Sinh 11 Nâng cao

khoáng-Phần lớn các nguyên tố khoáng được hấp thu qua hệ rễ *Các hình thức hấp thụ các ion khoáng ở rễ và dung dịch đất-Không cần ATP -Hấp thụ chủ động: -Có tính chọn lọc và theo ngược g

PHẦN IV: SINH HỌC CƠ THỂ

Chương I: CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

A CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT

Bài 1: TRAO ĐỔI NƯỚC Ở THỰC VẬT

I MỤC TIÊU BÀI HỌC: Sau khi học xong bài này, HS cần:

1.Kiến thức:

- Mô tả được quá trình hấp thụ nước ở rễ và quá trình vận chuyển nước ở thân

- Trình bày được mối liên hệ giữa cấu trúc của lông hút với quá trình hấp thụ nước của cây

- Nêu được các con đường vận chuyển nước từ Môi trường qua lông hút vào mạch gỗ của rễ , từmạch gỗ của rễ lên mạch gỗ thân và lên mạch gỗ lá

- Thấy rõ tính thống nhất giữa cấu trúc và chức năng trong các cơ quan của thực vật

2 Kỹ năng:

Phân tích, tổng hợp (Phân tích các hình vẽ minh họa, sử dụng chúng kết hợp với kiến thức đượchọc để hiểu rõ hơn các kiến thức cơ bản của bài)

3 Thái độ: Học sinh vận dụng kiến thức bài học vào thực tiễn trồng trọt

II TRỌNG TÂM BÀI HỌC:

- Quá trình hấp thụ nước ở rễ với 2 con dường:

+ Thành tế bào - gian bào

+ Chất nguyên sinh - không bào

- Hai con đường đó thực hiện được dựa trên cơ sở chênh lệch áp suất thẩm thấu theo hướng tăngdần từ đất đến mạch gỗ của rễ

- Quá trình vận chuyển nước ở thân (Từ rễ lên lá) được thực hiện do sự phối hợp giữa lực hútcủa lá, lực đẩy của rễ và lực trung gian (lực liên kết giữa các phân tử nước lực bám giữa các phân

tử nước với thành mạch)

III PHƯƠNG PHÁP: Giảng giải, đàm thoại.

IV CHUẨN BỊ: Tranh vẽ ở SGK và sách G.Viên, các thí nghiệm chứng minh (nếu có thể)

GV: Phải chăng chúng bị mất nước kéo dài dẫn đến hiện tượng trên?

Để hiểu rõ hơn bản chất của hiện tượng trên, chúng ta cùng nhau tìm hiểu bài:

TRAO ĐỔI NƯỚC Ở THỰC VẬT

Hoạt động 1:

I VAI TRÒ CỦA NƯỚC VÀ NHU CẦU NƯỚC ĐỐI VỚI THỰC VẬT

- Dựa vào kiến thức sinh học 10, hãy

cho biết: Phân tử nước có tính chất đặc

biệt gì?

- Với tính chất đặc biệt đó, nước tồn tại

trong đất và trong cây ở những dạng

nào? Vai trò của những dạng đó đối với

cây?

- Củng cố và rút ra tiểu kết

Trả lời theo yêu cầu của giáo viên dựa trênkiến thức bài 7 sinh học 10 và kết hợp với nội dung SGK

1 Các dạng nước trong cây và vai trò của nó:

- Nước tự do:

+ Là dung môi hòa tan các chất + Là nguyên liệu của các quá

- Với những vai trò quan trọng đó, nhu

cầu nước đối với thực vật như thế nào?

(VD: 1 cây ngô cần 200 Kg nước trong

suốt thời gian sinh trưởng > 1ha ngô:

- Nước liên kết: Đảm bảo độ bền vững của hệ thống keo trong chất nguyên sinh của tế bào, làm tăng tính chống chịu của cây

2 Nhu cầu nước đối với cây:

Cây cần một lương nước rất lớn trong suốt đời sống của nó

VD: SGK

Hoạt động 2: II QUÁ TRÌNH HẤP THỤ NƯỚC Ở RỄ

- Sự khác nhau giữa cơ quan hấp

thụ nước ở thực vật thủy sinh và

thực vật cạn?

- Củng cố và rút ra tiểu kết

- Quan sát hình 1.1 và kết hợp

với nội dung SGK, nêu các đặc

điểm của bộ rễ liên quan đến qúa

trình hấp thụ nước?

- Tại sao với 3 đặc điểm cấu trúc

như vậy, lông hút khả năng hút

nước hoàn thiện nhất?

- Củng cố và rút ra tiểu kết

- Quan sát hình 1.2, cho biết có

bao nhiêu con đường vận chuyển

nước từ đất vào mạch gỗ của rễ?

Cơ chế của các con đường này?

(Tuỳ theo trình độ học sinh, có

thể chỉ sử dụng hai tế bào đầu và

cuối, phần còn để học sinh điền

khuyết hoặc khai thác thêm hình

1.1 sách GV)

Hãy dùng dấu > hoặc < điền

Trả lời theo yêu cầu của giáo viên

Trả lời theo yêu cầu của giáo viên

Trả lời theo yêu cầu của giáo viên

* Cơ quan hấp thụ nước:

- Thực vật thủy sinh hấp thụ nước qua toàn bộ tế bào biểu bì của cây

- Thực vật cạn hấp thụ nước qua tế bào biểu bì rễ mà chủ yếu là lông hút

1 Đặc điểm của bộ rễ liên quan đến qúa trình hấp thụ nước:

- Bộ rễ tăng lên về mặt số lượng, kích thước và diện tích rễ

- Mỗi rễ có hàng trăm lông hút và cấu trúc của chúng phù hợp với chức năng: + Thành tế bào mỏng, không phủ Cutin + Có 1 không bào trung tâm lớn

+ Áp suất thẩm thấu cao do hoạt động hô hấp của rễ mạnh

2 Con đường hấp thụ nước ở rễ:

- Con đường qua thành tế bào Gian bào

- Con dường qua chất nguyên sinh Không bào

3 Cơ chế để dòng nước 1 chiều từ đất vào rễ lên thân:

khuyết vào chỗ và gắn lên đầu

mút của đoạn thẳng trên để hoàn

chỉnh sơ đồ và hãy cho biết sơ đồ

trên minh họa cho con đường hấp

thụ nước nào của rễ cây? Đây là

một trong những nguyên nhân tạo

nên một lực trong rễ cây và lực

Hoạt động 3: III QUÁ TRÌNH VẬN CHUYỂN NƯỚC Ở THÂN

- Dựa vào kiến thức SGK hãy nêu

và giải thích tại sao nước cùng các

chất khoáng hòa tan trong nước

được vận chuyển theo một chiều

như vậy?

- Củng cố và rút ra tiểu kết

(Cây hút nước và các chất khoáng

chủ yếu qua rễ nhưng quá trình

sinh tổng hợp các chất ở cây diễn

ra chủ yếu ở lá)

- Quan sát hình 1.5 hãy:

+ Nêu các con đường vận chuyển

nước ở thân?

+ Giải thích vì sao các chất dinh

dưỡng được vận chuyển ngược từ

lá > thân hoặc rễ?

- Củng cố và rút ra tiểu kết

(Đa số cây dự trữ dinh dưỡng ở

thân hoặc rễ hoặc các cơ quan sinh

sản)

- Giảng giải và phân tích thêm cho

HS rõ sự phối hợp của 3 cơ chế

Trả lời theo yêu cầu của giáo viên

Trả lời theo yêu cầu của giáo viên

1 Đặc điểm của con đường vận chuyển nước ở thân:

Nước cùng các chất khoáng hòa tan trong nước được vận chuyển theo một chiều từ rễ lên lá

2 Con đường vận chuyển nước ở thân:

- Nước được vận chuyển chủ yếu theo mạch gỗ từ rễ lên lá

- Ngoài ra nước còn được vận chuyển

4 Củng cố:

GV: Yêu cầu học sinh hoàn thành bài tập:

Chọn ý đúng trong các câu sau:

1 Nguyên nhân chủ yếu nào sau đây sẽ làm cây héo rũ và chết khi ta bón phân cho cây quá liều lượng?

A Phân bón làm cây nóng quá gây nên cháy lá, khô thân

B Phân bón làm cây quá thừa dinh dưỡng gây ngộ độc

C Phân bón tạo ra áp suất thẩm thấu ngoài đất quá cao

D Phân bón làm đen rễ và thối rễ cái lẫn rễ con

2 Nước từ lông hút vào đến mạch gỗ của rễ theo những con đường nào?

A Không bào - Gian bào và ẩm bào - Thực bào

B Nguyên sinh chất - không bào và thành tế bào - Gian bào

C Thành tế bào - nội bào và Nguyên sinh chất - thực bào

D Ngoại bào - thành tế bào và Lưới nội chất - không bào

3 Lực chủ yếu vận chuyển nước từ thân lên lá đó là:

A Lực hút của lá qua quá trình thoát hơi nước

B Áp suất rễ được hình thành qua quá trình hút nước của rễ

C Lực liên kết giữa các phân tử nước và giữa nước với thành mạch

D Cơ chế thẩm thấu được hình thành do sự chênh lệch nồng độ

5 Dặn dò: GV nhắc học sinh học thuộc bài vừa học trả lời các câu hỏi SGK và chuẩn bị bài mới:

"Trao đổi nước ở thực vật (TT)"

BÀI 2: TRAO ĐỔI NƯỚC Ỏ THỰC VẬT (TT)

I / MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1 Kiến thức:

- Nắm được ý nghĩa quá trình thoát hơi nước

- Trình bày được 2 con đường thoát hơi nước ở lá cùng với những đặc điểm của nó Mô tả đượccác phản ứng đóng mở của khí khổng

- Nêu được mối liên quan giữa nhân tố môi trường với quá trình trao đổi nước

- Giải thích được cơ sở khoa học của vấn đề tưới nước hợp lí cho cây trồng

2 Kĩ năng: Quan sát, phân tích

3 Thái độ: Xây dựng ý thức quan tâm và tìm hiểu những vấn đề thực tiễn nông nghiệp

II / TRỌNG TÂM BÀI DẠY:

- Quá trình thoát hơi nước ở lá:Ý nghĩa quá trình thoát hơi nước, con đường thoát hơi nước ở lá, sựđiều chỉnh quá trình thoát hơi nước

- Cơ sở khoa học của việc tưới tiêu nước hợp lí

III/ PHƯƠNG PHÁP: Đàm thoại, giảng giải.

