Nhiễm khuẩn đường sinh dục

Đại c ơng Nhiễm khuẩn đờng sinh sản NKĐSS bao gồm 3 loại: - Các nhiễm khuẩn lây truyền qua đờng tình dục nh nhiễm chlamydia, lậu, trùng roi sinh dục, giang mai, hạ cam, éc – péc sinh dục

nhiễm khuẩn đờng sinh sản Mục tiêu:

1 Nêu 3 loại NKĐSS

2 Kể các căn nguyên gây NKĐSS, mỗi nhóm căn nguyên kể một vài tác nhân gây bệnh

3 Nêu 4 hậu quả của NKĐSS

4 Nêu 5 hội chứng thờng gặp của NKĐSS

5 Kể 6 nguyên tắc và điều kiện khám lâm sàng

6 Nêu 6 nội dung cần t vấn cho bệnh nhân NKĐSS/BLTQĐTD

I Đại c ơng

Nhiễm khuẩn đờng sinh sản (NKĐSS) bao gồm 3 loại:

- Các nhiễm khuẩn lây truyền qua đờng tình dục nh nhiễm chlamydia, lậu, trùng roi sinh dục, giang mai, hạ cam, éc – péc sinh dục, sùi mào gà sinh dục, HIV…

- Nhiễm khuẩn nội sinh do tăng sinh quá mức các vi sinh vật

có trong đờng sinh dục của ngời phụ nữ bình thờng nh viêm âm đạo do vi khuẩn và viêm âm đạo do nấm men

- Các nhiễm khuẩn do thủ thuật y tế không vô khuẩn

II Căn nguyên th ờng gặp của nhiễm khuẩn đ ờng sinh sản

Nhiễm khuẩn đờng sinh sản do các tác nhân gây bệnh thuộc nhóm vi khuẩn, nấm, đơn bào, kí sinh vật là các bệnh

có thể phòng ngừa và chữa khỏi đợc Các tác nhân là vi rút hiện nay cha chữa khỏi đợc nhng có thể phòng ngừa đợc

- Vi khuẩn: lậu cầu khuẩn, chlamydia, xoắn khuẩn giang mai, trực khuẩn gây bệnh hạ cam, Gardnerella vaginalis và các vi khuẩn kỵ khí…

- Vi rút: éc – péc sinh dục, vi rút gây bệnh sùi mào gà, HIV, virút viêm gan A, B, C…

- Trùng roi âm đạo

- Nấm men candida

- Ký sinh vật ngoài da: ghẻ, rận mu

III Hậu quả của NKĐSS

- Gây viêm tiểu khung (viêm vòi trứng, buồng trứng) dẫn

đến nguy cơ chửa ngoài tử cung, vô sinh Tăng nguy cơ viêm cổ tử cung

- Một số NKĐSS gây sẩy thai, đẻ non và trẻ đẻ thiếu cân

- Lây nhiễm sang trẻ sơ sinh (trong quá trình thai nghén, trong thời kỳ chu sinh, chuyển dạ, đẻ và cho con bú), các mầm bệnh nói trên có thể gây viêm kết mạc mắt trẻ sơ sinh và biến chứng mù loà, viêm phổi, viêm màng não, trì

độn trí tụê ở trẻ em, giang mai bẩm sinh, nhiễm HIV bẩm sinh…

- Một số NKĐSS còn làm tăng nguy cơ lây nhiễm HIV, đặc biệt là các bệnh loét ở đờng sinh dục

IV Các hội chứng th ờng gặp và các tác nhân gây bệnh

- Hội chứng tiết dịch âm đạo thuộc về hội chứng này bao gồm: viêm âm đạo do trùng roi, nấm men candida, do vi khuẩn Viêm cổ tử cung mủ nhày do lậu cầu khuẩn, C.trachomatis

- Hội chứng tiết dịch niệu đạo ở nam: do lậu cầu , C.trachomatis

- Đau bụng dới ở phụ nữ (viêm tiểu khung) do các tác nhân: lậu cầu, C.trachomatis, G.vaginalis và các vi khuẩn kị khí

âm đạo

- Loét sinh dục ở nam và nữ: do các tác nhân xoắn khuẩn giang mai, trực khuẩn hạ cam, virút, éc – péc sinh dục

V Các nguyên tắc xử trí

- Tuyến xã/phờng thờng thiếu các điều kiện xét nghiệm để chẩn đoán nguyên nhâ cho nên xử trí bệnh theo phơng pháp tiếp cận hội chứng (đó là sử dụng các sơ đồ xử trí) Nếu nh thiếu các thuốc và phơng tiện dụng cụ điều trị ở tuyến xã/phờng thì có thể chuyển bệnh nhân lên tuyến trên

