Tiểu luận mác lê nin 1

Bản chất của nhận thức chính là sự phản ánh thế giới hiện thực khách quan vào óc người và được tái tạo trong đó một cách tích cực, năng động và sáng tạo.. Nhận thức là một hoạt động đặc

ĐẠI HỌC DUY TÂN KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

******

BÀI TIỂU LUẬN MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA

CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN 1

TÊN ĐỀ TÀI:

TÌM HIỂU MỘT SỐ BIỂU HỆN, HÀNH ĐỘNG TRÁI QUY LUẬT

KHÁCH QUAN VÀ HẬU QUẢ CỦA NÓ

Người hướng dẫn : Trịnh Đình Thanh Sinh viên thực hiện : Đặng Quang Đại

Mã sinh viên : 2321725067

Đà Nẵng, tháng 02 năm 2019

MỤC LỤC

A/ MỞ ĐẦU: 1

1 Lý do chọn đề tài: 1

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài: 1

B/ NỘI DUNG: 2

CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI: 2

1.Quan điểm, phạm trù duy vật biện chứng giữa vật chất và ý thức: 2

1.1.Vật chất: 2

1.2.Ý thức: 3

2.Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức: 4

3 Kết luận: 6

CHƯƠNG 2: MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG TRÁI QUY LUẬT KHÁCH QUAN VÀ HẬU QUẢ CỦA NÓ 7

1.Trong lĩnh vực kinh tế xã hội 7

2.Trong lĩnh vực tự nhiên: 8

C/ KẾT LUẬN: 10

TÀI LIỆU THAM KHẢO : 11

A/ M Ở ĐẦU :

1 Lý do chọn đề tài:

Nhận thức là quá trình phản ánh hiện thực khách quan Bản chất của nhận thức chính là sự phản ánh thế giới hiện thực khách quan vào óc người và được tái tạo trong

đó một cách tích cực, năng động và sáng tạo

Nhận thức là một hoạt động đặc trưng của con người nhưng sự xuất hiện và bản chất của nó chỉ có thể hiểu được một cách đúng đắn trong mối quan hệ của nó với hoạt động thực tiễn Nói cách khác, nhận thức nảy sinh, tác động và phát triển như là một điều kiện cần thiết cho hoạt động thực tiễn của con người

Đây là một trong những cách hướng đến triết học ứng dụng- triết học đặt ra và định hướng giải quyết những nội dung không chỉ liên quan đến những vấn đề chung nhất có tình toàn cầu mà còn liên quan đến cả những vấn đề do cuộc sống nghề nghiệp, cuộc sống đời thường của mỗi cá nhân, mỗi cộng đồng đặt ra

Theo thực trạng ở xã hội hiện đại ngày nay vẫn còn một số người bảo thủ vẫn theo những tư tưởng quan điểm cực đoan từ bỏ những nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mac- Lenin, phủ định sạch mọi giá trị của chủ nghĩa xã hội, làm cho con người hiện đại đi theo hướng tiêu cực và đưa ra hậu quả đáng tiếc

Căn cứ vào tình hình thực tế đó, tôi đã quyết định chọn đề tài tiểu luận tiết học

là :” Tìm hiểu một số hoạt động trái quy luật khách quan và hậu quả của nó” đề tài này

có nội dung tương đối tổng quát với chủ nghĩa Mác – Lenin, có tính lý luận triết học cao, mang tính chất thực tiễn và khoa học đặc biệt là trong xã hội tư duy logic

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài:

Vì đề tài mang tính chất theo môn nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lenin nên tôi nghĩ cần đạt được các mục đích sau:

Đối với cá nhân :

o Củng cố những kiến thức cơ bản của chủ nghĩa Mac- Lenin ở bậc Đại Học

o Rèn luyện kĩ năng nghiên cứu khoa học

Đối với nội dung đề tài :

o Tìm hiểu các hành vi trái quy luật khách quan và nêu rõ hậu quả của nó

o Cơ sở lí luận của đề tài

B/ NỘI DUNG : CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI :

1 Quan điểm, phạm trù duy vật biện chứng giữa vật chất và ý thức:

1.1 Vật chất:

a Khái niệm vật chất :

Vật chất là phạm trù triết học phức tạp nhau về nó Nhưng theo Lênin định nghĩ triết học dùng để chỉ thực tại khách quan cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép tại không lệ thuộc vào cảm giác"

b Các phương thức và hình thức tồn tại của vật chất :

Vật chất tồn tại dưới các hình thức vô cùng đa dạng Lênin đã từng viết: “ trong thế giới không có gì ngoài vật chất đang vận động và vận động của vật chất không thể vận động ở đâu khác ngoài không gian và thời gian” Vận động là phương thức tồn tại của vật chất, sự phân chia các hình thức vận động chỉ mang tính tương đối, tuy nhiên giữa chúng có sự thống nhất với nhau Dựa vào trình độ tổ chức của các hệ thống vật chất, có các hình thức vận động cơ bản: vận đông cơ học, vận động vật lí, vận động hóa học, vận động sinh học và hình thức vận động cao nhất và phức tạp nhất là vận động xã hôi Vận động không do ai sáng tạo ra và không thể tiêu diệt được, do đó vận động được bảo toàn cả về số lượng lẫn chất lượng khoa học đã chứng minh được rằng nếu một hình thức vận động nào đó của sự vật nhất định mất đi thì tất yếu nảy sinh một hình thức vận động khác thay thế nó Các hình thức vận động chuyển hóa lẫn nhau, còn vận động của vật chất nói chung thì vĩnh viễn tồn tại cùng với sự tồn tại vĩnh viễn của vật chất Khi khẳng định thế giới vật chất tồn tại trong sự vận động vĩnh cửu của nó thì điều đó không có nghĩa là phủ nghĩa hiện tượng đứng yên tương đối Không có hiện tượng này thì không có sự phân hóa thế giới vật chất thành các sự vật, hiện tượng phong phú và đa dạng Ăngghen đã khẳng định rằng khả năng đứng im tương đối của các vật thể, khả năng cân bằng tạm thời là những điều kiện chủ yếu của

sự phân hóa vật chất Nếu vận động là sự biến đổi của các sự vật hiện tượng thì đứng

im là sự ổn định, là sự bảo toàn tính quy định của các sự vật hiện tượng, đứng im chỉ thể hiện một trạng thái vận động

1.2 Ý thức:

a Định nghĩa của ý thức:

Ý thức là sự phản ánh năng động, sáng tạo thế giới khách quan củabộ óc con người dựa trên cơ sở thực tiển là hình ảnh khách quan của thếgiới khách quan

b Bản chất và kết cấu của ý thức:

Ý thức là sự phản ánh năng động, sáng tạo thế giới khách quan vào trong đầu óc con người

Là “hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan

Là sự phản ánh năng động, sáng tạo, không phải là sự sao chép đơn giản, máy móc

Tính sáng tạo của phản ánh ý thức thể hiện ở chỗ ý thức có khả năng phản ánh bản chất, quy luật của sự vật, hiện tượng; ý thức con người có khả năng biến đổi hình ảnh (cảm tính và lý tính) của sự vật trong đầu óc của mình, tạo ra mô hình mới để từ

đó biến đổi sự vật trong hoạt động thực tiễn

Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan: ý thức là hình ảnh của thế giới khách quan, do thế giới khách quan quy định cả về nội dung và hình thức biểu hiện nhưng nó không còn y nguyên như thế giới khách quan mà đã được cải biến thông qua lăng kính chủ quan (tâm tư, tình cảm, nguyện vọng, kinh nghiệm, tri thức, nhu cầu…) của con người

Theo C.Mác: ý thức “chẳng qua chỉ là vật chất được đem chuyển vào trong đầu

óc con người và được cải biến đi trong đó”

Ý thức là một hiện tượng xã hội, mang bản chất xã hội Sự ra đời và tồn tại của

ý thức gắn liền với hoạt động thực tiễn, không những chịu tác động của các quy luật sinh học mà còn chủ yếu là các quy luật xã hội, do nhu cầu giao tiếp xã hội và các điều

Quyết định

kiện sinh hoạt hiện thực của xã hội quy định Với tính năng động, ý thức sáng tạo lại hiện thực theo nhu cầu của thực tiễn xã hội

Trong quá trình lao động, con người tác động vào các đối tượng hiện thực, làm chúng bộc lộ những đặc tính và quy luật vận động của mình qua những hiện tượng nhất định Những hiện tượng đó tác động vào bộ óc con người gây nên những cảm giác, tri giác, biểu tượng Nhưng quá trình hình thành ý thức không phải là do tác động thuần túy tự nhiên của thế giới khách quan vào bộ óc con người, mà chủ yếu là do hoạt động lao động chủ động của con người cải tạo thế giới khách quan nên ý thức bao giờ cũng là ý thức của con người hoạt động xã hội Quá trình lao động của con người tác động vào thế giới đã làm cho ý thức không ngừng phát triển, mở rộng hiểu biết của con người về những thuộc tính mới của sự vật Từ đó, năng lực tư duy trừu tượng của con người dần dần hình thành và phát triển