IV/ CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Tranh 2 1, 2 2, sơ đồ nhu cầu nước của cây

2 Chuẩn bị của học sinh: xem trước bài

V/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

Câu 1: Nêu đặc điểm của lông hút liên quan đến quá trình hấp thụ nước ở rễ?

Câu 2: Trình bày con đường vận chuyển nước ở thân?

3.Giảng bài mới: Maximốp-Nhà sinh lí người Nga đã nói “Thoát hơi nước là tai hoạ tất yếu của

cây ” Vậy tại sao ông ta lại nhận định như vậy về quá trình thoát hơi nước của cây? Để hiểu rõ hơntại sao thoát hơi nước lại là "tai hoạ" và "tất yếu" của cây, chúng ta cùng nhau tìm bài: "Trao đổinước ở thực vật (TT)"

HOẠT ĐỘNG 1: IV / THOÁT HƠI NƯỚC Ở LÁ

-Từ sơ đồ trong sách giáo khoa

sau đó học sinh nhận xét khả năng

sử dụng nước của thực vật khi tổng

- Thấy được vai trò của thoát nước, đặc biệt quacâu hỏi phụ

1 Ý nghĩa của sự thoát hơi nước:

- Tạo ra một sức hút nước,một sựchênh lệch về thế nước theo chiềuhướng giảm dần từ rễ đến lá nên nước chuyển từ rễ lên một cách

dễ dàng

- Làm cho nhiệt độ bề mặt lá giảm xuống

- Khí khổng mở và đồng thời hơi nước thoát ra,dòng khí CO2 sẽ đi

từ không khí vào lá đảm bảo cho quang hợp thực hiện

-Thoát hơi nước qua lá bằng những

con đường nào, con đường nào là

b Con đường qua bề mặt lá - qua cu tin: có đặc điểm:

- Vận tốc nhỏ

- Không được điều chỉnh.

GV:

- Giáo viên giới thiệu học sinh tế

bào khí khổng qua tranh H2.1 dụng

cụ mô tả hút nước do thoát hơi

nước ở lá H 2.2, đặc điểm cấu trúc

tế bào khí khổng liên quan đến cơ

chế đóng mở như thế nào? Cho bài

Học sinh hoạt động theo nhóm để làm bài tập trên Sau đó giáo viên sữa bài tập đó để trở thành tiểu kết Học sinh dựa vào tranh

và sách giáo khoa để trả lời câu hỏi ?

-Phần này phân nhóm đểtrả lời câu hỏi trên

3 Cơ chế điều chỉnh thoát hơi nước:

- Chính là cơ chế điều chỉnh đóng

mở khí khổng (Nội dung ở bảng phụ)

a.Cấu tạo khí khổng: (Phần phụ lục)

b.Các nguyên nhân gây đóng mở của khí khổng: (Phần phụ lục)

HOẠT ĐỘNG 2: V/ ẢNH HƯỞNG CỦA ĐIỀU KIỆN MÔI TRƯỜNG ĐẾN QUÁ TRÌNH TRAO ĐỔI NƯỚC

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Tiểu kết

ảnh hưởng đến trao đổi nước

GV: Dinh dưỡng khoáng

ảnh hưởng đến trao đổi nước

nước của cây trồng?

Hs;phần này đi nhanh 1 Cân bằng nước của cây trồng:

Tương quan giữa hấp thụ nước và thoát hơi nước

GV: Tưới nước hợp lí cho

cây trồng dựa vào đâu?

HS:học sinh trả lời và phân tích 3 vấn đề sau đó giáo viên tiểu kết lại

2 Tưới nước hợp lí cho cây trồng:

- Căn cứ vào các chỉ tiêu sinh lí về chế độ nước

- Căn cứ vào nhu cầu lượng nước từng loại cây

- Cách tưới phụ thuộc váo các nhóm cây trồng khác nhau

4 Củng cố: Học sinh chọn ý đúng nhất trong các câu sau:

1 Chất nào sau đây tăng lên ở lá thì có tác dụng gây đóng khí khổng?

A A.Piruvic B Axit Abxixic

C A.Axêtic D A.Phosphoric

2 Trong hoạt động của cây, dạng nước nào sau đây chiếm tỉ lệ cao nhất?

A Lượng nước thoát qua lá dưới dạng hơi.

B Lượng nước tham gia vào thành phần của NSC

C Nước tham gia tạo chất khô ở cây

D Nước tham gia tổng hợp chất hữu cơ do quang hợp tạo ra

3 Đặc điểm của cây xương rồng là:

A Khí khổng đóng vào ban ngày và cả ban đêm để tiết kiệm nước

B Khí khổng đóng vào ban đêm và mở ra ban ngày

C Khí khổng đóng vào ban ngày và mở ra ban đêm

D Không có khí khổng

5 Dặn dò:

Về nhà học bài làm các bài tập trong sách giáo khoa, sách bài tập và xem trước bài 3

PHỤ LỤC Bài tập 1: Xác định điều kiện để khí khổng đóng mở chủ động và nguyên nhân cơ bản của hiện

tượng này?

Loại cây Điều kiện Hiện tượng khí khổng Nguyên nhân

Bình thường, đủ

nước

- Tối ra sáng

- Sáng vào tối

-

-

- Thiếu ánh sáng Bị hạn Thiếu nước nhưng vẫn có ánh sáng đầy đủ Đóng AAB tăng lên Chịu hạn Khô cằn và có ánh sáng Đóng vào ban ngày và mở vào ban đêm Thiếu nước thường xuyên. Đáp án của bài tập 1: Loại cây Điều kiện Hiện tượng khí khổng Nguyên nhân Bình thường, đủ nước - Tối ra sáng - Sáng vào tối - Mở - Đóng Ánh sáng tác động - Thiếu ánh sáng Bị hạn Thiếu nước nhưng vẫn có ánh sáng đầy đủ Đóng AAB tăng lên Chịu hạn Khô cằn và có ánh sáng Đóng vào ban ngày và mở vào ban đêm Thiếu nước thường xuyên. Bài tập 2 : Khí khổng có cấu tạo như thế nào để phù hợp với sự đóng mở trong quá trình thoát hơi nước của cây?

Đáp án của bài tập 2: - Khí khổng gồm 2 tế bào hạt đậu ghép lại ,mép trong tế bào rất dày ,mép ngoài mỏng Do đó khi trương nước tế khí khổng mở rất nhanh ,Khi mất nước tế bào đóng lại cũng rất nhanh Bài tập 3: Nguyên nhân nào làm cho khí khổng trương nước và mất nước? - Khi cây được chiếu sáng:

- Khi thay đổi áp suất tế bào của khí khổng

- Trường hợp bị hạn thiếu nước

Đáp án bài tập 3:

- Khi cây được chiếu sáng, quang hợp làm thay đổi nồng độ CO2, pH, làm tăng lượng đường, tăng áp suất thẩm thấu Tế bào khí khổng hút nước, trương nước và khí khổng mở

- Hoạt động bơm ion tế bào khí khổng làm tăng hoặc giảm hàm lượng ion làm thay đổi áp suất thẩm thấu và sức trương nước

- Khi cây bị hạn hàm lượng AAB tăng, các ion rút khỏi tế bào khí khổng làm tế bào giảm áp suất thẩm thấu ,giảm sức trương nước và khí khổng đóng

Bài 3 TRAO ĐỔI KHOÁNG VÀ NITƠ Ở THỰC VẬT I- Mục tiêu bài học:

1- Kiến thức: Qua bài học hs phải

- Phân biệt được hai cách hấp thụ các chất khoáng ở rễ: Chủ động và thụ động

- Xác định được vai trò của các nguyên tố khoáng đối với cây

II.Trọng tâm bài học:

-Cơ chế hấp thu các nguyên tố khoáng của rễ

-Vai trò các nguyên tố khoáng đối với cây trồng

III- Phương pháp:

- Đàm thoại, tìm tòi

- Học sinh làm việc với SGK, thảo luận nhóm

IV- Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

1- Chuẩn bị của giáo viên:

- Hoá chất: Xanh mêtylen, CaCl2

- Tranh vẽ: H 3.1, H 3a.b, H 3.3(SGK), bảng phụ.,phiếu học tập

2- Chuẩn bị của học sinh:

- Cây có bộ rễ nguyên vẹn

- Xem bài cũ ở lớp 10 liên quan đến sự hấp thụ thụ động và hấp thụ chủ động

IV- Tiến trình tổ chức bài dạy.

NỘI DUNG 1: Kiểm tra bài cũ

- GV: Ổn định lớp

- GV: Cơ chế đóng, mở của khí khổng để điều chỉnh sự

thoát hơi nước?

- GV: Cơ sở khoa học của việc tưới nước cho cây?

- Trả lời bài cũ Nhận xét,đánh

giá

* NỘI DUNG 2: Giới thiệu bài mới: Thực vật để tồn tại và phát triển cần trao đổi chất khoáng và

nitơ với môi trường Tìm hiểu về vai trò, sự trao đổi khoáng và nitơ ở thực vật như thế nào tanghiên cứu bài học:

TRAO ĐỔI KHOÁNG VÀ NITƠ Ở THỰC VẬT.

* NỘI DUNG 3:

I- SỰ HẤP THỤ NGUYÊN TỐ KHOÁNG

GV:Cho HS nghiên cứu phần I

SGK,đặt câu hỏi:

-? Các nguyên tố khoáng thường tồn

tại trong đất dưới dạng nào?

-GV : cho ví dụ?

GV:Nêu vấn đề:vậy các nguyên tố

khoáng trong đất được hấp thu vào

cây bằng cách nào?

- GV: Nêu lại thí nghiệm SGK (giáo

viên có thể thực hiện tại lớp)

Hướng dẫn học sinh trả lời các câu

hỏi

- ? Nước có vai trò gì trong sự trao

HS nghiên cứu SGK trả lời câu hỏi

I- Sự hấp thụ các nguyên tố khoáng

Các nguyên tố khoáng thường tồn tạitrong đất dạng hoà tan và phân li thành ion mang điện tích dương và ion mang điện tích âm

-Nước là dung môi hoà tan chất

đổi khoáng?

- ? Thực vật hấp thụ dung dịch

khoáng chủ yếu bằng cơ quan nào?

- ? Sự hút bám và tính thấm chọn

lọc của màng tế bào thể hiện như

thế nào qua kết quả thí nghiệm trên?

-? Vậy thí nghiệm đã chứng minh

được điều gì?

GV:Vậy rễ hấp thu các ion khoáng

bằng những cơ chế nào?

GVtreo tranh3.2a;3.2b(SGK), giới

thiệu tranh,cho hs quan sát, đặt câu

hỏi:

-Nêu sự khác nhau giữa cơ chế hấp

thu thụ động và cơ chế hấp thu chủ

Vận dụng điều này vào thực tiễn sản

xuất như thế nào để tăng khả năng

hấp thu chất khoáng của cây?

Đối với thực vật sống ở vùng ngập

mặn, vận chuyển khoáng bằng cách

nào?

- HS: dung dịch xanh mêtylen hút bám trên

bề mặt rễ dừng lại ở đó

- ion Ca2+, Cl- bị hút vào rễ và đẩy xanh mêtylen vào dung dịch (dung dịch có màu xanh)

-TN đã chứng minh được:

-Cơ chế hút bám trao đổi của rễhấp thu thụ động

-Tính thấm chọn lọc của màng sinh chấthấp thu chủ động

-HS nghiên cứu tranh,vận dụng kiến thức lớp 10 để trả lời

Hấp thụ chủ động đảm bảo thành phần các nguyên tố cần thiết cho cây loại bỏ những phân tử khôngcần thiết

-Tạo điều kiện cho cây trồng hô hấp tốt:

làm đất, bón phân, tưới nước hợp lí

khoáng-Phần lớn các nguyên tố khoáng được hấp thu qua hệ rễ

*Các hình thức hấp thụ các ion khoáng ở rễ

và dung dịch đất-Không cần ATP

-Hấp thụ chủ động:

-Có tính chọn lọc và theo ngược gradien nồng độ

-Cần ATP và chất mang-Là hình thức hấp thu chủ yếu

NỘI DUNG 4:

II- VAI TRÒ CỦA NGUYÊN TỐ KHOÁNG ĐỐI VỚI THỰC VẬT

GV chia nhóm cho hs thảo luận

và hoàn thành thành phiếu học

tập

Nhóm 1&2 : Hoàn thành phần

nguyên tố đa lượng (phần này

kiến thức nhiều nên 2 nhóm cùng

làm)

Nhóm 3 : Hoàn thành phần

nguyên tố vi lượng

HS nghiên cứu SGK phần II, thảo

Nhóm 4 : Hoàn thành phần

nguyên tố siêu vi lượng

Nội dung phiếu học tập

Gọi đại diện nhóm lên bảng trình

bày các nhóm khác bổ sung

GV: Nhận xét, đánh giá và bổ

sung

- GV :Tại sao nguyên tố vi

lượng chiếm thành phần ít nhưng

không thể thiếu ở cơ thể thực

vật?

luận và hoàn thànhphiếu học tậpĐại diện HS lên bảng trình bày

- Hoạt hoá Enzim

để thực hiện các quá trình trao đổi chất

II Vai trò của các nguyên tố khoáng đối với thực vật

1.Vai trò các nguyên tố khoáng đại lượng

-Cấu trúc trong tế bào

-Thành phần của các đại phân tử sinh học.-Ảnh hưởng đến hệ keo trong chất nguyênsinh

Ví dụ N, P :+Thành phần của axit nuclêic,ATP+K giữ cân bằng nước và ion trong trong

tế bào

2.Vai trò các nguyên tố vi lượng

-Thành phần không thể thiếu của enzim.-Hoạt hoá cho các enzim trong quá trình trao đổi chất

-Liên kết chất hữu cơ ->hợp chất hữu cơ - kim loại

Ví dụ :-Co có trong vitaminB12

-Fe,Cu là thành phần củaxitôcrôm

3 Vai trò các nguyên tố siêu vi lượng

-Chưa biết chắc vai trò tuy nhiên trong nuôi cấy mô tế bào vẫn đưa vào

Ví dụ : Ag, Au, Platin

Giáo viên kết thúc phần II bằng câu hỏi H3.3

Giải thích hình H3.3: Đưa vào gốc hoặc phun lên lá, ion nào trong 3 loại ion Ca2+, Fe3+,

Mg2+ để lá cây vàng  xanh lại?

* NỘI DUNG 5:

4 Củng cố:

GV : yêu cầu HS trả lời câu hỏi 4, 6 (SGK)

-Tại sao các nguyên tố vi lượng lại chỉ cần với một lượng rất nhỏ đối với thực vật ?

-Nồng độ Ca 2+ trong cây là 0.3%, trong đất là 0.1% Cây sẽ nhận Ca2+ bằng cơ chế nào ?

1 Kiến thức:

- Trình bày được vai trò của Nitơ đối với đời sống thực vật

- Mô tả được quá trình cố định Nitơ khí quyển

- Minh họa các quá trình biến đổi Nitơ trong cây trồng bằng hình vẽ và các phản ứng hóa học

2 Kĩ năng: Phân tích quá trình biến đổi ni tơ trong tự nhiên và trong cây trồng, vận dụng vào

việc giải quyết các vấn đề thực tiễn sản xuất

3 Thái độ: Giáo dục ý thức vận dụng lý thuyết vào giải quyết các vấn đề thực tiễn

II Trọng tâm:

- Vai trò của ni tơ đối với cây trồng

- Nguồn cung cấp ni tơ cho cây

- Quá trình biến đổi ni tơ trong cây

2 Học sinh : Học bài cũ, tìm hiểu trước bài mới

V Tiến trình tổ chức bài giảng:

1 Ổn định lớp

2 Bài cũ: Các nguyên tố khoáng giữ vai trò gì trong cấu trúc và các quá trình sinh lí của cây?

3 Bài mới:

Hoạt động 1: III Vai trò của ni tơ đối với thực vật:

Sử dụng 2 chậu trồng lúa: 1

chậu có phân urê, 1 chậu

không có Thông báo đầy đủ

thông tin về 2 chậu TN

(?) Quan sát, nhận xét và giải

thích sự khác nhau giữa 2

chậu trên

(?) Từ đó hãy nêu vai trò của

ni tơ đối với thực vật

(?)Ni tơ tồn tại trong tự nhiên

ở những dạng nào? Dạng nitơ

nào cây có thể hấp thụ được?

Giới thiệu sơ đồ hình 4 sgk,

quan sát sơ đồ các em hãy cho

biết có những nguồn cung

cấp ni tơ chính nào cho cây?

(?) tại sao sau cơn mưa giông

có sấm sét, cây cối thường

xanh tốt

Gv giảng giải thêm về sự ô xi

hóa ni tơ tự do trong khí

2 dạng N2: tự do và hợp chất trong đất, cây chỉ hấp thụ được dạng trong đất NO3- và

2 Nguồn ni tơ cho cây:

4 nguồn chính ( SGK)

Hoạt động 2 : VI Quá trình cố định nitơ khí quyển:

Hoạt động của thầy ( cô) Hoạt động của HS Tiểu kết

GV phát phiếu học tập số 1: yêu Nghiên cứu sgk hoàn thành Đáp án phiếu học tập 1: phụ

cầu hs nghiên cứu sgk hoàn

thành phiếu học tập

Hoạt động 3 : V Quá trình biến đổi ni tơ trong cây:

Cây có thể hấp thụ cả NO3- và

NH4+ , tại sao trong cây lại xảy ra

quá trình chuyển hóa NO3- →

NH4+ ?

Yêu cầu hs nghiên cứu sgk viết

2 phương trình chuyển hóa NO3

-→ NH4+ ?

Nhắc lại công thức cấu tạo

chung của các axit amin?

Các a a trong cơ thể được tổng

hợp như thế nào?

Yêu cầu hs nghiên cứu sgk viết

các phươngtrình khử amin hóa từ

các axit hữu cơ là sản phẩm của

hô hấp nội bào?

Trong thực tế sản xuất việc bón

quá nhiều phân đạm cho cây

trồng sẽ dẫn đến hậu quả gì?

Vì cây cần nhiều NH4+→

NH2+ để tổng hợp axit amin và quá trình này diễn ra liên tục

Hs lên bảng viết 2 phương trình, các em khác bổ sung

Hs nhớ lại kiến thức cũ, nêu được CTCT chung của các axitamin

Từ đó dể dàng thấy các a a được tổng hợp từ các axit hữu

cơ

Hs tham khảo sgk viết các phương trình khử amin hóa tạothành các a a

Cây cao vống dể ngã đổ, dẽ bị bệnh, hoặc ngộ độc NH3

1 Quá trình khử nitrat :

Enzim

2 Qúa trình đồng hóa NH 3 trong cây:

-Axit piruvic + NH3 + 2H+ →alanin + H2O

-Axit α xêtoglutaric + NH3 + 2H+ →Glutamin + H2O-Axit fumaric + NH3 →Aspatic

-Axit ôxalo axêtic +NH3 + 2H+

→ Aspatic + H2O

Từ các a a →prôtêin và các hợp chất khác

4 Củng cố : Dùng các bài tập trong SGK

Câu hỏi trắc nghiệm: Chọn đáp án đúng:

Câu 1 Ni tơ có vai trò gì trong đời sống của cây?

A Tham gia cấu trúc prôtêin, các bào quan

B Có trong thành phần của Axit nuclêic, ADP, ATP

C Cấu tạo prôtêin, các sắc tố quang hợp, các chất điều hòa sinh trưởng

D Cả A, B và C

Câu 2 Quá trình khử NO3 ( NO3- → NH4+ ) :

A thực hiện ở trong cây

B là quá trình ôxi hóa ni tơ trong không khí

C thực hịên nhờ enzim nitrôgenaza

D bao gồm phản ứng khử NO2- thành NO 3 -

Câu 3: Thực vật có khả năng hấp thụ 2 dạng nitơ trong đất: NO3- và NH4+ Tại sao trong câylại có quá trình biến đổi dạng NO3- thành dạng NH4+ ?

A NO3- có thể bị mất đi do quá trình biến đổi thành N2

B Do nitơ trong các HCHC cấu thành cơ thể thực vật chỉ tồn tại ở dạng ôxi hoá

C Do nitơ trong các HCHC cấu thành cơ thể thực vật chỉ tồn tại ở dạng khử

D Do nitơ trong các HCHC cấu thành cơ thể thực vật tồn tại cả 2 dạng: khử và ôxi hoá

Câu 4: thực vật sử dụng dạng Nitơ nào để trực tiếp tổng hợp cấc axit amin?

A Nitrat (NO3-) B Amoni (NH4+)

C Nitơ tự do (N2) D Nitrat (NO3-) và Amoni (NH4+)

5

Hướng dẫn về nhà :

Yêu cầu hs học bài cũ, chỉnh sửa phiếu học tập dán vào vở

Làm bài tập 1,2,3,4 trang 24 sgk sh 11 nâng cao

Nghiên cứu trước bài 5

3 Sơ đồ 2H 2H 2H

N≡N NH=NH NH2 -NH2 2NH3

4 Điều kiện để quá trình xảy ra - Có lực khử mạnh

- Được cung cấp năng lượng ATP

- Có sự tham gia của enzim nitrôgenaza

- Thực hiện trong điều kiện kị khí

BÀI 5 TRAO ĐỔI KHOÁNG VÀ NITƠ Ở THỰC VẬT

I Mục tiêu: Học xong bài này, học sinh phải:

1 Kiến thức:

- trình bày được ảnh hưởng của các nhân tố môi trường đến quá trình hấp thụ, trao đổikhoáng và nitơ ở thực vật

- Biết được cách bón phân hợp lý

- Ảnh hưởng của các nhân tố môi trường đến quá trình trao đổi khoáng và nitơ

- Cách bón phân hợp lý cho cây trồng

III Phương pháp: Thí nghiệm, vấn đáp

IV Chuẩn bị:

- Giáo viên: Hình vẽ H5.1 và H5.2(SGK)

- Học sinh: nghiên cứu bài mới và hoàn thành bài thí nghiệm ở tuần trước

V Tiến trình bài giảng:

1 Kiểm tra bài cũ:

*Câu hỏi:

1/ Nêu vai trò của nitơ trong đời sống thực vật?

2/ Trình bày quá trình cố định nitơ trong khí quyển của thực vật và nêu vai trò của nó?3/ Nêu các quá trình đồng hoá nitơ trong cơ thể thực vật?

* GV gọi lần lượt 3 HS trả lời

- Nhận xét kết quả của học sinh và

nêu rõ vai trò của ánh sáng

Đại diện tổ 1 báo cáo kết quả TN1, tổ 2 nhận xét và bổ sung

IV Ảnh hưởng của các nhân tố môi trường đến quá trình trao đổi khoáng và nitơ:

1 Ánh sáng:

Ảnh hưởng đến quá trình hấp thụ khoáng thông qua quá trình quang hợp và trao đổi nước của cây

- Cho tổ 3 và tô 4 nhận xét kết quả

TN2

- Nhận xét kết quả của học sinh và

nêu rõ vai trò độ ẩm của đất

- ?1 Vì sao khi nhiệt độ tăng trong

Hs trả lời: Ảnh hưởng đến hoạt động của enzim

4 Độ pH của đất:

- pH ảnh hưởng đến sự hoà tan khoáng

- pH ảnh hưởng đến sự hấp thụ chất khoáng của rễ

- pH phù hợp nhất từ 6 - 6,5

-?3 Tại sao khi chăm sóc cây người

ta thường xới đất?

( Làm thoáng khí)

-?4 Đất tơi xốp và thoáng khí có

ảnh hưởng như thế nào đến sự sinh

trưởng và phát triển của TV?

( Nhiều khí cacbonic, oxy )

- Trên cơ sở HS hiểu được ảnh

hưởng của các yếu tố môi trường

đến dinh dưỡng khoáng và nitơ

- Oxy: Ảnh hưởng đến hô hấp và

áp suất thẩm thấu nên ảnh hưởngđến tiếp nhận nước và các chất dinh dưỡng

HOẠT ĐỘNG 2: Tìm hiểu quá trình bón phân hợp lý

- Trên cơ sở học sinh hiểu được ảnh

hưởng của các nhân tố môi trường

đến sự trao đổi khoáng và nitơ ở

TV

- ?5 Bón phân như thế nào để cây

trồng sinh trưởng và phát triển tốt?

( Loại phân, lượng phân, thời kỳ bón

và cách bón)

- Yêu cầu HS giải quyết câu lệnh

SGK

- ?6 Thời kỳ bón phân ở mỗi loại

cây như thế nào?

- ?7 Bón phân cho cây có những

cách nào?

- ?8 Nhu cầu phân bón ở mỗi loại

cây, mỗi giai đoạn sinh trưởng và

phát triển của cây như thế nào?

- Trả lời các câu hỏi sách giáo khoa

- Chuẩn bị bài thực hành: Bài 6

PHIẾU BÁO CÁO KẾT QUẢ THÍ NGHIỆM

Nội dung nghiên cứu Biểu hiện ở cây trồng

( Thân, lá, rễ)

Nhận xét sự sinh trưởng và phát triển ở TV

1 Ánh sáng ảnh hưởng đến sự trao

đổi khoáng và ni tơ:(Tổ 1 và tổ 2)

- Chậu A Bón phân buổi sáng

- Chậu B Bón phân buổi trưa

- Chậu C Bón phân buổi tối

2 Độ ẩm ảnh hưởng đến trao đổi

- Nhận thức rõ hơn về quang hợp ở cấp độ cơ thể thực vật trên cơ sở so với quang hợp ở cấp

độ tế bào

- Trình bày được vai trò của quá trình quang hợp

- Nêu được mối liên quan giữa hình thái, giải phẩu lá, lục lạp với chức năng quang hợp

- Phân biệt được các sắc tố quang hợp về thành phần, cấu trúc hóa học và chức năng

- Rèn luyện khả năng quan sát, phân tích hình ảnh

- Giáo dục ý thức bảo vệ và trồng cây trên cơ sở hiểu được vai trò của quang hợp

1 Giáo viên: - Hình vẽ phóng to 7.1, 7.2, 7.3 sách giáo khoa nâng cao

- Hình vẽ phóng to 8.1, 8.2 sách giáo khoa chuẩn

- Phiếu học tập

2 Học sinh: Sách giáo khoa và đọc bài trước

V Tiến trình bài giảng:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ: Thực hành không kiểm tra

3 Giảng bài mới:

Mỗi cơ thể sống đều dùng năng lương để thúc đẩy quá trình sống Một phương thức lấy

năng lượng của sinh vật tự dưỡng, đó là quang hợp.

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Tiểu kết

Hoạt động 1: Vai trò của Quang hợp.

GV: Viết hai phương trình về

quang hợp của thực vật và phân

tích khác nhau giữa 2 phương trình

đó

GV: Viết phương trình quang hợp

ở vi khuẩn (ví dụ vi khuẩn S)

CO2 + 2H2S  CH2O + 2S + H2S

GV: Nêu sự khác nhau giữa quang

hợp của vi khuẩn và quang hợp

của thực vật?

GV: Toàn bộ sự sống trong hành

tinh của chúng ta đều phụ thuộc

vào quang hợp Vậy quang hợp có

Hs: Quan sát tranh tái hiện trả lời:

Hs trả lời6CO2 + 6H2O  C6H12O6

+ 6O2

Hs bổ sung

6CO2+12H2O  C6H12O6 +6O2 + 6H2O

Hs trả lời: Quang hợp thực vật thải O2, còn quang hợp ở

vi khuẩn không thải O2

I Vai trò của quang hợp:

1 Khái niệm:

- Quang hợp là quá trình tổng hợp chất hữu cơ (đườngglucôzơ) từ các chất vô cơ (CO2, H2O) nhờ năng lưọng ánh sáng được hấp thụ bởi

hệ sắc tố quang hợp

* Phương trình tổng quát, đầy đủ:

6CO2+12H2OC6H12O6 +6O2+ 6H2O

2 Vai trò của quang hợp:

vai trò như thế nào?

GV: Cho ví dụ các chuỗi thức ăn

Cỏ  Thỏ  Cáo  VSV

Lúa Châu chấu Ếch VSV

Rau  Sâu  Chim  VSV

Tại sao các chuỗi thức ăn trên bắt

đầu bằng thực vật?

GV: Năng lượng ánh sáng mặt trời

cây xanh hấp thụ sau phản ứng của

quang hợp tồn tại ở dạng nào?

