tong ket từ vưng

- Từ tượng hình là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái của sự vật.. -Tác dụng: Gợi tả được âm thanh, hình ảnh cụ thể sinh động có giá trị biểu cảm cao... b/ Tác dụng của các từ tượn

PHỊNG GIÁO DỤC HẢI LĂNG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THỊ TRẤN

HẢI LĂNG

TIẾT THAO GIẢNG

MƠN: NGỮ VĂN 9

NGƯỜI THỰC HIỆN: CHÂU LỆ CHI

TỔ KHOA HỌC XÃ HỘI

Chào mừng quý Thầy, Cô

TỔNG KẾT TỪ VỰNG

Từ tượng thanh, từ tượng hình Một số phép tu từ từ vựng

Luyện tập

I/ Từ tượng thanh, từ tượng hình

1/ Khái niệm:

- Từ tượng thanh là từ mô phỏng âm thanh của tự nhiên, của con người.

- Từ tượng hình là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ,

trạng thái của sự vật.

-Tác dụng: Gợi tả được âm thanh, hình ảnh cụ thể sinh động có giá trị biểu cảm cao.

2/ Bài tập:

*Bài tập 1: Đọc đoạn trích sau:

Mưa sầm sập, giọt ngã, giọt lay, bụi nước tỏa trắng ngần Trong nhà âm xầm hẳn đi Mùi nước mưa mới ấm, ngòn ngọt, ngai ngái Mùi man mác, xa lạ của những trận mưa đầu mùa đem về Mưa rèo rèo trên sân, gõ độp độp trên phên nứa, mái dại, đập lùng đùng, liên miên vào tàu lá chuối Tiếng giọt gianh đổ ồ ồ, xói lên những rãnh nước sâu Bỗng một cơn gió ào đến, cây cối lại vật vã, nổi lên một hồi xa thẳm, rạt rào….

(Tô Hoài - Tự truyện)

a/ Hãy xác định các từ tượng thanh có trong đoạn trích?

b/ Tác dụng của các từ tượng thanh trên trong văn miêu tả

Đáp án

Các từ tượng thanh có trong đoạn trích:

lùng đùng, ồ ồ, rạt rào, ào

Miêu tả cụ thể âm thanh của từng tiếng mưa rơi trong sự tương giao, tương ứng với từng cảnh vật, tạo cho cảnh vật thêm sinh động

*Bài tập 2: Cho biết giá trị biểu cảm

của các từ tượng hình trong đoạn thơ sau:

Chú bé loắt choắt

Cái xắc xinh xinh

Cái chân thoăn thoắt

Cái đầu nghênh nghênh

(Lượm - Tố Hữu)

Đáp án

* Các từ tượng hình trong đoạn thơ :

Loắt choắt, xinh xinh, thoăn thoắt, nghênh nghênh

* Giá trị biểu cảm: Gợi dáng vẻ nhỏ nhắn, xinh xắn, nhanh nhẹn, hồn nhiên thật đáng yêu của chú bé Lượm

II/Một số phép tu từ từ vựng

So sánh Nhân hóa

Ẩn dụ Hoán dụ

Nói quá Nói giảm nói tránh Điệp ngữ Chơi chữ

*Bài Tập 1: Tìm các biện pháp tu từ trong các câu thơ sau, phân tích nét nghệ thuật độc đáo của chúng :

a/ Thà rằng liều một thân con

Hoa dù rã cánh lá còn xanh cây

b/ Trong như tiếng hạc bay qua

Đục như tiếng suối mới sa nửa vời

Tiếng khoan như gió thoảng ngoài

Tiếng mau sầm sập như trời đổ mưa

c/ Đầu xanh có tội tình gì

Má hồng đến quá nửa thì chưa thôi

d/ Gác kinh viện sách đôi nơi

Trong gang tấc lại gấp mười quan san

e/ Có tài mà cậy chi tài

a/ Thà rằng liều một thân con

Hoa dù rã cánh lá còn xanh cây

b/ Trong như tiếng hạc bay qua

Đục như tiếng suối mới sa nửa vời

Tiếng khoan như gió thoảng ngoài

Tiếng mau sầm sập như trời đổ mưa

c/ Đầu xanh có tội tình gì

Má hồng đến quá nửa thì chưa thôi

d/ Gác kinh viện sách đôi nơi

Trong gang tấc lại gấp mười quan san

e/ Có tài mà cậy chi tài

Chữ tài liền với chữ tai một vần

f/ Làn thu thủy nét xuân sơn

ĐÁP ÁN

Ẩn dụ

So sánh

Hoán dụ Nói quá Chơi chữ

Biện

pháp tu

từ

So sánh

Đối chiếu sự vật,sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng

- So sánh ngang bằng

- So sánh không ngang bằng

- Công cha như núi Thái Sơn

- Con đi chiến dịch…

Không bằng khó nhọc

Nhân

hóa

Gọi tả con vật, cây cối, đồ vật…bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người

-> sinh động, gần gũi

- Dùng từ vốn gọi người để gọi

vật

- Dùng từ chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động tính chất của vật

-Trò chuyện, xưng hô như đối với con người

- Ông mặt trời mặc áo giáp

đen…

- Người ngắm trăng soi…

Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà

thơ

-Trâu ơi ta bảo trâu này

Ẩn dụ

Gọi tên sự vật, hiện tượng…

này bằng tên sự vật, hiện tượng… khác có nét tương đồng

-> Gợi cảm

- Cách thức

- Hình thức

- Phẩm chất

- Chuyển đổi cảm giác

- Về thăm quê Bác …

Có hàng dâm bụt thắp lên lửa

hồng

- Gần mực thì đen gần đèn thì

sáng

-Ánh nắng chảy đầy vai

Hoán

Gọi tên sự vật, hiện tượng … bằng tên sự vật, hiện

tượng…khác có quan hệ gần

- Lấy bộ phận chỉ toàn thể -Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng

-Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự

-Sống trong cát…

Những trái tim…

-Xe vẫn chạy vì miền Nam phía

trước

Biện

pháp

tu từ

Nói

quá Nói phóng đại mức độ quy

mô,tính chất…của sự vật

-Dẫu là đá cũng nát gan lọ

người

-Mồ hôi thánh thót như mưa

ruộng cày

Nói

giảm

nói

tránh

Dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển tránh gây cảm giác đau buồn ghê sợ nặng nề, tránh thô tục, thiếu lịch sự

- Dùng từ đồng nghĩa (Từ Hán Việt)

- Dùng cách nói phủ định (Từ trái nghĩa)

- Nói vòng

- Nói trống

- Bác Dương thôi đã thôi rồi

Nước mây man mác ngậm ngùi lòng ta

- Cậu Vàng đi đời rồi, ông Giáo

ạ!

Chơi

chữ

Lợi dụng đặc sắc về âm về nghĩa của từ ngữ ->dí dỏm, hài hước

- Đồng âm, trại âm

- Điệp âm, nói lái

- Đồng nghĩa, trái nghĩa, gần nghĩa

-…đau lòng con cuốc cuốc … mỏi miệng cái gia gia

- Khi đi cưa ngọn, khi về con

ngựa

III/ Luy n t p ệ ậ

- Chia 2 nhóm A và B

Bài t p v nhà ậ ề

Chân thành c m n quý th y ả ơ ầ

Thân ái chào các em !