BÁO CÁO BỘ PHẬN

Báo cáo tài chính cho toàn đơn vị và báo cáo tài chính hợp nhất tạo ra cái nhìn tổng thể về các tài sản được kiểm soát và các khoản nợ phải trả đã phát sinh của đơn vị báo cáo, chi phí c

IPSAS 18 – BÁO CÁO BỘ PHẬN

Lời nói đầu

Chuẩn mực kế toán công quốc tế này được soạn thảo chủ yếu từ Chuẩn mực kế toán quốc tế (IAS) số 14 (năm 2000) “Báo cáo bộ phận” do Uỷ ban chuẩn mực kế toán Quốc Tế (IASC) ban hành Hội đồng chuẩn mực kế toán quốc tế (IASB) và Uỷ ban chuẩn mực kế toán quốc tế (IASCF) được thành lập năm 2001 để thay thế IASC Các chuẩn mực kế toán quốc tế (IASs) do IASC phát hành vẫn còn hiệu lực cho đến khi nó được sửa đổi hoặc hủy bỏ Các đoạn trích từ IAS 14 được sao chép lại trong lần xuất bản này của Ủy ban lĩnh vực công thuộc Liên đoàn kế toán quốc tế với sự cho phép của IASB

Cuốn sách về IASs được IASB xuất bản bằng tiếng Anh và các bản copy có thể nhận được trực tiếp từ Bộ phận xuất bản của IASB theo địa chỉ: tầng 7, 166 Fleet Street, London EC4A 2DY, Anh quốc

Địa chỉ email: publication@iasb.orgTrang website: http://www.iasb.orgIASs, các bản thảo và những công bố khác của IASC và IASB là bản quyền của IASCF

“IAS”, “IASB”, “IASC”, “IASCF” và “Chuẩn mực kế toán quốc tế” là những nhãn hiệu của IASCF và không được sử dụng nếu không được sự nhất trí của IASCF

Tháng 6 năm 2000IPSAS 18 –BÁO CÁO BỘ PHẬN

NỘI DUNG

ĐoạnMục đích

Các khái niệm ……… 8-11 Các khái niệm từ những chuẩn mực kế toán công quốc tế khác 11Báo cáo bộ phận ……… 12-13

Bộ phận theo ngành dịch vụ và bộ phận theo khu vực địa lý.…… 17-22

Bộ phận đa chức năng 23 Cấu trúc báo cáo không phù hợp 24-26Khái niệm doanh thu, chi phí, tài sản, nợ phải trả

Phụ lục 1 - Giải trình bộ phận minh họa

Phụ lục 2 - Tóm tắt những trình bày được yêu cầu

Phụ lục 3 - Đặc điểm chất lượng của báo cáo

So sánh với IAS 14

Những chuẩn mực viết bằng kiểu chữ in đậm, phải được đọc trong ngữ cảnh của các đoạn dẫn giải viết bằng chữ thường trong Chuẩn mực này, và trong ngữ cảnh của

“Lời tựa cho chuẩn mực kế toán công quốc tế” Các chuẩn mực kế toán công quốc tế không áp dụng cho những khoản mục không trọng yếu.

Mục đích

Mục đích của chuẩn mực này là đưa ra các nguyên tắc cho việc báo cáo thông tin tài chính theo bộ phận Việc trình bày các thông tin này sẽ:

(a) Giúp người sử dụng báo cáo tài chính hiểu rõ hơn về hoạt động trong quá khứ

của đơn vị và xác định các nguồn lực được phân bổ để thực hiện các hoạt động chính của đơn vị; và

(b) Làm tăng tính minh bạch của việc báo cáo tài chính và giúp đơn vị có khả năng

hoàn thành tốt hơn nghĩa vụ giải trình

Phạm vi

1 Đơn vị lập và trình bày báo cáo tài chính trên cơ sở kế toán dồn tích phải

tuân thủ chuẩn mực này khi trình bày thông tin bộ phận.

2 Chuẩn mực này áp dụng cho tất cả các đơn vị công trừ đơn vị kinh doanh

bằng vốn Nhà nước.

3 Các đơn vị kinh doanh bằng vốn Nhà nước được yêu cầu tuân thủ các chuẩn

mực kế toán quốc tế (IAS) do Uỷ ban chuẩn mực kế toán quốc tế ban hành Hướng dẫn số 1 của Uỷ ban lĩnh vực công “Báo cáo tài chính của đơn vị kinh doanh bằng vốn Nhà nước” quy định rằng IAS phù hợp với tất cả các loại hình doanh nghiệp bất kể chúng thuộc khu vực tư nhân hay Nhà nước Theo đó, hướng dẫn số 1 quy định các doanh nghiệp Nhà nước phải trình bày báo cáo tài chính tuân thủ theo IAS trên mọi khía cạnh trọng yếu

4 Chuẩn mực này phải được áp dụng đối với bộ báo cáo tài chính đầy đủ

được lập tuân thủ các chuẩn mực kế toán công quốc tế (IPSASs).

5 Một bộ báo cáo tài chính đầy đủ bao gồm báo cáo tình hình tài chính, báo cáo

tình hình hoạt động, báo cáo lưu chuyển tiền tệ, báo cáo phản ánh sự thay đổi tài sản thuần/vốn chủ sở hữu và bản giải trình BCTC như quy định trong IPSAS 1 “Trình bày báo cáo tài chính”

6 Nếu báo cáo tài chính hợp nhất của Chính phủ hoặc đơn vị kinh tế khác

và báo cáo tài chính riêng của đơn vị mẹ được trình bày chung, thì chỉ cần trình bày thông tin bộ phận trên cơ sở báo cáo tài chính hợp nhất.

7 Trong một số hệ thống luật pháp, báo cáo tài chính hợp nhất của Chính phủ

hoặc đơn vị kinh tế khác và báo cáo tài chính riêng của đơn vị kiểm soát được hợp nhất và trình bày chung trên một báo cáo duy nhất Khi điều này xảy ra, báo cáo mà bao gồm báo cáo tài chính hợp nhất của Chính phủ hoặc của đơn vị kiểm soát chỉ cần trình bày thông tin bộ phận trên cơ sở báo cáo tài chính hợp nhất

Các khái niệm

Các khái niệm từ những chuẩn mực kế toán công quốc tế khác

8 Các thuật ngữ được sử dụng trong chuẩn mực này được định nghĩa trong

các chuẩn mực kế toán công quốc tế (IPSAS) 2 “Báo cáo lưu chuyển tiền tệ”, IPSAS 3 “Thặng dư hoặc thâm hụt thuần trong kỳ, các sai sót cơ bản

và những thay đổi trong chính sách kế toán” và IPSAS 9 “Doanh thu từ các giao dịch trao đổi”.

Chính sách kế toán là các nguyên tắc, cơ sở, quy định và phương pháp kế toán cụ thể được đơn vị áp dụng trong việc lập và trình bày báo cáo tài chính

Hoạt động tài chính là các hoạt động tạo ra các thay đổi về quy mô và kết cấu của vốn chủ sở hữu và vốn vay của đơn vị.

Hoạt động đầu tư là các hoạt động mua sắm, xây dựng, thanh lý, nhượng bán các tài sản dài hạn và các khoản đầu tư khác không phải là các khoản tương đương tiền

Hoạt động kinh doanh là các hoạt động không phải là hoạt động tài đầu tư hay hoạt động tài chính

Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế đơn vị thu được trong kỳ báo cáo làm tăng tài sản thuần/vốn chủ sở hữu nhưng không phải là khoản vốn góp của chủ sở hữu.

Các thuật ngữ định nghĩa trong các chuẩn mực kế toán công quốc tế khác được sử dụng trong chuẩn mực này có nghĩa tương tự như trong các chuẩn mực khác và được sao chép lại trong Bảng chú giải thuật ngữ phát hành riêng

Khái niệm về bộ phận

9 Một bộ phận là một hoạt động hoặt một nhóm hoạt động có thể tách biệt

của một đơn vị và do vậy có thể báo cáo tách biệt thông tin tài chính cho mục đích đánh giá tình hình thực hiện các mục tiêu trong quá khứ và để đưa ra quyết định phân bổ các nguồn lực trong tương lai

10 Chính phủ và các cơ quan thuộc Chính phủ kiểm soát các nguồn lực công cộng

chính và hoạt động để cung cấp nhiều loại hàng hóa và dịch vụ khác nhau cho các cử chi tại các khu vực địa lý khác nhau và các khu vực có đặc điểm kinh tế

xã hội khác nhau Những đơn vị này được mong đợi, trong một số trường hợp được yêu cầu chính thức, sử dụng những nguồn lực này một cách có hiệu quả

để đạt được mục tiêu của đơn vị Báo cáo tài chính cho toàn đơn vị và báo cáo tài chính hợp nhất tạo ra cái nhìn tổng thể về các tài sản được kiểm soát và các khoản nợ phải trả đã phát sinh của đơn vị báo cáo, chi phí cho các dịch vụ cung cấp và doanh thu từ thuế, nguồn ngân sách được phân bổ và các khoản thu hồi chi phí từ quỹ dự phòng cho các dịch vụ này Tuy nhiên thông tin tổng hợp này không cung cấp thông tin về mục tiêu hoạt động cụ thể hay về các hoạt động chính của đơn vị báo cáo, các nguồn lực phân bổ và chi phí cho các mục tiêu và hoạt động này

11 Trong hầu hết các trường hợp, đơn vị có quá nhiều hoạt động và dàn trải trên

phạm vi địa lý rộng hoặc các khu vực có đặc điểm kinh tế xã hội khác nhau, do vậy cần phải báo cáo riêng lẻ thông tin tài chính và phi tài chính về các bộ phận cụ thể của đơn vị để cung cấp thông tin liên quan cho mục đích giải trình

và ra quyết định

Báo cáo theo bộ phận

12 Đơn vị phải xác định các bộ phận tách biệt theo các yêu cầu của đoạn 9

chuẩn mực này và phải trình bày thông tin về các bộ phận theo yêu cầu từ đoạn 51 đến đoạn 75 chuẩn mực này.

13 Theo chuẩn mực này, các đơn vị công sẽ xác định các bộ phận tách biệt là từng

hoạt động hay một nhóm hoạt động có thể phân biệt mà theo đó thông tin tài chính cần được báo cáo cho mục đích đánh giá tình hình thực hiện các mục tiêu trong quá khứ và ra quyết định phân bổ các nguồn lực Ngoài việc trình bày thông tin theo yêu cầu từ đoạn 51 đến đoạn 75 của chuẩn mực này, đơn vị được khuyến khích trình bày thông tin bổ sung về các bộ phận báo cáo như đã được xác định theo chuẩn mực này hoặc được coi là cần thiết cho mục đích giải trình và ra quyết định

Cấu trúc báo cáo

14 Trong hầu hết các trường hợp, các nhóm hoạt động chính được xác định trong

kế hoạch ngân sách sẽ phản ánh các bộ phận mà theo đó thông tin được báo cáo cho cơ quan quản lý và các cán bộ quản lý cấp cao nhất của đơn vị Trong hầu hết các trường hợp, các bộ phận được báo cáo cho cơ quan quản lý và các cán bộ quản lý cấp cao nhất sẽ phản ánh các bộ phận được báo cáo trong báo cáo tài chính Bởi vì ban quản lý và cán bộ quản lý cấp cao nhất sẽ yêu cầu các thông tin về bộ phận để giúp họ hoàn thành trách nhiệm quản lý và để đánh giá tình hình thực hiện các mục tiêu trong quá khứ và để ra quyết định phân bổ nguồn lực trong tương lai của đơn vị

15 Việc xác định các hoạt động cần được nhóm thành các bộ phận riêng biệt và

được báo cáo trong báo cáo tài chính cho mục đích giải trình và ra quyết định

là vấn đề có tính xét đoán Trong quá trình xét đoán, người lập báo cáo tài chính sẽ xem xét các yếu tố sau:

(a) Mục tiêu của báo cáo thông tin tài chính theo bộ phận được nêu trong

đoạn 9 ở trên;

(b) Mong đợi của cộng đồng và những người đại diện được lựa chọn hoặc

được chỉ định liên quan đến các hoạt động chính của đơn vị;