GV: Cho ví dụ về 01 môi trường

có nhiều cây xanh và 01môi

trường không có cây xanh Em hãy

cho biết nhận xét của mình về 02

Hs trả lời: Môi trường có cây xanh không khí trong lành

- Tạo nguồn chất hữu cơ cho

sự sống trên trái đất

- Tích lũy năng lượng Biến đổi năng lượng vật lý (ánh sáng) thành năng lượng hóa học dự trữ trong các hợp chất hữu cơ

- Quang hợp giữ sạch bầu khí quyển, cân bằng nồng độ

CO2, O2 trong khí quyển

Hoạt động 2: Bộ máy quang hợp.

GV: Quá trình quang hợp thực

hiện được nhờ bộ máy quang hợp

GV: Quang hợp diễn ra chủ yếu ở

cơ quan nào của cây? Tại sao?

GV: Treo hình vẽ 7.1 SGK nâng

cao Yêu cầu học sinh quan sát

hình vẽ

GV: Phát phiếu học tập Yêu cầu

các nhóm thảo luận hoàn thành bài

thấy được dưới kính hiển vi quang

học Các hạt này được gọi là Lục

lạp

GV: Treo hình vẽ 7.2 SGK nâng

cao, yêu cầu HS nghiên cứu SGK

mục II2, quan sát hình 7.2 SGK và

thảo luận hoàn thành bài tập 2

GV: Hướng dẫn Hs thảo luận theo

II Bộ máy quang hợp:

1 Lá - Cơ quan quang hợp:

(Mỗi học sinh hoàn thành kiến thức bài tập1 vào phiếu học tập giống như phần phụ lục)

2 Lục lạp - Bào quan thực hiện chức năng Quang hợp:

(Mỗi học sinh hoàn thành kiến thức bài tập2 vào phiếu học tập giống như phần phụ lục)

19

cấu tạo

Chức năng

D.tích bề mặt lá

Phiến lá

Lớp biểu bì dưới

Lớp Cutin

GV: Hướng dẫn Hs thảo luận theo

- Trả lời câu hỏi sách giáo khoa

- Đọc trước bài mới

PHIẾU HỌC TẬP

Họ tên: Lớp:

Bài tập 1: Nghiên cứu sách giáo khoa muc I.1, quan sát hình vẽ 7.2 SGK và hình 8.2 SGK chuẩn,

Lớp tế bào mô giậu

Lớp tế bào mô khuyết

Bài tập 2: Nghiên cứu sách giáo khoa muc II.2 và quan sát hình vẽ 7.2 SGK hoàn thành bảng sau:

Màng

Các hạt (Grana)

Chất nền (Strôma)

Bài tập 3:

a Nghiên cứu sách giáo khoa muc II.3 để hoàn thành bảng sau:

Chính (Diệp lục)

Phụ (Carôtênôit)

b Quan sát và phân tích hình 7.3 SGK để giải thích tại sai lá cây có màu xanh lục?

Đáp án phiếu học tập Bài tập 1:

I Hình thái

dàngLớp biểu bì dưới Có nhiều khí khổng Thuận lợi cho khí CO2 khuếch tán vào

dễ dàng

II Giải phẫu

tận từng tế bào

Lớp tế bào mô giậu Xếp sít nhau chứa các hạt

màngCác hạt (Grana) Gồm các hạt Tilacôit

chứa hệ sắc tố, các chất truyền điện tử và trung tâm phản ứng

Thực hiện pha sáng trong quang hợp

Chất nền (Strôma) Là thể keo nhớt, trong

suốt

Thực hiện pha tối trong quang hợp

Bài tập 3:

Chính (Diệp lục) Diệp lục a C55H72O5N4Mg Hấp thụ áng sáng vàng, đỏ, xanh, tím chuyển hóa thành năng lượng

ATP, NADPHDiệp lục b C55H70O6N4Mg

Phụ (Carôtênôit)

Carôten C40H56 Hấp thụ ánh sáng, chuyển năng

lượng thu được cho diệp lụcXantophyl C40H56On

(n: 1- 6)

Bài 8: QUANG HỢP Ở CÁC NHÓM THỰC VẬT I.Mục tiêu: Học xong bài này học sinh phải:

-Nêu được khái niệm hai pha của quang hợp

-Trình bày được nội dung pha sáng với các phản ứng kích thích hệ sắc tố, phản ứng quangphân ly nước, phản ứng quang hóa sơ cấp.

-Trình bày được bản chất của pha tối và vẽ được chu trình cố định CO2 ở 3 nhóm thực vật

C3, C4, CAM

-Phân biệt được các con đường cố định CO2 của ba nhóm thực vật

-Nhận thức được sự thích nghi kỳ diệu của thực vật với điều kiện môi trường

II.Nội dung trọng tâm:

-Khái niệm hai pha của quang hợp

-Pha sáng với quá trình oxy hóa nước

-Pha tối với quá trình cố định CO2 ở các nhóm thực vật C3, C4 và CAM

III.Phương pháp dạy học: Quan sát, vấn đáp và thảo luận nhóm.

IV.Phương tiện dạy học: Sử dụng tranh vẽ, các sơ đồ, phiếu học tập.

V.Tiến trình bài giảng:

1.Ổn định tổ chức lớp

2.Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi 1: Nêu vai trò của quá trình quang hợp và viết phương trình tổng quát?

Câu hỏi 2: Nêu các đặc điểm về hình thái, cấu trúc của lá phù hợp với chức năng quanghợp?

3.Bài mới:

Quang hợp là quá trình sinh lý có vai trò rất quan trọng đối với đời sống của thực vật cũngnhư toàn bộ sinh giới Để hiểu rõ hơn về vấn đề này chúng ta đi vào nghiên cứu bài 8: Quang hợp ởcác nhóm thực vật

- GV: Treo tranh hình 8.1 ở SGK và cho

- GV: Nhận xét và giải thích: Đây là quá

trình oxy hóa APG thành AlPG Quá

trình này phải cung cấp lực khử, và năng

lượng (ATP, NADPH) từ pha sáng

- GV: Cho học sinh quan sát hình 8.1 và

kết hợp nghiên cứu mục II.1 ở SGK

?3: Nêu khái niệm pha sáng của quá trình

quang hợp

- GV: Nhận xét và bổ sung  Khái niệm

?4: Pha sáng được thực hiện như thế nào

- GV: Nhận xét và bổ sung

- GV: Yêu cầu học sinh lên bảng viết

phương trình tổng quát của pha sáng

?5: Sản phẩm của pha sáng sử dụng cho

pha tối là gì

- GV: Qua phương trình pha sáng giải

phóng ATP, NADPH để làm nguyên liệu

cho pha tối

- GV: Học sinh quan sát tranh hình 8.1 và

- HS1: trả lời

- HS2: trả lời

-HS3: Nghiên cứu và trả lời

- HS4: Trả lời

- HS5: Lên bảng viết phương trình

- HS6: ATP và NADPH

- HS7: Trả lời

- HS: Lắng nghe và tổng hợp kiến thức

I Khái niệm về 2 pha của quang hợp.

QH là một quá trình oxy hóa - khử gồm hai pha: pha sáng và pha tối

II Quang hợp ở các nhóm thực vật:

1 Pha sáng:

- Khái niệm : (SGK)

- Các phản ứng của pha sáng:

+ Giai đoạn quang lý+ Giai đoạn quang hóa

các nhóm thực vật, còn pha tối khác nhau

cơ bản ở 3 nhóm thực vật (C3, C4, CAM)

- GV: Treo tranh hình 8.2, 8.3, 8.4 và giải

thích các chu trình cố định CO2 của thực

vật C3, C4, CAM thông qua sơ đồ

- GV: Cho HS quan sát tranh và kết hợp

với SGK để hoàn thành phiếu học tập

?7: Hãy nêu mối liên hệ giữa hai pha

- GV: Nhận xét và bổ sung: Pha tối và pha

sáng có mối quan hệ mật thiết với nhau vì

sản phẩm của pha sáng chính là nguyên

liệu của pha tối

- GV: HS nghiên cứu bảng 8 ở SGK để

biết sự khác biệt giữa TV C3, C4, CAM

- HS: Hoàn thành báo cáo

- HS: Trả lời

- HS: Nghiên cứu, so sánh, tổng hợp

lạp

+ Pha này khác nhau cơ bản

ở các nhóm TV C3, C4, CAM

Phiếu học tập Bảng phụ

III Một số đặc điểm phân biệt các nhóm thực vật C 3 ,

B) H2O, ATP, NADPH B) Lấy electron từ H2O

C) O2, ATP, NADPH C) Khử NAD+ thành NADH D) ATP, NADPH, APG D) Giải phóng O2

5.Dặn dò:

HS làm các câu hỏi 1, 2, 3, 4, 6 trong SGK

Nghiên cứu trước bài mới

PHIẾU HỌC TẬP Nhóm: ………

Học sinh nghiên cứu hình 8.2, hình 8.3, hình 8.4 và mục II.2 ở SGK để trả lời vào phiếu sau:

Một số TV nhiệt đới và cận nhiệt đới như ngô, mía, cỏ gấu …

Gồm các TV ở vùng samạc như dứa, xương rồng …

2 Chất nhận CO2 RiDP (Ribôlôzơ

1-5 diP)

PEP (Photphoenolpiruvat)

PEP (Photphoenolpiruvat)

3 Sản phẩm đầu tiên APG (H/chất 3C) AOA (H/chất 4C) AOA (H/chất 4C)

4 Thời gian cố định

vào ban ngày

Cả 2 giai đoạn đều vào ban ngày

Giai đoạn 1 vào ban đêm, giai đoạn 2 vào ban ngày

5 Các tế bào QH của lá Tế bào nhu mô Tế bào nhu mô và tế bào bao bó mạch Tế bào nhu mô

-Phân tích mối quan hệ chặt chẽ giữa quang hợp với nước, với dinh dưỡng khoáng.