- Đối với tuyến quận/huyện, do đợc trang bị tốt hơn nên có thể xác định đợc nguyên nhân thì điều trị nguyên nhân và là tuyến tiếp nhận các bệnh nhân do tuyến xã/phờng chuyển lên; nếu không đủ điều kiện xác định nguyên nhân thì điều trị theo hội chứng

- Đối với mọi trờng hợp NKĐSS, cán bộ y tế cần xác định và

điều trị cho bạn tình để tránh tái nhiễm, trừ trờng hợp viêm âm đạo do nấm hoặc vi khuẩn

- T vấn là một phần bắt buộc của điều trị

VI Khai thác tiền sử và bệnh sử

Các thông tin sau cần đợc khai thác:

- Triệu chứng hiện tại

- Thời gian xuất hiện triệu chứng bệnh

- Thuốc và các biện pháp điều trị đã và đang sử dụng

- Tiền sử dị ứng thuốc

- Lần giao hợp cuối cùng

- Liên quan giữa triệu chứng và giao hợp: gây đau hoặc làm triệu chứng nặng lên

- Tiền sử kinh nguyệt và thai nghén

- Đã có vợ, chồng hay bạn tình thờng xuyên cha?

- Vợ chồng hoặc bạn tình có triệu chứng, đợc chẩn đoán hoặc có nguy cơ viêm nhiễm đờng sinh sản không?

- Đã có lần nào ra khí h hoặc bị bệnh tơng tự/BLTQĐTD cha? Nếu có là mấy lần?

- Tiền sử hoặc hiện đang nghiện, chích ma tuý, xăm trổ

VII Khám lâm sàng

7.1 Nguyên tắc và điều kiện

- Nơi khám đủ ánh sáng, kín đáo, yên tĩnh và đảm bảo bí mật

- Đảm bảo khám toàn bộ da dẻ và niêm mạc của ngời bệnh

- Bệnh nhân đứng (nam) hoặc nằm trên bàn (nữ), bộc lộ toàn bộ vùng sinh dục

- Ngời thầy thuốc đảm bảo tác phong nghề nghiệp, tôn trọng bệnh nhân và phong tục tập quán của họ Nếu bệnh nhân là nữ, thầy thuốc nên cùng giới với bệnh nhân Nếu thầy thuốc là nam, cần có trợ thủ là nữ

- Đi găng tay vô khuẩn khi khám bệnh

- Chuẩn bị dụng cụ: mỏ vịt, kẹp, găng tay, dụng cụ lấy bệnh phẩm, lam kính, bông, cồn

7.2 Khám bệnh

7.2.1 Khám bệnh nhân nữ:

- Khám toàn thân để phát hiện những thơng tổn bệnh lý Cần chú ý hơn ở các vùng hay có thơng tổn bệnh nh miệng, nách, bẹn, hậu môn, lòng bàn tay, bàn chân:

+ T thế: Bệnh nhân nằm, che các vùng cơ thể cha khám, chỉ bộc lộ các vùng đang khám bệnh

+ Khám toàn bộ da và niêm mạc miệng, mũi

+ Khám phát hiện các tổn thơng: sẩn, vết loét, hạch bẹn,

và các thơng tổn bệnh lý khác

- Khám sinh dục và hậu môn:

+ T thế: Bệnh nhân nằm ở t thế sản khoa, chỉ bộc lộ vùng sinh dục, che các vùng cơ thể khác

+ Khám bộ phận sinh dục ngoài: môi lớn, môi bé và vùng hậu môn, niệu đạo Phát hiện các tổn thơng: sẩn, vết loét, sùi, tổn thơng ghẻ, hạch bẹn, rận mu và trứng rận + Dịch âm đạo: màu sắc, mùi, tính chất (trong, màu đục hay vàng, mủ, có lẫn máu không)

+ Khám hậu môn và vùng quanh hậu môn tìm các thơng tổn sẩn, sùi, vết loét, dịch tiết

- Khám trong:

+ Đặt mỏ vịt: đặt mỏ vịt vào trong âm đạo, mở mỏ vịt

và định vị cổ tử cung vào giữa hai ngành mỏ vịt Kiểm tra

kỹ cổ tử cung và các thành âm đạo Đánh giá tính chất khí

h (màu, số lợng, mùi) Đánh giá dịch ở trong ống cổ tử cung: dịch trong, dịch mủ hoặc mủ có lẫn máu Phát hiện các tổn thơng loét, hột hoặc sùi trong cổ tử cung và thành âm đạo + Khám bằng hai tay: đa hai ngón tay vào âm đạo, ấn lên xem niệu đạo có mủ hoặc dịch không? Tay kia ấn nhẹ bụng dới để xem có khối cứng hoặc đau vùng bụng không khi đẩy

cổ tử cung và di động tử cung có đau, có nhạy cảm không?

