52 tham van co ban

Bao gồm các nội dung trọng tâm của môn học được xác định dựa trên mục tiêu học tập, nghĩa là các kiến thức hoặc kỹ năng cốt lõi mà người học cần có được khi hoàn thành môn học.. Tổng qu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA XÃ HỘI HỌC – CÔNG TÁC XÃ HỘI – ĐÔNG NAM Á

TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN ÔN TẬP VÀ KIỂM TRA

MÔN: THAM VẤN CƠ BẢN

Mục đích

Tài liệu này nhằm hỗ trợ cho học viên hình thức giáo dục từ xa nắm vững nội dung ôn tập

và làm bài kiểm tra hết môn hiệu quả

Tài liệu này cần được sử dụng cùng với tài liệu học tập của môn học và bài giảng của giảng viên ôn tập tập trung theo chương trình đào tạo

Nội dung hướng dẫn

Nội dung tài liệu này bao gồm các nội dung sau:

Phần 1: Các nội dung trọng tâm của môn học Bao gồm các nội dung trọng tâm

của môn học được xác định dựa trên mục tiêu học tập, nghĩa là các kiến thức hoặc

kỹ năng cốt lõi mà người học cần có được khi hoàn thành môn học

Phần 2: Cách thức ôn tập Mô tả cách thức để hệ thống hóa kiến thức và luyện tập

kỹ năng để đạt được những nội dung trọng tâm

Phần 3: Hướng dẫn làm bài kiểm tra Mô tả hình thức kiểm tra và đề thi, hướng

dẫn cách làm bài và trình bày bài làm và lưu ý về những sai sót thường gặp, hoặc những nỗ lực có thể được đánh giá cao trong bài làm

Phần 4: Đề thi mẫu và đáp án Cung cấp một đề thi mẫu và đáp án, có tính chất

minh họa nhằm giúp học viên hình dung yêu cầu kiểm tra và cách thức làm bài thi

PHẦN 1 CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM

Chương 1: Khái niệm chung về tham vấn

Tổng quan/ bối cảnh môn tham vấn

Tham vấn là gì và những khái niệm liên quan Một số nguyên tắc/giá trị trong tham vấn

Chương 2: Các lối tiếp cận /học thuyết trong tham vấn

Phân tâm học

Thân chủ trọng tâm

Nhận thức hành vi

Chương 3: Tiến trình tham vấn

Tiến trình một trường hợp tham vấn

Tiến trình một buổi tham vấn

Chương 4: Thực hành

Thực hành tiến trình một buổi tham vấn

Quan sát và ghi chép

Chương 5: Một số kỹ năng trong tham vấn

Kỹ năng Lắng nghe

Kỹ năng đặt câu hỏi

Kỹ năng phản hồi

Kỹ năng thách thức/đối đầu

PHẦN 2 CÁCH THỨC ÔN TẬP

Chương 1: Khái niệm chung về tham vấn

Tổng quan/ bối cảnh môn tham vấn

 Bối cảnh tham vấn trên thế giới

 Bối cảnh tham vấn tại Việt Nam

 Đọc tài liệu học tập trang 46-59

Tham vấn là gì và những khái niệm liên quan

 Tham vấn tâm lý

 Tư vấn

 Tư vấn học đường

 Trị liệu tâm lý

 Đọc tài liệu học tập trang 11-18

Một số nguyên tắc/giá trị trong tham vấn

 Tôn trọng, chấp nhận thân chủ

 Dành quyền tự quyết cho thân chủ

 Không lên án, phê phán thân chủ

 Bảo mật thông tin cho thân chủ

 Đọc tài liệu học tập trang 24-27

Chương 2: Các lối tiếp cận /học thuyết trong tham vấn

Phân tâm học

S.Freud (1856 -1939)

