Nuôi cá rô đống sinh sản nhân tạo

Thế nhưng, nhiều thí nghiệm cho thấy với cá rô đồng sinh sản n hân tạo, nếu được nuôi trong môi trường thích hợp, được cho ăn no đủ thì chúng tỏ ra an phận, chịu ở yên trong ao hồ, dù tr

VIỆN ĐH NHA TRANG

Thưa quý vị,

Cách đây khoảng bốn năm mươi năm, nếu chúng tôi nhớ không ỉầm thì nhiều tỉnh thành ở Nam bộ, trong đó các vùng ngoại ô quanh Sài Gòn

đã rộ lên phong trào nuôi cá đồng nói chung, cá RÔ ĐồNG nói riêng

Thời ấy, chúng tôi cũng có viết nhiều bài phóng

sự đề cập đến việc nuôi cá chép, cá lóc, trê, lươn Thấy số người đào hồ, xây bể nuôi cũng nhiều, nhưng, phong trào nuôi cá đồng này chỉ rộ lên khoảng năm bảy năm rồi lắng xuống dần Lẽ dễ hiểu là vào thời đó cá đồng nói chung không đến nỗi quá khan hiếm vì trữ lượng đồi dào của cá đồng ngoài thiên nhiên vẫn còn khá nhiều

Nhưng, càng về sau này, nông dân có thói quen

sử dụng thuốc bảo vệ thực vật ngày càng nhiều nên

đã vô tình hủy diệt dần các loài tôm cá đồng sống trong khắp đồng ruộng, từ cá con đến cả cá lớn.

Đó là nguyên nhân chính khiến nguồn cá đồng trong thiên nhiên trở nên hiếm dần Lúc đầu, tuy số cung vẫn đáp ứng đủ số cầu, nhung không tránh được giá cả cá táng dần lên Nay giá này mai đã tăng lên giá khác

Có điều phải nhìn nhận, đa số dân mình lại thích ăn cá đồng hơn cá biển, cho rằng th ịt cá đồng thơm ngon lại có tính lành, người ốm đau và phụ nữ

ở cữ cũng ăn được Trong khi cá biển dù buổi chợ nào cũng ê hề và bán với giá rẻ nhưng cũng lắm người chê Vì vậy, phong trào nuôi cá đồng mới có

cơ hội tốt để ph át triển mạnh Đến nỗi, thời đó đi đâu cũng nghe người ta tựu nhau rủ rê bàn tán đến chuyện nuôi cá đồng với vẻ say sưa Người này nuôi ếch, lươn, rô phi; người kia chọn nuôi các loài lóc,

rô, chép

Người nào đất đai rộng rãi thì đào ao cái dọc cái ngang Người nào đất đai chật hẹp cũng cô xây cái hồ xi m ăng ở một góc sân rồi thả vào đó năm ba cây chuối để nuôi chục kí lươn giống

Được biết, thời đó số người nuôi cá rô đồng vẫn đông hơn hẳn Họ cũng biết giống cá này chậm lớn, sinh sôi nảy nở không bằng rô phi, nhưng nó

4

khá dễ nuôi và luôn bán được giá cao, lại ít khi bị ể chợ Vì vậy, nuôi cá rô đồng đã đem lại nguồn lợi khá lớn nên ai cũng thích nuôi.

Cá rô đồng thuộc loài ANABAS TESTƯDINEƯS BLOCH, là loài cá thích nghi tốt với khí hậu nhiệt đới, sống ở vùng nước ngọt, và phân bố ở rất nhiều nơi trên thế giới

Chúng có mặt ở châu Phi, ở Ấn Độ, các quần đảo nằm giữa Án Độ và châu úc, và nhiều nước kề cận nước ta như Campuchia, Lào, Thái Lan, miền Nam Trung Quốc, Philippine, Myanma

Riêng tại nước ta, cá rô đồng sống quanh năm trong các ruộng đồng, ao hồ, bàu đìa, mương rạch từ Nam chí Bắc, đâu đâu cũng có Nhưng, mùa cá rô đồng ‘rộ’ nhất là sau mùa mưa vài tháng, vì đó là mùa sinh sản của chúng

Mùa mưa ở nước ta là mùa sinh sản của các

loài cá đồng Đến mùa này dưới ruộng đồng nào cá

con các loài cũng nhiều vô kể Nhưng, chắc không

có giống cá nào đẻ sai bằng cá rô đồng(?) Đến mùa sinh sản, bụng mỗi con cá rô mẹ chứa từ năm bảy ngàn đến ba bốn chục ngàn cái trứng! Vì vậy,

vào mùa này trước đây ghé các chợ lớn nhỏ ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long thế nào ta cũng

bắt gặp những cái thúng to đầy ắp toàn là cá rô

h ạ t bưởi Đây là cá rô con m ình nhỏ bằng cái móng tay, các bà nội trợ thích mua về bắc chảo mỡ chiên

xù để cuốn bánh trán g rau sống, chấm với nước mắm chanh tỏi ớt, ăn giòn ngon tuyệt!

Cá rô đồng tuy không được lớn con (lớn n h ất cũng 5 con/kg) nhưng chúng có sức mạnh, sống khỏe

Nó có khả năng đặc biệt sống ở trên cạn đến năm sáu ngày mà không chết, miễn là môi trường sông lúc nào cũng ẩm ướt là dược

Cá rô đồng có khả năng kỳ diệu này là nhờ chúng có cơ quan hô hấp phụ trên mang, giúp thở được khí trời

Ngay trong mùa nắng hạn, khắp ruộng đồng khô cằn nứt nẻ, cá rô đồng theo bản năng sinh tồn cũng biết chui xuống lớp đất ẩm bên dưới nằm im

m ột chỗ mà sống để chờ mùa mưa tới Và khi mưa xuông, ruộng đồng đầy nước chúng lại chui lên

Cá rô đồng tuy nhỏ con nhưng được đánh giá

là loài cá dữ Chúng thích ăn những động vật nhỏ trong môi trường sống của chúng như tôm tép, cá con các loại, nhờ vào hai hàm răng sắc bén

Cá rô đồng cũng là loài ăn tạp Thức ăn của chúng có nguồn gốc động vật lẫn thực vật, nhưng đối với thức ăn động vật chúng có vẻ thích khẩu hơn

v ề thức ăn có nguồn gốc thực vật thì cá rô đồng ăn được rong rêu, bèo tấm, rễ cỏ nước, rễ lục bình, hột cỏ, mày bông lúa

