Phần 2 CÁCH THỨC ÔN TẬP Chương 1: GIÁ TRỊ TRONG CTXH VỚI GIA ĐÌNH Quan điểm về giá trị o Các kiến thức cần nắm vững: Quan niệm về “chuẩn” và cái “nên làm” trong công tác hỗ trợ o Đ
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA XÃ HỘI HỌC - CÔNG TÁC XÃ HỘI - ĐÔNG NAM Á
LƯU HÀNH NỘI BỘ
Trang 2MỤC ĐÍCH
Tài liệu này nhằm hỗ trợ cho học viên hình thức giáo dục từ
xa nắm vững nội dung ôn tập và làm bài kiểm tra hết môn hiệu quả
Tài liệu này cần được sử dụng cùng với tài liệu học tập của môn học và bài giảng của giảng viên ôn tập tập trung theo chương trình đào tạo
NỘI DUNG HƯỚNG DẪN
Nội dung tài liệu này bao gồm các nội dung sau:
Phần 1: Các nội dung trọng tâm của môn học Bao gồm các nội
dung trọng tâm của môn học được xác định dựa trên mục tiêu học tập, nghĩa là các kiến thức hoặc kỹ năng cốt lõi mà người học cần có được khi hoàn thành môn học
Phần 2: Cách thức ôn tập Mô tả cách thức để hệ thống hóa
kiến thức và luyện tập kỹ năng để đạt được những nội dung trọng tâm
Phần 3: Hướng dẫn làm bài kiểm tra Mô tả hình thức kiểm
tra và đề thi, hướng dẫn cách làm bài và trình bày bài làm và lưu ý về những sai sót thường gặp, hoặc những nỗ lực có thể được đánh giá cao trong bài làm
Phần 4: Đề thi mẫu và đáp án Cung cấp một đề thi mẫu và
đáp án, có tính chất minh hoạ nhằm giúp học viên hình dung yêu cầu kiểm tra và cách thức làm bài thi
PHỤ TRÁCH KHOA XHH – CTXH - ĐNA
Lâm Thị Ánh Quyên
Trang 3Phần 1
CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM
Chương 1: GIÁ TRỊ TRONG CTXH VỚI GIA ĐÌNH
Quan điểm về giá trị
Sáu cấp độ về giá trị
Quan niệm giá trị của cá nhân
Chương 2: CÁC QUAN ĐIỂM VÀ CÁC NGUYÊN TẮC TRONG CTXH VỚI GIA ĐÌNH
Ba quan điểm cơ bản
Năm nguyên tắc: Tôn trọng lịch sử gia đình; tôn trọng các
thành viên và gia đình; Tôn trọng lối sinh hoạt của gia đình; Tôn trọng các mối quan hệ trong gia đình; Tôn trọng chu kỳ sống của gia đình
Các lợi ích của việc thực hiện 5 nguyên tắc
Chương 3: ĐỐI TƯỢNG CỦA CTXH VỚI GIA ĐÌNH
Chính sách, luật pháp và quan niệm về gia đình
Quan niệm gia đình ngày nay
Chương 4: CHU KỲ SỐNG CỦA GIA ĐÌNH
Khái niệm về chu kỳ sống của gia đình
Trang 4 Các giai đoạn của chu kỳ sống gia đình
Các lợi ích của quan niệm về chu kỳ sống trong CTXH với gia
đình
Chương 5: SƠ ĐỒ THẾ HỆ VÀ SƠ ĐỒ SINH THÁI CỦA GIA ĐÌNH
Sơ đồ thế hệ và các tiện ích của sơ đồ thế hệ
Sơ đồ sinh thái và các tiện ích của sơ đồ sinh thái
Chương 6: QUAN ĐIỂM VỀ HỆ THỐNG TRONG CTXH VỚI GIA ĐÌNH
Khái niệm về hệ thống gia đình
Cá nhân và vai trò trong hệ thống gia đình
Thay đổi để duy trì trạng thái cân bằng
Bắt đầu từ đâu cũng đều đưa đến kết quả giống nhau
Các điểm cần lưu ý trong khi làm việc với gia đình
Chương 7: QUAN ĐIỂM VỀ HỆ THỐNG SINH THÁI TRONG CTXH VỚI GIA ĐÌNH
Khái niệm về hệ thống sinh thái
Con người và môi trường
Vấn đề của con người
Stress và tác nhân stress
Đường đời, không gian, thời gian
Đặc tính của con người và môi trường
Các điểm cần lưu ý trong thực hành
Trang 5Chương 8: KẾ HOẠCH HỖ TRỢ GIA ĐÌNH
Mạng lưới hỗ trợ
Mẫu kế hoạch hỗ trợ
Chương 9: PHƯƠNG PHÁP TIẾP CHUYỆN LẦN ĐẦU VỚI
CÁ NHÂN
Ý nghĩa của buổi tiếp chuyện lần đầu
Mục đích của buổi tiếp chuyện lần đầu
Các bước thực hiện
Chương 10: PHƯƠNG PHÁP TIẾP CHUYỆN VỚI GIA ĐÌNH
Các bước thực hiện trong buổi tiếp chuyện lần đầu
Thực hành sắm vai
Trang 6Phần 2
CÁCH THỨC ÔN TẬP
Chương 1: GIÁ TRỊ TRONG CTXH VỚI GIA ĐÌNH
Quan điểm về giá trị
o Các kiến thức cần nắm vững: Quan niệm về “chuẩn” và cái
“nên làm” trong công tác hỗ trợ
o Đọc TLHT
Sáu cấp độ về giá trị
o Các kiến thức cần nắm vững: Các cấp độ về giá trị đã được học ở môn CTXH nhập môn và CTXH với cá nhân (cấp độ
xã hội, cấp độ các ngành liên quan đến an sinh, cấp độ ngành CTXH, cấp độ chính sách, cấp độ cá nhân…)
o Đọc TLHT môn CTXH nhập môn và CTXH với cá nhân
o Bài tập tại lớp: Sinh viên chia nhóm nhỏ và trao đổi về các nhận biết của bản thân trong công việc về sáu cấp độ giá trị Các nhóm nêu ý kiến và chia sẻ suy nghĩ của cá nhân với mọi người
Quan niệm giá trị của cá nhân
o Các kiến thức cần nắm vững: Các yếu tố hình thành quan điểm giá trị cá nhân (gia đình, môi trường sống, học tập…)
o Đọc TLHT
Trang 7o Thực hành tại lớp: phát hiện quan niệm về giá trị của bản thân người học Sinh viên nói về bản thân và các sinh viên khác xác định quan niệm về giá trị của người nói
Chương 2: CÁC QUAN ĐIỂM VÀ CÁC NGUYÊN TẮC TRONG CTXH VỚI GIA ĐÌNH
Ba quan điểm cơ bản
o Các kiến thức cần nắm vững: Tầm quan trọng của gia đình trong quá trình phát triển tâm lý con người
o Đọc TLHT
Năm nguyên tắc: Tôn trọng lịch sử gia đình; tôn trọng các
thành viên và gia đình; Tôn trọng lối sinh hoạt của gia đình; Tôn trọng các mối quan hệ trong gia đình; Tôn trọng chu kỳ sống của gia đình
o Các kiến thức cần nắm vững: Sự cảm nhận của sinh viên
về các nguyên tắc “tôn trọng” khi thực tập CTXH với cá nhân
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Sắm vai một gia đình trong một buổi NVXH đến làm việc để cảm nhận tầm quan trọng của việc thực hiện các nguyên tắc Sinh viên chia nhóm thảo luận sau khi quan sát buổi sắm vai và trao đổi ý kiến
Các lợi ích của việc thực hiện 5 nguyên tắc
o Bài tập lại lớp: Sau khi thực hiện bài tập trên (phần 5 nguyên tắc) các nhóm trao đổi để tìm ra các lợi ích của việc thực hiện 5 nguyên tắc trong quá trình hỗ trợ Sinh viên có thể liên hệ thực tế mà bản thân đã trải qua để nêu lên ý kiến của bản thân
Trang 8Chương 3: ĐỐI TƯỢNG CỦA CTXH VỚI GIA ĐÌNH
Chính sách, luật pháp và quan niệm về gia đình
o Các kiến thức cần nắm vững: Quan niệm về gia đình trong
hệ thống pháp luật nhà nước
o Đọc TLHT và tài liệu học tập môn XHH gia đình (ngành xã hội học)
o Bài tập tại lớp: Sinh viên chia nhóm thảo luận câu hỏi: “Vì sao cần phải nắm vững định nghĩa về gia đình trong hệ thống pháp luật Việt Nam” Các sinh viên nêu ý kiến của bản thân và có phản hồi ý kiến của bạn học
Quan niệm gia đình ngày nay
o Các kiến thức cần nắm vững: Quan niệm về gia đình đối với từng cá nhân mỗi người và quan niệm về “huyết duyên, địa duyên, xã duyên”
o Đọc TLHT và tài liệu học tập môn XHH gia đình (ngành xã hội học)
o Bài tập tại lớp: Sinh viên nêu ý kiến của bản thân và có phản hồi ý kiến của bạn học về quan niệm gia đình của bản thân Chú ý đào sâu quan niệm gia đình về mặt pháp luật, tâm lý, xã hội
Chương 4: CHU KỲ SỐNG CỦA GIA ĐÌNH
Khái niệm về chu kỳ sống của gia đình
o Các kiến thức cần nắm vững: Quan niệm về chu kỳ sống của gia đình đã được học ở môn XHH gia đình (ngành xã hội học)
o Đọc TLHT và tài liệu học tập môn XHH gia đình (ngành xã hội học)
Trang 9o Bài tập tại lớp: Sinh viên chia sẻ các khó khăn hiện tại của bản thân và nhu cầu hiện tại của bản thân để giải quyết khó khăn đó
Các giai đoạn của chu kỳ sống gia đình
o Các kiến thức cần nắm vững: Bảy giai đoạn phát triển của chu kỳ sống gia đình và các mục tiêu chính, các phương pháp để đạt được mục tiêu trong mỗi giai đoạn phát triển
o Đọc TLHT và tài liệu học tập môn XHH gia đình (ngành xã hội học)
o Bài tập tại lớp: Tiếp tục bài tập ở phần trên, sinh viên xác định giai đoạn phát triển hiện tại của gia đình mình là giai đoạn nào và nêu các mục tiêu cần đạt được ở gia đình bản thân
Các lợi ích của quan niệm về chu kỳ sống trong CTXH với gia đình
o Các kiến thức cần nắm vững: Hiệu quả trong việc xác định vấn đề của gia đình, hiệu quả trong việc giải thích vấn đề
và lập kế hoạch hỗ trợ, hiện quả trong việc cung cấp thông tin cho gia đình
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Sinh viên trao đổi để phát hiện các lợi ích của quan niệm về chu kỳ sống từ kinh nghiệm thực tế và nêu ý kiến bổ sung, làm rõ cho ý kiến của bạn học cùng
Chương 5: SƠ ĐỒ THẾ HỆ VÀ SƠ ĐỒ SINH THÁI CỦA GIA ĐÌNH
Sơ đồ thế hệ và các tiện ích của sơ đồ thế hệ
o Các kiến thức cần nắm vững: Các ký hiệu thường dùng trong sơ đồ thế hệ và cách đọc sơ đồ thế hệ
o Đọc TLHT
Trang 10o Bài tập tại lớp: Sinh viên tự vẽ sơ đồ thế hệ của bản thân và trình bày các điểm chính trong sơ đồ đã vẽ với bạn học và chia sẻ thêm một số thông tin cần thiết để hoàn thiện sơ đồ thế hệ cá nhân
Sơ đồ sinh thái và các tiện ích của sơ đồ sinh thái
o Các kiến thức cần nắm vững: Các ký hiệu thường dùng trong sơ đồ sinh thái và cách đọc sơ đồ sinh thái
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Sinh viên tự vẽ sơ đồ sinh thái của bản thân
và trình bày các điểm chính trong sơ đồ đã vẽ với bạn học
và chia sẻ thêm một số thông tin cần thiết để hoàn thiện sơ
đồ sinh thái cá nhân và gia đình
Chương 6: QUAN ĐIỂM VỀ HỆ THỐNG TRONG CTXH VỚI GIA ĐÌNH
Khái niệm về hệ thống gia đình
o Các kiến thức cần nắm vững: Các từ khóa trong lý thuyết
hệ thống (về gia đình)
o Đọc TLHT
Cá nhân và vai trò trong hệ thống gia đình
o Các kiến thức cần nắm vững: sự thay đổi của hệ thống theo thời gian và sự thay đổi vai trò của các cá nhân trong hệ thống
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Sinh viên chia sẻ vai trò hiện tại của bản thân trong gia đình và nêu nhận biết về sự thay đổi vai trò của bản thân trong 5 năm gần đây
Thay đổi để duy trì trạng thái cân bằng
Trang 11o Các kiến thức cần nắm vững: hệ thống có thể tự thay đổi
để duy trì được trạng thái cân bằng
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Sinh viên chia sẻ sự thay đổi của gia đình trong quá khứ và phát hiện những thay đổi làm hệ thống gia đình mất cân bằng
Bắt đầu từ đâu cũng đều đưa đến kết quả giống nhau
o Các kiến thức cần nắm vững: quan niệm về người yếu thế,
IP, hệ thống phụ, quan hệ đồng minh đã được học ở môn
Lý thuyết CTXH
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Sinh viên đọc nội dung ca trong TLHT trang
29 và xác định người yếu thế, IP, hệ thống phụ, quan hệ đồng minh sau đó trao đổi với bạn về ý kiến bản thân muốn thay đổi ai trong gia đình này
Các điểm cần lưu ý trong khi làm việc với gia đình
o Các kiến thức cần nắm vững: Cá nhân thay đổi sẽ làm cả
hệ thống thay đổi; không chú ý quá nhiều ở quá khứ
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Sau khi làm xong ví dụ ở phần trên, SV chia
sẻ với bạn về ý kiến của bản thân để làm rõ ý nghĩa “Cá nhân thay đổi sẽ làm cả hệ thống thay đổi”
Chương 7: QUAN ĐIỂM VỀ HỆ THỐNG SINH THÁI TRONG CTXH VỚI GIA ĐÌNH
Khái niệm về hệ thống sinh thái
o Các kiến thức cần nắm vững: Kiến thức về lý thuyết hệ thống sinh thái đã học ở môn Lý thuyết CTXH
Trang 12o Đọc TLHT
Con người và môi trường
o Các kiến thức cần nắm vững: Sự tác động qua lại giữa con người và môi trường
o Đọc TLHT
Vấn đề của con người
o Các kiến thức cần nắm vững: Sự trao đổi mất cân đối, không phù hợp giữa con người và môi trường
o Đọc TLHT
Stress và tác nhân stress
o Các kiến thức cần nắm vững: Khái niệm về stress và các tác nhân chính (Các chuyển biến trong cuộc sống, áp lực từ môi trường, trở ngại trong quá trình giao tiếp) và các tài nguyên hỗ trợ
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Sinh viên chia nhóm và chia sẻ một khó khăn bản thân đã gặp phải trong quá khứ (hiện tai) và xác định khó khăn đó có từ tác nhân nào
Đường đời, không gian, thời gian:
o Các kiến thức cần nắm vững: Khái niệm về đường đời và các vẽ đường đời của một cá nhân; các ảnh hưởng của yếu
tố không gian và thời gian đối với tính cách của con người
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Nêu ý kiến của bản thân về sự khác biệt của đường đời, không gian, thời gian của bản thân với người bạn bên cạnh
Đặc tính của con người và môi trường
Trang 13o Các kiến thức cần nắm vững: 4 yếu tố đối phó với stress của con người và 2 yếu tố tạo stress cho con người từ môi trường sống
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Nêu ý kiến của bản thân về sự khác biệt về đặc tính con người và môi trường sống của bản thân với người bạn bên cạnh
Các điểm cần lưu ý trong thực hành
o Các kiến thức cần nắm vững: ứng dụng của sơ đồ sinh thái gia đình và các bước hỗ trợ
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Chia nhóm và thực hiện các bài tập được nêu ở TLHT
Chương 8: KẾ HOẠCH HỖ TRỢ GIA ĐÌNH
Mạng lưới hỗ trợ
o Các kiến thức cần nắm vững: Các nguồn tài nguyên chính thức và không chính thức sử dụng khi hỗ trợ gia đình