Như vậy, nguồn gốc trực tiếp và quan trọng nhất quyết định sự ra đời và phát triển của ý thức là lao động, là thực tiễn xã hội Ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào trong bộ óc con người thông qua lao động, ngôn ngữ và các quan hệ xã hội

Ý thức là sản phẩm xã hội, là một hiện tượng xã hội

2 Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức:

Để giải quyết vấn đề cơ bản của triết học Lenin đã phân biệt chủ nghĩa Duy vật biện chứng với chủ nghĩa Duy tâm đồng thời cũng nêu lên mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức Mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức thể hiện qua vai trò quyết định của vật chất đối với ý thức và tính độc lập tương đối, sự tác động trở lại của ý thức đối với vật chất

a Vật chất luôn quyết định sự hình thành và phát triển của ý thức :

- Vật chất là nguồn gốc của ý thức; vật chất quyết định ý thức; ý thức là sự phản ánh đối với vật chất

Tác động lại

- Vật chất quyết định sự biến đổi, phát triển của ý thức; sự biến đổi của ý thức là

sự phản ánh đối với sự biến đổi của vật chất

- Vật chất là nhân tố quyết định phát huy tính năng động sáng tạo của ý thức trong hoạt động thực tiễn

- Ý thức là một sản phẩm của một dạng vật chất có tổ chức cao là bộ óc con người

- Trong mối quan hệ giữa người và thế giới vật chất thì con người là kết quả của quá trình tiến hóa lâu dài của thể giới vật chất, là sản phẩm của thế giới vật chất Đó là nguyên do vì sao vật chất có trước ý thức có sau

b Ý thức có sự tác động tích cực trở lại vật chất:

- Trước hết ta đưa ra định nghĩa của ý thức: ý thức là sự phản ánh sáng tạo thế giới khách quan vào trong bộ não con người thông qua lao động mà ngôn ngữ Nó là toàn bộ hoạt động tinh thần của con người như: Tình cảm yêu thương, tâm trạng, cảm súc, ý trí, tập quán, truyền thống, thói quen quan điểm, tư tưởng, lý luận, đường lối, chính sách, mục đích, kế hoạch, biện pháp, phương hướng

- Các yếu tố tinh thần trên đều tác động trở lại vật chất cách mạng mẽ

VD Nếu tâm trạng của người công nhân mà không tốt thì làm giảm năng suất của một dây chuyền sản xuất trong nhà máy

Nếu không có đường lối cách mạng đúng đắn của đảng ta thì dân tộc ta cũng không thể giảng thắng lơị trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mĩ cũng như Lê -Nin đã nói “ Không có lý luận cách mạng thì cũng không thể có phong trào cách mạng”

- Như vậy ý thức không hoàn toàn phụ thuộc vào vật chất mà ý thức có tính độc lập tương đối vì nó có tính năng động cao nên ý thức có thể tác động trở lại Vật chất góp phần cải biến thế giới khách quan thông qua hoạt động thực tiễn của con người

- Ý thức phản ánh đúng hiện thực khách quan có tác dụng thấy đẩy hoạt động thực tiễn của con người trong quá trình cải tạo thế giới vật chất Khi phản ánh đúng hiện thực khách quan thì chúng ta hiểu bản chất quy luật vận động của các sự vật hiện tượng trong thế giới quan

VD1 Hiểu tính chất vật lý của thép là nóng chảy ở hơn 10000C thì con người tạo

ra các nhà máy gang thép để sản xuất cách loại thép với đủ các kích cỡ chủng loại, chứ không phải bằng phương pháp thủ công xa xưa

VD2 Từ nhận thức đúng về thực tại nền kinh tế của đất nước Tư sản đại hội VI, đảng ta chuyển nền kinh tế từ trị cung, tự cấp quan liêu sang nền kinh tế thị trường, nhờ đó mà sau gần 20 năm đất mới bộ mặt đất nước ta đã thay đổi hẳn

- Ý thức phản ánh không đúng hiện thực khách quan có thể kìm hãm hoạt động thực tiễn của con người trong quá trình cải tạo thế giới quan

