TRỰC KHUẨN NHIỆT THÁN

Tại Bắc Bộ, được phát hiện đầu tiên ở Thái Nguyên năm 1900  Trong những năm 1970 và 1980, bệnh xảy ra dữ dội ở Tây Bắc, giết nhiều gia súc, lấy bệnh cho người, chi phí tốn kém nhiều về

TRỰC KHUẨN NHIỆT THÁN

HVT - HTKH

II ĐẶC TÍNH SINH HỌC V ĐẶC TÍNH GÂY BỆNH

I GIỚI THIỆU CHUNG

III ĐẶC NUÔI CẤY VÀ SINH

HỌC III ĐẶC NUÔI CẤY VÀ SINH

HỌC

I Giới thiệu chung

 Thuộc giống bacillus

I Giới thiệu chung

 Ở Việt Nam năm 1897 bệnh được Fraimbault phát hiện ở Nha Trang trên bò và ngựa, bệnh xảy ra dữ dội nhất ở Bắc Bộ Tại

Bắc Bộ, được phát hiện đầu tiên ở Thái Nguyên năm 1900

 Trong những năm 1970 và 1980, bệnh xảy ra dữ dội ở Tây Bắc, giết nhiều gia súc, lấy bệnh cho người, chi phí tốn kém nhiều về phòng và chống bệnh

 Ở Nam Bộ và Trung Bộ bệnh có xảy ra nhưng ít hơn ở miền Bắc

 Lịch sử Bacillus anthracis

II Đặc tính sinh học

1 Hình thái, cấu tạo

 Bacillus anthracis là loại trực khuẩn to hai đầu vuông,

kích thước 4 - 8 x 1 - 1,5 µm

 Là trực khuẩn hiếu khí, không di động, hình thành nha

bào, có hình thành giáp mô cơ thể gia súc ốm

 Là vi khuẩn gram dương

 Trong môi trường nuôi cấy vi khuẩn

xếp thành chuỗi dài, không có giáp

mô, hình thành nha bào sớm

II Đặc tính sinh học

 Bệnh phẩm là phủ tạng vi

khuẩn có hình gậy xếp thành chuỗi, hai đầu vuông

có khi to ra giống như đốt cây tre

II Đặc tính sinh học

1 Giáp mô và điều kiện hình thành giáp mô

 Giáp mô có bản chất là polypeptit nó là polyme của axit D- glutamic

 Giáp mô là yếu tố độc lực của vi khuẩn nhiệt thán, có tác dụng ngăn trở sự thực bào

 Giáp mô hình thành trong cơ thể gia súc mắc bệnh

II Đặc tính sinh học

2 Nha bào và điều kiện hình thành nha bào

 Oxy tự do phải có đầy đủ

III Đặc tính nuôi cấy và sinh hóa học

+ Môi trường nước thịt: Sau 18 - 24h có

những sợi bông lơ lửng dọc ống nghiệm,

lắng xuống đáy thành cặn, môi trường trong,

không có màng, có mùi thơm của bánh bích

quy bơ

III Đặc tính nuôi cấy và sinh hóa học

+ Môi trường thạch máu: Vi khuẩn không gây dung huyết , sinh nhiều khuẩn lạc dạng S hơn dạng R

+ Môi trường gelatin: Cấy chích sâu, nuôi ở 28 C sau 1-2 ngày, dọc theo đường cấy trích sâu vi khuẩn mọc thành những nhánh ngang trông giống cây tùng lộn ngược

III Đặc tính nuôi cấy và sinh hóa học

+-IV Sức đề kháng và kháng nguyên

1 Sức đề kháng

IV Sức đề kháng và kháng nguyên

 Trực khuẩn nhiệt thán đề kháng yếu với nhiệt độ và hóa chất: + Ở 60 0C: Chết sau 15 phút

+ Ở 75 0C: Từ 1 – 2 phút

 Nha bào có sức đề kháng mạnh chỉ bị diệt khi:

+ Đun sôi 100 0C trong 10 - 20 phút

+ Hấp ướt 120 0C trong 20 phút

+ Hấp khô 140 0C trong 3 giờ

IV Sức đề kháng và kháng nguyên

 Các chất sát trùng pha đặc mới có tác động đến nha bào:

+ Formol 3% trong 2 giờ nha bào tiêu diệt ( mất tính độc formol 4 ‰ ) Nước vôi pha đặc sau 48 giờ diệt được nha bào

 Trên da súc vật có nha bào ngâm vôi, muối thì nha bào vẫn tồn tại + Dùng formol 10 % / 4h30p để khử trùng da

 Có ở thân vi khuẩn nhiệt thán, cấu tạo là một polyozit, về phương diện miễn dịch, kháng nguyên O là một bán kháng nguyên

 Kháng nguyên phức tạp hòa tan

 Cấu tạo là nucleoproteit, là một kháng nguyên hòa tan, gây miễn dịch khi tiêm

V Đặc tính gây bệnh

1 Trong tự nhiên

 Động vật ăn cỏ: Trâu, bò, ngựa, dê, cừu, lạc đà …rất mẫn cảm, thường bị bại huyết

