Slide giới thiệu chung về dự báo

• căn cứ vào kết quả phân tích các nhân tố ảnh hưởng đối với kết quả dự báo - Tính nghệ thuật Căn cứ vào kinh nghiệm thục tế và từ nghệ thuất phán đoán của các chuyên gia được kết hợp vớ

CHƯƠNG 1

GIỚI THIỆU CHUNG VỀ DỰ BÁO

1 Khái niệm và phân loại dự báo

2 Vai trò của dự báo trong kinh doanh

3 Các đặc điểm chung của dự báo

4 Các phương pháp dự báo

5 Đánh giá độ chính xác cuả phương pháp dự báo

GIỚI THIỆU CHUNG VỀ DỰ BÁO

- Tính khoa học

• căn cứ vào dãy số liệu của các thời ký quá khứ.

• căn cứ vào kết quả phân tích các nhân tố ảnh hưởng đối với kết quả dự báo

- Tính nghệ thuật

Căn cứ vào kinh nghiệm thục tế và từ nghệ thuất phán đoán của các chuyên gia được kết hợp với kết quả dự báo, để có được các quyết định với độ chính xác và tin cậy cao.

1 Khái niệm và phân loại dự báo (tt)

Phân loại dự báo

1 Căn cứ vào thời gian có 3 loại dự báo sau:

 Dự báo ngắn hạn:

Dự báo ngắn hạn là dự báo có khoảng thời gian rất ngắn, có

thể tuần, tháng đến dưới một năm Dự báo loại này thường được dùng cho các quyết định mua sắm, điều độ công việc, phân giao nhiệm vụ, …

 Dự báo trung hạn

Khoảng thời gian dự báo thường từ 12 tháng đến 3 năm Loại

dự báo này cần thiết cho việc lập kế hoạch sản xuất, kế

1 Khái niệm và phân loại dự báo (tt)

Cả dự báo trung hạn và dự báo ngắn hạn

- Thường dùng cho quản lý cấp trung bình, cấp thấp, cho các chọn lọc nhất thời

- Xác định kế hoạch sản xuất, phân phối, đánh giá mức độ tồn kho cần thiết

Dự báo dài hạn

Dự báo dài hạn là các dự báo cho khoảng thời gian từ 3 năm trở lên Loại dự báo này cần cho việc lập các dự án sản xuất sản phẩm mới, lựa chọn các dây chuyền công nghệ, thiết bị mới, mở rộng doanh nghiệp

1 Khái niệm và phân loại dự báo (tt)

2 Căn cứ nội dung công việc cần dự báo

Dự báo kinh tế

• Do các cơ quan nghiên cứu, cơ quan dịch vụ thông tin, các

bộ phận tư vấn kinh tế nhà nước thực hiện

• Những chỉ tiêu này có giá trị lớn trong việc hỗ trợ, tạo tiền đề cho công tác dự báo trung hạn, dài hạn của các doanh nghiệp

Dự báo kỹ thuật công nghệ: do các chuyên gia trong các lĩnh

vực đặc biệt thực hiện

Dự báo nhu cầu: dự báo doanh số bán ra của doanh nghiệp

Các nhân tố tác động đến dự báo nhu cầu

- Cảm tình của người tiêu dùng

- Quy mô dân cư

- Sự cạnh tranh

- Các nhân tố ngẫu nhiên

Ngoài ra còn phải xét đến môi trường kinh tế:

- Luật pháp

- Thực trạng nền kinh tế

- Chu kỳ kinh doanh

Tác động của chu kỳ sống của sản phẩm

đối với dự báo

Các sản phẩm đang nằm trong hai giai đoạn đầu cần dự báo hơn là các sản phẩm đã nằm trong hai giai đoạn sau.

- Giai đoạn giới thiệu: dự báo thường dựa vào điều tra thực

tế trên thị trường, sự nhận xét, phán đoán của các chuyên gia hoặc phân tích các sản phẩm tương tự

- Giai đoạn tăng trưởng và trưởng thành: thường sử dụng

các phương pháp dự báo định lượng

- Giai đoạn suy tàn: thường sử dụng phương pháp định tính

như đã làm trong giai đoạn đầu

Tác động của chu kỳ sống của sản phẩm

đối với dự báo

2 Vai trò của dự báo trong kinh doanh

• Dự báo tạo ra lợi thế cạnh tranh

• Công tác dự báo là một bộ phận không thể thiếu trong hoạt động của các doanh nghiệp, trong từng phòng ban:

Phòng kinh doanh – Marketing

 Doanh số trong các giai đoạn tiếp theo

 Doanh số của những sản phẩm mới

 Doanh số qua các hoạt động chiêu thị

 Ngân sách cho các hoạt động chiêu thị

Dự báo ảnh hưởng đến các quyết định

Quyết định chính sách

Quyết định sản phẩm

Quyết định công nghệ

Quyết định XD nhà máy

2 Vai trò của dự báo trong kinh doanh (tt)

Dự báo là một mắc xích quan trọng trong hệ thống quản lý

3 Các đặc điểm chung của dự báo

• Tính nhân - quả trong quá khứ vẫn được giữ nguyên trong tương lai.

