Quan điểm của HCM: " CM giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải đi theo con đường CMVS " * Đặc điểm CMVS + Mục tiêu lật đổ CNTB, xây dựng xã hội mới tiến bộ hơn, xã hội XHCN + Lực lượn
Trang 1MỘT SỐ CÂU HỎI ÔN TẬP TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Câu 1 Quan điểm của HCM: " CM giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải đi theo con đường CMVS "
* Đặc điểm CMVS
+ Mục tiêu lật đổ CNTB, xây dựng xã hội mới tiến bộ hơn, xã hội XHCN
+ Lực lượng: bao gồm toàn dân trong đó công nông là nòng cốt
+ Đặc điểm cách mạng: bạo lực cách mạng
+ Lãnh đạo: giai cấp vô sản, đội tiên phong là Đảng Cộng sản
+ Đoàn kết lực lượng trên phạm vi thế giới
* Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải đi theo con đường CMVS vì:
+ HCM rút ra bài học từ sự thất bại của các con đường cứu nước cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX Các con đường này đều có chung một kết cục đó là thất bại + Trước tình trạng khủng hoảng về đường lối cứu nước ở Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX đặt ra yêu cầu bức thiết là phải tìm ra con đường cứu nước mới + Mặc dù rất khâm phục tinh thần cứu nước của các vị tiền bối nhưng HCM không tán thành con đường cứu nước của họ mà quyết tâm tìm con đường cứu nước mới
+ Khi ra nước ngoài tìm đường cứu nước HCM đã để tâm nghiên cứu nhiều cuộc cách mạng tiêu biểu trên thế giới: cách mạng tư sản Mĩ Pháp và thấy rõ các cuộc cách mạng này là cách mạng không đến nơi nên HCM không đi theo con đường CMTS
+ HCM thấy được cách mạng tháng 10 Nga không chỉ là một phần cuộc
CMVS, mà còn là một cuộc cách mạng giải phóng dân tộc
+ Thực chất cách mạng tháng 10 Nga là con đường độc lập dân tộc gắn liền với CNXH, giải phóng dân tộc gắn liền với giải phóng giai cấp và giải phóng con người
+ Cách mạng tháng 10 Nga nêu tấm gương sáng cho giải phóng dân tộc thuộc địa và mở ra trước mắt họ thời đại chống đế quốc, thời đại giải phóng dân tộc + HCM hoàn toàn theo Mác - Lênin và quốc tế III Người thấy trong lý luận của Lênin một phương hướng mới để giải phóng dân tộc đó là con đường CMVS + HCM khẳng định: " Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác là con đường CMVS
Câu 2 Quan điểm: " ĐCSVN cầm quyền "
* Đảng lãnh đạo nhân dân giành chính quyền, thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hoà đó là thời điểm ĐCSCN trở thành Đảng cầm quyền
* Quan niệm của HCM về Đảng cầm quyền:
Trang 2+ ĐCQ là khái niệm dùng trong khoa học chính trị chỉ một Đảng chính trị đại diện cho một giai cấp đang nắm giữ và lãnh đạo chính quyền để điều hành, quản lí đất nước nhằm thực hiện lợi ích của giai cấp mình
+ Cụm từ " ĐCQ " được HCM ghi trong bản di chúc năm 1969 ( Trích dẫn bản
di chúc ra)
* Mục đích, lí tưởng của ĐCQ:
+ Đảng không có lợi ích nào ngoài lợi ích của tổ quốc, của nhân dân Đó là mục đích: Độc lập dân tộc gắn liền với CNXH
* ĐCQ vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ trung thành của nhân dân: + " Người lãnh đạo ": xác định quyền lãnh đạo của Đảng đối với toàn bộ xã hội Lãnh đạo bằng cách tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục, giác ngộ quần chúng làm cho dân tin, dân phục, dân theo