(c) Đặc điểm chất lượng của báo cáo tài chính được nêu trong phụ lục 2

của IPSAS 1 Các đặc điểm này cũng đã được tóm tắt lại trong phụ lục

3 của chuẩn mực này Các đặc điểm này bao gồm tính phù hợp, đáng tin cậy và có thể so sánh qua thời gian của thông tin tài chính được báo cáo về các bộ phận khác nhau của đơn vị (Các đặc điểm này phụ thuộc vào các đặc điểm chất lượng của báo cáo tài chính được xác định trong IASC “Khuôn mẫu cho việc lập và trình bày báo cáo tài chính”); và

(d) Cấu trúc theo bộ phận cụ thể đó có phản ánh cơ sở mà dựa trên đó cơ

quan quản lý và cán bộ quản lý cấp cao yêu cầu thông tin tài chính để giúp họ đánh giá hoạt động trong quá khứ của đơn vị để đạt được các mục tiêu và để ra quyết định phân bổ nguồn lực nhằm đạt được mục tiêu của đơn vị trong tương lai hay không

16 Ở cấp Nhà nước, thông tin tài chính thường được tổng hợp và báo cáo theo

cách phản ánh, ví dụ:

(a) Phân nhóm hoạt động kinh tế chủ chốt của chính quyền trung ương như

y tế, giáo dục, quốc phòng và phúc lợi (chúng có thể phản ánh các nhóm chức năng Thống kê tài chính Nhà nước của Nhà nước), và các hoạt động thương mại chính các đơn vị kinh doanh bằng vốn Nhà nước như là nhà máy điện của Nhà nước, ngân hàng và đơn vị bảo hiểm thực hiện; hoặc

(b) Phân công trách nhiệm của từng bộ trưởng hoặc thành viên Chính phủ

Điều này thường (nhưng không phải luôn luôn) phản ánh phân nhóm kinh tế trong phần (a) ở trên – sự khác biệt có thể nảy sinh vì trách nhiệm bộ trưởng có thể gộp nhiều phân nhóm kinh tế hoặc dàn trải trong các phân nhóm này

Bộ phận theo ngành dịch vụ và bộ phận theo khu vực địa lý

17 Các dạng bộ phận được báo cáo cho cơ quan quản lý và cán bộ quản lý cấp cao

của đơn vị thường được coi là “bộ phận theo ngành dịch vụ” hoặc “bộ phận theo khu vực địa lý” Những thuật ngữ này được hiểu như sau:

(a) “Bộ phận theo ngành dịch vụ” là một cấu phần có thể phân biệt của

một đơn vị đóng góp vào việc tạo ra sản lượng liên quan hoặc đạt được mục tiêu hoạt động cụ thể nhất quán với nhiệm vụ chung của đơn vị; và(b) “Bộ phận theo khu vực địa lý” là một cấu phần có thể phân biệt của

một đơn vị đóng góp vào việc tạo ra sản lượng hoặc đạt được mục tiêu hoạt động cụ thể trong một khu vực địa lý cụ thể

18 Các cơ quan và phòng ban của Chính phủ thường được quản lý theo các ngành

dịch vụ vì nó phản ánh cách thức các sản phẩm đầu ra chính được xác định, kết quả được giám sát và nhu cầu về nguồn lực được xác định và lập kế hoạch ngân sách Ngành giáo dục là một ví dụ về đơn vị báo cáo nội bộ trên cơ sở ngành dịch vụ hoặc bộ phận theo ngành dịch vụ và đơn vị này có cấu trúc tổ chức và hệ thống báo cáo nội bộ phản ánh hoạt động giáo dục cao đẳng đại học, trung học cơ sở và tiểu học và sản phẩm đầu ra được coi như là các bộ phận tách rời Cơ sở phân thành bộ phận có thể được áp dụng nội bộ vì kỹ năng và cơ sở vật chất cần thiết để tạo ra sản phẩm và kết quả mong muốn cho từng hoạt động giáo dục chính này được nhìn nhận là khác nhau Ngoài ra, các quyết định tài chính chủ chốt mà ban quản lý phải thực hiện bao gồm xác định nguồn lực để phân bổ cho mỗi một sản phẩm hoặc hoạt động Trong những trường hợp này, báo cáo ra bên ngoài trên cơ sở bộ phận theo dịch vụ cũng sẽ thỏa mãn yêu cầu của chuẩn mực này

19 Các yếu tố cần xem xét để xác định các sản phẩm đầu ra (hàng hóa hay dịch

vụ) có liên quan đến nhau hay không và có thể nhóm thành một bộ phận cho mục đích báo cáo tài chính hay không, bao gồm:

(a) Các mục tiêu hoạt động chính của đơn vị, hàng hóa, dịch vụ và hoạt

động liên quan đến việc đạt được từng mục tiêu đó và các nguồn lực có được phân bổ và lập kế hoạch ngân sách trên cơ sở nhóm hàng hóa và dịch vụ hay không;

(b) Bản chất của hàng hóa hoặc dịch vụ được cung cấp hoặc các hoạt động

được thực hiện;

(c) Bản chất của quy trình sản xuất và/hoặc phân phối dịch vụ và quy trình

hoặc cơ chế phân phối;

(d) Loại khách hàng hoặc người sử dụng hàng hóa hoặc dịch vụ;

(e) Cách thức đơn vị được quản lý và thông tin tài chính được báo cáo cho

cán bộ quản lý cấp cao và ban quản lý; và(f) Bản chất của môi trường pháp lý, (ví dụ, cấp bộ hoặc thẩm quyền pháp

định) hoặc ngành thuộc Chính phủ, (ví dụ ngành tài chính, ngành phục

vụ công cộng hoặc chính quyền trung ương) (nếu có)

20 Một đơn vị được tổ chức và báo cáo nội bộ cho cơ quan quản lý và quản lý cấp

cao trên cơ sở khu vực – trong phạm vi hoặc vượt ra ngoài phạm vi quốc gia, bang, địa phương hoặc ranh giới luật pháp khác Khi điều này xảy ra hệ thống báo cáo nội bộ phản ánh cơ cấu bộ phận theo khu vực địa lý

