A04A r NHỮNG NGUYÊN lý cơ bản CHỦ NGHĨA mác LENIN p1

Phần 1 CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM Chương mở đầu: NHẬP MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN - Chủ nghĩa Mác-Lênin và ba bộ phận cấu thành - Khái lược sự ra đời và phát triển

TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

BAN CƠ BẢN

LƯU HÀNH NỘI BỘ

LƯU HÀNH NỘI BỘ

THÁNG 10-2017

In tại Công ty TNHH MTV In Kinh tế

Số 279 Nguyễn Tri Phương, Phường 5, Quận 10

MỤC ĐÍCH

Tài liệu này nhằm hỗ trợ cho học viên hình thức giáo dục từ

xa nắm vững nội dung ôn tập và làm bài kiểm tra hết môn hiệu quả

Tài liệu này cần được sử dụng cùng với tài liệu học tập của môn học và bài giảng của giảng viên ôn tập tập trung theo chương trình đào tạo

NỘI DUNG HƯỚNG DẪN

Nội dung tài liệu này bao gồm các nội dung sau:

• Phần 1: Các nội dung trọng tâm của môn học Bao gồm các

nội dung trọng tâm của môn học được xác định dựa trên mục tiêu học tập, nghĩa là các kiến thức hoặc kỹ năng cốt lõi

mà người học cần có được khi hoàn thành môn học

• Phần 2: Cách thức ôn tập Mô tả cách thức để hệ thống hóa

kiến thức và luyện tập kỹ năng để đạt được những nội dung trọng tâm

• Phần 3: Hướng dẫn làm bài kiểm tra Mô tả hình thức kiểm

tra và đề thi, hướng dẫn cách làm bài và trình bày bài làm và lưu ý về những sai sót thường gặp, hoặc những nỗ lực có thể được đánh giá cao trong bài làm

• Phần 4: Đề thi mẫu và đáp án Cung cấp một đề thi mẫu và

đáp án, có tính chất minh hoạ nhằm giúp học viên hình dung yêu cầu kiểm tra và cách thức làm bài thi

(Bảng chi tiết đính kèm)

TRƯỞNG BAN CƠ BẢN

Ninh Xuân Hương

Phần 1

CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM

Chương mở đầu: NHẬP MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN

- Chủ nghĩa Mác-Lênin và ba bộ phận cấu thành

- Khái lược sự ra đời và phát triển của chủ nghĩa Mác-Lênin

- Đối tượng, mục đích và yêu cầu về phương pháp học tập và

nghiên cứu những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa

Mác-Lênin

Chương 1: CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG

- Chủ nghĩa duy vật, chủ nghĩa duy vật biện chứng

- Vật chất

- Ý thức

- Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Chương 2: PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT

- Các nguyên lý cơ bản của phép biện chứng duy vật

- Các cặp phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vật

- Các qui luật cơ bản của phép biện chứng duy vật

- Lý luận nhận thức của phép biện chứng duy vật

Chương 3: CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ

- Vai trò của sản xuất vật chất (SXVC) và quy luật quan hệ sản

xuất (QHSX) phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất (LLSX)

- Mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng (CSHT) và kiến

trúc thượng tầng (KTTT)

- Tồn tại xã hội (TTXH) quyết định ý thức xã hội(YTXH) và

tính độc lập tương đối của YTXH

- Hình thái kinh tế xã hội và quá trình tự nhiên của sự phát

triển các hình thái kinh tế-xã hội

- Vai trò của đấu tranh giai cấp và cách mạng xã hội đối với sự

vận động và phát triển của xã hội có đối kháng giai cấp

- Quan điểm của chủ nghĩa duy vật lịch sử về con người và

vai trò sáng tạo lịch sử của quần chúng nhân dân

Phần 2

CÁCH THỨC ÔN TẬP

Chương mở đầu: NHẬP MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN

I Khái lược về chủ nghĩa Mác-Lênin

1 Chủ nghĩa Mác-Lênin và ba bộ phận cấu thành

• Các khái niệm cần nắm vững: Triết học Mác-Lênin, Kinh

tế chính trị Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học Lênin

Mác-2 Khái lược sự ra đời và phát triển của chủ nghĩa Mác-Lênin

• Cần nắm vững 3 điều kiện và tiền đề hình thành chủ nghĩa Mác :

