Phần 1 CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM Chương 1: TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI CAO TUỔI Giới thiệu về Công tác xã hội với người cao tuổi Các vấn đề con người gặp phải khi cao tuổi
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA XÃ HỘI HỌC - CÔNG TÁC XÃ HỘI - ĐÔNG NAM Á
Trang 2MỤC ĐÍCH
Tài liệu này nhằm hỗ trợ cho học viên hình thức giáo dục từ
xa nắm vững nội dung ôn tập và làm bài kiểm tra hết môn hiệu quả
Tài liệu này cần được sử dụng cùng với tài liệu học tập của môn học và bài giảng của giảng viên ôn tập tập trung theo chương trình đào tạo
NỘI DUNG HƯỚNG DẪN
Nội dung tài liệu này bao gồm các nội dung sau:
Phần 1: Các nội dung trọng tâm của môn học Bao gồm các nội
dung trọng tâm của môn học được xác định dựa trên mục tiêu học tập, nghĩa là các kiến thức hoặc kỹ năng cốt lõi mà người học cần có được khi hoàn thành môn học
Phần 2: Cách thức ôn tập Mô tả cách thức để hệ thống hóa
kiến thức và luyện tập kỹ năng để đạt được những nội dung trọng tâm
Phần 3: Hướng dẫn làm bài kiểm tra Mô tả hình thức kiểm
tra và đề thi, hướng dẫn cách làm bài và trình bày bài làm và lưu ý về những sai sót thường gặp, hoặc những nỗ lực có thể được đánh giá cao trong bài làm
đáp án, có tính chất minh hoạ nhằm giúp học viên hình dung yêu cầu kiểm tra và cách thức làm bài thi
PHỤ TRÁCH KHOA XHH – CTXH - ĐNA
Lâm Thị Ánh Quyên
Trang 3Phần 1
CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM
Chương 1: TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI CAO TUỔI
Giới thiệu về Công tác xã hội với người cao tuổi
Các vấn đề con người gặp phải khi cao tuổi
Chương 2: CÁC VẤN ĐỀ THƯỜNG GẶP TRONG CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI CAO TUỔI
Vai trò của nhân viên xã hội trong việc hỗ trợ sống độc lập và một số điều cần lưu ý khi làm việc với người cao tuổi (1)
Những điều cần lưu ý đối với nhân viên XH khi làm việc với người cao tuổi (2)
Chương 3: CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI VÀ CÁC TỔ CHỨC LIÊN QUAN
Chính sách an sinh xã hội dành cho người cao tuổi tại Việt Nam
Nhu cầu và các dịch vụ ngày nay
Công tác y tế, Công tác chăm sóc và công tác xã hội trong lĩnh vực làm việc với người cao tuổi
Trang 4Chương 4: CÁC KỸ THUẬT TRONG CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI CAO TUỔI
Các kỹ năng cơ bản trong công tác xã hội
Kỹ năng làm việc với cá nhân và gia đình người cao tuổi
Kỹ năng làm việc với nhóm người cao tuổi
Trang 5Phần 2
CÁCH THỨC ÔN TẬP
Chương 1: TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI CAO TUỔI
Giới thiệu về Công tác xã hội với người cao tuổi
o Các kiến thức cần nắm vững: tình hình về an sinh cho người cao tuổi trên thế giới và Việt Nam; Khái niệm về tuổi già; Công việc của nhân viên xã hội
o Đọc TLHT
Các vấn đề con người gặp phải khi cao tuổi
o Các kiến thức cần nắm vững: Phụ nữ và tuổi tác; Quan niệm của mỗi dân tộc về cao tuổi; Sức khỏe; Giai cấp và thu nhập; Nhà ở; Cộng đồng sinh sống và Quan hệ xã hội; Thói quen sinh hoạt; Chất lượng cuộc sống
o Bài tập tại lớp: Sinh viên chia nhóm nhỏ và trao đổi về các nhận biết của bản thân về Phụ nữ và tuổi tác; Quan niệm của mỗi dân tộc về cao tuổi; Sức khỏe; Giai cấp và thu nhập; Nhà ở; Cộng đồng sinh sống và Quan hệ xã hội; Thói quen sinh hoạt; Chất lượng cuộc sống
o Đọc TLHT
Trang 6Chương 2: CÁC VẤN ĐỀ THƯỜNG GẶP TRONG CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI CAO TUỔI
Vai trò của nhân viên xã hội trong việc hỗ trợ sống độc lập và một số điều cần lưu ý khi làm việc với người cao tuổi (1)