Về thức ăn có nguồn gốc động vật thì chúng

ăn tôm tép, cá con, các phiêu sinh vật và động vật không xương sống, các loại côn trùng như cào cào, cháu chấu, mùn bã hữu cơ

Do có biệt tài sông được dài ngày trong môi trường sống khắc nghiệt và biết ăn tạp nên giống

cá này rấ t dễ nuôi

Thức ăn dùng nuôi cá rô đồng cũng dễ kiếm

và rẻ tiền Chúng ăn được cám công nghiệp và các loại thức ăn chế biến khác Nói chung là các phụ phẩm nông nghiệp, và các phế phẩm của các nhà máy chế biến thủy sản ta có thể tận dụng để làm thức ăn nuôi cá rô đồng được

Tuy cá rô đồng sinh trưởng chậm so với nhiều loài cá khác, nhung trung bình nuôi đến sáu bảy tháng đã chó ta thu hoạch

Trước đây, giới nuôi cá rô đồng chỉ cho sinh sản tự nhiên, nhưng, ngày nay thì nhiều người đã nắm vững được kỹ thuật cho cá sinh sản nhân tạo

Từ việc chích thuốc kích dục cho cá cha lẫn cá

mẹ đến việc ấp trứng và nuôi cá bột, kết quả cá con

có tỷ lệ sông cao

Được biết, hiện nay tại nhiều tỉnh thuộc đồng bằng sông Cửu Long và miền Đông Nam bộ đã và đang ph át triển m ạnh nghề nuôi cá rô đồng, và gặt hái được th àn h công như ý Đó là chuyện đáng mừng

VIỆT CHƯƠNG Nghệ nhân TÁM PHỚI - NÂM QUAN

TẬP TÍNH CÁ Rũ ĐÔNG

& * *

tính riêng, không loài nào giống với loài nào Vì vậy, muốn nuôi chúng được thành công như ý, không cách gì tốt hơn là phải cố tìm hiểu một cách thấu đáo về tập tính của chúng Ai lơ là điều này coi như người ấy phải nếm mùi th ất bại

Với giông vật sống hoang dã, bắt về nuôi mà chúng sống được đã là việc khó Còn thuần hóa chúng, ép chúng sinh sản được trong môi trường nuôi nhốt, nhất là cho sinh sản nhân tạo lại là việc

Nuôi cá rô đồng muốn được thành công ta cũng phải tìm hiểu rõ tập tính của chúng Nói chung, tập tính của cá rô đồng cũng có nhiều điểm gần giông với cá lóc(1).

M ôi trường sốn g

Cá rô đồng là loài cá nước ngọt chịu được phèn nhẹ, có khả năng thích nghi với môi trường sống

rấ t tốt

Người ta gặp chúng sống ở ruộng cạn lẫn ruộng

sâu, sống trong mương lạch và cả bàu đìa rộng lớn,

b ất kể các mùa nóng lạnh ra sao

Vào mùa mưa, ruộng đồng no nước, cá rô đồng thích ẩn m ình dưới những bè cỏ nước, rong đuôi chó, đám rau muống hay lục bình để trán h nóng và tìm nơi yên tĩnh để sống

Còn trong những tháng nắng hạn, nếu không thoát khỏi những đám ruộng khô cằn nứt nẻ thì cá

rô đồng biết lủi chui xuống lớp sình lầy bên dưới sống một thời gian dài để chờ mùa mưa đến Nhờ vào thiên tính đó mà loài cá này không bị chết khô trên các thửa ruộng khô cằn

(1> Xin tim đọc sách PHƯƠNG PHÁP NUÔI CÁ LÓC của tác giả Việt Chương do nhà sách Ván Lang tổng phất hành.

10

Trời còn phú cho cá rô đồng có khả năng sông được lâu trên cạn, nơi không có nước đến năm bảy ngày liền mà không bị chết khô, do có

cơ quan hô hấp phụ trên mang giúp chúng thở được khí trời, miễn là môi trường sống đó bảo đảm lúc nào cũng ẩm ướt Thế nhưng, cá rô đồng cũng có khả năng chịu lạnh khá giỏi, dưới 18 độ

c chúng mới bị chết cóng, v ề khả năng chịu lạnh

này, cá rô thua cá lóc

Di c h u y ể n được tr ê n c ạ n

Cá rô đồng do mạnh sức nên ngoài khả năng lao nhanh trong nước khi trốn chạy, chúng còn có biệt tài di chuyển được trên cạn từng quãng ngắn một cách lẹ làng và tài tình Cá rô đồng có khả năng

di chuyển được trên cạn nhờ vào bộ vảy cứng và vi

kỳ cứng chắc giương ra chống chỏi, nên nó mới có thể quẫy mình lóc đi trên cạn không khác gì cá lóc trườn mình trên đất

Nhờ có khả năng hô hấp bằng khí trời như ta

đã biết, nên dù có ở trên cạn lâu cá rô đồng cũng không dễ chết Nhờ đó mà muốn thoát khỏi nơi ruộng cạn xâm xấp nước để tìm đến sống ở các ruộng sâu, cá rô đồng liền lóc lên bờ và quẫy mình đi tới nơi chúng muốn đến

C ó t à i p h ó n g ca o

Cá rô đồng cũng có khả năng phóng m ình lên khỏi m ặt nước như cá lóc, cá chép, tấ t nhiên mức độ phóng cao của chúng không cao bằng cá lóc

Vì vậy, nuôi cá rô đồng trong ao hồ mà bờ bao thấp sẽ khó cầm giữ được chúng Thường thì lúc trời đang chuyển mưa, hoặc trong cơn mưa, cá rô đồng

mới phóng m ình lên cao cố vượt qua khỏi bờ ao để

mong thoát ra khỏi môi trường sống cũ mà tìm đến

chỗ ở mới có nhiều thức ăn hơn Khi vượt qua khỏi

bờ ao, rô đồng sẽ nương theo thế đất trơn trợt lóc mình di chuyển tới rấ t nhanh

T ậ p t ín h ă n u ố n g

Cá rô đồng lằ loài ăn tạp, ăn cả thức ăn có nguồn gốc thực vật và động vật, nhưng chúng ăn thức ăn động vật nhiều hơn Loài cá này rấ t háu

ăn, dạn mồi nên thường dễ bị dính câu Chúng ăn mồi từ sáng đến tối, cả ngày lẫn đêm Bằng chứng

là đi cắm câu ban đêm vẫn câu được cá đồng với số lượng nhiều

Chỉ trừ những lúc trời vần vũ chuyển mưa, hoặc trong cơn mưa, cá rô đống mới không chịu ra

