Ung thư trong tai mũi họng

Nó cũng là loại bệnh thờng gặp trong chuyên khoa TMH và chiếm 1 phần quan đ-trọng so với K toàn cơ thể..  Đặc điểm chung: - Niêm mạc che phủ các cơ quan TMH có 2 loại biểu mô chính:

Ung th trong tai mòi häng

Gi¶ng viªn: PGS.TS NguyÔn §×nh Phóc

§èi tîng: §D chuyªn khoa TMH

Thêi gian gi¶ng: 90 phót (2 tiÕt)

Tµi liÖu tham kh¶o: §iÒu dìng §H Y HN

mục tiêu:

 Trình bày đợc 4 đặc điểm chung về Ung th TMH

 Kể ra 5 biểu hiện lâm sàng của Ung th vòm

 Kể ra 5 biểu hiện lâm sàng của Ung th thanh quản

 Kể ra 5 biểu hiện lâm sàng của Ung th hạ họng

 Kể ra 5 biểu hiện lâm sàng của Ung th mũi xoang

 Kể ra 3 nhiệm vụ thay băng trong Ung th

Đại cơng

 Các bệnh lý K TMH là những khối u ác tính thuộc ờng tiêu hoá và hô hấp trên Nó cũng là loại bệnh thờng gặp trong chuyên khoa TMH và chiếm 1 phần quan

đ-trọng so với K toàn cơ thể

 Đặc điểm chung:

- Niêm mạc che phủ các cơ quan TMH có 2 loại biểu mô chính:

+ Biểu mô trụ có lông chuyển của đờng hô hấp

+ Biểu mô lát gai của đờng tiêu hoá

- ở dới niêm mạc vùng họng tràn ngập tổ chức tân

Lympho, mà các Amidal họng, lỡi,VA(vòng Waldayer)

là sự tụ tập tổ chức lympho điển hình.

Đại cơng

 Sự liên hệ với hệ thống bạch mạch các hạch vùng cổ với các cơ quan TMH là rất phong phú, nó giải thích cho hạch cổ to là 1 biểu hiện thờng gặp trong các khối

u ác tính của chuyên khoa TMH

 Các chức năng chủ yếu của cơ quan TMH là:

+Thở +Bảo vệ +Nuốt +Nghe, thăng bằng +Phát âm

 Các bộ phận, cơ quan TMH chủ yếu là các hốc rỗng

đ-ợc che phủ bởi lớp niêm mạc và án ngữ chủ yếu ở vùng ngã t đờng ăn và đờng thở

TB đáy-da Papilloma Car Basaloid

TK ngoại bì Novi nốt ruồi U hắc tố ác tinsh

Nội mô Nội mô Huyết quản Sarcoma huyết quản

Bach mach Sarcoma Bạch mạch

Não màng Não

Sarcoma Naõ Màng naõ Khớp Sarcoma khớp

Nguyên nhân

1 Thuốc lá : thanh quản - phổi - hốc miệng

2 Rượu : hốc miệng-họng miệng hạ họng-thực quản

(1910 : Pháp 80%, K thực quản uống rượu nặng)

1998 : Khẳng định bởi WHO

Alcool – tabagisme = tăng 100 lần

3 Tuổi  : tăng dần lên từ 25 tuổi

–Rượu thuốc lá

7 Virus (khoảng 20 năm nay)

 Sarcome kaposi và HIV

 EBV và NPC

 Hepatis và virus viêm gan

 Papillome và HPV (cổ tử cung, thanh quản, MX)

Mục đích ý nghĩa của T N M S

1 TNM : xác định khối u lan tràn theo vị trí giải phẫu

ở lần điều trị đầu tiên qua khám lâm sàng,tổ chức

học ( c TNM )

* phát triển tại chỗ của u nguyên phát : t

* lan tràn đến hạch bạch huyết vùng : N

* di căn xa đến vùng , cơ quan khác : m

2 trong và sau điều trị phát hiện có thay đổi thông tin :

phâu thuật, phẫu tích ,tch-mbh,đòi hỏi điều trị bổ

xung(adjuvant therapy) ? ? ? cần thêm vào phân loại

mà không thay đổi c TNMS cũ :

p tnm : pathologic classification

Một số loại K thờng gặp và các

biểu hiện lâm sàng

1 Ung th vòm mũi họng:

 Còn gọi là NPC là một khối u ác tính khu trú vùng

họng mũi , ngay phía sau cửa mũi sau, ngay dới đáy

sọ

 Các biểu hiện lâm sàng:

