó trong vb ? ( HSTL)

Gọi hs đọc mục I 1 sgk

(?) Xác định các phương tiện liên kết đoạn văn trong 3 vd a,

- Đảm bảo tính mạch lạc trong lậpluận , giúp cho người viết vb trình bàyvấn đề một cách lô – gíc , chặt chẽ ;đồng thời giúp cho người tiếp nhận vbcó thể lĩnh hội đầy đủ nội dung của

vb , tương lại )

2, Cách liên kết các đoạn văn trong

vb

b, d ? (vd a : Sau khâu tìm hiểu ; vd b : nhưng , vd d : nói

tóm lại )

(?) Các từ liên kết đoạn đó thường đứng ở vị trí nào ?

- được đặt đầu đoạn văn

(?) Cho biết mối quan hệ về ý nghĩa giữa các đoạn văn

trong từng vd ? ( d a : quan hệ liệt kê ; vd b : quan hệ

tương phản ,đối lập ; vd d : quan hệ tổng kết , khái quát )

(?) Kể thêm các phương tiện liên kết đoạn văn cho mỗi vd ?

VD a : trước hết , đầu tiên , cuối cùng , sau nữa , ột mặt ,

mặt khác , một là , hai là , thêm vào đó , ngoài ra …

VD b :nhưng , trái lại , tuy vậy , ngược lại , song , thế mà

VD d : tóm lại , nói tóm lại , nhìn chung , tổng kết lại , nói

một cách tổng quát thì , nói cho cùng , có thể nói

GV yêu cầu hs đọc lại 2 đoạn văn ở mục I 2

(?) Từ đó thuộc từ loại nào ?kể thêm một số từ cùng từ loại

với từ đó ?

(?) Trước đó là thời điểm nào ? Tác dụng của từ đó ?

(HSTLN) - Từ đó là chỉ từ Một số từ cùng loại : này , kia ,

ấy , nọ Trước đó là thời quá khứ , còn trước sân trường

làng Mĩ Lí dày đặc cả người là thời hiện tại

- Liên kết 2 đoạn văn

Gv yêu cầu hs đọc thầm mục II 2

(?) Xác định câu nối dùng để liên kết giữa 2 đoạn văn ?

- ái dà , lại còn chuyện đi học nữa cơ đấy

(?) Vì sao nói đó là câu có tác dụng liên kết ? (HSTLN)

- nối tiếp và phát triển ý ở cụm từ bố đóng sách cho mà đi

học trong đoạn văn trên

(?) khi chuyển từ đoạn văn này sang đoạn văn khác chúng

ta phảilàm như tế nào ? Có thể sử dụng các phương tiện

liên kết nào để thể hiện quan hệ giữa các đoạn văn ?

(HS đọc ghi nhớ )

(?) Nêu yêu cầu bài tập 1 ?

(?) Bài tập 2 yêu cầu chúng ta phải làm gì ?

- Khi chuyển từ đoạn văn này sangđoạn văn khác , cần sử dụng cácphương tiện liên kết để thể hiện quanhệ ý nghĩa của chúng

- Có thể dùng các phương tiện liênkết sau :

+ dùng từ ngữ có tác dụng liên kết :quan hệ từ , đại từ , chỉ từ , các cụmtừ thể hiện ý liệt kê , so sánh , đối lập, tổng kết , khái quát …

+ dùng câu nối

II, Luyện tập Bài tập 1 : tìm từ ngữ có tác dụng

liên kết trong đoạn văn

a, : nói như vậy ; b, thế mà

- c, cũng ( đối đoạn 2 với đoạn 1 ) ,tuy nhiên ( nối đoạn 3 với đoạn 2)

Bài tập 2 Chọn các từ ngữ hiặc câu

thích hợp điền vào chổ trống

a, từ đó ; b, nói tóm lại

c, tuy nhiên ; d, thật khó trả lời

4, Củng cố : Nêu tác dụng của phép liên kết và các phương tiện liên kết chủ yếu để thể hiện quan hệ

giữa các đoạn văn ?

