vitamin a ở trẻ em

2.Trình bày đợc vai trò và chuyển hoá của vitamin A trong cơ thể.. 3.Liệt kê đợc các nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ của bệnh thiếu vitamin A.. 4.Mô tả đợc các triệu trứng lâm sàng và

ThiÕu vitaminA

Mục tiêu

1.Trình bày đợc tình hình thiếu vitamin ở trẻ em

2.Trình bày đợc vai trò và chuyển hoá của vitamin A trong cơ thể

3.Liệt kê đợc các nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ của bệnh thiếu vitamin A

4.Mô tả đợc các triệu trứng lâm sàng và cận lâm sàng của các thể bệnh thiếu vitaminA

5 Nêu đợc phác đồ điều trị.

6.Trình bày đợc các biện pháp phòng bệnh.

Vai trò của vitaminA

1 Vai trò của vitaminA đối với sự tăng trởng, thiếu vitaminA trẻ

sẽ chậmlớn Nghiên cứu của viện dinh dỡng cho thấy có sự

t-ơng quan giữa vitaminA và IGF-I huyết thanh (Insulin - like growth factor-I lớn gấp 1,6 lần nồng độ IGF-I của trẻ có nồng

độ vitaminA< 0m7mol/l.)

2 VitaminA có chức năng đặcbiệt trong cơ chế nhìn, tham gia

duy trì tính nhậy cảm của mắt đối vơí sự thu nhận ánh sáng

(do vitaminA cần thiết cho sự chuyển hoá rodopsine của các tế bào hình que và isodopsine của tế bào hình nón ở võng mạc do

đó giúp trẻ nhìn tốt khi cờng độ ánh sáng giảm)

3 VitaminA tham gia vào quá trình biệt hoá các tế bào biểu mô Khi thiếu vitamin A sự sản xuất niêm dịch giảm, da khô và

sừng hoá các niêm mạc phế quản, dạ dày, thực quản… biểu mô giác mạc và các ống dẫn của tuyến lệ bị sng hoá gây khô mắt

4 VitaminA còn tham gia vào quá trình đáp ứng miễn dịch Nhiều công trình nghiên cứu cho thấy khi thiếu vitaminA thì làm tăng

tỉ lệ mắc bệnh và tử vong do nhiễm khuẩn đờng hô hấp và tiêu hoá

Chuyển hoá vitaminA

1 Nguồn cung cấp vitaminA

VitaminA đợc cung cấp từ thức ăn dới dạng Retinol và B

-caroten

-Retinol có trong thức ăn động vật nh gan cá, trứng, sữa, loại này

dễ hấp thụ  - Caroten từ nguồn thực vật khó hấp thụ hơn, khi vào cơ thể sẽ chuyển thành vitaminA

-  - Carotern có nhiều trong các loại rau xanh thẫm và các loại

củ quả có màu vàng đỏ

1 đơn vị quốc tế vitamin A tơng đơng 0,3mcg Retinol

1mcg  - Caroten chỉ bằng 0,167mcg Retinol

2 Hấp thụ và chuyển hoá vitamin A

Vitamin A trong thức ăn đợc hấp thụ qua ruột non, sự hấp thụ này cần có mỡ, muối mật và dịch tuỵ, sau đó qua vi dỡng chấp đợc vận chuyển đến gan và tích luỹ ở gan dới dạng phalmitat

Retinyl 80% và còn 20% đợc đa tới tổ chức

Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ:

1 Nguyên nhân:

1.1 Cung cấp thiếu vitamin A trong chế độ ăn:

-Ăn nhiều gạo, ít mỡ

- It thức ăn động vật, rau và hoa quả

1.2 Hấp thu kém:

- Trẻ bị ỉa chảy kéo dài

- Tắc mật, suy chức năng gan

2 Các yếu tố nguy cơ:

- Trẻ suy dinh dỡng

- Nuôi nhân tạo

- Các bệnh nhiễm khuẩn: sởi, lỵ

- Tuổi nhỏ

- Con của bà mẹ bị thiếu vitamin A

L©m sµng vµ xÐt nghiÖm

1 L©m sµng

* TriÖu chøng toµn th©n:

- TrÎ mÖt mái, kÐm ¨n, chËm lín.