án môi, vì lo tìm nơi an núp

Đ i ă n th e o b ầ y đ à n đ ô n g đ ú c

Cá rô đồng mỗi khi đi tìm mồi thường không

đi lẻ từng con, hoặc đôi ba con mà rồng rắn kéo nhau đi cả đàn hàng trăm con Trong đàn có một số con có nhiệm vụ dẫn đầu, và tấ t cả lục đục theo sau Chỉ cá rô lớn (cá rô mề) mới đi kiếm ăn lẻ tẻ, đàn một vài con, và khi gặp mồi cũng đớp bạo như những

cá rô khác

Thói quen kéo nhau đi ăn cả bầy đàn đông đúc hình thành từ lúc cá mới được một hai tuần tuổi (cá rô hạt bưởi) thân mình chỉ lởn bằng cái móng tay

Do cá rô đồng có tập tính đi àn cả bầy đàn nên

đi câu hay đặt lờ mà đón trúng bầy cá thì coi như ngày đó gặp may! Nhiều người thích vác cần đi câu

cá rô là vì vậy

Tìm ch ỗ đẻ th ậ t y ê n tĩn h

Mùa sinh sản của cá rô đồng cũng trụng với mùa sinh sản của các loài cá khác: đó là mùa mưa Khi mùa mưa đến chừng vài tháng thì cá đã bắt dầu đẻ trứng

Cá rô đồng thích chọn những vùng nước thật yên tĩnh, nơi có sẵn những bè rong cỏ hay bụi lúa

để làm nơi đẻ trứng Mỗi lứa, cá rô đẻ được từ ba

13

bốn ngàn đến ba bốn chục ngàn trứng, tùy vào cá

rô mẹ có th â n m ình nhỏ hay lớn

Được biết, trong khi đẻ trứng nếu có tiếng động

m ạnh xảy ra, hoặc có cá dữ khác đến quấy rối thì sẽ khiến cá mẹ sợ hãi m à ngưng đẻ

Thế nhưng, nhiều thí nghiệm cho thấy với cá

rô đồng sinh sản n hân tạo, nếu được nuôi trong môi trường thích hợp, được cho ăn no đủ thì chúng tỏ ra

an phận, chịu ở yên trong ao hồ, dù trời mưa cũng vậy, không lóc đi nơi khác như bản tính tự nhiên của dòng giống chúng Sự biến đổi tập tính đó của

cá rô đồng (sinh sản nhân tạo) không gặp được ở nhiều giống cá nuôi khác

T h u ộ c g iố n g c á d ữ

Cá rô đồng có hai hàm răng sắc bén và khỏe nên chúng dễ dàng săn bắt được những cá con,

những động vật không xương sống để ăn thịt Vì vậy chúng bị xem là loài cá dữ như cá lóc, cá trê Nhưng, mức độ “dữ” này có phần giới hạn.

Do lẽ đó, mỗi khi đào ao hồ đế' nuôi dưỡng cá bột, cá con nói chung, người ta lo tìm mọi each để trừ khử hết những loài cá dữ như lóc, trê trong đó

có cả cá rô đồng Một trong những cách trừ khử các loài cá dữ mà nhiều người áp dụng là tháo nước cạn

ao rồi phơi ao dưới nắng nhiều ngày

K h ôn g n u ô i g iữ co n

Sau khi đẻ xong ổ trứng, cá rô đồng không có tập tính sống quanh quẩn gần bên ổ trứng của nó để canh giữ như cách làm của các loài cá khác, như cá lóc chẳng hạn Mái đẻ xong, cá trống liền tiến tới rưới tinh lên ổ trứng là xong nhiệm vụ của nó

Đến khi bầy con chui ra khỏi vỏ trứng, cá rô

bố mẹ cũng không biết cách canh giữ con, không biết dẫn dắt bầy cá bột đi tìm mồi trong suốt thời gian mấy tuần đầu như cá lóc

Vì vậy, chúng ta không ngạc nhiên khi biết số trứng cá đẻ ra thì nhiều, nhưng số con trưởng thành còn lại đâu có được bao nhiêu!

Việc không biết nuôi giữ con của loài cá rô đồng ít thấy ở các loài cá khác

C h ỉ ă n m ồ i lơ lử n g tr o n g n ư ớ c

Tập tính của cá rô đồng là không lùng sục dưới đáy ao hồ để tìm thức ăn lắng sâu dưới đó, trừ trường hợp chúng bị đói lâu ngày Sở thích của chúng

là tìm thức ăn ở dạng lơ lửng trong nước như phiêu sinh vật chẳng hạn

Á n d ư ợ c th ứ c ă n c h ế b iế n

Nuôi trong ao hồ, cá rô đồng vẫn ăn được thức ăn chế biến gồm bột cá tạp, tôm tép, sò ốc, bột đậu n ành và phụ phế liệu của nhà máy chế biến gia súc

PHUŨNG PHÁP NUÔI CÁ RÔ ĐỒNG

cá mè vinh, rô phi hay cá trê vàng, đem lại kết quả hơn cả mong đợi Tất nhiên, mỗi cách nuôi đều có phương pháp khác nhau:

Cách nuôi cá rô đồng lâu đời trong ao hồ của người mình cũng giông như cách nuôi của nhiều nước chuyên về nông nghiệp láng giềng như Campuchia, Thái Lan, Philippine vẫn nuôi Đó là đào ao, đào hồ mà nuôi

Ao hồ nuôi cá phải chọn nơi gần các kênh rạch

để việc cung cấp cũng như thoát nước dễ dàng, tiện lợi

Trên ao hồ nuôi cá đều có thả bè rau muống,

bèo tấm hay lục bình để vừa tạo bóng râm cho cá núp, vừa Ịàm thức ăn cho cá

- Nếu là ao cũ thì cần phải cải tạo lại bằng cách tháo cạn hết nước rồi tu bổ lại bờ bao chung quanh cho chắc chắn Kế đó là dọn sạch cây cỏ mọc quanh mép ao, đắp vá lại những chỗ sạt lở, những lỗ mội và sửa sang lại các công bông cho chắc chắn

Việc làm kế tiếp là vét bùn đáy ao, sau đó rải một lớp vôi bột khắp m ặt ao (15 kí vôi trên 100 mét vuông mặt ao), rồi phơi ao khoảng muời ngày Sau

đó, bón phân chuồng trên lớp vôi rải trước đó với tỷ

lệ một m ét vuông một kí phân

Một ngày sau, ta cho nước vào ao ngâm chừng mười ngày rồi mới th ả cá vào nuôi:

- Nếu là ao mới thì phải chọn vùng đất thịt, chỉ

có phèn nhẹ lại gần đường nước tự nhiên như sông ngòi, kênh rạch, mương rãnh để tiện việc cấp thoát nước khi cần

Sở dĩ nên chọn vùng đ ất th ịt để đào ao nuôi

cá là vì đất th ịt ít sạt lở, nhờ đó m à cống bộng vững chắc, bờ bao chung quanh cũng lâu mới bị xói mòn

Ao hồ nuôi cá rô phải là nơi quang đãng, khoảng khoát, không bị tà n của cây cao chung quanh che bớt ánh nắng

Diện tích mỗi ao hồ có thể một vài trăm đến năm bảy trăm m ét vuông, tùy vào ý muốn của người nuôi, nhưng chiều sâu của mực nước ao phải trên một mét, không kể lớp bùn đáy vài ba mươi phân Chung quanh phải có bờ bao trên 0,5m

Phần đáy ao có thể san ra cho bằng phẳng, hoặc tạo độ nghiêng (độ dốc) khoảng 0,5 phần trăm

về phía cống bộng, như vậy mới bảo đảm cho việc

hễ cần tháo nước là nước cạn ngay

Dọc theo bờ phía trong ao hồ lớn nên đào mương với độ sâu khoảng 0,5m và chiều ngang mương khoảng 0,8m để tiện cho việc thu hoạch Vì khi tháo cạn nước ao thì tất cá sẽ tự dồn hết xuống mương để

ta dễ lưới bắt và bắt được hết

Ao mới đào không thể thả cá vào nuôi ngay được, mà phải thực hiện cho xong những việc cần làm sau đây:

Cho nước vào ngâm ao suốt một tuần Sau đó, tháo cạn hết nước đó ra rồi cho nước mới vào ngâm lại Việc này phải làm đi làm lại ba bốn lần, mục đích là để xả hết phèn

Sau đó, phơi đáy ao khoảng mười ngày, rồi bón lót vài chục kí phân chuồng trên 100 mét vuông ao

Sau vài ba ngày, cho nước vào độ nửa ao để ngâm thêm một tuần Kế đó, cho nước vào ngập ao và ngâm ao thêm một tuần nữa để cho nước bớt độc rồi mới thả cá rô đồng vào nuôi

Xin được lưư ý quí vị, cá rô đồng tuy là loài cá

dữ, nhưng ao nuôi chúng cũng nên ngăn ngừa các loại cá dữ khác như cá lóc, cá trê xâm nhập vào Muốn làm được điều này chỉ có cách dùng lưới muỗi, lưới ni lông mắt nhỏ xếp lại đôi ba lớp rồi bịt kín các

miệng cống bộng lại mỗi khi xả nước hoặc cấp nước vào ao.

Ngoài ra, dù bờ bao quanh ao hồ cá có đủ cao

đi nữa, cũng không ngăn cản được cá rô đồng từ trong ao đào thoát ra ngoài và cá lóc từ ngoài phóng vào, rắn từ ngoài bò vào để ăn cá nuôi Vì vậy, cách tốt n h ất là bên trên bờ bao cần phải giăng lưới ngăn chặn, với chiều cao chừng một mét mới tốt

ở những vùng ven sông rạch nguồn nước không

bị ô nhiễm, ta có thể quây đăng một vùng rộng hẹp bao nhiêu tùy ý, từ năm bảy chục đến vài ba trăm

m ét vuông, miễn sao nơi đó có mức nước cao trung bình trên một m ét vuông là có thể nuôi cá rô đồng được

Trong đăng nên thả chà để cá nuôi có nơi trú

ẩn và trán h được ánh nắng trực xạ Nuôi theo cách này đã lợi đất lại khỏi tốn công sức đào ao, mà chi phí thức ăn cho cá cũng không tốn kém nhiều như cách nuôi trong ao hồ

Đồng bằng sông Cửu Long có nhiều sông rạch chằng chịt nên nhiều tỉnh đã nuôi cá rô đồng và nhiểu loại cá nước ngọt khác theo cách nuôi trong đăng này, và kết quả rấ t tốt

c NUỒILỒNG

Nuôi lồng là cách nuôi nhốt cá rô trong lồng, trong môi trường nước chảy ở các sông suối, ở các hồ, đập chứa nước nhân tạo, các hồ tự nhiên, các kênh mương thủy lợi miễn là những nơi ấy có môi trường nước trong sạch, không ô nhiễm bởi các hóa chất độc hại

Nuôi cá bằng lọng thì phải đóng lồng mà nuôi Việc này tuy có tôn kém nhưng mang lại cho người nuôi nhiều điều lợi lớn như:

Sử dụng mặt nước sông suối kênh rạch nuôi cá

mà khỏi tốn đất và tốn công đào

Nuôi được với m ật độ dày mà cá lại mau lớn.Giảm được một phần chi phí thức ăn, do cá tựtìm được thức ăn trong môi trường sống của nó.Nuôi cá rô đồng bằng lồng cũng giông như cách nuôi các loài cá thịt khác bằng lồng đã và đang được áp dụng tại nhiều nước trên thế giới như Cam puchia, M alaysia, T h ái Lan, Indonesia, Philippine, Trung Quốc, Nhật Bản, Ân Độ, và nhiều nước ở châu Phi, châu Âu, châu Mỹ diễn ra hàng trăm năm nay

Tại nước ta, không những chỉ ồ nhiều tỉnh thành

thuộc vùng đồng bằng sông Cửu Long nuôi cá lồng,

mà được biết một số nơi ở miền Bắc cũng đã và

đang nuôi cá th ịt theo cách này

Về cách đóng lồng nuôi cá thì có nhiều kiểu như: hình khối vuông, khối chữ nhật, khối hình trụ hay khối lục giác, b át giác Đóng với kiểu lồng ra sao là tùy thuộc vào ý thích và cũng còn tùy vào sự tính toán của chủ nuôi

Ngay việc lồng nuôi cá có kích cỡ lớn nhỏ ra sao cũng không đồng nhất và còn tùy thuộc vào số lượng cá th ả vào nuôi của mỗi chủ nuôi nhiều hay ít,

và n h ất là còn phải tùy thuộc vào vùng nước để đặt lồng rộng hẹp và sâu cạn ra sao nữa

Chẳng hạn, ở vùng nước rộng bao la của con sông lớn th ì phù hợp với kiểu lồng có kích thước lớn Còn vùng nước vừa hẹp vừa nông thì chỉ thích hợp với lồng có kích thước nhỏ hoặc vừa phải mà thôi

Về vật liệu dùng đóng lồng để nuôi cá nói chung,

và cá rô đồng nói riêng tại nước ta, nhiều nơi thường dùng tre nứa, tầm vông, lồ ô, gỗ, sắt, lưới ni lông Các loại tre, nứa, tầm vông nói chung nếu chọn những cây th ậ t già, rồi đem ngâm dưới đáy ao hồ, đầm lầy chừng ba bốn tháng sẽ dùng được rấ t bền, trán h được mối mọt, xuống nước lâu mục, nhiều khi sức chịu đựng của chúng còn hơn cả gỗ nữa

Lồng nuôi cá rô đồng dù với diện tích rộng hẹp

ra sao thì chiều cao trung bình cũng khoảng một mét rưỡi hoặc cao hơn càng tốt Mặt trên của lồng có trổ một cái cửa đủ rộng để từ cái cửa đó tới bữa ta cho cá ăn, khi cần ta chui vào làm vệ sinh lồng và khi cá đúng lứa thì vào thu hoạch cá Tất nhiên, miệng lồng phải có nắp đậy và khóa lại chắc chắn

để ngăn ngừa kẻ trộm lẻn vào xúc hết cá

Các vách hông của lồng dù đóng bằng tre nứa hay tầm vông hoặc chất liệu nào khác cũng nên đóng hơi khít một chút, khe hở giữa hai nan từ 0,5cm đến lcm là vừa Vì nếu kẽ hở này rộng hơn

KIỂU LỔNG KHỐI CHỮ NHẬT NUÔI CÁ Rổ (1) Nắp lồng mở, đóng đúực.

(2) Cửa lổng nơi cho cá ăn.

(3) Nan lồng.

(4) Khe hở giữa hai nan lổng.

lem thì cá rô với th ân mình giẹp, sẽ dễ dàng lách mình đào thoát ra ngoài.

Riêng phần đáy của lồng thì các nan phải đóng

k h ít như vậy thức ăn nuôi cá mới không bị lọt ra ngoài

Đóng lồng nuôi cá rô đồng phải làm các khâu sau đây: Trước h ết là đóng khung lồng Khung lồng

có thể hàn bằng sắt hay dùng tre gỗ đóng theo kiểu cách và kích cỡ đã định Sau đó đóng các m ặt chung quanh bằng cách ghép các thanh gỗ, thanh tre nứa hoặc căng lưới ni lông

Vật liệu dùng đóng lồng nuôi cá rô đồng tùy vào dự tính sẽ nuôi ít lứa hay nhiều lứa để sử dụng vật liệu rẻ tiền hay đắt tiền

Được biết, tạ i nhiều nước ở châu Âu, châu

Mỹ, những nước có nền công nghiệp hóa chất

p h á t triể n , họ không đóng lồng nuôi cá bằng những thứ v ậ t liệu sẵn có lại rẻ tiề n như m ình,

mà thường dùng v ậ t liệu bằng kim loại hoặc sợi tổng hợp, như vậy lồng nuôi vừa sạch vừa có độ bền cao

Một khâu quan trọng khác không thể thiếu

trong việc đóng lồng nuôi cá là gắn phao vào cả hai

bên hoặc bốn bên thành lồng, nhờ đó mà khi th ả xuống nước lồng cá mới nổi được trong nước

Phao có thể dùng tre nứa, lồ ô để nguyên cây (cưa thành khúc vừa dùng, không chẻ ra thanh nhỏ) rồi bó lại thành từng bó lớn Ngày nay, người ta thường dùng thùng phuy làm phao hoặc các thùng nhựa lớn ghép lại Dùng thùng phuy làm phao cần phải sơn dầu hắc thả xuống nước mới dùng được bền.

Nếu dùng thùng phuy, thùng nhựa làm phao thì bên dưới phải có xà đỡ mới kê phao lên được Xà

đỡ tốt nhất là dùng các thanh gỗ lớn cỡ 10 X 12em hoặc 12 X 15cm mới đủ lực và dùng được bền Có thể dùng các thân cây vừa to vừa thẳng cũng được

LỒNG NUÔI CÁ GẮN PHAO

(1) Nắp lồng.

(2) Phuy làm phao giúp lồng cá nổi được lưng chừng mặt nước (3) Xà đỡ để kê phao lên.

Điều nên quan tâm n h ất là nơi đặt lồng nuôi

cá phải là vùng nước sạch, không nhiễm hóa chất độc hại như xăng dầu, thuốc trừ sâu Nước phải lưư thông, có dòng chảy nhẹ và nước phải sâu hơn một

m ét đến hai m ét mới tốt

M ặt khác, nơi đặt lồng phải có ít tàu bè qua lại

để trán h sóng lớn gây bất ổn cho cá nuôi và làm chao đảo các lồng cá Mặc dầu các lồng nuôi cá đều được neo cột, ràng buộc giúp nó được ở yên vị trí, không dễ bị đứt neo trôi mất, dù là trong mùa mưa lũ

Nếu nuôi với số lượng nhiều, ta có thể nuôi cá

rô bằng bè, như cách nuôi cá lóc, cá tra mà người dân vùng Hậu Giang thường nuôi Cách nuôi này cũng đã được áp dụng cả trăm năm nay tại nhiều nước vùng Đông Nam Á, trong đó có vùng Biển Hồ (Campuchia)

Bè nuôi cá thường dặt ở các sông lớn, nước sâu ơ đây, người ta đóng bè lớn cả trăm m ét khối,

trên bè nào cũng dựng nhà tôn hay lá đủ chỗ ồ cho

một gia đình bốn năm người Và nhà này cũng là nơi chứa thức ăn nuôi cá

Tuy vậy, nếu nuôi ồ các sông nhỏ hẹp, ta vẫn

có thể dùng bè để nuôi cá rô, nhưng phải đóng bè có diện tích nhỏ hơn, chừng vài mươi m ét khối trở lại,

và có thể dựng nhà nhỏ bên trên để cắt người ở lại canh giữ kẻ trộm và cho cá ăn.