5, Dặn dò : - Học thuộc ghi nhớ , Làm hết bài tập còn lại

Soạn bài mới “ Tóm tắt văn bản tự sự”

- Hiểu rõ thế nào là từ địa phương , thế nào là từ biệt ngữ xh

- Biết sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xh đúng lúc , đúng chỗ Tránh lạm dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xh , gây khó khăn trong giao tiếp

2, Kiểm tra bài cũ :

- Thế nào là từ tượng hình , từ tượng thanh ? cho vd minh hoạ

3, Bài mới :

Tiếng việt là thứ tiếng có tính thống nhất cao Người Bắc Bộ , người trung bộ và người Nam Bộ có thể hiểu được tiếng nói của nhau Tuy nhiên bên cạch sự thống nhất cơ bản đó , tiếng mỗi địa phương , mỗi tầng lớp xh cũng có những khác biệt về ngữ âm , từ vựng ngữ pháp Vậy sự khác biệt đó như thế nào thì tiết học hôm nay sẽ trả lời cho câu hỏi đó

Gv yêu cầu hs quan sát vd trên bảng phụ

(?) Hai từ bắp , bẹ đều có nghĩa là ngô , nhưng từ nào được

dùng phổ biến hơn ? Tại sao ?

- Từ ngô được dùng phổ biến hơn vì nó nằm trong vốn từ

vựng toàn dân , có tính chẩn mực văn hoá cao

(?) Trong 3 từ trên từ nào là từ địa phương ? tạo sao

- Hai từ bắp , bẹ là những từ địa phương vì nó chỉ được

dùng trong phạm vi hẹp , chưa có tính chuẩn mực văn hoá

cao

(?) Vậy từ toàn dân khác từ địa phương ở điểm nào?

( Hs đọc ghi nhớ sgk)

(?) Em hãy tìm một số vd minh hoạ ?

 Bài tập nhanh

+ ùCác từ mè đen , trái thơm có nghĩa là gì ? chúng thuộc từ

địa phương ở vùng nào ?

- Nghĩa là vừng đen , quả dứa

- Từ địa phương vùng Nam Bộ

Gọi hs đọc vd sgk

(?) Tại sao tác giả dùng 2 từ mẹ và mợ chỉ cùng một đối

tượng ? Trước cách mạng tháng tám , trong tấm lớp xh nào

thường dùng các từ mợ , cậu ?

- Mẹ và mợ là hai đồng nghĩa

- Ơû xh ta trước cách mạng thánh tám , trong tầng lớp

trung lưu , thượng lưu , con gọi mẹ là mợ

(?) Các từ ngỗng , trúng tủ có nghĩa là gì ? Tầng lớp xh nào

I, Bài học

1, Từ địa phương

- Khác với từ ngữ toàn dân , từ địa phương là từ ngữ chỉ sử dụng ở một ( hoặc một số) địa phương nhất định

2, Biệt ngữ xh

- là những từ ngữ chỉ được dùng trong một

thường dùng các từ ngữ này ?

- ngỗng la điểm 2 , trúng tủ có nghĩa là đúng cái

phần đã học thuộc lòng

- tầng lớp sinh viên thường dùng

* Những từ như thế gọi là biệt ngữ xh

(?) Vậy thế nào là biệt ngữ xh ? Cho vd minh hoạ

(HS đọc ghi nhớsgk )

VD : tầng lớp thị dân tư sản pháp thuộc gọi cha , mẹ là

cậu mợ ; thời phong kiến vua tự xưng là trẫm , thức ăn của

vu gọi là ngự thiện …

(?) Khi sử dụng từ địa phương và biệt ngữ xh chúng ta cần

chú ý điều gì ? Tại sao

- Cần chú ý đến đối tượng giao tiếp ( người đối thoại

người đọc) tình huống` giao tiếp ( nghiêm túc ,

trang trọng hay suồng sã , thân mật ) , hoàn cảnh

giao tiếp ( thời đại đang sống , môi trường học tập ,

công tác ) để đạt hiểu quả cao trong giao tiếp

(?) Trong các tác phẩm thơ , văn , các tác giả có thể sử

dụng lớp từ này , vậy chúng có tác dụng gì ?

- Tô đậm sắc thái địa phương hoặc tầng lớp xuất

thân , tính cách của nhân vật

(?) Có nên sử sụng lớp từ này một cách tuỳ tiện không ? tại

sao ?

- Không nên lạm dụng lớp từ ngữ này một cách tuỳ

tiện vì nó dễ gây ra sự tối nghĩa , khó hiểu

(?) Dùng từ địa phương và biệt ngữ xh có tác dụng gì ?

(?) Muốn tránh lạm dụng từ địa phương chúng ta phải làm

ntn? ( Ghi nhớ sgk )

(?) Bài tập 1 yêu cầu chúng ta phải làm gì ? ( Hs thi giữa

các nhóm với nhau )

(?) Nêu yêu cầu của bài tập 2 ? ( HSTLN)

(?) Bài tập 3 yêu cầu điều gì ?

tầng lớp xh nhất định

3, Sử dụng từ địa phương , biệt ngữ xh

+cần chú ý đến đối tượng giao tiếp , tính huống giao tiếp , hoàn cảnh giao tiếp

+ Trong các tác phẩm thơ , văn các tác giả có thể sử dụng lớp từ này để tô đậm sắc thái địa phương hoặc tầng lớp xuất thân , tính cách nhân vật

+Không nên lạm dụng lớp từ ngữ này một cách tuỳ tiện vì nó dễ gây ra sự tối nghĩa , khó hiểu

II, Ghi nhớ : sgk III, Luyện tập

Bài tập 1 Tìm từ địa phương và từ toàn dân tương ứng

- ngái – xa ; chộ – thấy ; nón – mũ trái – quả ;

chén – cái bát; vô – vào Bài tập 2 :Tìm một

số từ của tầng lớp xh Học vẹt : học thuộc lòng một cách máy móc Học tủ : đoán mò một số bài nào đó để học thuộc lòng

Xơi gậy : điểm 1 Dân phe phẩy : mua bán bất hợp pháp

Bài tập 3 : những trường hợp nên dùng từ địa

phương : a

4, Củng cố :Thế nào là từ địa phương ? Biệt ngữ xh là gì ? Cho vd minh hoạ

- Dùng từ địa phương và biệt ngữ xh chúng ta cần chú ý điều gì ?

5, Dặn dò : Học phần ghi nhớ ; Làm hết bài tập còn lại

- Soạn bài mới “ Trợ từ , thán từ”

- Nắm được mục đích và cách thức tóm tắt một vb tự sự

- Luyện tập kĩ năng tóm tắt vb tự sự

2, Kiểm tra bài cũ :

- Nêu tác dụng của việc liên kết trong đoạn văn ?

- Có thể sử dụng những phương tiện liên kết nào để thể hiện quan hệ giữa các đoạn văn ?

3, Bài mới : Chúng ta đang sống trong một thời đại bùng nổ thông tin , nghĩa là có rất nhiều lượng

thông tin được cập nhật hằng ngày trên các kênh phát tin khác nhau ( sách báo , truyền hình ,mạng in – tơ– nét ), hoặc khi ra đường chúng ta chứng kiến một sự việc nào đó , về nhà kể tóm tắt cho gia đình xem ,xem một cuốn sách, một bộ phim mới chiếu , ta có thể tóm tắt lại cho người chưa đọc , chưa xem biết Vậy tóm tắt là gì ? cách tóm tắt như thế nào? thì bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu được điều đó

Gv yêu cầu hs tìm hiểu mục II 1 và trả lời câu hõi sau

(?) Nội dung đoạn văn trên là ở vb nào ? Tại sao em

biết được điều đó ?

- Vb STTT ( đã học ở lớp 6) Biết được là nhờ

vào các nhân vật chính và sự việc chính

(?) So sánh đoạn văn trên với nguyên văn của vb ?