 Lợn, chó ít cảm nhiễn, thường bị bệnh cục bộ ở vùng hầu họng và hạch chết

 Loài chim không cảm nhiễm

 Người rất cảm nhiễm và gặp 3 thể lâm sàng: Thể da, thể ruột, thể phổi

V Đặc tính gây bệnh

 3 con đường truyền bệnh chính

V Đặc tính gây bệnh

 3 con đường truyền bệnh chính

 Qua đường tiêu hóa : Chủ yếu do ăn, nước uống, người ăn phải thịt gia súc mắc bệnh

 Qua da: Do da bị tổn thương, ở người hay gặp ở công nhân thuộc da, làm ở lò mổ, bác sỹ thú y …

 Qua đường hô hấp: Do hít phải nha bào hay gặp ở người do làm nghề thuộc da, cắt xén lông cừu chế biến len sợi

V Đặc tính gây bệnh

 Ở trâu bò

 Thể quá cấp tính

- Xảy ra ở đầu ổ dịch

- Bệnh xuất hiện đột ngột, vật run rẩy, má hơi sung, thở khó

mồ hôi vã ra, niêm mạc đỏ ửng hoặc tím bầm

- Sốt 40,5-42 độ, nghiến răng, mắt đỏ, quay cuồng, đầu gục, lưỡi thè ra ngoài, các lỗ tự nhiển rớm máu

V Đặc tính gây bệnh :

 Thể cấp tính

- Sốt cao 40-41 độ

- Tim đập nhanh, lông dựng, ủ rủ, mắt đờ đẫn

- Vật bỏ ăn, mất nhu động ruột, phân đên, lẫn máu, nước tiểu lẫn máu

- Thở nhanh, gấp, niêm mạc đỏ thẫm, có những vệt xanh tím

- Mồm mũi có bọt màu hồng, lẫn máu

- Hầu, ngực, bụng thường sung nóng, đau

- Bệnh phát sau 2 ngày, con vật vật vã, lịm dần rồi chết do ngạt thở

 BỆNH TÍCH

BÒ BỊ BỆNH NHIỆT THÁN - MŨI MIỆNG

CHẢY MÁU BÒ BỊ BỆNH NHIỆT THÁN - LÒI DOM, CHẢY Ở HẬU MÔN

 BỆNH TÍCH

PHỔI TỤ MÁU NẶNG CÓ MÀU ĐEN

 BỆNH TÍCH

LÁCH CỦA BÒ BỊ BỆNH NHIỆT THÁN - CÓ MÁU ĐEN, NÁT, MÁU ĐEN ĐẶC KHÓ ĐÔNG

BÒ BỊ CHẾT DO BỆNH NHIỆT THÁN, XÁC

CHẾT TRƯƠNG TO

V Đặc tính gây bệnh

 BỆNH TÍCH

Người bị bệnh nhiệt thán, tay sưng to, ung nhiệt thán sâu, chảy nước,

có bờ màu nâu sẫm

V Đặc tính gây bệnh

 Bệnh tích trong phòng thí nghiệm

 Nơi tiêm thuỷ thũng cục bộ, có chất keo nhày giống lòng trắng trứng

 Hạch lympho sưng đỏ, thuỷ thũng

 Máu đen, đặc, khó đông

 Lá lách sưng to, mềm

 Tất cả các cơ quan tổ chức tụ máu

 Bàng quang chứa đầy nước tiểu đỏ

VI Phòng và điều trị bệnh

1 Vệ sinh phòng bệnh

 Khi chưa có dịch

 Tiêm phòng vacxin triệt để cho gia súc cảm thụ

 Xây dựng chuồng trại hợp vệ sinh

 Kiểm tra dịch chặt chẽ

 Cách ly đàn gia súc 15 ngày trước khi nhập đàn

 Khi có dịch xảy ra

 Tiến hành công bố dịch,tuân thủ chặt chẽ các biện pháp phòng chống dịch

 Người đảm bảo tuyệt đối an toàn

 Không nhiệm vụ hoặc bị trầy sát tránh tiếp xúc với gia súc

 Không ăn thịt hoặc những sản phẩm của gia súc ốm và chết

VI Phòng và điều trị bệnh

2.Phòng bệnh bằng vacxin

 Việt Nam dùng vacxin nhược độc nha bào nhiệt

thán

- Tiêm dưới da, cổ trâu, bò

- Miễn dịch 1 năm, do đó tiêm vào tháng 4, 9, 10

dương lịch

VI Phòng và điều trị bệnh

 Dùng kháng sinh Penicilin tiêm liều cao

 Liều lượng : 30000-50000 UI/kgP

 Thời gian: 5 ngày liên tục

 Notes: Nên dùng huyết thanh kháng nhiệt thán

kết hợp với penicilin cùng lúc cho kết quả tốt hơn.

VI Phòng và điều trị bệnh

 Nâng cao sức đề kháng của con vật bằng

vitamin B1, vitamin C và trợ tim bằng caphein