- Da xanh, tãc kh« dÔ rông

- Hay bÞ Øa ch¶y vµ viªm phæi

* TriÖu chøng ë m¾t :

Ph©n lo¹i theo OMS (1982)

+LoÐt nhuyÔn gi¸c m¹c díi 1/3 diÖn tÝch gi¸c m¹c X3A +LoÐt nhuyÔn gi¸c m¹c díi 1/3 diÖn tÝch gi¸c m¹c X3B

+SÑo gi¸c m¹c XS

Khô giác mạc

Sẹo giác mạc

Xét nghiệm:

- Hàm lợng vitamin A trong huyết thanh giảm dới 10mcg/dl

(bình thờng 20 - 25mcg/dl )

- RBP huyết thanh giảm dới 1mg% (bình thờng 2,5mg)

- Test tăng gánh : ( test RDR – Relative Dose Response ) bằng cách định lợng retinol huyết tơng trớc ( To ) và

sau đó 5 giờ ( T5 ) sau khi cho uống một liều vitaminA 1500 UI

Sự tăng retinol tromg máu sẽ yếu khi dự trữ ở gan bình thờng Retinol tăng mạnh khi dự trữ trong gan yếu

Kết quả đợc biểu hiện bằng % = ( T5 – To ) X 100

T5

= <20% là bình thờng

= >20 % là biểu hiện giảm dự trữ

Chẩn đoán:

- Dựa vào các triệu chứng sớm là quáng gà, sợ ánh

sáng, hay chớp mắt

- Các dấu hiệu ở mắt : nh khô kết mạc, vệt bitot.

- Hàm lợng vitamin A và RBP trong huyết thanh giảm.

- ở những trẻ suy dinh dỡng hoặc mắc các bệnh nhiễm khuẩn nh sởi, tiêu chảy kéo dài, viêm phổi dai dẳng nếu có biểu hiện bệmh lý ở mắt thì nên nghĩ ngay

đến bệnh khô mắt do thiếu vitaminA.

Điều trị

Điều trị khi có biểu hiện khô mắt phải điều trị ngay vitamin A liều cao:

*Trẻ dới 1 tuổi:

-Ngày thứ nhất : 100.000 đơn vị.

-Ngày thứ hai : 100.000 đơn vị.

-Sau 2 tuần : 100.000 đơn vị.

*Trẻ trên một tuổi dùng liều gập đôi :

- Ngày thứ nhất : 200.000 đơn vị

-Ngày thứ hai : 200.000 đơn vị

-Sau 2 tuần : 200.000 đơn vị

§iÒu trÞ

- NÕu Øa ch¶y n«n nhiÒu cho tiªm b¾p vitamin A LiÒu tiªm b»ng 1/2 liÒu uèng

- Cloramphenicol 0, 4% ngµy 2 lÇn

* §èi víi trÎ suy dinh dìng , sëi , tiªu ch¶y kÐo dµi, viªm phæi kÐo dµi ( kh«ng cã biÓu ë m¾t ) th× cho uèng ngay vitamin A mét liÒu duy nhÊt theo tuæi

- TrÎ < 6 th¸ng tuæi uèng :50.000 UI

- TrÎ < 1 tuæi uèng : 100.000 UI.

-TrÎ > 1 tuæi uèng : 200.000 UI

Phòng bệnh.

ở Việt Nam mục tiêu đến năm 2000 là cơ bản thanh toán các biểu hiện lâm sàng thiếu vitamin A và các hậu quả của nó kể cả mù loà

Thiếu vitamin A là một bệnh có thể phòng tránh đợc bằng các

biện pháp sau đây:

1 Chế độ ăn của bà mẹ và trẻ em:

- Phụ nữ có thai và cho con bú cần ăn những thức ăn có nhiều

vitamin A nh gan cá, trứng và các loại rau có màu xanh thẫm

nh rau ngót, rau muống, rau dền… Các loại củ, quả có màu vàng đỏ nh đu đủ, gấc, cà rốt, bí đỏ…

- Cho trẻ bú sớm ngay sau khi đẻ để trẻ bú đợc sữa non, vitamin a

có nhiều trong sữa non, cho con bú kéo dài 18 - 24 tháng

- Trẻ từ 4 - 6 tháng bắt đầu cho ăn thêm rau xanh và hoa quả, cho thêm dầu mỡ vào bữa ăn hàng ngày để hấp thụ vitamin A

Phòng bệnh.

2 Tăng cờng vitamin A trong một số thức ăn:

Có thể có vitamin A vào các bột dinh dỡng cho trẻ em

3 Giáo dục dinh dỡng hớng dẫn cho các bà mẹ về cách nuôi dỡng trẻ theo khoa học, phát hiện sớm dấu hiệu quáng gà

4 Lồng ghép với các chơng trình phòng chống các bệnh thiếu

dinh dỡng và nhiễm khuẩn nh suy dinh dỡng, tiêm chủng

phòng sởi, phòng chống các loại bệnh hô hấp và tiêu chảy

Một số triệu chứng thừa vitamin A và B caroten.

+ Trong một số trờng hợp khi ăn nhiều B caroten trẻ bị vàng da + Triệu chứng ngộ độc vitamin A: Trẻ kích thích, khó ngủ thóp phồng, co giật

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN