M C L C Ụ Ụ
PH N 1: ĐI N H C Ầ Ệ Ọ
CH Đ 1: M I LIÊN H GI A C Ủ Ề Ố Ệ Ữ ƯỜ NG Đ DÒNG ĐI N VÀ HI U ĐI N TH Ộ Ệ Ệ Ệ Ế Trang 2
CH Đ 2: ĐI N TR C A DÂY D N – Đ NH LU T OHM Ủ Ề Ệ Ở Ủ Ẫ Ị Ậ Trang 2
CH Đ 3: ĐO N M CH N I TI P – ĐO N M CH SONG SONG Ủ Ề Ạ Ạ Ố Ế Ạ Ạ Trang 3
CH Đ 5: CÁC Y U T NH H Ủ Ề Ế ỐẢ ƯỞ NG Đ N ĐI N TR C A M T DÂY D N Ế Ệ Ở Ủ Ộ Ẫ Trang 5
CH Đ 8: CÔNG VÀ CÔNG SU T C A DÒNG ĐI N Ủ Ề Ấ Ủ Ệ Trang 8
CH Đ 9: CÔNG VÀ CÔNG SU T C A ĐI N TR Đ NH LU T JOULE – LENZ Ủ Ề Ấ Ủ Ệ Ở Ị Ậ Trang 9
CH Đ 11: S D NG AN TOÀN VÀ TI T KI M ĐI N Ủ Ề Ử Ụ Ế Ệ Ệ Trang 11
Trang 2CH Đ 1: M I LIÊN H GI A C Ủ Ề Ố Ệ Ữ ƯỜ NG Đ DÒNG ĐI N VÀ HI U ĐI N TH HAI Đ U DÂY D N Ộ Ệ Ệ Ệ Ế Ở Ầ Ẫ
I KI N TH C C B N Ế Ứ Ơ Ả
1) S ph thu c c a c ự ụ ộ ủ ườ ng đ dòng đi n vào hi u đi n th gi a hai đ u dây d n ộ ệ ệ ệ ế ữ ầ ẫ
Cường đ dòng đi n ch y qua dây d n t l thu n v i hi u đi n th đ t vào hai đ u dây d n đó.ộ ệ ạ ẫ ỉ ệ ậ ớ ệ ệ ế ặ ầ ẫ
(T c là: ứ hay )
2) Đ th bi u di n s ph thu c c a c ồ ị ể ễ ự ụ ộ ủ ườ ng đ dòng đi n vào hi u đi n th ộ ệ ệ ệ ế
Đ th bi u di n s ph thu c c a cồ ị ể ễ ự ụ ộ ủ ường đ dòng đi n vào hi u đi n th là m t độ ệ ệ ệ ế ộ ường th ng điẳ qua g c t a đ (U = 0; I = 0)ố ọ ộ
II PH ƯƠ NG PHÁP GI I CÁC D NG BÀI T P TH Ả Ạ Ậ ƯỜ NG G P Ặ
1) Xác đ nh m i liên h gi a c ị ố ệ ữ ườ ng đ dòng đi n và hi u đi n th gi a hai đ u dây d n: ộ ệ ệ ệ ế ữ ầ ẫ C n nh : ầ ớ
Cường đ dòng đi n ch y qua m t dây d n t l thu n v i hi u đi n th đ t vào hai đ u dây d nộ ệ ạ ộ ẫ ỉ ệ ậ ớ ệ ệ ế ặ ầ ẫ đó: (I U) C th : U tăng (ho c gi m) bao nhiêu l n thì I tăng (ho c gi m) b y nhiêu l n.∽ ụ ể ặ ả ầ ặ ả ấ ầ
Các d ki n: tăng, gi m bao nhiêu l n; tăng thêm, gi m đi bao nhiên vôn, ampe; tăng đ n, gi mữ ệ ả ầ ả ế ả
đ n bao nhiêu vôn, ampe.ế
Đ n v c a cùng m t đ i lơ ị ủ ộ ạ ượng: hi u đi n th (V, mV); cệ ệ ế ường đ dòng đi n (A, mA), c n ph i đ iộ ệ ầ ả ổ
th ng nh t trố ấ ước khi so sánh, tính toán
2) Đ th bi u di n m i liên h gi a c ồ ị ể ễ ố ệ ữ ườ ng đ dòng đi n và hi u đi n th : ộ ệ ệ ệ ế C n nh : ầ ớ