21 Cơ cấu bộ phận theo khu vực địa lý có thể được áp dụng khi, ví dụ, cơ cấu tổ

chức và hệ thống báo cáo nội bộ của bộ giáo dục và đào tạo được cơ cấu trên

cơ sở kết quả giáo dục theo khu vực bởi vì việc đánh giá kết quả thực hiện và các quyết định phân bổ nguồn lực chủ yếu của cơ quan quản lý và cán bộ quản

lý cấp cao được xác định bằng cách tham khảo các thành tựu của khu vực và nhu cầu của khu vực Cơ cấu này có thể được áp dụng để duy trì quyền tự quyết về nhu cầu giáo dục và phân phối dịch vụ giáo dục của khu vực, hoặc vì các điều kiện hoạt động hoặc mục tiêu giáo dục giữa các khu vực khác nhau một cách đáng kể Cơ cấu này cũng có thể được áp dụng, đơn giản vì ban quản

lý tin tưởng rằng cơ cấu tổ chức dựa trên phân quyền trách nhiệm theo khu vực

sẽ phục vụ tốt hơn mục tiêu của tổ chức Trong những trường hợp này, cơ quan quản lý và các bộ quản lý cấp cao quyết định phân bổ nguồn lực đầu tiên, sau

đó là giám sát, trên cơ sở khu vực Các quyết định chi tiết về việc phân bổ nguồn lực đến các hoạt động chức năng cụ thể trong cùng một khu vực địa lý được thực hiện bởi ban quản lý khu vực, nhất quán với nhu cầu giáo dục của khu vực Trong những trường hợp này, có thể các thông tin bộ phận theo khu vực địa lý trong báo cáo tài chính cũng sẽ thỏa mãn các yêu cầu của chuẩn mực này

22 Các yếu tố cần phải được xem xét khi xác định các thông tin tài chính có nên

được báo cáo trên cơ sở địa lý hay không, bao gồm:

(a) Tính tương đồng về điều kiện kinh tế, xã hội và chính trị trong các

vùng khác nhau;

(b) Mối quan hệ giữa mục tiêu chính của đơn vị và của các vùng khác

nhau;

(c) Các đặc điểm về cung cấp dịch vụ và điều kiện hoạt động có khác nhau

giữa các vùng hay không;

(d) Có phản ánh cách thức trong đó đơn vị được quản lý và thông tin tài

chính được báo cáo cho các cán bộ quản lý cấp cao và ban quản lý hay không; và

(e) Nhu cầu, kỹ năng hoặc rủi ro đặc biệt gắn liền với khu vực cụ thể

Bộ phận đa chức năng

23 Trong một số trường hợp, một đơn vị có thể báo cáo cho cơ quan quản lý và

cán bộ quản lý cấp cao doanh thu, chi phí, tài sản và nợ phải trả của bộ phận trên cơ sở nhiều hơn một cơ cấu bộ phận, ví dụ báo cáo bộ phận cả theo khu vực địa lý và cả theo ngành dịch vụ Báo cáo bộ phận cả theo ngành dịch vụ và

cả theo khu vực địa lý trong báo cáo tài chính phát hành ra bên ngoài thường sẽ cung cấp thông tin hữu ích nếu việc đạt được các mục tiêu của đơn vị bị ảnh hưởng mạnh bởi cả các dịch vụ và sản phẩm khác nhau đơn vị cung cấp và các khu vực địa lý khác nhau mà ở đó các sản phẩm và dịch vụ này được cung cấp Tương tự như vậy, ở cấp trung ương, Chính phủ có thể áp dụng cơ sở trình bày theo khu vực trung ương, ngành tài chính công và ngành thương mại, và trình bày phân tích bổ sung về khu vực Nhà nước trung ương, ví dụ, trình bày thông tin bộ phận theo mục đích chính hoặc tiểu bộ phận chức năng Trong những trường hợp như vậy, các thông tin bộ phận có thể được trình bày riêng

rẽ hoặc được trình bày theo dạng ma trận Ngoài ra, cấu trúc báo cáo bộ phận chính yếu và thứ yêú có thể được áp dụng với trình bày hạn chế cho bộ phận thứ yếu

Cấu trúc báo cáo không phù hợp

24 Như nêu trên, trong hầu hết các trường hợp các bộ phận mà thông tin theo đó

được báo cáo nội bộ cho cơ quan quản lý và cán bộ quản lý cấp cao của đơn vị cho mục đính đánh giá hoạt động trong quá khứ và để ra quyết định phân bổ nguồn lực trong tương lại, sẽ phản ánh những gì đã được xác định trong kế hoạch ngân sách và cũng sẽ được áp dụng cho mục đích báo cáo ra bên ngoài phù hợp với quy định trong chuẩn mực này Tuy nhiên, trong một số trường hợp, báo cáo nội bộ của một đơn vị lên cơ quan quản lý và cán bộ cấp cao có thể được cơ cấu để tổng hợp và báo cáo trên cơ sở phân biệt doanh thu, chi phí, tài sản và nợ phải trả liên quan đến hoạt động phụ thuộc vào ngân sách với doanh thu, chi phí, tài sản và nợ phải trả của các hoạt động thương mại, hoặc phân biệt các đơn vị phụ thuộc vào ngân sách với các đơn vị kinh doanh bằng vốn Nhà nước Việc trình bày thông tin bộ phận trong báo cáo tài chính trên cơ

sở các bộ phận này có thể sẽ không đáp ứng mục tiêu được cụ thể hóa trong chuẩn mực này bởi vì những bộ phận này có thể sẽ không cung cấp thông tin

phù hợp cho người sử dụng báo cáo về, ví dụ, tình hình hoạt động của đơn vị

để đạt được mục tiêu hoạt động chính

25 Trong một số trường hợp, thông tin tài chính riêng lẻ được báo cáo cho cơ

quan quản lý và cán bộ quản lý cấp cao có thể không báo cáo về chi phí, doanh thu, tài sản và nợ phải trả theo bộ phận dịch vụ, theo khu vực địa lý hoặc bằng cách tham khảo các hoạt động khác Các báo cáo như vậy được lập chỉ để phản ánh chi tiêu theo yếu tố (ví dụ lương, thuê mướn, mua hàng và đầu tư vốn) của một số khoản mục, nhất quán với việc phân bổ ngân sách hoặc khoản tài trợ khác hoặc nhất quán với mô hình phê duyệt chi tiêu mà đơn vị áp dụng Trường hợp này xảy ra khi mục đích báo cáo thông tin tài chính cho cơ quan quản lý và ban quản lý cấp cao là để làm bằng chứng về việc tuân thủ nhiệm

vụ chi tiêu hơn là cho mục đích đánh giá tình hình thực hiện các hoạt động chính của đơn vị để đạt được các mục tiêu và để ra quyết định phân bổ các nguồn lực trong tương lai Khi việc báo cáo nội bộ cho cơ quan quản lý và cán

bộ cấp cao được cơ cấu chỉ để báo cáo thông tin tuân thủ, việc báo cáo ra bên ngoài trên cùng cơ sở như báo cáo nội bộ cho các cơ quan quản lý và cán bộ cấp cao sẽ không đáp ứng các yêu cầu của chuẩn mực này