(HSTLN)

- Nguyên văn truyện dài hơn

- Số lượng các chi tiết và nhân vật dài hơn

- Lời văn trong truyện khách quan hơn

* Viết đoạn văn trên người ta gọi là tóm tắt vb tự sự

Gọi 1 hs đọc yêu cầu phần I 2

(?)Vậy theo em , thế nào là tóm tắt vb tự sự ? hãy lựa

chon câu dúng nhất trong các câu sau ?( câu b)

(?) Gọi hs đọc ghi nhớ sgk

Gv yêu cầu hs đọc thầ đoạn văn tóm tắt mục II 1

(?) Vb tóm tắt trên ù có nêu được nội dung chính của

văn bản ấy không ?

(?) Từ việc tìm hiểu trên , hãy cho biết các yêu cầu đối

với một vb tóm tắt ?

I, Bài học

1, Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự ?

Là dùng lời văn của mình trình bày mộtcách ngắn gọn nội dung chính ( bao gồmsự việc tiêu biểu và nhân vật quan trọng )của vb đó

2, Cách tóm tắt vb tự sự

a, Những yêu cầu đối với vb tóm tắt

- Vb tóm tắt cần phải phản ánh trungthành nd của vb được tóm tắt

- Đáp ứng đúng mục đích , yêu cầu tòm tắt

- Bảo đảm tính khách quan : trung thành với vb

được tóm tắt , không thêm bớt các chi tiết , sự

việc không có trong tác phẩm , không chen vào

bản tóm tắt các ý kiến bình luận , khen chê của

các nhân người tóm tắt

- Đảm bảo tính hoàn chỉnh : dù ở mức độ khác

nhau , nhưng bản tóm tắt phải giúp người đọc

hình dung được toàn bộ câu chuyện ( mở đầu ,

phát triển , kết thúc

- Bảo đảm tính cân đối : số dòng tóm tắt dành

cho các sự việc chính , nhân vật chính , chi tiết

tiêu biểu và các chương , mục , phần … một

cách phù hợp

(?) Muốn viết được một vb tóm tắt , theo em phải làm

những việc gì ? Những việc ấy phải thực hiện theo

những trình tự nào ?( HSTLN)

Gọi hs đọc ghi nhớ sgk

- Đảm bảo tính hoàn chình : dù ởmức độ khác nhau , nhưng bản tómtắt phải giúp người nđọc hình dungđược toàn bộ câu chuyện

- Đảm bảo tính cân đối : số dòngtóm tắt cho các sự việc chính ,nhân vật chính , chi tiết tiêu biểuvà các chương mục , phần một cáchphù hợp

- b, Các bước tóm tắt vb

- đọc kĩ tác phẩm được tóm tắt để nắm nộidung của nó

- xác định nội dung chính cần tóm tắt : lựachọn các nhân vật quan trọng , những sựviệc tiêu biểu

- Sắp xếp nội dung chính theo một trật tựhợp lí

- Vb tóm tắt bằng lời văn của mình

4, Củng cố : Thế nào là tòm tắt vb tự sự ? Nêu cách tóm tắt vb tự sự ?

5, Dặn dò : Học thuộc ghi nhớ sgk

- Soạn bài mới “ Luyện tập tóm tắt vb”

- Vận dụng các kiến thức đã học ở tiết 18 vào việc luyện tập tóm tắt văn bản tự sự

- Rèn kĩ năng thao tác tóm tắt vb tự sự

II, Chuẩn bị

- Dự kiến khả năng tích hợp : các vb Văn và các kiến thức về Tiếng Việt đã học

III, Tiến trình lên lớp

1, ỔN định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ :

- Thế nào là tóm tắt vb tự sự ? Nêu cách tóm tắt vb tự sự ?

3, Bài mới : Tiết trước chúng ta đã đi tìm hiểu thế nào là tóm tắt vb tự sự và cách tóm tắt Tiết này

chúng ta sẽï luyện tập

Gọi hs đọc yêu cầu bài tập 1

(?) Nhận xét về bản tóm tắt trong sgk?