• Các dự báo rất hiếm khi được hoàn hảo Cần phải tính tới sai số cho phép.

• Dự báo cho nhóm đối tượng thường chính xác hơn

là dự báo cho từng đối tượng riêng lẻ.

• Độ chính xác của dự báo giảm khi kéo dài thời gian

dự báo.

4 Các phương pháp dự báo

-Bình quân đơn giản -Bình quân di động

-San bằng số mũ

-Phương pháp Box- Jenkins

-Bình quân đơn giản -Bình quân di động

PHƯƠNG PHÁP ĐỊNH LƯỢNG

Các mô hình nhân quả

Các mô hình nhân quả Các mô hình chuỗi thời gian

Các mô hình chuỗi thời gian

-Lấy ý kiến của ban lãnh đạo

-Lấy ý kiến của bộ phận bán hàng

-Phương pháp lấy ý kiến của người

tiêu dùng

-Phương pháp chuyên gia

-Lấy ý kiến của ban lãnh đạo

-Lấy ý kiến của bộ phận bán hàng

-Phương pháp lấy ý kiến của người

Phương pháp định lượng

Phương pháp định lượng dựa trên cơ sở của toán học và thống kê để dự báo nhu cầu trong tương lai, bao gồm các mô hình dự báo theo chuỗi thời gian (chỉ phụ thuộc vào nhân tố thời gian) và mô hình nhân quả (phụ thuộc vào nhiều nhân tố)

Để đánh giá kết quả dự báo người ta thường dùng các chỉ số sau:

a Độ lệch tuyệt đối trung bình (MAD):

Đây là một chỉ số đo lường sai số dự báo, dễ tính toán và hay được sử dụng trong thực tế

MAD là trung bình tuyệt đối các sai số dự báo theo thời gian của đối tượng dự báo, không quan tâm tới đó là sai số vượt quá hay sai số thiếu hụt Công thức tính toán MAD như sau:

Trong đó:

5 Đánh giá độ chính xác cuả phương pháp dự báo

b Sai số bình phương trung bình

Khi tính độ lệch tuyệt đối trung bình, chúng ta không tính trọng

số của các quan sát, và chúng ta cho các quan sát một trọng

số như nhau Còn trong trường hợp này, các sai số lớn thì có trọng số lớn (trọng số chính là giá trị sai số), sai số nhỏ thì có trọng số nhỏ Sai số bình phương trung bình - Mean Square Error (MSE) được tính theo công thức:

c Sai số dự báo trung bình

Một mô hình dự báo tốt không những có sai số trung bình nhỏ

mà còn phải đảm bảo tính không chệch Một mô hình được gọi

là không chệch nếu như các sai số dương và sai số âm là tương đương Hay nói cách khác, tổng giá trị các sai số dự báo này càng gần tới giá trị không (MFE = 0), và MFE được tính theo công thức sau:

Nếu MFE càng xa không, có nghĩa là dự báo càng chệch và

d Phần trăm sai số tuyệt đối trung bình (MAPE)

Sai số tương đối mà một dự báo mắc phải có thể được đo lường bằng phần trăm sai số tuyệt đối trung bình (MAPE) MAPE được tính theo công thức sau:

MAPE phản ánh giá trị dự báo sai khác bao nhiêu phần trăm so với giá trị trung bình.

e Giám sát và kiểm soát dự báo

Việc theo dõi kết quả thực hiện theo các số liệu đã dự báo so với

số liệu thực tế được tiến hành dựa trên cơ sở “Tín hiệu theo dõi”.Tín hiệu theo dõi được tính bằng cách lấy “Tổng sai số dự báo dịch chuyển” (Running Sum of the Forecast Error – RSFE) chia cho độ lệch tuyệt đối trung bình MAD

Tín hiệu theo dõi dương cho biết nhu cầu thực tế lớn hơn nhu cầu dự báo Tín hiệu theo dõi âm, cho biết nhu cầu dự báo cao hơn nhu cầu thực tế Tín hiệu theo dõi được coi là tốt nếu

đã là tốt rồi, nhưng các sai số dương và âm cân bằng lẫn nhau

để cho đường tâm của tín hiệu theo dõi nằm quanh số 0

Để kiểm soát một cách tốt nhất các kết quả dự báo, doanh nghiệp nên đưa ra các giới hạn kiểm soát dự báo Một khi tín hiệu dự báo tính được vượt quá giới hạn trên hoặc giới hạn dưới là có báo động Điều đó có nghĩa là dự báo của doanh nghiệp đang có vấn đề và doanh nghiệp cần đánh giá lại

Hình 2.3 mô tả lược đồ kiểm soát dự báo thông qua việc sử dụng “Tín hiệu theo dõi”, “Tín hiệu theo dõi giới hạn”.

Một số chuyên gia dự báo cho rằng đối với các mặt hàng có

số lượng lớn thì phạm vi này lấy bằng ± 4MAD còn đối với các mặt hàng có số lượng nhỏ có thể lấy đến ± 8MAD

Một số chuyên gia khác, dựa vào quan hệ 1MAD ≈ 0,8 độ lệch chuẩn, cho rằng phạm vi chấp nhận được nên lấy tối đa là bằng ± 4MAD

Cám ơn sự chú ý lắng nghe!