26 Khi cấu trúc báo cáo nội bộ của một đơn vị không tương ứng với những yêu

cầu của chuẩn mực này, đơn vị cần phải xác định các bộ phận thỏa mãn định nghĩa bộ phận trong đoạn 9 và trình bày thông tin được yêu cầu trong các đoạn

từ 51 đến 75 cho mục đích báo cáo công bố ra bên ngoài

Khái niệm doanh thu, chi phí, tài sản, nợ phải trả và chính sách kế toán

(a) Các khoản mục bất thường;

(b) Doanh thu từ tiền lãi hoặc cổ tức, kể cả tiền lãi thu được trên các

khoản nhận trước hoặc các khoản tiền cho các bộ phận khác vay, trừ khi hoạt động của bộ phận chủ yếu là hoạt động tài chính; hoặc (c) Lãi từ việc bán các khoản đầu tư hoặc lãi từ việc xóa nợ trừ khi

hoạt động của bộ phận chủ yếu là hoạt động tài chính.

Doanh thu bộ phận bao gồm: phần thặng dư hoặc thâm hụt của đơn vị trong đơn vị liên kết, đơn vị liên doanh, hoặc các khoản đầu tư khác được hạch toán theo phương pháp vốn chủ sở hữu khi các khoản doanh thu đó nằm trong doanh thu hợp nhất hoặc tổng doanh thu của đơn vị

Doanh thu bộ phận bao gồm cả phần doanh thu của đơn vịbị kiểm soát chung được kế toán phù hợp với IPSAS 8 “Báo cáo tài chính đối với các khoản lợi ích từ hoạt động liên doanh”.

Chi phí bộ phận là chi phí phát sinh từ hoạt động kinh doanh bộ phận được tính trực tiếp cho bộ phận đó và phần chi phí liên quan được phân

bổ một cách hợp lý cho bộ phận đó, bao gồm chi phí bán hàng ra bên ngoài và chi phí liên quan tới các giao dịch với các bộ phận khác của đơn

vị Chi phí bộ phận không bao gồm:

(a) Các khoản mục bất thường;

(b) Chi phí lãi vay, kể cả tiền lãi phải trả phát sinh từ những khoản

tiền ứng trước hoặc tiền vay từ các bộ phận khác, trừ khi hoạt động của bộ phận đó chủ yếu là hoạt động tài chính;

(c) Lỗ từ việc bán các khoản đầu tư lỗ do xóa nợ trừ khi hoạt động

của đơn vị chủ yếu là hoạt động tài chính.

(d) Phần sở hữu của đơn vị trong khoản thâm hụt thuần hoặc lỗ do

đầu tư vào các đơn vị liên kết, đơn vị liên doanh, hoặc các khoản đầu tư tài chính khác được hạch toán theo phương pháp vốn chủ

sở hữu.

(e) Thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc chi phí tương đương thuế thu

nhập doanh nghiệp được hạch toán phù hợp với các chuẩn mực kế toán hướng dẫn kế toán ảnh hưởng của thuế thu nhập doanh nghiệp; hoặc

(f) Chi phí quản lý hành chính chung, và các chi phí khác phát sinh ở

cấp độ đơn vị có liên quan đến tất cả các bộ phận Tuy nhiên, chi phí đôi khi phát sinh ở cấp độ đơn vị nhưng chỉ là các khoản chi hộ

bộ phận và được coi là chi phí bộ phận nếu chi phí đó liên quan đến hoạt động kinh doanh của bộ phận và những chi phí này có thể được tính trực tiếp hoặc phân bổ vào bộ phận đó một cách hợp lý Chi phí bộ phận bao gồm cả phần chi phí của bên góp vốn liên doanh được kế toán theo phương pháp hợp nhất theo tỷ lệ quy định trong IPSAS

8

Đối với các bộ phận mà hoạt động chủ yếu là hoạt động tài chính, doanh thu tiền lãi và chi phí lãi vay có thể được báo cáo bù trừ thành một khoản duy nhất cho mục đích báo cáo bộ phận nếu các khoản này cũng được bù trừ trong báo cáo tài chính của đơn vị hay báo cáo tài chính hợp nhất Tài sản bộ phận là các tài sản do bộ phận sử dụng trong các hoạt động kinh doanh và được tính trực tiếp vào bộ phận hoặc được phân bổ vào bộ phận một cách hợp lý

Nếu doanh thu bộ phận bao gồm doanh thu tiền lãi hay cổ tức, thì tài sản

bộ phận sẽ bao gồm các khoản phải thu, các khoản vay, đầu tư hoặc tài sản tạo doanh thu khác có liên quan

Tài sản bộ phận không bao gồm tài sản thuế thu nhập hoặc tương đương tài sản thuế thu nhập được hạch toán theo các chuẩn mực kế toán quy định nghĩa vụ trả thuế thu nhập hoặc tương đương thuế thu nhập.