+ Điều kiện kinh tế-xã hội

+ Tiền đề lý luận: triết học cổ điển Đức, kinh tế chính trị

cổ điển Anh, chủ nghĩa xã hội không tưởng

+ Tiền đề khoa học tự nhiên: quy luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng, thuyết tiến hóa, thuyết tế bào

• Đối tượng nghiên cứu của triết học thay đổi theo từng

giai đoạn lịch sử:

+ Thời cổ đại

+ Thời trung cổ

+ Thời phục hưng

+ Thời cận hiện đại

+ Thời hiện đại

• Giai đoạn hình thành và phát triển của chủ nghĩa Mác

• Giai đoạn bảo vệ và phát triển của chủ nghĩa Mác

• Chủ nghĩa Mác-Lênin và thực tiễn phong trào

• Làm bài tập trắc nghiệm từ câu 1-4

II Đối tượng, mục đích và yêu cầu về phương pháp học tập và nghiên cứu những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin

Chương 1: CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG

I Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy vật biện chứng

• Hiểu được: Vấn đề cơ bản của triết học và hai mặt của nó

• Các khái niệm cần nắm vững:

+ Chủ nghĩa duy vật: chủ nghĩa duy vật chất phác, chủ nghĩa duy vật siêu hình và chủ nghĩa duy vật biện chứng

+ Chủ nghĩa duy tâm: chủ nghĩa duy tâm chủ quan và chủ nghĩa duy tâm khách quan

• Đọc TLHT

+ Nghiên cứu câu hỏi tự luận câu 1

+ Làm bài tập trắc nghiệm từ câu 5 và 6

II Quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng về vật chất, ý thức và mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

1 Vật chất

• Cần nhận biết các hạn chế của CNDV trước Mác về vật chất

• Cần nắm vững:

+ Định nghĩa vật chất của Lênin

+ Phương thức tồn tại của vật chất là vận động (định nghĩa và 5 hình thức vận động cơ bản: vận động cơ học, vận động lý học, vận động hóa học, vận động sinh học và vận động xã hội)

+ Hình thức tồn tại của vật chất là thời gian (định nghĩa

và tính chất)

+ Tính thống nhất vật chất của thế giới

• Đọc TLHT

+ Nghiên cứu câu hỏi tự luận câu 2 và câu 3

+ Làm bài tập trắc nghiệm từ câu 7 và 8

+ Vai trò của ý thức đối với vật chất (mặt tích cực, mặt tiêu cực)

+ Ý nghĩa phương pháp luận: trong hoạt động nhận thức

và thực tiễn, phải xuất phát từ thực tế khách quan, tôn trọng khách quan và phát huy tính năng động chủ quan

• Đọc TLHT

+ Nghiên cứu câu hỏi tự luận câu 6

+ Làm bài tập trắc nghiệm câu 11

Chương 2: PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT

I Phép biện chứng và phép biện chứng duy vật

• Các khái niệm cần nắm vững:

+ Biện chứng, biện chứng khách quan, biện chứng chủ quan

+ Phép biện chứng và Phép siêu hình

+ Ba hình thức cơ bản của phép biện chứng: Phép biện chứng chất phác thời cổ đại, Phép biện chứng duy tâm

cổ điển Đức và Phép biện chứng duy vật

+ Phép biện chứng duy vật

• Đọc TLHT

+ Làm bài tập trắc nghiệm câu 12

II Các nguyên lý cơ bản của phép biện chứng duy vật

1 Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến

Nội dung cần nắm vững:

• Các khái niệm: Liên hệ và Liên hệ phổ biến

• Ba tính chất: tính khách quan, tính phổ biến, tính đa dạng phong phú

• Quan điểm toàn diện và quan điểm lịch sử-cụ thể

• Nghiên cứu câu hỏi tự luận câu 7 Làm bài tập trắc

nghiệm câu 13

2 Nguyên lý về sự phát triển

Nội dung cần nắm vững:

• Khái niệm: phát triển

• Ba tính chất: tính khách quan, tính phổ biến, tính đa dạng

phong phú

• Quan điểm phát triển

• Nghiên cứu câu hỏi tự luận câu 8 Làm bài tập trắc

nghiệm từ câu 14

III Các cặp phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vật

1 Cái riêng – Cái chung

Nội dung cần nắm vững:

• Khái niệm: cái riêng, cái chung

• Mối quan hệ biện chứng giữa cái riêng và cái chung

• Ý nghĩa phương pháp luận

• Nghiên cứu câu hỏi tự luận câu 9 Làm bài tập trắc

nghiệm câu 15

2 Nguyên nhân – Kết quả

Nội dung cần nắm vững:

• Khái niệm: nguyên nhân, kết quả

• Mối quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả

• Ý nghĩa phương pháp luận

• Nghiên cứu câu hỏi tự luận câu 10 Làm bài tập trắc

nghiệm câu 16

3 Tất nhiên – Ngẫu nhiên

Nội dung cần nắm vững:

• Khái niệm: tất nhiên, ngẫu nhiên

• Mối quan hệ biện chứng giữa tất nhiên và ngẫu nhiên

• Ý nghĩa phương pháp luận

• Nghiên cứu câu hỏi tự luận câu 12 Làm bài tập trắc

nghiệm từ câu 21

4 Nội dung – Hình thức

Nội dung cần nắm vững:

• Khái niệm: nội dung, hình thức

• Mối quan hệ biện chứng giữa nội dung và hình thức

• Ý nghĩa phương pháp luận

• Nghiên cứu câu hỏi tự luận câu 11 Làm bài tập trắc

nghiệm câu 17 và 18

5 Bản chất – Hiện tượng

Nội dung cần nắm vững:

• Khái niệm: bản chất, hiện tượng

• Mối quan hệ biện chứng giữa bản chất và hiện tượng

• Ý nghĩa phương pháp luận

• Nghiên cứu câu hỏi tự luận câu 14 Làm bài tập trắc

nghiệm câu 21

6 Khả năng – Hiện thực

Nội dung cần nắm vững:

• Khái niệm: khả năng, hiện thực

• Mối quan hệ biện chứng giữa khả năng và hiện thực

• Ý nghĩa phương pháp luận

• Làm bài tập trắc nghiệm câu 19 và 20

III Các qui luật cơ bản của phép biện chứng duy vật

1 Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập

Nội dung cần nắm vững:

• Khái niệm: mâu thuẫn

• Mâu thuẫn có tính khách quan, tính phổ biến, tính đa

dạng phong phú

• Khái niệm: thống nhất của các mặt đối lập và đấu tranh của các mặt đối lập

• Ý nghĩa phương pháp luận

• Nghiên cứu câu hỏi tự luận câu 16 Làm bài tập trắc nghiệm câu 24 và 25

2 Quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại

Nội dung cần nắm vững:

• Khái niệm: lượng, chất, độ, điểm nút, bước nhảy

• Quan hệ biện chứng giữa lượng và chất

• Ý nghĩa phương pháp luận

• Nghiên cứu câu hỏi tự luận câu 15 Làm bài tập trắc

nghiệm từ câu 22-24

3 Quy luật phủ định của phủ định Nội dung cần nắm vững:

• Khái niệm: phủ định, phủ định biện chứng, phủ định của

phủ định

• Phủ định của phủ định là gì?

• Ý nghĩa phương pháp luận

• Nghiên cứu câu hỏi tự luận câu 17 Làm bài tập trắc

nghiệm từ câu 26

III Lý luận nhận thức duy vật biện chứng

• Các khái niệm cần nắm: thực tiễn, nhận thức, cảm giác, tri giác, biểu tượng, khái niệm, phán đoán, suy lý, chân lý

• Nhận biết được vai trò của thực tiễn đối với chân lý

• Hiểu được con đường biện chứng của sự nhận thức là “từ

trực quan sinh động => tư duy trừu tượng => thực tiễn”

• Nghiên cứu câu hỏi tự luận câu 18 và câu 19 Làm bài tập

trắc nghiệm từ câu 17-29

Chương 3: CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ

I Vai trò của SXVC và quy luật QHSX phù hợp với trình độ phát triển của LLSX

• Cần nắm vững:

+ Các khái niệm: sản xuất vật chất, phương thức sản xuất, LLSX, QHSX, người lao động, đối tượng lao động, công cụ lao động, phương tiện lao động

+ Trình độ của LLSX quyết định QHSX như thế nào? + Vai trò tác động trở lại của QHSX đối với LLSX

• Đọc TLHT:

+ Nghiên cứu câu hỏi tự luận câu 20

+ Làm bài tập trắc nghiệm từ câu 85 và 92

II Mối quan hệ biện chứng của CSHT và KTTT

• Cần nắm vững:

+ Các khái niệm: CSHT và KTTT

+ Vai trò quyết định của CSHT đối với KTTT

+ Vai trò tác động trở lại của KTTT đối với CSHT

• Đọc TLHT:

+ Nghiên cứu câu hỏi tự luận câu 21

+ Làm bài tập trắc nghiệm câu 36

III TTXH quyết định YTXH và tính độc lập tương đối của YTXH

• Cần nắm vững:

+ Các khái niệm: TTXH, YTXH

+ Vai trò quyết định của TTXH đối với YTXH

+ Tính độc lập tương đối của YTXH

• Đọc TLHT

+ Nghiên cứu câu hỏi tự luận câu 22

+ Làm bài tập trắc nghiệm câu 34

IV Hình thái kinh tế xã hội và quá trình tự nhiên của sự phát triển các hình thái kinh tế-xã hội

• Cần nắm vững:

+ Khái niệm cấu trúc HTKT-XH

+ Tính lịch sử-tự nhiên của quá trình phát triển các HTKT-XH được thể hiện ở nội dung nào?

+ Giá trị khoa học của lý luận HTKT-XH được thể hiện như thế nào?

• Đọc TLHT

+ Nghiên cứu câu hỏi tự luận câu 23

+ Làm bài tập trắc nghiệm câu 35

V Vai trò của đấu tranh giai cấp và cách mạng xã hội đối với sự vận động và phát triển của xã hội có đối kháng giai cấp

+ Nghiên cứu câu hỏi tự luận câu 24 và 25

+ Làm bài tập trắc nghiệm câu 37

VI Quan điểm của chủ nghĩa duy vật lịch sử về con người và vai trò sáng tạo lịch sử của quần chúng nhân dân

• Cần nắm vững:

+ Khái niệm và bản chất của con người

+ Khái niệm và vai trò sáng tạo của quần chúng nhân dân

• Đọc TLHT

+ Nghiên cứu câu hỏi tự luận câu 26 và câu 27

+ Làm bài tập trắc nghiệm câu 38 và 39

Phần 3

HƯỚNG DẪN LÀM BÀI KIỂM TRA

a Hình thức kiểm tra và kết cấu đề:

Đề thi cuối kỳ bao gồm 40 câu trắc nghiệm (10 điểm) được phân phối như sau”

o Chương mở đầu: 5 câu

o Chương 1: 10 câu

o Chương 2: 15 câu

o Chương 3: 10 câu

b Hướng dẫn cách làm bài phần trắc nghiệm

• Chọn câu trả lời đúng nhất và điền vào bảng trả lời Có thể đánh trước trên đề và điền vào sau, nhưng phải dành thời gian cho việc này vì KHÔNG ĐÁNH VÀO BẢNG SẼ KHÔNG ĐƯỢC TÍNH ĐIỂM

• Chọn câu dễ làm trước

1 Điều nào sau đây không phải là tiền đề khoa học tự nhiên của sự ra đời chủ nghĩa Mác - Lênin?

a Định luật bảo toàn và chuyển hoá năng lượng

b Thuyết tiến hoá của Đácuyn

c Thuyết nguyên tử

d Học thuyết tế bào

Đáp án : c

2 Triết học Mác - Lênin là gì?

a Khoa học của mọi khoa học

b Hệ thống tri thức lý luận chung nhất về thế giới, về vị trí, vai trò của con người trong thế giới

c Khoa học nghiên cứu những quy luật chung nhất của tự nhiên

d Khoa học nghiên cứu về con người và sự nghiệp giải phóng con người ra khỏi mọi sự áp bức bất công

Đáp án : b

3 Triết học Mác - Lênin ra đời trong điều kiện kinh tế – xã hội nào?

a Phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa đã trở thành phương thức sản xuất thống trị

b Phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa mới xuất hiện

c Chủ nghĩa tư bản đã trở thành chủ nghĩa đế quốc

d Các phương án trả lời trên đều đúng

6 Trong định nghĩa về vật chất của V.I.Lênin, đặc tính nào của mọi dạng vật chất là quan trọng nhất để phân biệt nó với

ý thức?

a Tính thực tại khách quan độc lập với ý thức của con người

b Tính luôn vận động và biến đổi

c Tính có khối lượng và quảng tính

d Các phương án trả lời trên đều đúng

Đáp án : a

7 Trường phái triết học nào coi, vật chất là tổng hợp những cảm giác?

a Trường phái duy tâm khách quan

b Trường phái duy tâm chủ quan

c Trường phái duy vật siêu hình

d Trường phái duy vật biện chứng

8 Bổ sung để được một câu đúng theo quan điểm duy vật biện chứng: “Phản ánh là thuộc tính .”

a đặc biệt của các dạng vật chất hữu cơ

b phổ biến của mọi dạng vật chất

c riêng của các dạng vật chất vô cơ

d duy nhất của não người

Đáp án : b

9 Yếu tố nào trong kết cấu của ý thức là cơ bản và cốt lõi nhất?

a Niềm tin, ý chí b Tình cảm

c Tri thức d Lý trí

10 Trong mối quan hệ giữa vật chất và ý thức, ý thức có vai trò gì?

a Tác động đến vật chất thông qua hoạt động thực tiễn của con người

a Phải biết phát hiện ra mâu thuẫn để giải quyết kịp thời

b Phải dựa trên quan điểm phát triển để hiểu được sự vật vận động như thế nào trong hiện thực

c Phải xuất phát từ hiện thực vật chất và biết phát huy tính năng động, sáng tạo của ý thức

d Phải dựa trên quan điểm toàn diện để xây dựng kế hoạch đúng và hành động kiên quyết

Đáp án : c

12 Nguồn gốc tự nhiên của ý thức là gì?

a Bộ óc người cùng với thế giới bên ngoài tác động lên bộ óc người

b Bộ óc với tính cách là một dạng vật chất có cấu trúc phức tạp, tổ chức tinh vi cùng với các hoạt động sinh lý của hệ thần kinh

c Bộ óc và sự phản ánh hiện thực khách quan của con người

d Bộ óc với tính cách là một dạng vật chất có cấu trúc phức tạp,

tổ chức tinh vi và năng lực phản ánh của thế giới vật chất Đáp án : a