VD Nhà máy sử lý rác thải của Đồng Tháp là một ví dụ điển hình, từ việc không khảo sát thực tế khách quan hay đúng hơn nhận thức về việc sử lý rác vô cơ và rác hữu

cơ là chưa đầy đủ vì vậy khi vừa mới khai trương nhà máy này đã không sử lý nổi và cho đến nay nó chỉ là một đống phế liệu cần được thanh lý

3 Kết luận:

Từ mối quan hệ giữa biện chứng giữa vật chất và ý thức, quan điểm Duy vật biện chứng đã chỉ ra nguyên tấc phương pháp luận cơ bản, chung nhất đối với mọi hoạt động nhận thức và thực tiễn của con người là: “ phải xuất phát từ thực tế khách quan, tôn trọng khách quan đồng thời phát huy tính năng động

Tôn trọng khách quan là tôn trọng tính khách quan của vật chất, của các quy luật

tự nhiên và xã hội Điều này đòi hỏi trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn con người phải xuất phát từ thực tế khách quan, lấy thực tế khách quan làm căn cứ cho mọi hoạt động của mình

Vì vậy trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn phải xuất phát từ thực tế khách quan, biết tạo điều kiện và phương tiện vật chất tổ chức lực lượng thực hiện biến khả năng thành hiện thực đồng thời phát huy tính năng động chủ quan của mình Đồng thời chống quan điểm duy ý chí, tuyệt đối hóa vai trò của ý thức mà hạ thấp, đánh giá không đúng vai trò của các điều kiện vật chất Đó là hành động lấy ý chí

áp đặt thực tế, lấy ảo tưởng thay cho hiện thực Bệnh chủ quan duy ý chí là do sự yếu kém về trình độ nhận thức nói chung và sự hạn chế trong quá trình áp dụng lí luận vào thực tiễn nói riêng Đó là “ sự mù quáng chủ quan” là sai lầm tự phát dẫn đến rơi vào chủ nghĩa Duy tâm một cách không tự giác Chúng ta cũng không nên tuyệt đối hóa vai trò của vật chất trong mối quan hệ giữa vật chất và ý thức Nghĩa là chống lại “ Chủ nghĩa khách quan” thái độ thụ động trông chờ ỷ lại vào điều kiện vật chất

CHƯƠNG 2: MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG TRÁI QUY LUẬT KHÁCH QUAN VÀ

HẬU QUẢ CỦA NÓ

1 Trong lĩnh vực kinh tế xã hội

Sau kháng chiến chống Pháp thắng lợi, dựa vào kinh nghiệm của các nước xã hội chủ nghĩa lúc đó (điển hình là mô hình kinh kế của liên xô cũ), nước ta bắt đầu xây dựng một mô hình kinh tế kế hoạch hoá tập trung dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất Các hình thức tổ chức sản xuất và dịch vụ quốc doanh được phát triển cùng với quốc doanh, hợp tác xã được tổ chức rộng rãi ở nông thôn và thành thị Với hai hình thức sở hữu toàn dân và tập thể giữ vai trò quyết định, sở hữu tư nhân bị thu hẹp lại, không còn cơ sở cho phát triển Với sự nỗ lực cao độ của nhân dân ta cùng sự giúp

đỡ tận tình của các nước xã hội chủ nghĩa lúc đó, mô hình kế hoạch hoá tập trung đã phát huy được những tính ưu việt trong thời kỳ đầu xây dựng lại đất nước Từ một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, phân tán và manh mún, bằng công cụ kế hoạch hóa, ta đã tập trung được một lực lượng vật chất quan trọng về cơ sở vật chất kỹ thuật, cơ sở hạ tầng thành thị và nông thôn, đất đai, máy móc, tiền vốn để ổn định và phát triển kinh

tế Vào những năm sau của thập niên 60, ở Miền Bắc đã có những chuyền biến tích cực về kinh tế, xã hội Nền kinh tế tập trung bao cấp đã tỏ ra phù hợp với nền kinh tế

tự cung, tự cấp, phù hợp trong bối cảnh đất nước khi đó là vừa xây dựng XHCN ở miền Bắc, vừa góp sức cùng Miền Nam chiến đấu Năm 1975, sau ngày giải phóng miền Nam, một bức tranh mới về hiện trạng kinh tế Việt Nam đã thay đổi Đó là sự duy trì một nền kinh tế tồn tại cả ba loại hình: Kinh tế cổ truyền (tự cung tự cấp); Kinh