Đó là các dấu hiệu của viêm tiểu khung

7.2.2 Khám bệnh nhân nam

- T thế: bệnh nhân đứng

- Khám toàn bộ da, chú ý vùng mặt, thân, cánh tay, bàn tay

và bàn chân để phát hiện các thơng tổn bệnh lý, các ban và các đám thay đổi màu sắc của da Khám miệng, mắt, mũi để phát hiện các thơng tổn Khám phát hiện hạch ở bẹn, nách, cổ, thợng đòn, mỏm trên ròng rọc

- Khám dơng vật, miệng sáo, lộn bao quy đầu và vuốt dọc niệu đạo xem có dịch niệu đạo (màu sắc, số lợng, và các

tính chất khác) Khám bìu, kiểm tra tinh hoàn, mào tinh hoàn về mật độ, kích thớc

- Khám hậu môn và vùng quanh hậu môn

VIII Thông tin và t vấn về bệnh lây truyền qua đ ờng tình dục (Nhiễm khuẩn LTQĐTD)

Giáo dục và t vấn về hành vi tình dục an toàn cần đợc

áp dụng với mọi trờng hợp mắc BLTQĐTD Các vấn đề chính cần t vấn cho ngời mắc bệnh BLTQĐTD là:

- Các hậu quả của BLTQĐTD đối với nam và nữ, đặc biệt là trong trờng hợp không đợc điều trị đúng

- Tuân thủ phác đồ điều trị, đến khám lại theo lịch hẹn

- Khả năng lây truyền cho bạn tình và điều trị cho bạn tình

- Tình dục an toàn và sử dụng bao cao su để tránh lây nhiễm bệnh lây truyền qua đờng tình dục, đồng thời phòng tránh có thai ngoài ý muốn

- Nguy cơ lây nhiễm HIV, t vấn trớc khi xét nghiệm HIV

- Địa điểm t vấn và xét nghiệm HIV

IX Các tr ờng hợp cần t vấn về xét nghiệm HIV.

- Tất cả bệnh nhân mắc BLTQĐTD đều cần đợc đánh giá nguy cơ mắc và lây truyền HIV, vì vậy tất cả bệnh nhân mắc BLTQĐTD đều cần đợc t vấn và đề nghị xét nghiệm HIV

- Đặc biệt chú ý đến các bệnh nhân mắc bệnh giang mai

éc – péc sinh dục, hạ cam, nấm candida hầu họng, các BLTQĐTD không đáp ứng với điều trị thông thờng, các tr-ờng hợp với biểu hiện lâm sàng nặng và hay tái phát

lợng giá

1 Nêu 5 căn nguyên thờng gặp của nhiễm khuẩn đờng sinh sản.

1/

2/

3/

4/

5/

2 Nêu 5 hội chứng thờng gặp của nhiễm khuẩn đờng sinh dục.

3 Nêu 5 hậu quả thờng gặp của nhiễm khuẩn đờng sinh dục.

4 Trong 6 thông tin và t vấn về BLTQĐTD thông tin và

t vấn nào quan trọng nhất nhằm đề phòng có hiệu quả bệnh này.

Đáp án nhiễm khuẩn

Đờng sinh dục và các vấn đề chung

1 Năm hội chứng:

1/ Vi khuẩn: Lậu, chlamydia, xoắn khuẩn giang mai, trực khuẩn hạ cam, các vi khuẩn kị khí, gardnerella vagenalis 2/ Virút: Herpes sinh dục, sùi mào gà sinh dục, HIV, virút viêm gan A, B, C

3/ Trùng roi

4/ Nấm men

5/ Ký sinh vật: ghẻ, rận mu

2 Năm hội chứng thờng gặp của nhiễm khuẩn đờng sinh dục:

1/ Hội chứng tiết dịch âm đạo

2/ Hội chứng tiết dịch niệu đạo

3/ Hội chứng đau bụng dới

4/ Hội chứng loét sinh dục

5/ Sùi mào gà sinh dục nam nữ

3 Năm hậu quả thờng gặp của NKĐSS

1/ Viêm tiểu khung

2/ Sẩy thai, đẻ non, đẻ thiếu cân

3/ Lây nhiễm sang trẻ sơ sinh (trong khi mẹ có thai, trong thời kỳ chu sinh, trong thời kỳ cho con bú)

4/ Tăng nguy cơ lây nhiễm HIV

5/ Tăng nguy cơ ung th cổ tử cung

4 Trong 6 thông tin t vấn về nhiễm khuẩn LTQĐTD, thông tin

t vấn nào quan trọng nhất nhằm đề phòng có hiệu quả

cao su là thông tin t vấn quan trọng nhất nhằm đề phòng

có hiệu quả các bệnh này./