-Xác định được điểm bù, điểm bão hoà CO2 và ánh sáng cùng với vai trò và ý nghĩa của nótrong các nhóm thực vật

2)Kỹ năng: Quan sát, phân tích, tổng hợp.

3)Thái độ: Nhận thức rõ chỉ có quang hợp ở một cơ thể toàn vẹn mới có quan hệ chặt chẽ với

điều kiện môi trường, đồng thời giáo dục ý thức bảo vệ môi trường sống của cây xanh và tạo điềukiện để cây xanh hoạt động quang hợp tốt nhất

II.Kiến thức trọng tâm:

Mối quan hệ chặt chẽ giữa các nhân tố môi trường như ánh sáng, nồng độ CO2, nhiệt độ,nước, dinh dưỡng khoáng với QH ở cơ thể thực vật

III.Phương pháp: Thảo luận nhóm, quan sát, vấn đáp

IV Chuẩn bị của GV và HS:

* GV: + Tranh phóng to hình 9.1, 9.2, 9.3 SGK11( nâng cao), hình 10.1 SGK11(chuẩn)

+ GV: - Cho 1HS nhắc lại một số điều kiện cần để quá

trình QH thực hiện được

+ Trả lời: Ánh sáng,nước, CO2 I.Nồng độ CO2:

- Thông báo: Có rất nhiều các nhân tố ngoại cảnh

ảnh hưởng đến QH Nội dung bài học hôm nay chúng ta

chỉ tìm hiểu ảnh hưởng của các nhân tố sau : CO2 , ánh

sáng, nhiệt độ, nước, chất khoáng đến quá trình quang

hợp

+ Chia lớp thành 4 nhóm, phân công và phát phiếu học

tập cho từng nhóm :

- Nhóm I : Tìm hiểu ảnh hưởng của nồng độ khí CO2

- Nhóm II : Tìm hiểu ảnh hưởng của nhân tố ánh sáng

- Nhóm III : Tìm hiểu ảnh hưởng của nhân tố nhiệt độ

- Nhóm IV : Tìm hiểu ảnh hưởng của 2 nhân tố nước và

chất khoáng

+ GV: Treo 3 tranh

H 9.1, 9.2, 9.3 SGK11( nâng cao), giới thiệu tên mỗi

tranh, yêu cầu mỗi nhóm dựa theo tranh vẽ và nghiên

cứu SGK, thảo luận, hoàn thành phiếu học tập (nội dung

đã phân công) của nhóm mình trong thời gian 7 phút

-GV lần lượt gọi từng nhóm lên trình bày từng phần

-Sau phần trình bày của mỗi nhóm,GV gọi nhóm khác bổ

sung

-GV hoàn chỉnh kiến thức từng phần bằng cách mở bảng

phụ(che các nội dung chưa trình bày)

-Sau phần II (ảnh hưởng của cường độ AS, GV treo

tranh H 10.1/Trang 44 SGK 11 chuẩn, phân tích sơ đồ và

cho HS nhận xét để thấy các nhân tố ngoại cảnh tác động

bằng mối liên hệ tổng hợp lên quang hợp ở cây xanh

- GV: Để tạo điều kiện cho cây xanh quang hợp tốt, đối

với các yếu tố ngoại cảnh, ta cần phải có các biện pháp

kỹ thuật nào?

+ Ngồi theo nhóm

và nhận PHT của nhóm

+ Mỗi nhóm quan sát tranh, thảo luận nhóm và hoàn thànhphiếu học tập theo nhóm đã phân công+ Đại diện mỗi nhóm trình bày nội dung nhóm đã chuẩn bị+ Đại diện các nhóm khác góp ý kiến

+ HS : Gieo trồng đúng thời vụ, mật

độ, xen canh, bón phân, tưới nước hợplý

II.Ánh sáng:III.Nhiệt độ:IV.Nước:V.Dinh dưỡng khoáng:

(Nội dung các phần ở PHT)

4 Củng cố: GV treo bảng phụ 2 các câu hỏi trắc nghiệm củng cố:

Câu 1: Điểm bão hoà CO 2 là nồng độ CO 2 làm cho:

Câu 4 : Các nhân tố ngoại cảnh tác động đến quang hợp theo mối quan hệ như thế nào?

a Từng nhân tố tác động riêng lẽ b Là phép công đơn giàn của các nhân tố

c Tác động tổng hợp của các nhân tố d Chỉ là tác động tổng hợp của 3 nhân tố chính là

CO2 , ánh sáng, nhiệt độ

5 Dặn dò:

- Trả lời và làm bài tập trong SGK cuối bài học số 9

- Đọc trước bài mới

đạt , IQH giảm

- ánh sáng: Cường độ ánh sáng làm cho IQH = IHH

- Điểm bão hoà ánh sáng: làm cho

- cường độ ánh sáng cao hơn thì IQH tăng cho đến khi đạt tới , sau đó IQH

+ Thành phần quang phổ:

- QH chỉ xảy ra ở miền ánh sáng và

- Tia có hiệu quả QH lớn hơn tia khi ở cùng 1 chiếu sáng

Nhiệt độ - Khi nhiệt độ tăng thì IQH và đạt cực đại ở rồi sau

đó đến 0

- Nhóm thực vật và thực vật thích ứng với nhiệt độ cao trong quang hợp hơn so với thực vật

Nước - Là nguyên liệu cung cấp và cho

- Ảnh hưởng đến của chất nguyên sinh và hoạt động của

- cho lá, ảnh hưởng đến tốc độ qua lỗ khí

- Ảnh hưởng đến tốc độ vận chuyển , tốc độ sinh trưởng

- Điểm bão hoà CO2: Trị số nồng độ CO2 làm cho IQH đạt cực đại

- Tăng nồng độ CO2, lúc đầu IQH tăng tỉ lệ thuận, sau đó tăng chậm cho tới khi đạt trị số bão hoà CO2 Vượt qua trị số đó, IQH giảm

+ Cường độ ánh sáng:

- Điểm bù ánh sáng: Cường độ ánh sáng làm cho IQH = IHH

Ánh sáng

- Điểm bão hoà ánh sáng: Cường độ ánh sáng làm cho IQH đạt cực đại

- Tăng cường độ ánh sáng cao hơn điểm bù ánh sáng thì IQH tăng tỉ lệ thuận cho đếnkhi đạt tới điểm bão hoà ánh sáng, sau đó IQH giảm

+ Thành phần quang phổ:

- QH chỉ xảy ra ở miền ánh sáng đỏ và xanh tím

- Tia đỏ có hiệu quả QH lớn hơn tia xanh tím khi ở cùng 1 cường độ chiếu sáng

- Là nguyên liệu cung cấp H+ và e- cho pha sáng

- Ảnh hưởng đến độ ngậm nước của chất nguyên sinh và hoạt động của enzim

- Điều hoà cho lá, ảnh hưởng đến tốc độ hập thụ khí CO2 qua lỗ khí

- Ảnh hưởng đến tốc độ vận chuyển các sản phẩm quang hợp, tốc độ sinh trưởng

và kích thước lá

Dinh dưỡng

khoáng

- Các chất khoáng với liều lượng và tỉ lệ thích hợp thúc đẩy quá trình tổng hợp các

hệ sắc tố, bộ máy en zim, diện tích bề mặt lá và khả năng quang hợp do đó liên quan chặt chẽ với cường độ và hiệu suất quang hợp, quyết định đến năng suất cây trồng

BÀI 10 QUANG HỢP VÀ NĂNG SUẤT CÂY TRỒNG

I Mục tiêu:

1.Kiến thức:

-HS hiểu được vai trò của quá trình quang hợp trong việc quyết định năng suất cây trồng.-Nêu được các biện pháp nâng cao năng suất cây trồng dựa trên những hiểu biết về quanghợp

2.Kỹ năng: Phát triển kĩ năng tư duy phân tích và tổng hợp kiến thức.

3.Thái độ: Vận dụng những hiểu biết vào thực tiễn trồng trọt để nâng cao năng suất cây trồng.

II Trọng tâm:

-HS hiểu được vai trò của quá trình quang hợp trong việc quyết định năng suất cây trồng

-Nêu được các biện pháp nâng cao năng suất cây trồng dựa trên những hiểu biết về quanghợp.

III Phương pháp: Thảo luận nhóm và hỏi đáp.

IV Chuẩn bị của GV-HS:

-Ôn tập lại kiến thức quang hợp đã học ở lớp 10

-Chuẩn bị bài mới ở nhà

V Tiến trình bài giảng:

1 Kiểm tra bài cũ:

a.Hãy phân tích mối quan hệ giữa quang hợp với nồng độ CO2?

b.Nêu vai trò của nước đối với quang hợp?

* GV đánh giá:

2 Mở bài: GV đặt vấn đề bằng cách cho học HS quan sát bảng số liệu phân tích thành phần hóa

học trong sản phẩm thu hoạch của cây trồng đ ể để định hướng cho HS vào bài mới

3 Bài mới:

HĐ 1: Quang hợp quyết định năng suất cây trồng.

- GV cho HS quan sát sơ đồ tỉ

- HS nhận xét và kết

luận.“90-95% sản phẩm thu hoạch của cây trồng lấy từ CO 2 và H 2 O thông qua quang hợp.

- HS bổ sung

I Quang hợp quyết định năng suất cây trồng:

Kết luận:

Quang hợp quyết định 90 –

95 % năng suất cây trồng.

HĐ 2: Các biện pháp nâng cao năng suất cây trồng thông qua quang hợp.

- GV yêu cầu HS đọc SGK và

lên bảng ghi lại công thức về

mối quan hệ giữa hoạt động

của bộ máy quang hợp với

năng suất cây trồng

- GV hỏi: năng suất kinh tế

của cây trồng phụ thuộc vào

- HS thảo luận theo

II Các biện pháp nâng cao năng suất cây trồng thông qua quang hợp:

1 Biểu thức năng suất:

( cho mối quan hệ giữa bộ máy quanghợp và năng suất cây trồng)

2 Các yếu tố ảnh hưởng tới năng suất cây trồng:

- Khả năng quang hợp của giống (2

- GV hoàn chỉnh kiến thức.