+ Đảng phải sâu sát, gắn bó mật thiết với nhân dân, khiêm tốn học hỏi nhân dân, chịu sự kiểm soát của nhân dân
+ " Đầy tớ ": không có nghĩa là tôi tớ, tôi đòi hay theo đuổi quần chúng mà là tận tâm, tận lực phục vụ nhân dân nhằm đem lại các quyền và lợi ích cho nhân dân + " Đầy tớ trung thành của nhân dân ": là đòi hỏi mỗi cán bộ, Đảng viên phải có tri thức khoa học, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ giỏi, thực sự thấm nhuần đạo đức cách mạng
* " ĐCQ, dân là chủ "
+ Quyền lực thuộc về dân nhân là bản chất, nguyên tắc của chế độ mới, Đảng phải lấy nhân dân làm gốc
+ Dân muốn làm chủ thực sự thì phải theo Đảng, tham gia vào xây dựng chính quyền
Câu 3 Vai trò của đoàn kết dân tộc trong sự nghiệp cách mạng
* Khái niệm đại đoàn kết: là hiện tượng nhiều người kết hợp lại với nhau thành một cộng đồng thống nhất cùng hoạt động vì một mục đích chung, khái niệm đoàn kết nhiều khi còn được hiểu là đồng tâm hiệp lực, tề tâm nhất trí, liên hợp, liên kết
* Vai trò của đại đoàn kết dân tộc trong sự nghiệp cách mạng theo tư tưởng HCM:
- Đại đoàn kết dân tộc là vấn đề có ý nghĩa chiến lược quyết định thành công của cách mạng
+ Để cách mạng thành công thì chỉ có tinh thần yêu nước là chưa đủ, cách mạng muốn thành công và thành công tới nơi cần phải tập hợp mọi lực lượng có thể tập hợp, xây dựng được khối đại đoàn kết dân tộc vững chắc Chính vì vậy đại đoàn kết dân tộc có ý nghĩa chiến lược, cơ bản, nhất quán và lâu dài xuyên suốt tiến trình cách mạng
Trang 3+ Đại đoàn kết là vấn đề sống còn, quyết định sự thành bại của cách mạng
+ Đoàn kết làm ra sức mạnh, đoàn kết chặt chẽ thì chúng ta nhất định khắc phục được mọi khó khăn, phát triển mọi thắng lợi và làm trọn nhiệm vụ nhân dân giao phó
- Đại đoàn kết dân tộc là mục tiêu hàng đầu của Đảng, của dân tộc
+ Trong tư tưởng HCM " Yêu nước - nhân nghĩa - đoàn kết " là sức mạnh, mạch nguồn của mọi thắng lợi Đại đoàn kết dân tộc phải được xác định là mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của Đảng, phải được quần chúng quán triệt trong tất cả mọi lĩnh vực từ đường lối, chủ trương, tới chính sách hoạt động thực tiễn của Đảng + HCM thường xuyên nhắc nhở cán bộ, Đảng viên phải thấm nhuần quan điểm quần chúng, phải gần gũi với quần chúng, lắng nghe quần chúng, vận động và giáo dục quần chúng, coi sức mạnh và cách mạng là ở nơi quần chúng
+ Đoàn kết dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu của Đảng, đồng thời cũng là nhiệm vụ của mọi giai đoạn cách mạng
+ Trên cơ sở đường lối đúng, Đảng phải cụ thể hóa thành từng mục tiêu, nhiệm
vụ và phương hướng phù hợp với từng giai đoạn lịch sử để lôi kéo quần chúng, tập hợp quần chúng tạo thực lực cho cách mạng, thực lực đó chính là khối đại đoàn kết dân tộc
+ Đại đoàn kết của dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu của dân tộc bởi vì sự nghiệp cách mạng là sự nghiệp của quần chúng và vì quần chúng
+ Từ trong phong trào cách mạng, đấu tranh để tự giải phóng và xây dựng xã hội mới tốt đẹp, quần chúng nảy sinh nhu cầu đoàn kết và sự hợp tác