(?) Theo em , sắp xếp các sự việc như thế nào là

- b, sắp xếp các ý theo trình tự thích hợp+ b, ( Lão Hạc có một người con trai ,một mảnh vườn và một con chó vàng )+ a, ( con trai lão đi phu đồn cao su , lãochỉ còn lại “ cậu vàng”

+ d, vì muốn giữ lại mãnh vườn cho con ,lão phải bán con chó

+ c, lão mang tiền dàng dụm được giửmông giáo và nhờ ông trông coi mãnhvườn

+ g, Cuộc sống mỗi ngày một khó khăn ,lão kiếm được gì ăn nấy và bị ốm mộttrân khủng khiếm

+ e, Một hôm lão xin Binh Tư ít bả chó + I,ông giáo rất buồn khi nghe Binh Tưkể chuyện ấy

+ h, lão bổng nhiên chết – cái chết thậtdữ dội

+ k, cả làng không hiểu vì sao lão chết ,trừ Binh Tư và ông giáo

-c, Viết đoạn văn ( 10 phút)

(?) Trên cơ sở đã sắp xếp lại các sự việc , em hãy

viết tóm tắt lại đoạn văn ?( khoảng 10 dòng )

Gọi 2-3 hs trình bày – HS nhân xét sau đó giáo viết

chốt ý

Gọi hs đọc yêu cầu bài tập 2

(?) Hãy nêu lên những sự việc tiêu biểu và các nhân

vật quan trọng trong đoạn trích Tức nước vở bờ sau

đó hãy viết một vb tóm tắt đoạn trích ( khoảng 10

dòng )

(?) Tại sao nói các vb Tôi đi học của Thanh Tịnh và

trong Lòng mẹ của Nguyên Hồng rất khó tóm tắt ?

Nếu muốn tóm tắt thì phải làm gì ?(HSTLN)

Bài tập 3 :

Tôi đi học và Trong lòng mẹ là 2 tác phẩmtự sự nhưng rất giàu chất thơ , ít sự việc( truyện ngắn trữ tình ) tác giả chủ yếu tậptrung miêu tả cảm giác và nội tâm nhân vậtnên rất khó tóm tắt

- Nếu muốn tóm tắt hai vb này thì trên thựctế là chúng ta phải viết lại truyện Đây làcông việc khó khăn , cần phải có thời gianvà vốn sống cần thiết mới thực hiện được

4, Củng cố : Nhận xét giờ thực hành

5, Củng cố : Làm hết bài tập còn lại

- Soạn bài tiếp theo “ Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự”

Ngaứy soaùn : 21/9/2008

Tieỏt 20

I, Muùc tieõu caàn ủaùt

- Giúp HS: Tự học, tự kiểm tra và đánh giá đợc kết quả học tập của bản thân Đánh giá đợc u, khuyết

điểm bài làm của mình theo yêu cầu của đề bài

Nhận ra những chỗ mạnh, chỗ yếu khi viết loại vb tụ sự và có hớng sửa chữa, khắc phục những lỗitrong bài viết của mình

Tự sửa các lỗi sai về chính tả, dùng từ, viết câu trong bài Ngữ văn

- Củng cố và khắc sâu thêm những kiến thức và kĩ năng đã học trong chơng trình về cách làm bìa văn

tự sự kết hợp với yếu tố biểu cảm Nắm đợc những nội dung kiến thức và kĩ năng cơ bản

- Củng cố một bớc về cách xây dựng văn bản: Côt truyện, tình tiết, nhân vật, lời văn và bố cục VB

II, Chuaồn bũ

- Dửù kieỏn khaỷ naờng tớch hụùp : vụựi caực vb tửù sửù ủaừ hoùc trong chửụng trỡnh ngửừ vaờn 6, 7

III, Tieỏn trỡnh leõn lụựp

1, OÅn ủũnh toồ chửực: Kiểm tra sĩ số.

2, Kieồm tra baứi cuừ: Kiểm tra sự chuẩn bị của HS.

3, Baứi mụựi:

(GV nêu yêu cầu và cách thức tiến hành giờ trả bài.)