-GV hỏi: Khi gieo trồng hai

giống đậu và lúa trên cùng một

đơn vị diện tích ta nên gieo

với mật độ như thế nào để tăng

được năng suất?

nhóm -Hoàn thành PHT-Cử đại diện trình bày

- Tăng cường diện tích lá bằng các biện pháp kĩ thuật:

- Tăng cao hệ số hiệu quả quang hợp

và hệ số kinh tế bằng chọn giống và các biện pháp kĩ thuật trồng thích hợp, giảm hô hấp sáng Tăng tích lũy chất hữu cơ vào cơ quan kinh tế ( hạt,củ…)

- Chọn giống có thời gian sinh trưởngvừa phải hoặc trồng vào thời vụ thíchhợp

HĐ 3: Triển vọng năng suất cây trồng.

- GV cho HS đọc SGK và trả

lời câu hỏi sau: “Vì sao nói

tiềm năng năng suất cây

trồng còn rất lớn?”

- HS đọc SGK kết hợp thảo luậnnhóm để trả lời

- Đại diện HS trả lời

III Triển vọng năng suất cây trồng:

-Chọn, lai tạo giống mới

- Hoàn thiện các biện pháp kỹthuật canh tác

4 Củng cố:

- GV yếu cầu HS nhắc lại các biện pháp nâng cao năng suất cây trồng

- Cho HS làm bài tập:

Câu 1: Hãy chọn phương án trả lời đúng.Các chất hửu cơ trong cây chủ yếu được tạo nên từ:

A Nước B.Cac bon C Nitơ D Các chất khoáng

Câu 2: Hãy chọn phương án trả lời đúng Vì sao thực vật C4 có năng suất cao hơn thực vật C3? A.Tận dụng được nồng độ CO2 C Nhu cầu nước thấp

B.Tận dụng được ánh sáng cao D.Khôngcó hô hấp sáng

5 Dặn dò:

- Trả lời câu hỏi SGK

- Soạn bài mới

-Bài 11: HÔ HẤP Ở THỰC VẬT

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- HS trình bày được vai trò của quá trình hô hấp

- Giải thích và minh hoạ bằng sơ đồ quá trình đường phân, hô hấp hiếu khí và phân giải kị khí

2 Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích

II Trọng tâm kiến thức

- Cơ chế hô hấp

- Vai trò của hô hấp trong đời sống thực vật

- Vì sao nói quang hợp là quá trình cơ bản quyết định năng suất cây trồng ?

- Nêu các biện pháp nâng cao năng suất cây trồng dựa trên những hiểu biết về QH

3Bài mới

Hoạt động 1

GV yêu cầu HS nghiên cứu SKG liên hệ với

kiến thức lớp 10 để định nghĩa hô hấp ở thực

vật

GV gọi 1 HS lên ghi PTTQ quá trình hô hấp

-GV cho HS lưu ý: Đây là PT hô hấp của nhóm

cacbohidrat ( nguyên liệu đầu tiên ở cơ thể

thực vật ) do đó đây là PT đại diện cho hô hấp

ở thực vật

GV: Bằng các câu hỏi dẫn dắt giúp HS phân

tích các vai trò của hô hâp:

Năng lượng giải phóng từ quá trình hô hấp cần

thiết như thế nào đối với hoạt động sống của

cơ thể ?

GV:Ngoài ra hô hấp còn có vai trò gì?

GV cho HS lưu ý: phần nhiệt thải ra khi thực

vật hô hấp là cần thiết để duy trì nhiệt độ thuận

lợi cho hoạt động sống của cơ thể

GV: Vậy ta có nhận xét gì về vai trò của hô

hấp?

Hoạt động 2

GV: Thực vật và động vật khác nhau như thế

nào về cơ quan hô hấp?

GV:Ở thực vật bào quan nào là bào quan chính

thực hiện chức năng hô hấp?

GV: Giai đoạn đường phân xảy ra tại đâu? sử

dụng nguyên liệu gì? cho ra sản phẩm gì?

GV: Gọi 1 HS lên bảng trình bày giai đoạn

đường phân dưới dạng sơ đồ

GV: Nhận xét - hoàn thiện

GV: Trong điều kiện có oxi thì quá trình hô

hấp tiếp tục tiếp tục xảy ra như thế nào?

GV: Trong điều kiện thiếu O2 thì quá trình xảy

ra theo chiều hướng nào?

GV: Gọi HS lên bảng trình bày giai đoạn 2

HS liên hệ SGK trả lời

Hs: Lên bảng ghi phương trình tổng quát quá trình hô hấp

Học sinh phân tích suy nghĩ trả lời

HS trả lời

HS nhận xét

HS so sánh

HS quan sát tranh - phân tích - trả lời câu hỏi

HS trình bày lên bảng dưới dạng sơ đồ

1 Cơ quan hô hấp : HH

xảy ra ở tất cả các cơ quantrong cơ thể

2 Bào quan hô hấp:

ti thể

III Cơ chế hô hấp

1 Giai đoạn đường phân

( xảy ra ở tế bào chất)

Glucôzơ >Axit piruvic + ATP + NADH

2 Giai đoạn 2 :

Hô hấp hiếu khí hoặc

dưới dạng sơ đồ.

GV: Giai đoạn tiếp theo xảy ra như thế nào?

( chất tham gia?sản phẩm tạo thành? )

Hoạt động4

GV giới thiệu khái niệm hệ số hô hấp

GV: Trình bày lên bảng 1 số ví dụ sau đó yêu

- RQ của nhóm lipit, protein <1

-RQ của nhiều axit hữu cơ >1

GV: Vậy nếu biết được RQ chúng ta có thể biết

được điều gì? điều đó có ý nghĩa như thế nào?

Hoạt động5

GV: Treo tranh h11.2 yêu cầu Hs quan sát

-thảo luận và thực hiện câu lệnh trang 48

GV: Vậy hô hấp sáng là quá trình như thế nào?

Hô hấp sáng ảnh hưởng như thế nào đến cơ thể

thực vật?

Hoạt động 6

GV: Yêu cầu HS quan sát h11.3 phân tích để

giải thích giữa hô hấp và quang hợp

HS dựa vào k/n tính

hệ sô HH

HS phân tích- trả lời

HS: Thảo luận trả lời:

-nguồn gốc nguyên liệu ?

-nhóm th/vật có HH sáng

-B/quan xảy ra HH sáng ?

HS trả lời

HS quan sát tranh - thảo luận - trả lời

phân giải kị khí tùy theo

sự có mặt của O2 :

Sơ đồ:(SGK)

3 Giai đoạn 3: Chuỗi

truyền e và quá trình photphorin hoá oxi hoá tạo ra ATP và H2O có sự tham gia của O2

này là là nguyên liệu của quá trình kia

VI.Củng cố: GV sử dụng phiếu học tập để củng cố kiến thức của HS

GV: Giới thiệu phiếu học tập, yêu cầu HS thảo luận theo nhóm, hoàn thành phiếu học tập

Phiếu học tập:

Sự khác nhau giữa hô hấp hiếu khí và hô hấp kị khí ở cơ thể thực vật

HS: Lên bảng hoàn thiện phiếu học tập

GV: GV gọi HS nhận xét

GV: Chỉnh sửa- treo bảng phụ có nội dung đáp án phiếu học tập

Đáp án phiếu học tập:

Sản phẩm - Giai đoạn đường phân : tạo ra

axít piruvic

- Lên men tạo ra rượu êtilic,

CO2 hoặc axit lactic

CO2, H2O, tích lũy ATP

Năng lượng Ít tích lũy năng lượng, năng

lượng chủ yếu ở dạng nhiệt

Tích lũy 38 ATP

BÀI 12: ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ MÔI TRƯỜNG ĐẾN HÔ HẤP

I.Mục tiêu:

- HS biết được ảnh hưởng của các nhân tố: nhiệt độ, nước, O2, CO2 đến hô hấp

- Biết được hậu quả của hô hấp đối với quá trình bảo quản nông sản

- Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, tổng hợp

- Giải thích cơ sở khoa học và biện pháp kĩ thuật về bảo quản nông sản

II.Trọng tâm: - Ảnh hưởng của các nhân tố môi trường đến hô hấp

- Vấn đề bảo quản nông sản

III.Phương pháp: Hoạt động nhóm + trực quan + vấn đáp

IV.Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

- Giáo viên: Chuẩn bị tranh phóng to hình 12.1, 2 SGK, bảng phụ

- Học sinh: Nghiên cứu SGK

V.Hoạt động dạy học:

1 Ổn định lớp

2.Bài cũ: Hô hấp là gì? Nêu sự khác nhau giữa hô hấp hiếu khí và lên men ở thực vật?

3.Phần mở bài: Từ khái niệm hô hấp cho thấy quá trình hô hấp chịu ảnh hưởng của các nhân tố

nào của môi trường? Hiểu biết về hô hấp có ý nghĩa như thế nào trong bảo quản nông sản? Ta tìmhiểu bài mới

thảo luận theo nhóm và phân

tích tranh hoàn thành nội dung

đã phân công

- Gọi đại diện mỗi nhóm lên

trình bày kết quả thảo luận của

nhóm:

- Gọi HS khác bổ sung

- GV nhận xét, bổ sung hoàn

thiện kiến thức bằng bảng phụ

- HS nghiên cứu SGK, tranh

và thảo luận theo nhóm các nộidung đã được phân công

- Đại diện mỗi nhóm lên trình bày kết quả thảo luận của mình

- HS khác bổ sung

I Ảnh hưởng của các nhân tố môi trường đến hô hấp:

II.Hoạt động 2: Hô hấp và vấn đề bảo quản nông sản

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Tiểu kết

GV hỏi: Tại sao đối với lúa sau

khi thu hoạch, hạt phải phơi

khô?