Trái với việc nuôi cá bằng lồng, nuôi bằng bè

là cách nuôi cá lâu dài Vì rằng đóng bè phải dùng các thứ gỗ tốt, thứ gỗ có khả năng chịu nước lâu năm không mục như gỗ sao, vên vên khá đắt tiền

Để làm cho bè nổi, ta cũng phải dùng thùng phuy, thùng nhựa ‘cặp’ theo hai bên, như cách làm cho cá nổi vậy

Hằng năm, vào khoảng tháng tám Âm lịch, tại nhiều tỉnh có địa hình trũng thấp thuộc vùng sông Hậu như An Giang, Đồng Tháp lũ kéo về nước tràn dâng ngập các kênh rạch, đồng ruộng với diện tích rộng bao la gần hai triệu mẫu, nên vào mùa này nhìn đâu đâu cũng chỉ thấy nước mênh mông chẳng khác nào biển cả

Người dân ở các vùng trũng này năm nào cũng phải sông chung với lũ, sống từ đời này sang đời khác nên cũng không ai còn lo sợ nữa Ớ đây, người dân làm nhà sàn để ở, và phương tiện đi lại của họ chỉ có ghe xuồng Vì vậy, nhà nào cũng sắm ghe hay xuồng để khi cần đi đâu họ tự chèo xuồng đi

¿ * £ " '2 7

Trong mùa lũ, việc ruộng nương đành tạm nghỉ, nhưng mọi người cũng tự tìm cho mình một kế sinh nhai, chứ đâu ai chịu khoanh tay ngồi nhìn nước lũ Như hằng ngày đàn bà trẻ con chèo xuồng đi ngắt bông điên điển, còn đàn ông thì đi câu hoặc lưới cá tôm Mùa này làm ra hạt lúa rất khó, nhưng cá tôm theo dòng nước lũ tràn về lại quá nhiều, hàng mấy chục ngàn tấn chứ không phải ít Vì vậy, trong mùa lũ nhiều người còn nhờ đó mà làm giàu, phất lên trông thấy.

Một trong những nghề kiếm sống của dân vùng

lũ là bắt tay vào việc nuôi cá rô đồng nói riêng, và nuôi các loại cá nước ngọt khác nói chung

Nuôi cá trong mùa lũ là cách nuôi cá đăng quầng Đó là cách nuôi cá đặc biệt chỉ áp dụng được tại vùng lũ ngập này mà thôi Đó là cách nuôi cá không cần đóng lồng, đóng bè, mà cũng không phải đào ao hồ rấ t tốn hao tiền của và công sức Giữa biển nước mênh mông bao la này chỉ còn có cách đăng quầng để nuôi cá mới thích hợp mà thôi

Nói cách khác, nuôi cá theo cách đăng quầng, người nghèo trong tay không có một tấc đất để đào

ao hồ vẫn có thể nuôi cá đế hưởng lợi được Họ chỉ cần mượn tạm hoặc thuê đất đang ngập nước của ai

đó (với giá rấ t rẻ) để nuôi cá trong mùa lũ Sau mùa

lũ vừa lúc thu hoạch cá thì họ trả lại đất cho chủ đất canh tác cho kịp vụ mùa

Có người nuôi cá bằng cách khác là tận dụng phần dưới của nhà sàn mình ở để vây lưới nuôi cá,

dù diện tích m ặt nước không rộng được bao nhiêu.Vật liệu để làm đăng quầng có thể tận dụng những thứ sẵn có tại địa phương như tre trúc, tầm vông, gỗ tràm, bạch đàn thường có giá rẻ nên tốn kém không nhiều Ngoài ra, phải mua thêm lưới cước để giăng kín bên trong tấm đăng, mục đích là

để ngăn chặn cá nuôi trong đăng quầng đào thoát

ra ngoài, đồng thời cũng đề ngăn cá dữ bên ngoài không thể lọt được vào dăng

Như quí vị dã biết, đăng là những thanh tre hoặc tầm vông ghép khít lại với nhau như tấm mành sáo, kết nối bầng dây mây hay dây kẽm thành từng tấm dài rồi đem vây quanh một vùng nước lũ vởi diện tích rộng hẹp tùy mình để thả cá nuôi bên trong,

Đăng tuy làm bằng vật liệu tre trúc, tầm vông không đủ độ bền chắc như sắt, gỗ, nhưng chỉ dùng trong một mùa lũ thì không hề hấn gì

Khi giăng đăng, cần cắm sâu chân đăng xuống đãt một phấn độ 30-40cm, như vậy tâm đăng mới dụng ien dược

Ngoài ra, cứ cách một khoảng ngắn độ ba bốn mét phải cắm một cây cọc trụ lớn bẳng bắp chân

'29

bằng th â n cây tràm hay bạch đàn để giữ tấm đăng đứng vững hơn, khỏi đổ ngã.

Nhiều người còn cẩn thận dùng dây thừng,

dây cáp neo rị bốn góc đăng cho thêm vững chắc, dủ

sức chống chọi với bão lũ

Nuôi cá rô đồng trong đăng ít tốn kém thức

ăn Nếu nuôi cá với m ật độ thưa, chừng năm sáu con trong một m ét khối nước thì hằng ngày khỏi cần cho chúng ăn vẫn no đủ: Nếu vây đăng quầng trê n đồng ruộng, dù nuôi cá với m ật độ dày cũng chỉ cho ăn bổ sung ngày m ột bữa sáng hoặc chiều

m à thôi, vì cá rô tự biết tìm mồi trong môi trường sống của chúng như động vật phù du, mùn bã hữu

cơ, hoặc h ạ t lúa nảy mầm, lúa non có sẵn trong ruộng

Mỗi năm, mùa lũ chỉ kéo về trong bốn năm tháng Sau lũ nước rút ra khỏi đồng thì cá rô đã đến

kỳ thu hoạch Người dân vùng lũ bấy giờ lại sống với nghề nông

Ngoài những cách nuôi cá rô đồng vừa trìn h

bày ở phần trên, ta có thể nuôi trong ruộng lúa.

Ruộng lúa vốn là môi trường sống thích hợp

n h ất đối với cá rô đồng Nhưng, ruộng lúa dự định

nuôi cá rô cần phải cải tạo lại cho đúng kỹ thuật mới nuôi được:

Phải đắp bờ bao chung quanh thửa ruộng cho cao thêm, sao cho cách m ặt nước ruộng tối thiểu

là 0,5m

Bên trên bờ bao cần giăng thêm lưới kẽm hoặc lưới ni lông để ngăn ngừa cá rô nuôi trong ruộng lóc ra ngoài đi mất, đồng thời cản trở sự xâm nhập của các loài địch hại cá rô như rắn, lươn, cá lóc

Trám kỹ lỗ mội, hang ếch, hang lươn, hang cua nếu có

Nói cách khác, việc cải tạo ruộng lúa để nuôi

cá rô cũng như cải tạo lại các ao hồ cũ cần tuân theo các bước như đã trình bày ở phần trước mới nuôi cá được