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Sinh viên chia sẻ với bạn ngồi bên cạnh đã dùng nguồn tài nguyên nào để giải quyết vấn đề đã gặp phải trong quá khứ
Mẫu kế hoạch hỗ trợ
o Các kiến thức cần nắm vững: Cách lập mẫu kế hoạch hỗ trợ sau 2 lần vãng gia
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Chia nhóm và thực hiện các bài tập được nêu ở TLHT
Trang 14Chương 9: PHƯƠNG PHÁP TIẾP CHUYỆN LẦN ĐẦU VỚI
CÁ NHÂN
Ý nghĩa và mục đính của buổi tiếp chuyện lần đầu
o Các kiến thức cần nắm vững: Các nội dung chính cần thu thập và kỹ thuật tạo sự tin tưởng
o Đọc TLHT
Các bước thực hiện
o Các kiến thức cần nắm vững: 06 bước thực hiện
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Chia nhóm và thực hiện các bài tập được nêu ở TLHT
Chương 10: PHƯƠNG PHÁP TIẾP CHUYỆN VỚI GIA ĐÌNH
Các bước thực hiện trong buổi tiếp chuyện lần đầu
o Các kiến thức cần nắm vững: 05 bước thực hiện
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Chia nhóm và thực hiện bài tập được nêu ở TLHT
Thực hành sắm vai
o Các kiến thức cần nắm vững: Các nội dung của môn học
o Bài tập tại lớp: Chia nhóm và thực hiện bài tập được nêu ở TLHT
Trang 15Phần 3
HƯỚNG DẪN LÀM BÀI KIỂM TRA
a Hình thức kiểm tra và kết cấu đề
Đề kiểm tra: tự luận
Bài thi gồm 3 câu (2 câu 3 điểm, 1 câu 4 điểm)
Câu 1 và câu 2 là nội dung về ý nghĩa của các lý thuyết đã được trình bày trong tài liệu học tập
o Bao hàm các kiến thức từ chương 1 đến chương 10
o Nội dung chủ yếu là nêu cảm nhận của bản thân khi học được lý thuyết trong CTXH với gia đình
Câu 3 là nội dung liên quan đến thực hành
b Hướng dẫn làm bài
Trước hết phải tìm yêu cầu của bài, gạch dưới và đọc thật kỹ
để làm đúng và vừa đủ theo yêu cầu của bài Làm thừa so với yêu cầu sẽ không được tính điểm, mất thời gian vô ích
Không cần làm bài theo thứ tự Câu dễ làm trước
Cần tìm ra điểm mạnh và ý nghĩa của lý thuyết được học khi làm việc với gia đình
Cần liên hệ với kinh nghiệm thực tiễn, kinh nghiệm đã được thực tập ở môn CTXH với cá nhân, CTXH với nhóm
Chú ý thời không tập trung vào 1 câu để tránh tình trạng dưới
5 điểm
Trang 16 Các ví dụ sinh viên đưa ra dẫn chứng cần phải giải thích rõ, không trình bày chung chung
Phần giải thích một cách ngắn gọn và trình bày theo hiểu biết của mình Không chép từ sách vào, nếu chép sẽ không được tính điểm
Chép bài người khác sẽ không được tính điểm
Trang 17Phần 4
ĐỀ THI MẪU VÀ ĐÁP ÁN
ĐỀ THI MẪU
MÔN: CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI GIA ĐÌNH
HỌC KỲ I NĂM HỌC 2014 – 2015
LỚP: HỆ ĐẠI HỌC (ĐTTX/VỪA LÀM VỪA HỌC)
Lưu ý: Không chấm bài làm sử dụng các câu văn đã được viết trong sách, sinh viên phải viết theo cách của chính mình Không chấm các bài làm sinh viên đã tham khảo ý và sử dụng câu văn của người thi cùng
Thời gian làm bài 90 phút
Sinh viên ĐƯỢC sử dụng tài liệu
Câu 1: Nêu 3 lợi ích của việc xác định IP trong gia đình khi
nhân viên xã hội làm việc với gia đình? Cho ví dụ minh họa cụ thể? (3 điểm)
Câu 2: Tại sao nhân viên xã hội cần hết sức chú ý đến quan niệm
về giá trị của bản thân khi làm việc với gia đình? Giải thích rõ vì sao? (3 điểm)