A Nêu lại đề và tập trung phân tích, tìm hiểu đề:

* GV yêu cầu HS nhớ và đọc đề văn của bài viết TLV số 1; chỉnh sửa và nêu những l u ý cần thiết của

đề bài.

* Yêu cầu HS phân tích đề: chỉ ra những yêu cầu về nội dung và hình thức.

1 Tìm hiểu đề bài:

- Kiểu đề cha trọn vẹn

- “Ngời ấy”: một nhân vật cụ thể mà HS sẽ chọn

- “Sống mãi trong lòng tôi”: Lời văn kể theo ngôi thứ nhất – nhấn mạnh một kỉ niệm khó phai về ngời ấy

2 Cách viết:

- Xác định ngôi kể: Thứ nhất, xng “Tôi”

- Xaực ủũnh trỡnh tửù keồ:

+ Theo thụứi gian , khoõng gian

+ Theo dieón bieỏn cuỷa sửù vieọc

+ Theo dieón bieỏn cuỷa taõm traùng

- Xaực ủũnh caỏu truực cuỷa vb ( 3 phaàn ) dửù ủũnh phaõn ủoaùn ( soỏ lửụùng ủoaùn vaờn cho moói phaàn ) vaứ caựchtrỡnh baứy caực ủoaùn vaờn

* Tổ chức cho HS thảo luận, xây dung đáp án (dàn ý) cho bài viết; GV nhận xét và bổ sung cho hoà

chỉnh dàn ý và các yêu cầu cần đạt

- Bài viết đảm bảo các yêu cầu cơ bản sau:

+ Thể Loại: Tự sự kết hợp với biểu cảm

+ Xác định đợc chủ đề có ý nghĩa t tởng sâu sắc

+ Cốt truyện có nhiều tình tiết phong phú, đợc phát triển hợp lí

+ Bố cục có sự sáng tạo linh hoạt

- Mô hình chung:

+ Mở bài: Có tình huống dẫn truyện tự nhiên, hấp dẫn

+ Thân bài: Chọn đợc một thứ tự kể chuyện hợp lí, Kể sao cho sự việc và nhân vật tự nó toát lên chủ

đề

+ Kết bài: Chọn đợc tình tiết kết thúc câu chuyện để khắc sâu đợc chủ đề (ngời kể không phải trực tiếp thuyết lí)

B Nhận xét và đánh giá bài viết:

* GV cho HS tự nhận xét bài viết của mình (u, nhợc điểm) từ việc đối chiếu với dàn ý và các yêu cầucủa bài viết

* GV nêu nhận xét đánh giá của mình về bài viết của HS: u, nhợc điểm; những lỗi cơ bản cần khắcphục (nhận xét chung và cho vd cụ thể bài làm của HS - mỗi mặt chọn 2-3 ví dụ cụ thể đọc trớc lớp)

1 u ủieồm : ẹa soỏ hs xaực ủũnh ủuựng yeõu caàu cuỷa ủeà

- Bieỏt keỏt hụùp yeỏu toỏ bieồu caỷm trong khi vieỏt

- Boỏ cuùc roừ raứng , caõn ủoỏi giửừa 3 phaàn

- Chửừ vieỏt ủeùp

VD: Trà My, Hạnh, Yến, … để chấm các mức điểm đến 0.5 Ng.Nh Quỳnh, Đào Nh Quỳnh, … để chấm các mức điểm đến 0.5

2 Haùn cheỏ : Tuy nhieõn coứn moọt soỏ em coứn khoõng naộm ủửụùc yeõu caàu cuỷa ủeà

- Chửừ vieỏt caồu thaỷ , sai loói chớnh taỷ nhieàu

- Chửa bieỏt keỏt hụùp yeỏu toỏ bieồu caỷm trong khi vieỏt baứi

- Caõu vaờn vieỏt luỷng cuỷng

VD: Hoan, Hoàn, Ng.Huyền, Trà, Kha, Phúc, … để chấm các mức điểm đến 0.5

C Bổ sung và sửa chữa lỗi của bài viết:

* GV cho HS trao đổi hớng sửa chữa các lỗi

- Về nội dung: ý và sắp xếp các ý; sự kết hợp các yếu tố kể và biểu cảm

- Về hình thức: Bố cục, trình bày, diễn đạt, chính tả, ngữ pháp,

* GV bổ sung, kết luận về hớng và cách sửa lỗi

Tuần 6 - Bài 6Ngày soạn : 28/9/2008

- Rèn kĩ năng tóm tắt và phân tích bố cục vb tự sự , phân tích nhân vật qua hành động và lời kể , phân tích tác dụng của biện pháp đối lập – tương phản

II, Chuẩn bị

- Tập truyên An – đéc – xen

- Dự kiến khả năng tích hợp : phần Tiếng Việt ở bài Trợ từ , thán từ , với phần tập làm văn ở bài Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự

- Dự kiến hình thức dạy học tích cực: đọc , giảng , bình , phát phiấu học tập , thảo luận nhóm

III, Tiến trình lên lớp

1, ỔN định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ :

- Trình bày ngắn gọn nguyên nhân và ý nghĩa cái chết của lão Hạc ?

3, Bài mới :Có cảnh thương tâm nào hơn cảnh một em bé mồ côi mẹ chết cóng trong đêm giao thừa Vì sao

lại đến nông nổi ấy ? Câu chuyện này liệu có thật và có thể xảy ra hay không Tiết học hôm nay, chúng ta sẽ

đi tìm hiểu qua vb Cô bé bán diêm.

(?) Em hãy nêu vài nét về tác giả , tác phẩm ? (sgk)

GV đọc đoạn dã bị lược bỏ , 3 hs đọc tiếp đoạn trích

( Yêu cầu đọc : giọng chậm , cảm thông , cố gắng phân biệt những

cảnh thực và ảo ảnh trong và sau từng lần cô bé quẹt diệm - GV

nhận xét cách đọc

Giải thích từ khó

(?) Nếu chia vb này thành 3 phần thì em sẽ xác định các phần vb

cụ thể ntn và tương ứng với nó là nội dung nào ?

- Phần 1 : từ đầu đến đôi tay em cứng đờ ra : Em bé trong

đêm giao thừa

- Phần 2 : tiếp theo đến học đã về chầu thượng đế – Thực tế

và mộng tưởng

- Phần 3 : còn lại Một cảnh thương tâm

Gọi hs đọc phần 1

(?) Theo dõi vb cho biết gia cảnh cô bé có gì đặc biệt ?

- Mẹ chết , sống với bố , bà nội cũng đã qua đời , nhà

nghèo , nơi ở của 2 cha con là một xó tăm tối

(?) Gia cảnh ấy đã đẩy em bé đến tình trạng ntn?

- hoàn cảnh cô đơn , đói rét , luôn bị bố đánh , phải tự mình

đi bán diêm để kiếm sống và mang tiến về cho bố

(?) Cô bé cùng những bao diêm xuất hiện trong thời điểm đặc biệt

nào ? ( đêm giao thừa )

4, Bố cục : 3 phần

II, Đọc – tìm hiểu văn bản

a, Em bé trong đêm giao thừa

- Trong từng ngôi nhà :cửa sổ mọi nhà đều sáng rực ánh đèn và trong phố sự nức mùi ngỗng quay

- Ngoài đường phố : em ngồi nép trong một góc tường ; thu đôi chân vào người , nhưng mỗi lúc em càng thấy rét buốt hơn

Biện pháp tương phản , Một cô

(?) Thời điểm ấy tác động ntn đến với con người ?

- thường nghĩ đến gia đình ( sum họp , đầm ấm ); con người

tràn ngập niềm vui hạnh phúc

(?) Cảnh tượng hiện ra ntn trong đêm giao thừa ấy : ở trong từng

ngôi nhà , ở ngoài đường phố ?

- Trong nhà : cửa sổ mọi nhà đều sáng rực … sực mùi ngỗng quay

- Ngoài đường : Em ngồi nép trong một góc tường ; thu đôi chân

vào người , nhưng mỗi lúc em càng thấy rét buốt hơn Em không

thể nào về nhà nếu không bán được ít bai diêm … đánh em

(?Trong các sự việc này , nghệ thuật kể chuyện có gì đặc sắc ? Tác

dụng của nghệ thuật này ? - Tương phản đối lập

- Nêu bật nổi cực khổ của cô bé bán diêm , gợi niềm thương cảm

cho người đọc

(?) Những sự việt đó đã làm xuất hiện một cô bé bán diêm ntn

trong cảm nhận của em ?

- nhỏ nhoi cô độc , đói rét , bị đầy ải , không được ai đoái hoài –

một em bé hết sức khốn khổ và đáng thương

Gọi hs đọc đoạn 2

(?)Hãy cho biết cô bé đã quẹt diêm tất cả mấy lần ?

- Năm lần , trong đó 4 làn đầu mỗi lần quẹt một que , lần thứ 5 em

quẹt hết các que diêm còn lại trong bao

(?) Trong lần quẹt diêm thứ nhất , cô bé đã thấy những gì

- Lò sưởi bằng sắt có những hình nổi bằng đồng bóng nhoáng

(?) đó là một cảnh tượng ntn? Điều đó cho thấy mong ước nào của

cô bé bán diêm ? - sáng sủa , ấm áp , thân mật Mong ước được

sưởi ấm trong một mái nhà thân thuộc

(?) ở lần quẹt diêm thứ 2 qua ánh lửa diêm , cô bé đã thấy những

gì ? ( Bàn ăn đã rọn , khăn trải bàn trắng tinh , trên bàn toàn bát

đĩa bằng sứ quí giá , có cả 1 con ngỗng quay)

(?) Đó là một cảnh tượng ntn? Điều này nói lên mong ước gì của cô

bé bán diêm ? - Sang trọng , đầy đủ sung sướng

- Mong ước được ăn ngon trong một mái nhà thân thuộc

(?) Trong 2 lần quạt diêm đó , thực tế đã thay cho mộng tưởng ntn?

- lò sưởi biến mất Em ngồi đó , tay cầm que diêm đã tàn hẳn …

bị cha mắng

- Chẳng có bàn ăn thịnh soạn nào cả , mà chỉ có phố xá vắng teo ,

lạnh buốt , tuyết phủ trắng xoá

(?) Sự sắp đặt song song cảnh một tưởng và cảnh thực tế đã có ý

nghĩa gì ? - làm nổi rõ mang ước hạnh phúc chính đáng của em bé

bán diêm và thân phận của em

- Cho thấy sự thơ ơ vô nhân đạo của xh đối với người nghèo

(?) Trong lần quẹt diêm thứ 3 cô bé thấy gì ?

- cây thông Nô – en với hàng ngàn ngọn nết sáng rực , lấp lánh

trên cành lá xanh tươi và rất nhiều bức tranh màu sắc rực rỡ như

những bức bày trong các tủ hàng

(?) Em đọc được những mong ước nào của cô bé bán diêm ?

Mong được vui đonù Nô – en trong ngôi nhà của mình)

(?) Có gì đặc biệt trong lần quẹt diêm thứ tư ? - bà nội hiện về

bé bán diêm nhỏ nhoi , cô độc , đói rét , bị đầy ải , không ai đoái hoài

2, Thực tế và mộng tưởng

- lần thứ 3 : cây thông Nô – en với hàng ngàn ngọn nến

- Lần thứ tư : bà nội hiện về

- Lần thứ 5 : bà cụ cầm tay em và 2 bà cháu bay vụt về trời

+ Thực tế :

- Lo sưởi biến mất

- Chẳng có bàn ăn thịnh soạn nào cả , chỉ có phố xávắng teo , lạnh buốt Một cô bé bị bỏ rơi , đói rét và cô độc , luôn khao khát được ấm no yên vui và thương yêu

C,

Một cảnh tượng thương tâm

- số phận hoàn toàn bất hạnh

- xh thờ ơ với nổi bất hạnh của người nghèo

- đó là một cái chết vô tội , một cái chết không đáng có.