60
U
BS CkII Tr n Quang Th ng Khoa N i Th n kinh
Nh u là tri u ch ng g p trong r t nhi u lo i b i là
2 Phân lo i:
Theo phân lo i c a IHS có hai nhóm b nh nh u
Nh u nguyên phát
Nh u Migraine
Nh
Nh u t ng c m (Cluster headache)
Nh u th phát
Là m t tri u ch ng c a m t b nh lý n i s hay toàn th
3 Tiêu chu n ch
3.1 u nguyên phát :
Tiêu chu n ch a International Headache Society
Th i gian
30 phút t i 7 ngày
(có ít nh c tính)
nh t i trung bình
ng
Tri u ch ng kèm theo (ph i có t t c )
Không nôn ói
Ch có m t trong các tri u ch ng: bu n nôn, s ánh sáng, s ti ng
n lâm sàng không phát hi n b nh lý khác
Tiêu chu n ch a International Headache Society
Th i gian
Kéo dài t 4 - 72 gi n u tr
ít nh c tính)
t bên
p m ch trung bình t i n ng
ng Tri u ch ng kèm theo (ít nh t 1 tri u ch ng)
Bu n nôn, ói
S ánh sáng, s ti ng
n lâm sàng không phát hi n b nh lý khác
c tính c a aura ( ít nh c tính )
M t hay nhi u tri u ch ng ch ng t có r i lo n c c b t i bán c u hay thân não, xu t hi n và bi n m t hoàn toàn
Trang 2Có ít nh t 1 tri u ch ng aura xu t hi n trên 4 phút ho c nhi u tri u
ch ng xu t hi n l t
Không có aura kéo dài > 60 phút
Nh u xu t hi n trong vòng 60 phút sau khi có aura
n lâm sàng không phát hi n b nh lý khác
Th i gian
i 180 phút n u tr
d i m t bên h c m t, trên h c m
Tri u ch ng kèm theo (có ít nh t 1 tri u ch ng,
Xung huy t k t m c m t, ch c m t
Phù mi m t
H i ch ng Horner
T n s : 1 t i ngày
3.2 u th phát
Xu t huy t trong s
Viêm màng não/viêm não
B nh não do cao huy t áp
Nh i máu não
Thi u oxy, , ng c CO
ng m
c n i s gi u
Nh u sau ch
Viêm xoang
Nh u sau ch c dò d ch não t y
Nh u do thu c
Nh u sau ho ng g ng s c
4 Xét nghi m c n lâm sàng
ng h p nh u không c n làm các xét nghi m c n lâm sàng
N u th c hi n CT scan cho m ng h p nh u thì phát hi n b t
ng h p Các xét nghi m c n lâm sàng:
Hình nh h c
Xét nghi m t ng quát
EEG
D ch não t y
Trang 362
5 u tr Migraine:
T ng quát
Y u t thu n l i: Có 5 y u t thu n l i chính c a nh u migraine
ng
Tr m c m, lo âu
Chu k kinh nguy t
Mãn kinh
Y u t kh i phát: M t s b nh nhân ghi nh n có y u t kh
i thói quen trong sinh ho t (gi c ng , du l ch)
ng th l c quá s c Chu k kinh nguy t
B nh nhân nên tránh y u t kh i phát n u có th
u tr c p tính: c
u
ngay l u
a ph c 1)
c 2 - 3)
d c 4 - 5)
Ch chuy c k ti p sau khi th t b i m c trong ít nh t 3
l n liên ti p
c 1: gi ng nôn d ng u ng
Aspirine (600 - 900mg), Paracetamol (1000mg), Ibuprofen (400 - 600mg), Naproxen (750 - 825mg) Các thu i h p thu c ch ng nôn
Metoclopramide (10mg) hay Domperidone (10mg)
Ph i h p gi ng nôn cho hi u qu
Ch ng ch nh
Aspirine cho tr i 16 tu i Metoclopramide cho tr nh
c 2: gi ng nôn qua tr c tràng
T c Diclofenac (100mg) và t c Domperidone (30mg)
Ch ng ch nh
Loét d dày, b i tràng
Tiêu ch y
B nh nhân không ch p nh n dùng thuu c
Trang 4c 3: Nhóm Triptans
Có nhi u lo i thu ng v i thu i tùy b nh nhân Không hi u qu khi u ng lúc m i có aura, ch u