tế kế hoạch hoá tập trung bao cấp (ở miền Bắc); Kinh tế thị trường (đặc trưng ở miền Nam) Mặc dù đây là một tồn tại khách quan sau năm 1975 nhưng chúng ta vẫn tiếp tục xây dựng nền kinh tế tập trung theo cơ chế kế hoạch hoá trên phạm vi cả nước Đó

là sự áp đặt rất bất lợi Thực trạng kinh tế - xã hội, nhất là lực lượng sản xuất ở nước ta còn ở trình độ thấp, cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội chưa đầy đủ, chưa vững chắc, đời sống nhân dân chưa cao, trong khi tiềm năng còn rất lớn chưa khai thác tốt về lao động, tài nguyên và điều kiện quốc tế thuận lợi Trước tình hình nền kinh tế miền Bắc còn bị phá hoại, nền kinh tế miền Nam bị đảo lộn và suy sụp, lạm phát trầm trọng, Đại hội Đảng lần thứIV lại đề ra những chỉ tiêu kế hoạch năm 1976 - 1980 quá cao và phát triển sản xuất quá khả năng của nền kinh tế, như: năm 1975 phấn đấu đạt

21 triệu tấn lương thực, 1 triệu tấn cá biển, 1 triệu hecta khai hoang, 1 triệu 200 hecta rừng mới trồng… 10 triệu tấn than sạch, 2 triệu tấn xi măng… Đến hết năm 1980, nhiều chỉ tiêu kinh tế chỉ đạt khoảng 50 60% mức đề ra, nền kinh tế tăng trưởng rất chậm chạp, tổng sản phẩm xã hội tăng bình quân 1,5%, công nghiệp tăng 2,6%, nông nghiệp giảm 0,15% Đại hội Đảng lần thứ V cũng chưa tìm ra được đầy đủ những nguyên nhân đích thực sự trì trệ trong nền kinh tế của nước ta và cũng chưa đề ra các chủ trương, chính sách và toàn diện về đổi mới, nhất là về kinh tế Tất nhiên ngoài những yếu tố chủ quan còn có yếu tố khách quan dẫn đến sự trì trệ của nền kinh tế do chiến tranh,bối cảnh quốc tế…song chúng ta vẫn mắc sai lầm chủ quan trong việc quản lý cán bộ,phát triển lực lượng sản xuất Nhắc lại thấy rõ tác động tiêu cực của ý thức đối với vật chất,thấy rõ tác động qua lại giữa kinh tế và chính trị trước khi có công cuộc đổi mới Phép biện chứng duy vật khẳng định rằng nếu ý thức là tiêu cực thì sớm muộn sẽ bị đào thải

2 Trong lĩnh vực tự nhiên:

Rừng có vai trò rất quan trọng đối với cuộc sống của con người cũng như môi trường: cung cấp nguồn gỗ, củi, điều hòa, tạo ra oxy, điều hòa nước, là nơi cư trú động thực vật và tàng trữ các nguồn gen quý hiếm, bảo vệ và ngăn chặn gió bão, chống xói mòn đất, đảm bảo cho sự sống, bảo vệ sức khỏe của con người… Thế nhưng hiện nay nạn chặt phá rừng đang hoành hành, không chỉ ở VN mà trên toàn thế giới, tài nguyên rừng ngày càng bị thu hẹp về diện tích vì bị tàn phá nặng nề Rừng

bị thu hẹp kéo theo những hiểm họa khổng lồ mang tính chất toàn cầu như làm biến dạng hệ sinh thái, tăng nguy cơ khan hiếm nước, thay đổi khí hậu và gia tăng các tai họa thiên nhiên

Tính trung bình, cứ 2 giây lại có một khoảng rừng rộng bằng một sân bóng đá bị tàn phá Theo Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) Hiện nay, 10 khu rừng lớn trên thế giới đang bị đe dọa nghiêm trọng, trong đó có rừng rậm nhiệt đới Amazon lớn nhất thế giới; rừng Congo trải dài suốt 6 nước Châu Phi, xếp thứ 2 về diện tích sau Amazon; rừng ven biển Đông Phi; rừng nhiệt đới và cận nhiệt đới Himalaya trải dài qua Nepal, Myanma, bắc Ấn Độ, Lào và những khu rừng savan Nam Mỹ… Hậu quả của việc chặt phá rừng là gây ra mọi thiên tai, nhất là lũ lụt Mỗi cây