Đ vẽ đ th bi u di n m i liên h gi a cể ồ ị ể ễ ố ệ ữ ường đ dòng đi n và hi u đi n th hai đ u dây d n vàộ ệ ệ ệ ế ầ ẫ xác đ nh các giá tr c a I và U t đ th c n nh : đ th bi u di n m i liên h gi a cị ị ủ ừ ồ ị ầ ớ ồ ị ể ễ ố ệ ữ ường đ dòngộ
đi n và hi u đi n th hai đ u dây d n là đệ ệ ệ ế ầ ẫ ường th ng đi qua g c t a đ O Vì th , đ vẽ đ th nàyẳ ố ọ ộ ế ể ồ ị
ta ch c n xác đ nh thêm m t đi m ng v i các giá tr tỉ ầ ị ộ ể ứ ớ ị ương ng c a U và I xong n i đi m đó v i g cứ ủ ố ể ớ ố
t a đ O và kéo dài lên phía trên ọ ộ
T đ th , đ xác đ nh các giá tr c a U và I ng v i m t đi m trên đ th ta làm nh sau: t đi mừ ồ ị ể ị ị ủ ứ ớ ộ ể ồ ị ư ừ ể
c n xác đ nh các giá tr c a U và I, ta h các đầ ị ị ủ ạ ường vuông góc xu ng hai tr c c a đ th ta đố ụ ủ ồ ị ược:
Đi m c t v i tr c hi u đi n th U (tr c hoành) là giá tr c a hi u đi n th tể ắ ớ ụ ệ ệ ế ụ ị ủ ệ ệ ế ương ng.ứ
Đi m c t v i tr c cể ắ ớ ụ ường đ dòng đi n I (tr c tung) là giá tr c a cộ ệ ụ ị ủ ường đ dòng đi nộ ệ
tương ng.ứ
Chú ý
Đ th bi u di n m i liên h gi a cồ ị ể ễ ố ệ ữ ường đ dòng đi n và hi u đi n th hai đ u dây d n luôn n mộ ệ ệ ệ ế ầ ẫ ằ góc ph n t th I ( ng v i các giá tr d ng c a U và I)
Đ n v c a U và I đơ ị ủ ược xác đ nh trên đ th là đ n v đị ồ ị ơ ị ược ghi trên hai tr c t a đ c a đ th ụ ọ ộ ủ ồ ị
CH Đ 2: ĐI N TR C A DÂY D N – Đ NH LU T OHM Ủ Ề Ệ Ở Ủ Ẫ Ị Ậ
I KI N TH C C B N Ế Ứ Ơ Ả
1) Đi n tr c a dây d n ệ ở ủ ẫ
Đi n tr c a dây d n là đ i lệ ở ủ ẫ ạ ượng đ c tr ng cho kh năng c n tr dòng đi n c a dây d n Dâyặ ư ả ả ở ệ ủ ẫ
d n có đi n tr càng l n thì c n tr dòng đi n qua nó càng nhi u.ẫ ệ ở ớ ả ở ệ ề
Kí hi u: Trong các s đ đi n, đi n tr đệ ơ ồ ệ ệ ở ược kí hi u nh sau: ệ ư
Trang 3 Đ n v c a đi n tr : Đ n v đo đi n tr h p pháp là ôm, kí hi u ơ ị ủ ệ ở ơ ị ệ ở ợ ệ Ω
2) Đ nh lu t Ôm ị ậ
Cường đ dòng đi n ch y qua dây d n t l thu n v i hi u đi n th đ t vào hai đ u dây và t lộ ệ ạ ẫ ỉ ệ ậ ớ ệ ệ ế ặ ầ ỉ ệ
ngh ch v i đi n tr c a dây: ị ớ ệ ở ủ
(v i: U là hi u đi n th đ t vào hai đ u dây d n; I là cớ ệ ệ ế ặ ầ ẫ ường đ dòng đi n ch y qua dây d n; R làộ ệ ạ ẫ
đi n tr c a dây d n)ệ ở ủ ẫ
Chú ý: T h th c đ nh lu t Ôm suy ra: ừ ệ ứ ị ậ , v i U đo b ng vôn (V); I đo b ng ampe (A) và R đoớ ằ ằ
b ng ôm (ằ Ω)
1kΩ = 1.000Ω; 1MΩ = 1.000.000Ω.