Tài sản bộ phận bao gồm cả các khoản đầu tư hạch toán theo phương pháp vốn chủ sở hữu chỉ khi thặng dư/thâm hụt thuần từ những khoản đầu tư này được tính vào doanh thu bộ phận Tài sản bộ phận bao gồm cả phần của liên doanh trong tài sản hoạt động của đơn vị đồng kiểm soát được hạch toán theo phương pháp hợp nhất theo tỷ lệ quy định trong IPSAS 8

Tài sản bộ phận được xác định sau khi trừ các khoản giảm trừ được báo cáo như là khoản giảm trừ trực tiếp trên báo cáo tình hình tài chính của đơn vị

Nợ phải trả bộ phận là các khoản nợ phát sinh từ hoạt động kinh doanh của bộ phận và được tính trực tiếp vào bộ phận hoặc được phân bổ cho bộ phận đó một cách hợp lý

Nếu chi phí bộ phận bao gồm chi phí lãi vay, nợ phải trả bộ phận sẽ bao gồm các khoản nợ phải trả chịu lãi vay liên quan

Nợ phải trả bộ phận bao gồm cả phần của liên doanh trong nợ phải trả của đơn vị đồng kiểm soát được hạch toán theo phương pháp hợp nhất theo tỷ lệ quy định trong IPSAS 8

Nợ phải trả bộ phận không bao gồm thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc các khoản nợ phải trả có tính chất tương đương thuế thu nhập doanh nghiệp phải trả được ghi nhận phù hợp với các chuẩn mực kế toán hướng dẫn kế toán ảnh hưởng của thuế thu nhập doanh nghiệp.

Chính sách kế toán bộ phận là các chính sách kế toán được áp dụng cho việc lập và trình bày báo cáo tài chính của tập đoàn hoặc đơn vị cũng như các chính sách kế toán có liên quan cụ thể đến việc lập báo cáo bộ phận Phân bổ các khoản mục vào bộ phận

28 Theo định nghĩa, doanh thu bộ phận, chi phí bộ phận, tài sản bộ phận và nợ

phải trả bộ phận bao gồm các khoản được tính trực tiếp và những khoản được phân bổ vào bộ phận trên cơ sở hợp lý

29 Đơn vị coi hệ thống báo cáo tài chính nội bộ như là điểm khởi đầu để nhận

diện các khoản có thể được tính trực tiếp hoặc phân bổ một cách hợp lý vào các bộ phận Điều đó có nghĩa là, khi các bộ phận được sử dụng cho mục đích báo cáo nội bộ được áp dụng, hoặc khuôn mẫu trên cơ sở bộ phận được áp dụng, cho mục đích báo cáo tài chính chung, có giả thiết cho rằng các khoản được nhận diện theo bộ phận, cho mục đích báo cáo tài chính nội bộ được tính trực tiếp hoặc phân bổ hợp lý cho các bộ phận để xác định doanh thu bộ phận, chi phí bộ phận, tài sản bộ phận và nợ phải trả bộ phận

30 Trong một số trường hợp, một khoản doanh thu, chi phí, tài sản hoặc nợ phải

trả có thể được phân bổ vào bộ phận cho mục đích báo cáo tài chính nội bộ trên cơ sở ban quản lý đơn vị có thể hiểu được nhưng lại chủ quan, độc đoán

và khó hiểu đối với người sử dụng báo cáo tài chính bên ngoài Sự phân bổ như vậy sẽ không phải là một cơ sở hợp lý theo những định nghĩa về doanh thu

bộ phận, chi phí bộ phận, tài sản bộ phận và nợ phải trả bộ phận trong chuẩn mực này Trái lại, một đơn vị có thể chọn không phân bổ một số khoản thu nhập, chi phí, tài sản hoặc nợ phải trả cho mục đích báo cáo tài chính nội bộ, mặc dầu có tồn tại một cơ sở hợp lý để làm như vậy Những khoản như vậy phải được phân bổ theo định nghĩa về thu nhập bộ phận, chi phí bộ phận, tài sản bộ phận và nợ phải trả bộ phận trong chuẩn mực này

31 Nói chung, đơn vị công có thể xác định các chi phí để cung cấp một nhóm

hàng hóa và dịch vụ nhất định hoặc để thực hiện một số hoạt động nhất định

và các tài sản cần thiết để thực hiện các hoạt động này Những thông tin như vậy là cần thiết cho mục đích kiểm soát và lên kế hoạch Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp hoạt động của cơ quan Chính phủ và các đơn vị công khác được tài trợ từ nguồn ngân sách phân bổ “ấn định” hoặc nguồn ngân sách phân

bổ trên cơ sở “trọn gói” phản ánh bản chất của các nhóm chi phí hoặc chi tiêu chính Những khoản ngân sách phân bổ “trọn gói” hoặc “ấn đinh” có thể không liên quan đến các dịch vụ cụ thể, các hoạt động chức năng hoặc các khu vực địa lý cụ thể Trong một số trường hợp, không thể tính trực tiếp vào doanh thu bộ phận hoặc phân bổ vào bộ phận trên cơ sở hợp lý Tương tự, một số tài sản, chi phí và nợ phải trả không thể tính trực tiếp hoặc phân bổ trên cơ sở hợp

lý vào các bộ phận riêng lẻ bởi vì chúng hỗ trợ trên phạm vị rộng các hoạt động phân phối dịch vụ của nhiều bộ phận hoặc liên quan trực tiếp đến hoạt động quản lý hành chính chung được xem như không phải là một bộ phận tách rời Các khoản thu nhập, chi phí, tài sản và nợ phải trả không tính đượctrực tiếp hoặc không phân bổ được sẽ được báo cáo như là các khoản không được phân bổ khi đối chiếu các giải trình của bộ phận với doanh thu đơn vị tổng hợp như yêu cầu trong đoạn 64 trong IPSAS này

32 Chính phủ và các cơ quan Chính phủ có thể sẽ có những thỏa thuận với các

doanh nghiệp tư nhân để phân phối hàng hóa và dịch vụ hoặc để thực hiện các hoạt động khác Trong một số hệ thống luật pháp, những thỏa thuận như vậy được thực hiện dưới dạng liên doanh hoặc một khoản đầu tư trong một đơn vị liên kết hạch toán theo phương pháp vốn chủ sở hữu Khi trường hợp này xảy

ra, doanh thu bộ phận sẽ bao gồm phần của bộ phận trong vốn chủ sở hữu được coi là thặng dư (thâm hụt) thuần, khi vốn chủ sở hữu được coi là thặng

dư (thâm hụt) thuần được bao gồm trong doanh thu của đơn vị nó có thể được tính trực tiếp hoặc phân bổ một cách đáng tin cậy vào bộ phận trên cơ sở hợp

lý Trong những trường hợp tương tự, doanh thu bộ phận và chi phí bộ phận sẽ bao gồm phần của bộ phận trong doanh thu và chi phí của đơn vị đồng kiểm soát được hạch toán theo phương pháp hợp nhất theo tỷ lệ