+ Đảng cộng sản có sứ mệnh thức tỉnh, tập hợp, hướng dẫn quần chúng, chuyển những nhu cầu đòi hỏi khách quan, tự phát của quần chúng thành những đòi hỏi tự giác, hiện thực có trong tổ chức đoàn kết, tạo thành sức mạnh tổng hợp trong cuộc đấu tranh vì độc lập dân tộc, tự do cho nhân dân, hạnh phúc cho con người
Câu 4 Nhà nước của dân, do dân, vì dân
* Khái niệm nhà nước: là một tí chức xã hội đặc biệt của quyền lực chính trị được giai cấp thống trị thành lập nhằm thực hiện quyền lực chính trị của mình
* Quan điểm của HCM
- Của dân:
+ Mọi quyền lực trong nhà nước và trong xã hội đều thuộc về nhân dân, nhân dân có quyền làm chủ về chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội
+ Nhân dân có quyền kiểm soát nhà nước, bầu ra các đại biểu, ủy quyền cho các đại biểu quyết định những vấn đề quốc tế dân sinh Đây là chế độ dân chủ đại diện bên cạnh chế độ dân chủ trực tiếp
Trang 4+ Nhân dân có quyền bãi miễn những đại biểu Quốc hội và Hội Đồng nhân dân nếu đại biểu tỏ ra không xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân Nhà nước của nhân thì dân là chủ và làm chủ
- Do dân:
+ Nhà nước do dân lập nên, dân ủng hộ và dân làm chủ
+ Toàn bộ công dân bầu ra Quốc hội, cơ quan quyền lực cao nhất của nhà nước Quốc hội bầu ra Chủ tịch nước, Ủy ban thường trực Quốc hội và Chính phủ Hội đồng chính phủ là cơ quan hành chính cao nhất của nhà nước, thực hiện các nghị quyết của Quốc hội và chấp hành pháp luật
+ Mọi công việc của nhà nước trong quản lý xã hội đều thể hiện ý chí của dân ( thông qua Quốc hội do dân bầu)
- Vì dân:
+ Nhà nước phục vụ lợi ích chính đáng của nhân dân là mục tiêu, ngoài ra không có mục đích, lợi ích nào khác Mọi đường lối, chính sách nhằm đem lại quyền lợi cho nhân dân: việc gì có lợi cho nhân dân dù nhỏ cũng cố gắng làm, việc
gì có hại cho nhân dân dù nhỏ cũng cố tránh
+ Từ chủ tịch nước đến công chức bình thường đều phải làm công bộc, làm đầy
tớ trung thành cho nhân dân, chứ không phải làm quan cách mạng để đè đầu cưỡi
cổ nhân dân
* Ý nghĩa về mặt lý luận và thực tiễn:
- Tư tưởng HCM về tư tưởng " Nhà nước của dân do dân và vì dân " là nền tảng
lý luận xây dựng và hoàn thiện nhà nước Việt Nam qua các thời kì cách mạng
- Ngày nay tư tưởng đó vẫn tiếp tục rọi sáng con đường xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền XHCN, phục vụ sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Câu 5 Vị trí và vai trò của văn hóa đối với đời sống xã hội
* Khái niệm: Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống loài người đã sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, pháp luật, khoa học, tôn giáo, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về ăn, mặc, ở và các phương thức sinh hoạt, toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt, cùng biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn
* Vai trò và vị trí của văn hóa trong đời sống xã hội
- Một là, văn hóa là đời sống tinh thần của xã hội, thuộc kiến trúc thượng tầng + Trong quan hệ với chính trị xã hội: HCM cho rằng chính trị xã hội có được giải phóng thì văn hóa mới được giải phóng