Thế nhưng, trước khi thả cá vào ruộng nuôi, ta nên cẩn'thận diệt hết các loài cá dữ trước, bằng cách tháo (hay tát) cạn khô nước ruộng để gạn bắt Ngoài cách nuôi cá rô trong ruộng lúa, ta có thể tìm cách ngăn chặn khúc cuối cùng của kênh rạch để nuôi cá rô Nhưng, trước khi thả cá vào nuôi

ta cũng nên cải tạo lại bờ bao và công bộng đúng như những điều vừa đề cập ở phần trên mới nuôi cá đem lại kết quả tốt

Tóm lại, nuôi cá rô đồng có nhiều cách, và cách nào cũng tương đối dễ thực hiện Một phần nhờ giông cá này dễ nuôi, thức ăn cũng dề kiếm lại

rẻ Hơn nữa, cá rô đồng lúc nào cũng có giá cao trên thị trường, và không bao giờ ế chợ

Sự SINH TRUỒNG CỦA CÁ RÔ ĐÔNG

* *

''-ịĩjả rô đồng sống trong môi trường nước ngọt,

dù ruộng sâu hay ruộng cạn, hoặc kênh rạch sông suối nước ngọt nào cũng là môi trường sống tố t của chúng

Cá rô đồ ne có khả năng chịu được nước có độ phèn nhẹ, độ pH: 6,5 và nhiệt độ nước vào khoảng

từ 20 đến 30 độ c

Do là loài cá thích nghi với khí hậu nhiêt đới nên cá rô đồng có khả năng chịu nóng tốt hơn là chiu lanh

Cá rô đồng rất dễ nuôi nhưng tăng trưởng chậm

so với nhiều giông cá đồng khác Sau sáu tháng nuôi nhiều con chỉ đạt tới trọng lượng khoảng lOOg/ con, cứ mười con mới cân được một kí Đó là nuôi với chế độ nuôi dưỡng bình thường Còn nếu nuôi với thức ăn công nghiệp bổ dưỡng, sức tăng trọng của

cá có thể đạt được gấp đôi, gấp ba

Nhiều thí nghiệm cho thấy sự tăng trưởng của

cá rô đồng trong tháng tuổi đầu đời cũng khá nhanh như nhiều giống cá đồng khác:

Từ cái trứng nhỏ nhít có đường kính trung bình khoảng 0,7mm sau khi được thụ tinh mười phút đã

có biến chuyển đầu tiên, đó là noãn hoàng tách ra khỗi trứng

Rồi khoảng hơn mười giờ sau đó, ta thấy các đốt cơ hình thành, và phôi thai đã bắt đầu cử động.Chờ thêm khoảng 5 giờ nữa, cá sơ sinh bắt đầu lách mình ra khỏi vỏ trứng, và trên thân nó có nhiều sắc tố

Sau khi nở độ 60 giờ, cá rô con đã biết bơi rành

Từ 8 ngày tuổi, thân cá dài khoảng 0,6cm, chúng ta biết ăn các loại mồi lơ lửng trong nước

Từ 10 ngày tuổi, thân cá dài khoảng 0,65cm,

đã nổi tính sân si, hung dữ, ưa rượt đuổi những động vât nhỏ để ăn thit

Từ 20 ngày tuổi, thân cá dài hơn lcm, đã biết ngoi lên m ặt nước để đớp móng như cá trưởng thành Điều này cho ta biết cơ quan hô hấp phụ ở mang cá

rô con đã hoàn chỉnh

Được một tháng tuổi, thân cá dài từ l,5cm đến 2cm, nặng trên lg/con

Được ba tháng tuổi, trọng lượng cá từ 20 đến 30g/con

Lúc năm tháng tuổi, trọng lượng cá từ 60g đến 100g/con

Đến sáu tháng tuổi, trọng lượng cá 100g/con hoặc hơn (độ 9 hay 10 con một kí), đúng lứa cho ta thu hoạch

Nhưng, để cá sinh sản thì phải nuôi tiếp đến lúc cá được m ột năm tuổi mới tốt Với loại cá trưởng thành này, mỗi con thường nặng trên 200g/con, th ân dài 12cm và cá mái đã ôm số trứng trên 20 ngàn cái

Để giúp tốc độ tăng trưởng của cá rô đồng nuôi được m ạnh hơn, ta nên thực hiện hai việc cần làm sau đây:

Nên thả cá nuôi trong ao hồ có cùng kích cỡ

Vì nếu cá lớn được nuôi chung với cá nhỏ thìchúng sẽ ăn th ịt cá nhỏ Đó là chưa nói đến

việc cá lớn tranh ăn hết mồi của cá nhỏ Nếu thả cá nuôi cùng lứa thì đến kỳ thu hoạch số lượng cá không bị hao hụt, và lớn đồng đều nhau.

Nên cung cấp khẩu phần ăn cho cá no đủ và

đủ chất dinh dưỡng Nhờ đó mà tốc độ tăng trưởng của cá nuôi mới nhanh được

Được biết, sức tăng trưởng của cá rô đồng tỷ lệ thuận với tuổi tác của chúng Điều này có nghĩa, càng sống lâu năm cá càng lớn hơn, nặng cân hơn Loại cá rô mề thường lớn bằng ba ngón tay, có con nặng đến nửa kí

THỨC ĂN NUÔI CÁ RỒ ĐÔNG

* * *

/á rô đồng là loài cá phàm ăn và dễ ăn Khi

đi ăn chúng thường kéo nhau cả bầy đàn đông đảo

từ vài chục con đến cả trăm con lùng sục khắp mọi nơi để tìm mồi cả ngày lẫn đêm, trừ những lúc thời

tiết quá khắc nghiệt như mưa bão, giá rét Ban ngày

đi câu cá rô đồng đã thú, mà ban đêm thả cần câu cắm hay đặt lờ, đặt lọp cũng có thể gặp may đầy giỏ mang về

Nhờ siêng đi tìm mồi như vậy nên quanh năm vào mùa nào cá rô đồng cũng có thân hình mập béo,

n h ất là vào mùa mưa ruộng đồng ngập nước, thức

ăn thừa mứa

Trong đời sống hoang dã bên ngoài, cá rô đồng biết ăn tạp Thức ăn của chúng không những chỉ có nguồn gốc động vật, mà cả thực vật nữa Có điều, với thức ăn có nguồn gốc động vật giống cá này tỏ

ra khoái khẩu hơn, ăn nhiều hơn

Trong đời sống hoang dã, môi trường sống của

cá rô đồng là ao hồ, mương rãnh, đầm bàu, ruộng đồng, quanh năm gần như lúc nào cũng có sẵn nguồn thức ăn dành cho chúng:

T h ự c v ậ t t h ủ y s in h

Trong bàu đìa, ao hồ và ngay trong đồng ruộng cũng có vô số loài thực vật thủy sinh mọc từng bè, từng m ảng lớn nhỏ mà đa số nổi lềnh bềnh trên

m ặt nước Tùy từng loại mà th ân hay lá hoặc rễ của

chúng là thức ăn của cá rô đồng và nhiều loài cá đồng khác.