Tài sản, nợ phải trả, doanh thu và chi phí bộ phận

33 Tài sản ngắn hạn, bất động sản, nhà xưởng và thiết bị, tài sản thuê tài chính, và

các tài sản vô hình là các ví dụ về tài sản bộ phận được sử dụng trong hoạt động kinh doanh của bộ phận Nếu một khoản khấu hao hoặc phân bổ cụ thể

được tính vào chi phí bộ phận thì tài sản liên quan cũng sẽ được tính vào tài sản bộ phận Tài sản bộ phận không bao gồm những tài sản sử dụng cho các hoạt động chung hoặc cho trụ sở chính ví dụ:

(a) Văn phòng của đơn vị phát triển chính sách và quản lý hành chính

trung ương của bộ giáo dục không phải thuộc bộ phận phản ánh việc cung cấp dịch vụ giáo dục cao đẳng đại học, trung học cơ sở hay tiểu học hoặc;

(b) Nhà Quốc hội hoặc tòa nhà Chính phủ không bao gồm trong bộ phận

phản ánh các họat động chức năng chính ví dụ giáo dục, sức khỏe và quốc phòng khi báo cáo ở cấp quốc gia

Tài sản bộ phận có thể được sử dụng chung bởi hai hoặc nhiều bộ phận nếu tồn tại một cơ sở phân bổ hợp lý

34 Báo cáo tài chính hợp nhất của Chính phủ hoặc đơn vị khác có thể bao gồm

các đơn vị được mua thông qua giao dịch mua đơn vị có phát sinh lợi thế thương mại (hướng dẫn hạch toán kế toán cho giao dịch mua đơn vị được quy định trong IAS 22 “Hợp nhất kinh doanh”) Trong những trường hợp như vậy, tài sản bộ phận sẽ bao gồm lợi thế thương mại được tính trực tiếp vào bộ phận hoặc được phân bổ vào bộ phận một cách hợp lý và chi phí bộ phận bao gồm

cả phần khấu hao (phân bổ) lợi thế thương mại

35 Ví dụ về nợ phải trả bộ phận bao gồm phải trả thương mại và phải trả khác, nợ

phải trả dồn tích, các khoản nhận trước từ cộng đồng cho việc cung cấp các dịch vụ và hàng hóa được trợ cấp từng phần trong tương lai, các khoản dự phòng bảo hành sản phẩm phát sinh từ các hoạt động thương mại của đơn vị,

và các khoản bồi thường khác liên quan đến cung cấp hàng hóa và dịch vụ Nợ phải trả bộ phận không bao gồm các khoản vay, nợ phải trả liên quan đến tài sản thuê tài chính và các khoản nợ phải trả khác cho mục đích tài chính chứ không phải cho mục đích hoạt động kinh doanh Nếu chi phí lãi vay được tính vào chi phí bộ phận, nợ phải trả chịu lãi liên quan phải được tính vào nợ phải trả bộ phận

36 Nợ phải trả của các bộ phận mà hoạt động chủ yếu không phải là hoạt động tài

chính sẽ không bao gồm các khoản vay và nợ phải trả tương tự bởi vì doanh thu bộ phận và chi phí bộ phận không bao gồm doanh thu và chi phí tài chính Hơn thế nữa, vì các khoản nợ thường phát sịnh ở cấp trụ sở chính hoặcdo cơ quan có thẩm quyền cho vay tập trung ở cấp trung ương hay toàn đơn vị, do vậy không thể tính trực tiếp hoặc phân bổ hợp lý khoản nợ phải trả chịu lãi vào

bộ phận Tuy nhiên, nếu hoạt động tài chính của đơn vị được xác định là một

bộ phận riêng lẻ, điều này có thể xảy ra ở cấp toàn bộ Chính phủ, các chi phí của bộ phận “tài chính” sẽ bao gồm chi phí lãi vay và như vậy nợ phải trả chịu lãi sẽ được tính vào nợ phải trả của bộ phận này

37 Chuẩn mực kế toán quốc gia hoặc quốc tế có thể yêu cầu điều chỉnh giá trị còn

lại của tài sản và nợ phải trả có thể xác định được của một đơn vị được mua thông qua giao dịch mua (xem ví dụ trong IAS 22) Việc tính toán giá trị tài sản và nợ phải trả bộ phận bao gồm các điều chỉnh giá trị còn lại trước đó của

tài sản và nợ phải trả bộ phận của đơn vị được mua trong nghiệp vụ hợp nhất đơn vị dưới dạng mua, mặc dù những điều chỉnh này chỉ nhằm mục đích lập báo cáo tài chính hợp nhất và không được ghi nhận trong báo cáo tài chính riêng của đơn vị kiểm soát hoặc đơn vị bị kiểm soát Tương tự, nếu bất động sản, nhà xưởng và thiết bị được đánh giá lại sau khi mua theo phương pháp kế toán thay thế quy định trong IPSAS 17 “Bất động sản, nhà xưởng và thiết bị” việc tính toán các tài sản bộ phận cũng phải phản ánh cả những phần đánh giá lại này.

38 Trong một số hệ thống luật pháp, Chính phủ hay cơ quan Chính phủ kiểm soát

một đơn vị kinh doanh bằng vốn Nhà nước hoặc một đơn vị khác hoạt động vì mục đích kinh doanh và thuộc diện phải nộp thuế thu nhập hoặc tương đương thuế thu nhập Những đơn vị này được yêu cầu áp dụng các chuẩn mực kế toán như IAS 12 “Thuế thu nhập” trong đó mô tả phương pháp hạch toán kế toán thuế thu nhập hoặc tương đương thuế thu nhập Những chuẩn mực này có thể yêu cầu ghi nhận tài sản thuế thu nhập và nợ phải trả thuế thu nhập dưới dạng chi phí thuế thu nhập hoặc chi phí tương đương thuế thu nhập, chúng được ghi nhận trong kỳ hiện tại và có thể được thu hồi hoặc phải hoàn trả trong các kỳ tương lai Các khoản tài sản và nợ phải trả này không được tính vào tài sản bộ phận hoặc nợ phải trả bộ phận bởi vì chúng phát sinh từ tất cả các hoạt động của toàn đơn vị và thuế được tính trên khía cạnh toàn đơn vị Tuy nhiên, tài sản đại diện cho doanh thu thuế phải thu do cơ quan thuế kiểm soát sẽ được tính vào tài sản bộ phận của cơ quan thuế nếu chúng được tính trực tiếp hoặc được phân bổ vào bộ phận một cách đáng tin cậy