Đau đầu

Nổi hạch cổ

Biểu hiện về mũi: ngạt, xì mũi máu , khịt khạc máu

Biểu hiện về tai: ù tai, nghe kém , chảy mủ nhày

Liệt các dây thần kinh sọ não: lác mắt, sụp mi, liệt

lỡi, họng, tê bì da mặt,…

 Điều trị: Tia xạ

Các tế bào u dương tính với CK

Một số loại K thờng gặp và các

biểu hiện lâm sàng

2 Ung th thanh quản

 Là một khối u ác tính trong lòng thanh quản, mà xuất phát điểm chủ yếu từ dây thanh âm

 Các biểu hiện lâm sàng:

• Khàn tiếng từ từ, kéo dài, tăng dần

• Ho khạc đờm lẫn máu

• Khó thở thanh quản từ gắng sức đến liên tục

• Nuốt vớng, nuốt đau tăng dần đến tắc, đau nhiều không nuốt đợc

• Nổi hạch cổ

• Thâm nhiễm khối u ra ngoài da

 Điều trị: mổ cắt bỏ dây thanh, cắt thanh quản bán

phần, cắt thanh quản toàn phần nạo vét hạch cổ Phải

đặt sonde ăn, canuyn thở

3.1 Tû lÖ ung th thanh qu¶n vµ h¹ häng

KÕt qu¶ vµ bµn luËn

Thêi kú Tæng sè

mæ

K thanh qu¶n

K h¹ häng

Tû lÖ KTQ/KHH

Trung b×nh KTQ 1 n¨m

• Nuốt vớng nhẹ hoặc đau âm ỉ, dai dẳng 1 bên họng

• Hai rối loạn về nuốt đó tăng dần gây vớng nhiều , đau nhói bên tai

• Hạch cổ xuất hiện sớm

• Muộn hơn gây nuốt tắc không uống đợc cả chất lỏng và nớc

• Khàn tiếng , khó thở biểu hiện u đã lan rộng vào thanh quản

 Điều trị: mổ cắt bỏ hạ họng thanh quản toàn phần, phải đặt sonde ăn canuyn thở

Bệnh phẩm mổ ung thư xoang lê

Mét sè lo¹i K thêng gÆp vµ c¸c

biÓu hiÖn l©m sµng

4 Ung th mòi xoang

 Lµ c¸c khèi u ¸c tÝnh xuÊt ph¸t tõ hèc mòi vµ c¸c

xoang mÆt

 BiÓu hiÖn l©m sµng:

• Ng¹t t¾c mòi t¨ng dÇn 1 bªn

• X× mòi m¸u, ch¶y m¸u mòi

• §au nhøc c¸c xoang mÆt, hoÆc hèc mòi, lan ra nöa mÆt, m¾t, r¨ng hµm trªn

Mét sè lo¹i K thêng gÆp vµ c¸c biÓu hiÖn l©m sµng

Ch¨m sãc ®iÒu dìng

1 Phôc vô thay b¨ng

 Phôc vô thay b¨ng c¸c vÕt mæ vïng cæ

 Phôc vô rót meche mòi

 Thay yÕm canuy thë

Chăm sóc điều dỡng

3 Chăm sóc ống dẫn lu sau mổ

 Các vết mổ vùng cổ có đặt dẫn lu kín

 Hút dịch, thay chai nhựa

 Nhận biết dịch chảy trong ống dẫn lu là dịch lẫn máu, dịch dỡng chấp

 Phục vụ rút ống dẫn lu

4 Chăm sóc sonde ăn

 Bơm sonde ăn bằng dung dịch thức ăn pha sẵn của khoa dinh dỡng

 Cách pha chế thức ăn, sữa để bơm qua sonde

 Nhận biết sonde tắc, thông, tuột

 Theo dõi cân nặng hằng ngày

ĐƯA CAN NUYN

Câu hỏi:

1.Chọn câu đúng nhất:

Ung th TMH thuộc về:

• Đờng tiêu hoá trên

• Đờng hô hấp dới

• Đờng hô hấp trên

• Đờng tiêu hoá dới

• Đờng tiêu hoá và hô hấp trên

Câu hỏi:

2.Chọn câu đúng sai:

 Vùng họng có hiều tổ chức lympho: Đ S

 Ung th TMH thờng kèm hạch cổ to: Đ S

 Niêm mạc mũi xoang thuộc về đờng thở:

Đ S

 Niêm mạc hạ họng thuộc về đờng tiêu hoá: Đ

S

C©u hái:

 KÓ ra 5 biÓu hiÖn l©m sµng cña K vßm

 KÓ ra 5 biÓu hiÖn l©m sµng cña K thanh

qu¶n

 KÓ ra 5 biÓu hiÖn l©m sµng cña K h¹ häng

 KÓ ra 5 biÓu hiÖn l©m sµng cña K mòi xoang

 KÓ ra 4 ch¨m sãc c¬ b¶n ë khoa Ung th

TMH