Có th ph i h p Metoclopramide hay Domperidone
u có th tái phát sau 24 gi
Ch ng ch nh
t áp
B nh m ch vành, ng m ch
Tr i 12 tu i
Các thu c thu c nhóm Triptans
Rizatriptan (10mg)
Naratriptan (2.5mg)
Almotriptan (12.5mg)
Eletriptan (20mg)
Fovratriptan (2.5mg)
c 4: ph i h p
Ph i h c 1 và 3:
Sumatriptan 50mg+Naproxen 500mg hi u qu t thu c
N u không hi u qu : Ph i h c 2 và 3
c 5
Diclofenac (75mg IM) và
Chlorpromazine (25 - 50mg IM) hay
Metoclopramide (10mg IM/IV)
S d ng thu c thu c 1 và 2 v i li u t
Có th cho l i nhóm Triptan sau t i thi u 2 gi
trong l n tái phát th nh t và th hai
N
c khuy n cáo s d ng thay vì dùng nhóm Triptan
u tr mãn tính: ch nh ng
c
Các thu c c ng ch nh, không hi u qu , không dung n p hay có tình tr ng l m d ng thu c
i tu n
M t s th c bi t
Ý mu n c a b nh nhân
u tr ng i ph i h p v u tr c p tính
Trang 564
5.2.1 Tiêu chu n ch n thu c
Thu c phòng ng a migraine có nhi u lo t s thu c ch dùng theo kinh nghi m hay các nghiên c u ít tin c y
Các thu c phòng ng c ch n là các thu
giá d a vào các ch tiêu:
B ng ch ng v hi u qu thu c
ng c a thu c v i các b ng kèm theo b nh migraine
Thu c có dung n p t t, d tuân th u tr (s l n u ng ít)
Các Guidelines có th có s khác bi
5.2.2 M c tiêu
Gi m t n su t, và th i gian c u migraine
C i thi n s ng c u migraine v i các thu u tr
c p tính
C i thi n ho ng h ng ngày c a b nh nhân và gi m m t
5.2.3 Nguyên t c
Kh u v i li u th p và u ch m
Ph th i gian (2 - 3 tháng) v i li ng thích h p
N u hi u qu s dùng t 4 - 6 tháng
u tr : Theo dõi qua nh
5.2.4 Ch n thu c v i các b nh kèm theo
Ch n thu c có tác d ng trên c hai b nh
Không dùng lo i thu u tr migraine có ch ng ch nh v i b nh kèm theo
Không dùng thu u tr b nh kèm theo có tác d ng làm n ng b nh migraine
c
Ph n trong th i k sinh s n
Ch n thu u tr c b nh lý kèm theo
t ng c: c ch
Tr m c m: ch ng tr m c m ba vòng
m: Valproic acid, Topiramate : Topiramate
Các thu c có ch ng ch nh do b nh lý kèm theo
c ch trên b nh nhân tr m c m, suy n, huy t áp th p
Valproic acid trên b
Flunarizine trên b nh nhân tr m c m, b nh Parkinson
5.2.5 Thu c ch n l a
Hàng th nh t
c ch : Propranolol
c ch Calci: Flunarizine
Trang 6Thu c ch ng kinh:
Valproic acid: ch ng c v hi u qu d ng nhi u Topiramate: ch ng c v hi u qu r t t ng Hàng th nhì
Ch ng tr m c m 3 vòng: Amitriptyline
S d ng cho b nh nhân có các b nh kèm theo
u lo
R i lo n gi c ng
Tr m c m Kháng viêm không corticoid: Naproxen
Hàng th ba
Gabapentine
Fluoxetine
Aspirine
Pizotifen
Riboflavin
Methylsergide
Verapamil
Clonidine
Botulinum toxin: không có b ng ch ng hi u qu
6 K t lu n
u tr c u qu , tránh l m d ng thu c
Ch n l a thu c ng p v i b nh nhân
u tr th i gian
Chú ý b nh lý kèm theo
n tham kh o
Nh u là tri u ch ng r ng g p trong th c hành lâm sàng
B nh s , lâm sàng và c n lâm sàng giúp ch ng h p
nh u th phát
i v i nh u nguyên phát ch a vào b nh s ,