Trang 5+ Trong quan hệ kinh tế: HCM đã chỉ rõ kinh tế thuộc về cơ sở hạ tầng, là nền tảng của việc xây dựng văn hóa Từ đó Người nhấn mạnh phải chú trọng xây dựng kinh tế, xây dựng cơ sở hạ tầng để có đủ điều kiện xây dựng và phát triển văn hóa
- Hai là, văn hóa không thể đứng ngoài mà phải ở trong kinh tế và chính trị, phục
vụ nhiệm vụ chính trị và thúc đẩy sự phát triển về kinh tế
+ Văn hóa phải ở trong kinh tế và chính trị có nghĩa là văn hóa phải tham gia những nhiệm vụ chính trị, thúc đẩy và phát triển về kinh tế
+ Người viết văn hóa cũng là một mặt trận, kháng chiến văn hóa, văn hóa kháng chiến có nghĩa là văn hóa không đứng ngoài mà ở trong cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc Chính điều này đã đem lại sức mạnh vượt trội cho nhân dân Việt Nam đánh thắng được cuộc chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp và đế quốc Mĩ
+ Văn hóa phải ở trong kinh tế và chính trị điều này CNXH và thời đại đang đòi hỏi
Câu 6
* Vai trò của đạo đức: là nguồn nuôi dưỡng và phát triển con người như gốc của cây và ngọn nguồn của sông suối Theo Người người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi đến mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân
* Quan điểm của HCM về các nguyên tắc xây dựng đạo đức mới:
- Nói đi đôi với làm nêu gương về đạo đức:
+ HCM coi đây là nguyên tắc quan trọng bậc nhất trong xây dựng một nền đạo đức mới Nói đi đôi với làm là đặc trưng bản chất của tư tưởng HCM - đạo đức cách mạng
+ Nói đi đôi với làm hoàn toàn đối lập với thói đạo đức giả của giai cấp bóc lột, nói một đường làm một nẻo, thậm chí nói mà không làm cũng là biểu hiện của thói đạo đức giả ở một số cán bộ " vác mặt làm quan cách mạng "
+ Nêu gương đạo đức là một nét đẹp của truyền thống văn hóa phương Đông Nói đi đôi với làm gắn liền với nêu gương về đạo đức Trong xây dựng đạo đức cách mạng, HCM đặc biệt chú trọng: " Đạo làm gương " Để làm được đều đó phải chú ý phát hiện những người tốt việc tốt
- Xây đi đôi với chống:
+ Xây dựng đạo đức mới trước hết phải được tiền hành bằng việc giáo dục những phẩm chất những chuẩn mực đạo đức mới Việc giáo dục phải phù hợp với từng giai đoạn cách mạng, phù hợp với lứa tuổi, nghề nghiệp, giai cấp, môi trường Phải khơi dậy được ý thức đạo đức lành mạnh ở mỗi con người
+ Xây đi đôi với chống với việc loại bỏ cái sai, cái xấu, cái vô đó o trong đời sống hằng ngày Phải kiên trì mục tiêu chống chủ nghĩa đế quốc, chống những thói quen tập quán lạc hậu và loại chủ nghĩa cá nhân
+ Xây đi đôi với chống, muốn xây phải chống, chống nhằm mục đích xây
- Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời:
Trang 6+ Một nền đạo đức mới chỉ có thể được xây dựng trên cơ sở tự giác tu dưỡng đạo đức của mỗi con người HCM chỉ ra rằng mỗi người tự nhận thấy việc trao dồi đạo đức cách mạng là một việc " sung sướng vẻ vang nhất trên đời "
+ Đạo đức cách mạng đòi hỏi mỗi người phải tự giác rèn luyện thông qua hoạt động thực tiễn, trong công việc, trong các mối quan hệ của mình, phải nhìn thẳng vào mình, không tự lừa dối hoặc phải thấy rõ cái hay, cái dở, cái xấu, cái ác của mình để khắc phục
+ Phải kiên trì rèn luyện, tu dưỡng đạo đức suốt đời, như công việc rửa mặt hàng ngày