Về rong tảo thì có rong đuôi chồn (Hydrilla Verticilata), rong lá ngò (Calomba caroliniana Gray), rong lá liễu (Patamogeton pusiỉlus)

Các loại bèo như bèo cái (Pistia Stratiotes L.) còn gọi là bèo tai tượng, thuộc họ ráy Bèo cái sông mọc nổi trong ao hồ thành từng đám lớn nhỏ, sinh sản bằng cách cây mẹ mọc ra nhánh ngang rồi từ

đó nẩy chồi thành cây con, kết hợp thành từng đám lớn Bèo tấm (Lem-na), bèo dâu (Azolla) Trong những bàu đìa rộng lớn còn có bèo tây, còn gọi bèo

N hật Bản (Eichhornia crassipes solms)

Rồi rau muống - thứ rau dùng xào, luộc là thức ăn quen thuộc trong mâm cơm của nhiều gia đình (Ipomoca aquatica), rau ngổ - thứ rau mọc nổi trên ao hồ, bàu đìa mà lá non ăn được (Enhydra fluctuans L.); rau dừa nước - thứ rau mọc hoang dại,

là một vị thuốc dân gian (tên khoa học Jussiaca repens L.), rau Mác (Sagittaria)

Đó là chưa kể đến các loại cỏ nước, rồi hột cỏ, mày bông lúa

Đ ộ n g v ậ t p h ù du

Trong môi trường sống của cá rô đồng, nếu ao

hồ, đồng ruộng có nước tù đọng lâu ngày thì sẽ sản

sinh ra vô số các loài động vật phù du, vốn là thức

ăn bổ dưỡng vô cùng khoái khẩu đối với nhiều loại

cá đồng nói chung, cá rô đồng nói riêng

B o b o

Còn gọi là con đỏ, trứng nước hay hồng trầ n (tên khoa học là Moina macrocapa), khắp ao hồ mương rãn h nào cũng có giống này sinh sống với số lượng nhiều vô số Mỗi sáng sớm, chúng nổi lên thành từng đám dày đặc hàng tỉ tỉ con màu đỏ hoặc xanh

Bo bo có kích thước rấ t nhỏ, nhỏ đến nỗi m ắt thường không thể trông thấy được chúng, vì cả trăm ngàn con mới cân được lOOgr Bo bo sinh sản quanh năm và đời sống của chúng chỉ ngắn ngủi độ hai tuần lễ m à thôi

Sự sinh sản của bo bo qua hai cách: vô tính hay hữu tính

Sinh sản vô tính chỉ xảy ra trong mùa mưa khi ruộng đồng đầy nước Vào mùa mưa, bo bo cái - không cần con đực phối giống mà vẫn đẻ trứng được

Có điều những bọc trứng này chỉ nở ra toàn bo bo cái mà thôi

Còn sinh sản hữu tính là bo bo đực và cái phối giống với nhau, sau độ đẻ ra bọc trứng (trong bọc có

mười trứng đã được thụ tinh) Bên ngoài trứng có vỏ bọc, còn bên trong chứa nhiều chất bổ dưỡng để bo

bo con nhờ đó mà sống được mấy ngày đầu

Nếu trứng nở ra vào mùa mưa, mồi trường

sống có sẵn thức ăn dồi dào thì bọc trứng nở ra bầy

bo bo con đực cái đầy đủ

Ngược lại, trứng đẻ ra mà gặp trời nắng hạn,

ao hồ đều cạn khô nước thì bọc trứng đó vẫn sông, chờ mùa mưa đến mới nở ra con

Do bo bo là thức ăn bổ dưỡng của cá rô, nhất là

cá rô bột, nên ta có thể nuôi bo bo cho sinh sản để làm thức ăn nuôi cá này Dụng cụ nuôi là lu, khạp hay thau, chậu trong đó đổ gần đầy nước rồi vớt một ít con giống dưới ao hồ, mương rãnh về nuôi Thức ăn nuôi chúng chỉ giản dị là một miếng nhỏ lòng đỏ trứng luộc, hay một miếng nhỏ chuối chín

đủ nuôi chúng trong vài tuần Trong thời gian ngắn, trong dụng cụ nuôi đã có vô số bo bo con Hằng ngày, ta dùng vợt vớt lên cho cá rô ăn dần

L ă n g q u ă n g

Còn gọi là bọ gậy hay cung quăng, là ấu trùng của nhiều loài muỗi như Aedes và Culex Muỗi đẻ trứng khắp đồng ruộng mương rãnh, nơi có nước tù đọng, và cả lu khạp chứa nước uống của người Trứng

^ " 3 9

muỗi nở ra lăng quăng, nổi trên m ặt nước thành từng về lớn trong điều kiện yên tĩnh Nếu thấy bóng người xuất hiện hay bị động thì tấ t cả đồng loạt lặn sâu xuống tận đáy Chỉ khi nào quang cảnh yên tĩnh trở lại, chúng mới trồi lên m ặt nước như cũ Lăng quăng là thức ăn khoái khẩu của cá rô đồng

và nhiều loại cá đồng khác

B ọ đ ộ c n h ã n

Bọ độc nhãn Cyclops, còn gọi là bọ một mắt, thuộc lớp giáp xác, ngành chân khớp là động vật phù du có th ân m ình rấ t nhỏ, m ắt thường không trông thấy được Đây là thức ăn bổ dưỡng cho cá rô đồng mọi lứa tuổi, n h ấ t là cá bột

R ậ n n ư ớ c

Rận nước Daphnia thuộc bộ râu chỉ Cladocera, lớp giáp xác Crustaca thân nhỏ sống nhiều ở các mương rãnh, ao hồ nước tù đọng

Đó là chưa nói đến các loài tôm tép, cá con, các động vật không xương sống như trùng bánh xe, trùng cỏ, ốc, giun ống

G iu n ố n g

Còn gọi là trùn chỉ, thuộc họ Tubiíìcidae, ngành giun đốt Annalidae Mình giun ống màu đỏ bầm,