II PH ƯƠ NG PHÁP GI I CÁC D NG BÀI T P TH Ả Ạ Ậ ƯỜ NG G P Ặ
1) Tính đi n tr c a dây d n ệ ở ủ ẫ
S d ng công th c ử ụ ứ v i chú ý: ớ
Giá tr c a U và I có th đị ủ ể ược xác đ nh t d ki n c a đ bài; t k t qu thí nghi m ho c t đ thị ừ ữ ệ ủ ề ừ ế ả ệ ặ ừ ồ ị
s ph thu c c a cự ụ ộ ủ ường đ dòng đi n vào hi u đi n th hai đ u dây d n ộ ệ ệ ệ ế ầ ẫ
Khi tính toán c n đ i các đ n v c a U và I ra đ n v h p pháp: U đo b ng V (vôn); I đo b ng Aầ ổ ơ ị ủ ơ ị ợ ằ ằ (ampe), v i: ớ
1mA = 0,001A; 1mV = 0,001V; 1kV = 1000V
Khi nhi t đ c a dây d n không đ i thì đi n tr c a m t dây d n luôn có giá tr xác đ nh ệ ộ ủ ẫ ổ ệ ở ủ ộ ẫ ị ị
S ch c a vôn k là hi u đi n th hai đ u dây d n đ t vôn k ; s ch ampe k là cố ỉ ủ ế ệ ệ ế ầ ẫ ặ ế ố ỉ ế ường đ dòngộ
đi n ch y qua dây d n đ t ampe k ệ ạ ẫ ặ ế
Các đ n v c a đi n tr : 1kơ ị ủ ệ ở Ω (kilôôm) = 1000Ω = 103Ω; 1MΩ (mêgaôm) = 103kΩ = 106Ω
2) So sánh đi n tr c a các dây d n: ệ ở ủ ẫ C n nh : ầ ớ
V i cùng m t hi u đi n th thì dòng đi n qua dây d n nào có cớ ộ ệ ệ ế ệ ẫ ường đ l n h n thì đi n tr c aộ ớ ơ ệ ở ủ dây d n đó nh h n.ẫ ỏ ơ
V i cùng m t dòng đi n qua hai dây d n thì hi u đi n th gi a hai đ u dây d n nào l n h n thìớ ộ ệ ẫ ệ ệ ế ữ ầ ẫ ớ ơ
đi n tr dây d n đó l n h n.ệ ở ẫ ớ ơ
Nói chung, v i U không đ i thì I và R t l ngh ch v i nhau: ớ ổ ỉ ệ ị ớ
3) Tính c ườ ng đ dòng đi n ch y qua dây d n và hi u đi n th gi a hai đ u dây d n ộ ệ ạ ẫ ệ ệ ế ữ ầ ẫ
T h th c đ nh lu t Ôm ừ ệ ứ ị ậ ta tính được:
Cường đ dòng đi n qua dây d n: ộ ệ ẫ
Hi u đi n th gi a hai đ u dây d n: ệ ệ ế ữ ầ ẫ
Chú ý:
Giá tr c a U, I có th đị ủ ể ược xác đ nh t đ bài; t đ th ho c t k t qu thí nghi m ị ừ ề ừ ồ ị ặ ừ ế ả ệ
Chú ý các d ki n: tăng, gi m bao nhiêu l n; tăng lên, gi m đi bao nhiêu vôn, ampe,…ữ ệ ả ầ ả
CH Đ 3: ĐO N M CH N I TI P – ĐO N M CH SONG SONG Ủ Ề Ạ Ạ Ố Ế Ạ Ạ
I KI N TH C C B N Ế Ứ Ơ Ả
Trang 41) Đo n m ch n i ti p ạ ạ ố ế
a) Th nào là đo n m ch n i ti p? ế ạ ạ ố ế
Đo n m ch g m hai đi n tr m c n i ti p v i nhau đạ ạ ồ ệ ở ắ ố ế ớ ược bi u di n nh hình vẽ sau: ể ễ ư