39 Một số hướng dẫn về phân bổ chi phí đã được nêu trong các chuẩn mực kế

toán công quốc tế khác Ví dụ, IPSAS 12 “Hàng tồn kho” hướng dẫn việc tính

và phân bổ chi phí vào hàng tồn kho và IPSAS 11 “Hợp đồng xây dựng” hướng dẫn việc tính và phân bổ chi phí vào các hợp đồng Những hướng dẫn này có thể được sử dụng trong việc tính và phân bổ chi phí vào các bộ phận

40 IPSAS 2 hướng dẫn các khoản thấu chi ngân hàng nên được coi như là một bộ

phận của tiền hoặc được ghi nhận như là các khoản vay

41 Báo cáo tài chính của Nhà nước và một số đơn vị có quyền kiểm soát khác sẽ

yêu cầu hợp nhất một số đơn vị riêng lẻ như là các bộ, ngành, cơ quan và đơn

vị kinh doanh bằng vốn Nhà nước Khi lập báo cáo tài chính hợp nhất các giao dịch và số dư giữa các đơn vị bị kiểm soát sẽ được loại trừ theo quy định trong IPSAS 6 Tuy nhiên, doanh thu bộ phận, chi phí bộ phận, tài sản bộ phận và nợ phải trả bộ phận được xác định trước khi số dư và giao dịch giữa các đơn vị trong cùng một thực thể kinh tế được loại trừ trong quá trình hợp nhất, trừ trường hợp số dư và giao dịch đó xảy ra giữa các đơn vị trong cùng một bộ phận

42 Chính sách kế toán sử dụng để lập và trình bày báo cáo tài chính của toàn bộ

đơn vị cũng sẽ là chính sách kế toán bộ phận cơ bản, ngoài ra các chính sách

kế toán bộ phận còn bao gồm các chính sách liên quan trực tiếp đến việc lập báo cáo bộ phận như là phương pháp định giá các khoản chuyển giao liên bộ phận và cơ sở phân bổ doanh thu và chi phí vào các bộ phận

Chính sách kế toán bộ phận

43 Thông tin bộ phận cần phải được lập phù hợp với các chính sách kế toán

áp dụng cho việc lập và trình bày báo cáo tài chính của một tập đoàn hoặc một đơn vị

44 Có giả định cho rằng các chính sách kế toán cơ quan quản lý và ban quản lý

đơn vị lựa chọn để sử dụng cho việc lập báo cáo tài chính hợp nhất hoặc báo cáo của toàn đơn vị là những chính sách mà cơ quan quản lý và ban quản lý tin tưởng là hợp lý nhất cho mục đích báo cáo ra bên ngoài Vì mục đích của thông tin bộ phận là để giúp người sử dụng báo cáo tài chính hiểu rõ và đánh giá được toàn bộ đơn vị một cách toàn diện hơn, chuẩn mực này yêu cầu khi lập thông tin bộ phận cần sử dụng, các chính sách kế toán mà cơ quan quản lý

và ban quản lý đã lựa chọn để lập báo cáo tài chính hợp nhất hoặc báo cáo tài chính của toàn đơn vị Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là chính sách kế toán hợp nhất hoặc chính sách kế toán của đơn vị được áp dụng cho các bộ phận bởi

vì các bộ phận được coi là các đơn vị báo cáo riêng Một kết quả tính toán chi tiết được thực hiện khi áp dụng một chính sách kế toán cụ thể ở cấp đơn vị có thể được phân bổ vào bộ phận nếu như có cơ sở hợp lý để làm điều này Ví dụ, việc tính toán quyền lợi của cán bộ công nhân viên được thực hiện ở cấp đơn

vị nhưng các con số ở cấp đơn vị có thể được phân bổ vào các bộ phận dựa trên dữ liệu nhân khẩu và lương cho các bộ phận

45 Như đã nêu trong đoạn 42, các chính sách kế toán để giải quyết các vấn để chỉ

của đơn vị, ví dụ định giá liên bộ phận cũng cần phải được xây dựng IPSAS 1 yêu cầu giải trình các chính sách kế toán cần thiết để hiểu các báo cáo tài chính Theo đó, các chính sách kế toán riêng của bộ phận cũng cần phải được trình bày

46 Chuẩn mực này cho phép trình bày thông tin bộ phận bổ sung được lập trên cơ

sở khác với chuẩn mực kế toán áp dụng cho báo cáo tài chính hợp nhất hoặc báo cáo tài chính của đơn vị nếu :

(a) Thông tin có liên quan cho mục đích đánh giá hoạt động và ra quyết

định; và(b) Cơ sở xác định các thông tin bổ sung này được mô tả rõ rang

Tài sản chung

47 Những tài sản được hai hay nhiều bộ phận cùng sử dụng cần phải được

phân bổ vào các bộ phận khi, và chỉ khi, doanh thu và chi phí liên quan đến các tải sản đó được phân bổ vào các bộ phận này.

48 Cách thức mà theo đó tài sản, nợ phải trả, doanh thu và chi phí được phân bổ

vào các bộ phận phụ thuộc vào các yếu tố như: tính chất của các khoản mục này, các hoạt động do bộ phận thực hiện và quyền tự chủ của bộ phận Không thể có hoặc sẽ không hợp lý nếu áp dụng một cơ sở phân bổ chung cho tất cả các đơn vị Việc ép buộc phân bổ tài sản, nợ phải trả, doanh thu và chi phí liên quan đến hai hay nhiều bộ phận cũng sẽ không hợp lý, nếu chỉ tồn tại duy nhất một cơ sở phân bổ nhưng lại mang tính tuỳ tiện hoặc khó hiểu Đồng thời định nghĩa về doanh thu bộ phận, chi phí bộ phận, tài sản bộ phận và nợ phải trả bộ