o Các kiến thức cần nắm vững: Các điều kiện để người cao tuổi sống đôc lập; Cách đánh giá sự suy yếu thể chất và tinh thần của người cao tuổi ; Đánh giá khả năng nhận thức ; Ngược đãi ; Các vấn đề về tâm lý ; Cung cấp dịch vụ chăm sóc ; Cuộc sống tại các trung tâm; Quan niệm về Cái chết : Các vấn đề
về tâm lý, cách sử dụng thuốc, đối xử phân biệt
o Đọc TLHT
Những điều cần lưu ý đối với nhân viên XH khi làm việc với người cao tuổi (2)
o Các kiến thức cần nắm vững: Hệ thống gia đình ; Tâm lý người cao tuổi; Các giai đoạn của sự ghi nhớ và trí nhớ
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Sắm vai một người cao tuổi đơn thân sống tại nhà và tiến hành đánh giá nhu cầu hiện tại của người cao tuổi đó Sinh viên chia nhóm thảo luận sau khi quan sát buổi sắm vai và trao đổi ý kiến
Chương 3: CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI VÀ CÁC TỔ CHỨC LIÊN QUAN
Chính sách an sinh xã hội dành cho người cao tuổi tại Việt Nam
o Các kiến thức cần nắm vững: Các chính sách, luật pháp về
an sinh cho người cao tuổi tại Việt Nam
o Đọc TLHT
Trang 7o Bài tập tại lớp: Sinh viên chia nhóm thảo luận câu hỏi: “Hãy nêu các chính sách, chế độ mà những người cao tuổi xung quanh anh/chị đang được hưởng” Các sinh viên nêu ý kiến của bản thân và có phản hồi ý kiến của bạn học
Nhu cầu và các dịch vụ ngày nay
o Các kiến thức cần nắm vững: Nhu cầu về dịch vụ của gia đình ngày nay và ý muốn của người cao tuổi; các mô hình chăm sóc trên thế giới và tại Việt Nam
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Sinh viên nêu ý kiến của bản thân và thử vào vai của một người cao tuổi trong gia đình để suy nghĩ nhu cầu thực tế của người cao tuổi đó Chú ý đào sâu quan niệm gia đình, giá trị gia đình
Công tác y tế, Công tác chăm sóc và công tác xã hội trong lĩnh vực làm việc với người cao tuổi
o Các kiến thức cần nắm vững: Phân biệt rõ công tác chăm sóc, công tác xã hội và công tác y tế trong lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Sinh viên nêu ý kiến của bản thân và thử vào vai của một nhân viên làm việc trong lĩnh vực y tế, Công tác chăm sóc và công tác xã hội Chú ý đào sâu quan niệm giá trị của mỗi ngành nghề
Chương 4: CÁC KỸ THUẬT TRONG CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI CAO TUỔI
Trang 8o Các kiến thức cần nắm vững: Kỹ năng giao tiếp của nhân viên XH; Kỹ năng thu thập thông tin; Nâng cao năng lực
và sự tham gia; Biện hộ; Tham vấn; Làm việc với các đơn
vị liên quan
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Sinh viên thực hành sắm vai tại lớp khi làm việc với người cao tuổi và làm việc với các đơn vị liên quan đến công tác an sinh cho người cao tuổi
Kỹ năng làm việc với cá nhân và gia đình người cao tuổi
o Các kiến thức cần nắm vững: Cách viết ca; thu thập thông tin; vẽ sơ đồ; phân tích hệ thống; xác định vấn đề; lập kế hoạch hỗ trợ
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Sinh viên sắm vai người cao tuổi và gia đình của người cao tuổi Tiến hành là các bước viết ca; thu thập thông tin; vẽ sơ đồ; phân tích hệ thống; xác định vấn đề; lập kế hoạch hỗ trợ sau đó chia sẻ với bạn học
Kỹ năng làm việc với nhóm người cao tuổi
o Các kiến thức cần nắm vững: Các điểm cần lưu ý khi thành lập nhóm; xác định mục đích; mục tiêu và lập kế hoạch sinh hoạt nhóm phù hợp với mục tiêu
o Đọc TLHT
o Bài tập tại lớp: Sinh viên tiến hành xác định mục tiêu sinh hoạt nhóm và lập kế hoạch sinh hoạt để đạt được mục tiêu đúng hướng đến mục đích giảng viên yêu cầu
Trang 9Phần 3
HƯỚNG DẪN LÀM BÀI KIỂM TRA
a/ Hình thức kiểm tra và kết cấu đề
Đề kiểm tra: tự luận
Bài thi gồm 2 câu (1 câu 4 điểm, 1 câu 6 điểm)
Câu 1 là nội dung đến phần lý thuyết đã được trình bày trong tài liệu học tập