- Vậy mục tiêu của bảo quản

nông sản là gì?

Từ kết quả trả lời câu hỏi "Tại

sao" của học sinh, GV nêu:

- Vậy trong hạt lúa đã diễn ra

quá trình gì?

- Hô hấp ảnh hưởng như thế

nào đến chất lượng, số lượng

nông sản? Cho HS phân tích cụ

1.Mục tiêu của bảo quản: Giữ

được đến mức tối đa số lượng

và chất lượng của đối tượng bảo quản trong suốt quá trình bảo quản

2.Hậu quả của hô hấp đối với quá trình bảo quản nông sản:

- Hô hấp tiêu hao chất hữu cơ của đối tượng bảo quản

- Làm tăng nhiệt độ trong môi trường bảo quản do đó làm tăng cường độ hô hấp của đối tượng bảo quản

- Làm tăng độ ẩm của nông sản

do đó làm tăng cường độ hô

- Từ hậu quả của hô hấp đối với

quá trình bảo quản nông sản,

vậy người ta thường bảo quản

nông sản bằng cách nào?Chúng

ta nghiên cứu mục 3

- Hô hấp làm tiêu hao chất hữu

cơ.Vậy để giảm đến mức tối

thiểu cường độ hô hấp trong

thực tế người ta thường làm gì?

- Mỗi biện pháp trên thường sử

dụng đối với những đối tượng

nông sản nào?Phương pháp bảo

quản ra sao?

- Trong thực tế ở địa phương

em thường bảo quản nông sản

bằng cách nào?

Vậy trong 3 biện pháp trên,

biện pháp nào là hiện đại và cho

hiệu quả cao hơn?

Trả lời theo hiểu biết

Trả lời theo hiểu biết + SGK

Trả lời theo hiểu biết

Trả lời theo nhận thức

hấp

- Làm thay đổi thành phần khí trong môi trường bảo quản do

đó làm cho đối tượng bảo quảnnhanh bị phân huỷ

Làm giảm số lượng và chất lượng của nông sản

3.Các biện pháp bảo quản:

- Bảo quản khô

- Bảo quản lạnh

- Bảo quản trong điều kiện nồng độ CO2 cao

5.Củng cố: Dùng bảng phụ để củng cố bài học bằng các câu hỏi trắc nghiệm:

Câu 1: Nhiệt độ tối thích là gì?

A Nhiệt độ mà ở đó cây bắt đầu hô hấp

B Nhiệt độ mà ở đó cây bắt đầu giảm cường độ hô hấp

C Nhiệt độ mà ở đó cây hô hấp với cường độ cao nhất

D Khoảng nhiệt độ mà ở đó cây hô hấp bình thường

Câu 2: Nếu tăng nồng độ CO 2 trong không khí thì hô hấp giảm Nguyên nhân chủ yếu là:

A.Nồng độ CO2 tăng làm giảm nồng độ O2

B Nồng độ CO2 tăng làm tăng nồng độ O2

C Nồng độ CO2 tăng làm cho quá trình thải CO2 của cơ thể tăng

D Nồng độ CO2 cao trong môi trường ức chế thải CO2 của cơ thể

Câu 3: Các loại quả: cam, xoài, nho, lê bảo quản bằng biện pháp nào hiệu quả cao?

A Biện pháp bảo quản khô, điều kiện nồng độ CO2 cao

B Biện pháp bảo quản lạnh và điều kiện nồng độ CO2 cao

C Biện pháp bảo quản khô và bảo quản lạnh

D Cả ba biện pháp: khô, lạnh, nồng độ CO2 cao

- Trả lời lệnh và câu hỏi 5 trong SGK: Tại sao ta không để rau quả trên ngăn đá của tủ lạnh? 6.Dặn dò:

- Trả lời câu hỏi 1, 2, 3, 4 SGK trang 53, chuẩn bị bài mới:

+ Mỗi tổ chuẩn bị một ít lá khoai lang hoặc lá dâu và đọc trước bài thực hành 13

Bảng phụ:

- Nhiệt độ tối thiểu cây bắt đầu hô hấp biến

thiên trong khoảng OoC- 10oC tuỳ theo loài

cây ở các vùng sinh thái khác nhau

- Nhiệt độ tối ưu: 30- 35oC

- Nhiệt độ tối đa: 40- 45oC

- Trong khoảng từ nhiệt độ tối thiểu đến

nhiệt độ tối ưu, cường độ hô hấp liên quan

thuận với nhiệt độ.Ngoài khoảng này thì

Cường độ hô hấp tỉ lệ thuận với hàm lượng nước của cơ quan hô hấp và

cơ thể

Nồng độ O2 liênquan thuận đến cường độ hô hấp

Nồng độ CO2

có liên quan nghịch với cường độ hô hấp

cường độ hô hấp liên quan nghịch với nhiệt

- Đặc điểm cấu tạo phù hợp với chức năng

2: Kĩ năng : Quan sát tranh vẽ để phân tích , so sánh

3: Thái độ : Vận dụng kiến thức đã học vào trong cuộc sống

II KIẾN THỨC TRỌNG TÂM:

- Phân biệt biến đổi trung gian (tiêu hóa) với chuyển hóa nội bào (đồng hóa, dị hóa)

- Phân biệt tiêu hóa nội bào và tiêu hóa ngoại bào

- Vai trò của biến đổi cơ học và biến đổi hóa học trong quá trình tiêu hóa

III PHƯƠNG PHÁP: Nghiên cứu SGK + Thảo luận nhóm + Vấn đáp

Vào bài : Động vật là sinh vật dị dưỡng chỉ có thể tồn tại và phát triển nhờ các chất hữu cơ

có sẵn dưới dạng thức ăn đó là các hợp chất hữu cơ phức tạp Chúng phải trải qua một quá trìnhbiến đổi để trở thành những chất hữu cơ đơn giản, dễ hấp thụ Các quá trình đó diễn ra như thế nàochúng ta vào bài học

Nội dung 1:

GV: Các em thấy rằng trâu , bò

ăn cỏ, cỏ được biến đổi thành

chất dinh dưỡng nuôi cơ thể

Vậy đã nhờ vào quá trình nào ?

GV: Thế nào là quá trình tiêu

hóa ?

HS: Quá trình tiêu hoá

HS: Trả lời

I Khái niệm tiêu hóa:

Là quá trình biến đổi các thức ăn phức tạp lấy từ môi trường ngoài Chúng phải trải qua một quá trình biến đổi mới tạo thành các hợp chất hữu cơ đơn giản, dễ hấp thụ, cung cấp cho các tế bào

Nội dung 2:

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Tiểu kết

GV: Dựa vào SGK

hãy trình bày quá

trình tiêu hóa xảy ra

ra bên ngoài tế bào (tiêu hóa ngoại bào)

HS: Thảo luận nhóm hòan thành phiếu học tập và trình bày

HS: Nhận xét

II Tiêu hóa ở các nhóm động vật.

1.Động vật chưa có cơ quan tiêu hóa:

Chủ yếu tiêu hóa nội bào Thức ăn tiếp nhận bằng hình thức thực bào, nhờ các enzim thủy phân trongLizôxôm mà thức ăn được tiêu hóa, cung cấp dinh dưỡng cho cơ thể

2 Động vật có túi tiêu hóaChủ yếu tiêu hóa nội bào Thức ăn tiếp nhận bằng hình thức thực bào, nhờ các enzim thủy phân trongLizôxôm mà thức ăn được tiêu hóa, cung cấp dinh dưỡng cho cơ thể

Ví dụ: Trùng biến hình, trùng

3 Động vật đã hình thành ống tiêu hóa và các tuyến tiêu hóa

- Biến đổi cơ học: có tác dụng nghiền nhỏ thức ăn nhờ cơ quan nghiền như bộ hàm và cơ thành dạ dày

- Biến đổi hóa học: Nhờ tác dụng của các enzim từcác tuyến tiết ra thức ăn -> những chất đơn giản hấp thụ vào máu và bạch huyết cung cấp cho các

tế bào cơ thể

VD: Chó, Hổ……

Nội dung 3:

GV: Quá trình biến đổi cơ học

và biến đổi hóa học diễn ra như

GV: Treo tranh 15.1 và yêu cầu

học sinh cho biết những đặc

điểm của bộ hàm ở động vật ăn

thịt

GV: Dạ dày và ruột có vai trò gì

trong quá trình tiêu hóa?

GV: Những điểm khác nhau về

bộ hàm và độ dài của ruột ở

động vật ăn thịt và động vật ăn

tạp

GV: Bộ phận nào của cơ quan

tiêu hoá thực hiện chức năng

hấp thụ chất dinh dưỡng

GV: Ruột có những đặc điểm gì

để thực hiện chức năng đó? Và

cơ chế hấp thụ như thế nào?

GV: Treo tranh hình 15.2 lên

bảng

GV:Các chất được hấp thụ vào

máu theo những cơ chế nào?

HS: Nghiên cứu SGK trả lời

HS: Quan sát tranh và trả lời

HS: Trả lờiHS: Trả lời

HS: Ruột

HS: Quan sát và trả lời

2 Ở dạ dày và ruột

a Ở dạ dày: Nơi chứa và biến đổi thức ăn

về mặt cơ học và hóa học đối với thức ăn prôtêin dưới tác dụng của HCl và Pepsin trong dịch vị

b Ở ruột: Thức ăn tiếp tục được tiêu hóa

dưới tác dụng của dịch, tụy, dịch mật và dịch ruột thành những chất dinh dưỡng để hấp thụ vào máu và bạch huyết

* Các chất hấp thụ vận chuyển theo con

đường máu (đi qua gan) và đường bạch huyết trở về tim để phân phối tới các tế bào

- Trả lời 5 câu hỏi trong SGK

- Đọc phần em có biết SGK và xem trước bài 16