 Các giai đoạn hình thành tâm lý của con người

 Ý thức và vô thức

 Ý nghĩa của các giấc mơ

 Cơ chế phòng vệ

 Đọc tài liệu học tập trang 71-80

Thân chủ trọng tâm

Card Rogers (1902 -1987)

 Con người tự có khả năng tiến đến sự phát triển cao nhất nếu không bị các yếu tố môi trường cản trở

 Thân chủ là chuyên gia về cuộc đời của họ

 Nhấn mạnh mối quan hệ nhà tham vấn và thân chủ

 Nguyên tắc Trung thực, chấp nhận thân chủ vô điều kiện, thấu cảm

 Đọc tài liệu học tập trang 80-86

Liệu pháp nhận thức hành vi

Allbert Ellis (1913 -2007)

 Mô hình ABC

 Niềm tin phi lý

 Đọc tài liệu tham khảo trang 93 – 97

Chương 3: Tiến trình tham vấn

Tiến trình một trường hợp/ca tham vấn

 Thiết lập mối quan hệ

 Nhận diện và xác định vấn đề

 Đặt mục tiêu

 Can thiệp

 Lượng giá, theo dõi, và kết thúc

 Đọc tài liệu tham khảo trang 97-114

Tiến trình một buổi tham vấn

 Tóm tắt lần tham vấn trước

 Giới thiệu nội dung làm việc

 Thực hiện

 Tóm tắt buổi làm việc

 Giao việc/bài tập về nhà

 Hẹn gặp cho lần sau

Chương 4: Thực hành

Tìm những trường hợp có vấn đề cần tham vấn qua công việc, qua các phương tiện truyền thông, báo, internet…

Thử tiếp cận, đánh giá vấn đề của thân chủ và đưa ra cách can thiệp

Thử làm một ca tham vấn theo đúng quy trình

Chương 5: Một số kỹ năng trong tham vấn

Kỹ năng lắng nghe :

Lắng nghe trong tham vấn là một quá trình lắng nghe tích cực, được thể hiện qua hành vi quan sát tinh tế, chú ý cao độ và thái độ tôn trọng, chấp nhận nhằn hiểu thân chủ và vấn đề của họ, đồng thời giúp họ nhận biết đang được quan tâm và chi

sẻ

 Lắng nghe để có được thông tin

 Lắng nghe để hiểu

 Lắng nghe để cảm nhận

 Lắng nghe để tìm hiểu sâu sắc hơn

Kỹ năng đặt câu hỏi

Hỏi trong tham vấn là hình thức thu thập, khám phá thông tin một cách chi tiết về vấn đề đang tồn tại, về mối quan hệ xã hội, cũng như những mong mốn của thân chủ Sự tổng hợp các câu trả lời giúp nhà tham vấn và thân chủ có được bức tranh tổng thể về mối quan tâm và vấn đề cần giải quyết (L.Shulman)

 Câu hỏi mở: là loại câu hỏi có nhiều phương án trả lời Câu hỏi mở thường bắt đầu bằng từ “Ai?”, “Cái gì?”, “Như thế nào?”…Câu hỏi mở sẽ cho nhiều thông điệp, đặc biệt về những trải nghiệm cảm xúc và suy nghĩ của thân chủ

 Câu hỏi đóng: là câu hỏi có một phương án trả lời, ví dụ “Có / Không”,

“Đúng/Sai” …Câu hỏi đóng được sử dụng khi muốn biết thông tin cụ thể, hoặc giới hạn/ khoanh vùng nội dung thảo luận, xác định vấn đề nào đó…

Kỹ năng phản hồi

Là việc truyền tải lại những cảm xúc, sy nghĩ, hành vi của thân chủ nhằm kiểm tra thông tin và thể hiện sự quan tâm chú ý, đồng thời khích lệ thân chủ nhận thức rõ hơn về cảm xúc, suy nghĩ của bản thân để từ đó thay đổi

 Phản hồi nội dung: là nhắc lại điều thân chủ nói theo theo cách riêng của mình để giúp họ nhận biết họ dăng được hiểu

 Phản hồi cảm xúc: mô tả lại trạng thái cảm xúc hiện tại của thân chủ mà nhà tham vấn nhận biết được bằng quan sát trong quá trình trao đổi với thân chủ

Kỹ năng thách thức/đối đầu

Là sự đáp ứng bằng lời của nhà tham vấn để chỉ ra sự khác biệt trong lời nói, suy nghĩ, cảm xúc, hay hành động của thân chủ nhằm hướng tới điều họ không nhận thức được

 Chỉ ra những điều không nhất quán giữa hành vi, suy nghĩ, cảm xuc và lời nói của thân chủ

 Việc chỉ ra những mâu thuẫn nhằm giúp thân chủ thấy rõ và thay đổi chứ không phê phán thân chủ

 Cần nắm rõ mục tiêu của thách thức là khích lệ đối tượng có cách nhìn nhận mới nhằm làm sang tỏ vấn đề

 Thách thứ không phải là chống đối lại thân chủ , vì thế cấn thể hiện sự tôn trọng, thấu hiểu và chấp nhận giá trị của thân chủ

PHẦN 3 HƯỚNG DẪN LÀM BÀI KIỂM TRA

Hình thức kiểm tra và kết cấu đề

Đề kiểm tra thuộc đề tự luận

Đề kiểm tra thường đưa ra tình huống có vấn đề của thân chủ

 Ứng dụng phần kiến thức và kỹ năng đã học để giải quyết vấn đề trong tình huống đưa ra

Đề yêu cầu đưa ra tình huống thực tế hoặc thông qua báo, mạng về trường hợp lạm có vấn đề cần tham vấn

 Ứng dụng phần kiến thức và kỹ năng đã học để giải quyết vấn đề trong tình huống đưa ra

Đề thường có 3 câu hỏi, tổng cộng 10 điểm

Hướng dẫn làm bài phần tự luận

Đọc kỹ tình huống đưa ra, sau đó xác định yêu cầu của bài qua từng câu hỏi Phần nhận xét viết ngắn gọn và trình bày theo hiểu biết, hoặc quan điểm của mình Không chép từ sách vào, nếu chép sẽ không được tính điểm

Bài giống nhau sẽ không được tính điểm

PHẦN 4 ĐỀ THI MẪU VÀ ĐÁP ÁN

Đề thi:

Tình huống:

“Tôi đang là học sinh lớp 11 – lứa tuổi có thể xem là còn quá nhỏ để nói đến

chuyện yêu dương Nhưng, với một số người, đặc biệt với tôi thì đây là lứa tuổi đẹp

nhất để yêu

Người yêu tôi là học sinh lớp 12, là một cô gái đáng yêu, xinh đẹp, giỏi giang Thời

gian đầu, chúng tôi rất hạnh phúc, rất yêu thương nhau và những nụ hôn có lẽ

không thể nói hết được tình cảm của chúng tôi Mọi người có thể xem chúng tôi là

những đứa trẻ hư, tôi không phản đối đâu Nhưng, rồi điều gì tới cũng tới, vào một

ngày tồi tệ, chúng tôi gặp nhau và tất cả những gì tôi nhận được ngày hôm đó là

“em không còn có cảm giác yêu nữa”, “em nghĩ đó là cách tốt nhất cho 2 đứa

mình” Tôi đã sụp đổ hoàn toàn khi nghe điều đó nhưng vẫn cố gắng để níu kéo cô

ấy trở lại Tôi cũng chợt nhận ra, xung quanh cô ấy, có rất nhiều người theo đuổi

và tôi cũng biết được rằng, cô ấy đã yêu người khác, một người đã có vợ, đã có

con, và người đó cũng yêu cô ấy Tôi biết, tôi hiểu, tôi đoán được rằng kết quả cuối

cùng sẽ là sự đau khổ của gia đình người đó và của cả cô ấy Vậy nên tôi bất ngờ

nhận ra mình phải chọn lựa một trong hai lựa chọn Thứ nhất là tôi sẽ phải từ bỏ,

thứ hai là sẽ phải cố gắng chinh phục cô ấy lần nữa Hiện tại, tôi vẫn chưa quyết

định được nên tôi chọn cách thứ ba là: khi cô ấy suy sụp hết tất cả thì cô ấy vẫn

còn có tôi ở sau lưng Có lẽ đó là cách tốt nhất cho cô ấy Tôi hiểu rằng mình sẽ

đau, sẽ khổ nhưng vì một chút kỉ niệm về mối tình đầu, vì một người mà mình còn

thương yêu, tôi sẽ chịu đựng Cho đến khi cô ấy và người đó kết thúc, tôi sẽ yên

lòng mà ra đi, đi tìm một người nào đó yêu tôi hơn cô ấy…” Theo “Hanhphuc giadinh.vn”

Đọc kỹ tình huống trên, các anh/chị cho biết:

Câu 1:

Vấn đề cốt lõi của thân chủ là gì? (3 điểm)

Câu 2:

Anh/chị hãy trình bày giai đoạn 3- giai đoạn “Đặt mục tiêu” của tiến trình tham vấn

mà các anh/chị đã được học ? (4 điểm)

Câu 3:

Theo các anh/chị, giai đoạn nào quan trọng nhất trong tiến trình tham vấn? Hãy

phân tích tầm quan trọng của giai đoạn ấy (3 điểm)

ĐÁP ÁN

Câu 1: (3 điểm)

Tùy theo quan điểm của sinh viên, có thể sẽ có nhiều cách đánh giá vấn đề của thân chủ, có thể tham khảo vấn đề cốt lõi như sau:

Thân chủ là một học sinh nam lớp 11, yêu một bạn nữ lớp 12 Suy sụp và đau khổ

khi người yêu “ đã yêu một người khác, người đã có vộ và có con”, thân chủ bối rối

và đau khổ chưa biết lựa chọn con đường nào cho mình: Từ bỏ người yêu, cố gắng chinh phục người yêu lần nữa, khi cô ấy suy sụp hết tất cả thì thân chủ sẽ mở rộng vòng tay đón cô ấy , hay chờ đến khi cô ấy và người đó kết thúc, thân chủ sẽ yên lòng mà ra đi, đi tìm một người nào đó yêu thân chủ hơn hơn cô ấy…

Câu 2: (4 điểm)

Đặt mục tiêu can thiệp: Giúp thân chủ có lựa chọn hợp lý trong quyết định của mình

Bước 1: Đưa ra các giải pháp khả thi

Từ bỏ người yêu

Cố gắng chinh phục người yêu lần nữa Đón nhận người yêu quay lại sau khi người yêu chia tay với người kia Chờ đến khi người yêu kết thúc tốt đẹp với tình yêu của mình, thân chủ sẽ đi tìm người yêu mình hơn

… (Càng đưa ra nhiều giải pháp càng có nhiều lựa chọn) Bước 2: Đánh giá những điều được và mất từng giải pháp

Câu 3: (3 điểm)

Giai đoạn quan trọng nhất: Giai đoạn nhận diện và xác định vấn đề Nhà tham vấn

cùng đồng hành với thân chủ để tìm ra vấn đề của TC

Sinh viên đưa ra phân tích và nhận định theo những ý chính sau:

Đây là bước “chẩn đoán” mang tính quyết định trong tiến trình can thiệp Chẩn đoán sai, chưa tìm ra nhu cầu thật sự của thân chủ

Chẩn đoán sai, chưa đáp ứng được nhu cầu của thân chủ

Nếu chẩn đoán sai, sẽ đưa ra can thiệp sai, sẽ gây nghiêm trọng hơn cho vấn

đề của thân chủ

…