o Bao hàm các kiến thức các chương
o Nội dung chủ yếu là nêu cảm nhận của bản thân khi học được phần lý thuyết trong CTXH với người cao tuổi
Câu 2 là nội dung liên quan đến thực hành
b/ Hướng dẫn làm bài
Trước hết phải tìm yêu cầu của bài, gạch dưới và đọc thật kỹ
để làm đúng và vừa đủ theo yêu cầu của bài Làm thừa so với yêu cầu sẽ không được tính điểm, mất thời gian vô ích
Không cần làm bài theo thứ tự Câu dễ làm trước
Cần tìm ra điểm mạnh và ý nghĩa của lý thuyết được học khi làm việc với gia đình
Cần liên hệ với kinh nghiệm thực tiễn, kinh nghiệm đã được thực tập ở môn CTXH với cá nhân, CTXH với nhóm
Trang 10 Chú ý thời không tập trung vào 1 câu để tránh tình trạng dưới
5 điểm
Các ví dụ sinh viên đưa ra dẫn chứng cần phải giải thích rõ, không trình bày chung chung
Phần giải thích một cách ngắn gọn và trình bày theo hiểu biết của mình Không chép từ sách vào, nếu chép sẽ không được tính điểm
Chép bài người khác sẽ không được tính điểm
Trang 11Phần 4
ĐỀ THI MẪU VÀ ĐÁP ÁN
ĐỀ THI
MÔN: CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI GIA ĐÌNH
HỌC KỲ I NĂM HỌC 2014 – 2015
LỚP: HỆ ĐẠI HỌC (ĐTTX/VỪA LÀM VỪA HỌC)
Lưu ý: Không chấm bài làm sử dụng các câu văn đã được viết trong sách, sinh viên phải viết theo cách của chính mình Không chấm các bài làm sinh viên đã tham khảo ý và sử dụng câu văn của người thi cùng
Thời gian làm bài 90 phút
Sinh viên ĐƯỢC sử dụng tài liệu
Câu 1: Hãy nêu 4 điểm mạnh trong việc chăm sóc người cao tuổi
tại cộng đồng? Giải thích và cho ví dụ để minh họa? (4 điểm)
Câu 2: Một nhóm 8 người cao tuổi nghèo, neo đơn từ 70 tuổi đến
75 tuổi tại cộng đồng được Hội người cao tuổi Phường A - Thủ Dầu Một lập với mục đích tạo cho người cao tuổi có nơi giao lưu
và có nhiều thông tin trong việc phòng, chống bệnh tật do tuổi cao Với tư cách là một nhân viên xã hội tại cộng đồng, anh/chị hãy:
a Xác định mục tiêu sinh hoạt nhóm trong 5 tuần đầu và giải
Trang 12b Xác định chủ đề 5 buổi sinh hoạt để đạt được mục tiêu đã lập
ở câu a và điền các thông tin cần thiết theo bảng gợi ý bên dưới (5 điểm)
Thời
gian
Nội dung Tuần Phương pháp
thực hiện
Ghi chú
1 2 3 4 5 6
… Chủ đề:
…
Mục tiêu
buổi sinh
hoạt 1: …
… Chủ đề:
…
Mục tiêu
buổi sinh
hoạt 2: …
… …
… …
Trang 13ĐÁP ÁN MẪU
Câu 1: Sinh viên có thể đưa ra bất kỳ 4 điểm mạnh (trong nhiều
điểm mạnh) trong việc chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng như:
- Tiết kiệm nguồn quỹ an sinh: giải thích (0.5 điểm), cho ví dụ đúng (0.5 điểm)
- Nâng cao năng lực của cộng đồng: giải thích (0.5 điểm), cho
ví dụ đúng (0.5 điểm)
- Giải pháp mang tính liên ngành: giải thích (0.5 điểm), cho ví
dụ đúng (0.5 điểm)
- Nâng cao nhận thức cho các thế hệ sau và cho cả cộng đồng: giải thích (0.5 điểm), cho ví dụ đúng (0.5 điểm)
- Đáp ứng được nhu cầu tâm lý của người cao tuổi: : giải thích (0.5 điểm), cho ví dụ đúng (0.5 điểm)
- …
Câu 2:
a Sinh vên nêu được một mục tiêu nhỏ liên quan đến tạo nơi giao lưu hay có được nhiều thông tin trong việc phòng, chống bệnh tật do tuổi cao (0.5 điểm), giải thích đúng (0.5 điểm)
b Sinh viên lập bảng có nội dung phù hợp với mục tiêu đã lập
ở câu a (mỗi chủ đề có kèm theo phương pháp thực hiện hợp
lý sẽ được 1 điểm)
Việc xác định chủ đề không phù hợp với đặc điểm thể chất, điều kiện môi trường sống, điều kiện kinh tế… sẽ không được tính điểm
Trang 14Thời
gian
Nội
dung
Tuần Phương
pháp thực hiện
Ghi chú
1 2 3 4 5 6
… Chủ đề:
…
Mục
tiêu
buổi
sinh
hoạt 1:
…
… Chủ đề:
…
Mục
tiêu
buổi
sinh
hoạt 2:
…
… …
… …
Trang 15MỤC LỤC
Phần 1 CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM 3
Phần 2 CÁCH THỨC ÔN TẬP 5
Phần 3 HƯỚNG DẪN LÀM BÀI KIỂM TRA 9
Phần 4 ĐỀ THI MẪU VÀ ĐÁP ÁN 11