CÁCH sử DỤNG dấu câu

Tre, anh hùng lao động.

CÁCH S D N G D U CÂUỬ Ụ Ấ

TRONG TI NG VI TẾ Ệ

D u câu là m t trong nh ng phấ ộ ữ ươn g ti n ng pháp (thay cho ng i u khi nói) Nó có tác d ng làm ệ ữ ữđ ệ ụ cho n i dung c a câu v n m ch l c, khúc chi t; ng n cách các thành ph n trong c u t o câu.ộ ủ ă ạ ạ ế ă ầ ấ ạ Dùng d u câu không chu n xác ho c dùng d u câu không phù h p trong v n b n s làm cho câu ấ ẩ ặ ấ ợ ă ả ẽ sai ho c có n i dung m h ặ ộ ơ ồ

Trong ti ng Vi t có các d u câu sau â y:ế ệ ấ đ

1 D u ch mấ ấ

D u ch m dùng ấ ấ để k t thúc câu tế ườn g thu t (câu k ) trên v n b n.ậ ể ă ả

VD: Anh y nói r ng: “S t i m t ngày ta ò i n non sông!”.ấ ằ ẽ ớ ộ đ ợ

2 D u ch m h iấ ấ ỏ

D u ch m h i dùng trong câu nghi v n (câu h i) nh t là trong trấ ấ ỏ ấ ỏ ấ ườn g h p i tho i.ợ đố ạ

VD:

- B n có bi t gì v tình hình Hoàng Sa và Trạ ế ề ườn g Sa hi n nay?ệ

- Tôi không bi t Còn b n?ế ạ

C n chú ý:ầ

a/ D u ch m h i có th dùng trong câu tấ ấ ỏ ể ườn g thu t, t trong d u ngo c n ậ đặ ấ ặ đơ để bi u th s nghi ể ị ự

ng ờ

VD:

- Chúng ta ã m t Trđ ấ ườn g Sa (?)

- Chúng ta v n còn gi ẫ ữđượ c m t s o !ộ ốđả

b/ Không dùng d u ch m h i trong trấ ấ ỏ ườn g h p có t nghi v n trong c u t o c a câu ghép v i ngh a ợ ừ ấ ấ ạ ủ ớ ĩ nêu lên m t ti n ộ ề đề cho ý ki n ti p theo.ế ế

VD: Trung Qu c là nố ước nh th nào, ai c ng bi t.ư ế ũ ế

c/ N u mu n t thái ế ố ỏ độ khinh b , m a mai, n g th i hoài nghi thì dùng d u ch m than và d u h i ỉ ỉ đồ ờ ấ ấ ấ ỏ trong m t ngo c n ộ ặ đơ

VD: Người ta n r ng h n là k l a o (!?).đồ ằ ắ ẻ ừ đả

3 D u ch m thanấ ấ

D u ch m than thấ ấ ườn g đượ c t cu i câu c m thán, câu c u khi n, khuyên ng n, m nh l nh.đặ ố ả ầ ế ă ệ ệ VD:

- Câu c m thán: Tr i! Bi n o T qu c ta p quá!ả ờ ể đả ổ ố đẹ

- Câu c u khi n, khuyên ng n, m nh l nh: Vi t Nam i ! xin n m ch t tay!ầ ế ă ệ ệ ệ ơ ắ ặ

D u ch m than còn có th t trong d u ngo c n ấ ấ ểđặ ấ ặ đơ để bi u th thái ể ị độ m a mai hay dùng cùng v i ỉ ớ

d u ch m h i trong ngo c n ấ ấ ỏ ặ đơ để v a bi u th thái ừ ể ị độ m a mai, v a hoài nghi.ỉ ừ

VD: H n t hào vì ngắ ự ười ta không tìm đượ c h n (!)ắ

4 D u ch m l ngấ ấ ử

Khi nói, d u ch m l ng ấ ấ ử đượ c thay th b ng t vân vân Khi vi t c ng có th dùng t này (vi t t t ế ằ ừ ế ũ ể ừ ế ắ

“v.v…”) ho c dùng 3 d u ch m (…) D u ch m l ng dùng :ặ ấ ấ ấ ấ ử để

a Đặ t cu i câu khi ngố ười nói không mu n nói h t ý mình.ố ế

VD: S th là v y nh ng h n nào có mu n…ự ể ậ ư ắ ố

b Đặ t cu i o n li t kê khi ngố đ ạ ệ ười nói không mu n li t kê h t s v t, hi n tố ệ ế ự ậ ệ ượn g,… trong m t ch .ộ ủđề VD: Câu trên c ng là 1 ví d ũ ụ

VD khác: N m nay, các lo i rau c nh : rau mu ng, m ng t i, su hào, b p c i,… u lên giá.ă ạ ỏ ư ố ồ ơ ắ ả đề

c Đặt sau t , ng bi u th l i nói t quãng.ừ ữ ể ị ờ đứ

VD: Tôi… không… còn… … s c… n a!đủ ứ ữ

d Đặt sau t từ ượn g thanh để bi u th s kéo dài âm thanh.ể ị ự

VD: Phù… Th là xong!ế

e Đặt sau o n bi u th s châm bi m, hài hđ ạ ể ị ự ế ước

VD: Đẹp trai không b ng… chai m t.ằ ặ

5 D u hai ch mấ ấ

D u hai ch m dùng :ấ ấ để

a/ Li t kê thành ph n v ng c a câu n có n g t là ho c trong thành ph n v ng có các t bi u ệ ầ ị ữ ủ đơ độ ừ ặ ầ ị ữ ừ ể

th s li t kê sau các t : sau â y, nh sau, , …ị ự ệ ở ừ đ ư để

VD: M t s yêu c u khi vi t bài trên di n à n là:ộ ố ầ ế ễ đ

- Vi t ú ng chính t ;ế đ ả

- Trình bày d nhìn;ễ

- Không s d ng các ngôn t thi u v n hóa.ử ụ ừ ế ă

b/ á nh d u (báo trĐ ấ ước ) ph n gi i thích, thuy t minh cho m t ph n trầ ả ế ộ ầ ướ đc ó

VD: C u v ng có b y màu c b n: , cam, vàng, l c, lam, chàm, tím.ầ ồ ả ơ ả đỏ ụ

c/ á nh d u (báo trĐ ấ ước ) l i d n tr c ti p (dùng v i d u ngo c kép) hay v i l i i tho i (dùng v i ờ ẫ ự ế ớ ấ ặ ớ ờ đố ạ ớ

d u g ch ngang)ấ ạ

VD:

B n tôi h i:ạ ỏ

- C u r nh hay sao mà l i tham gia vô m y cái r c r i ó ?ậ ả ạ ấ ắ ố đ

Tôi á p:đ

- Tôi không r nh l m nh ng tranh th chút th i gian vì tôi th y mình c n ph i làm m t cái gì ó cho ả ắ ư ủ ờ ấ ầ ả ộ đ Hoàng Sa Tr ườn g Sa, cho t nđấ ước

6 D u g ch ngangấ ạ

D u g ch ngang dùng :ấ ạ để

a/ Ch ranh gi i c a thành ph n chú thíchỉ ớ ủ ầ

VD: Ti n s s h c Nguy n Nhã – m t ngế ĩ ử ọ ễ ộ ườ đi ã giành c i ảđờ để nghiên c u v Hoàng Sa và ứ ề

Trườn g Sa – s p t i s phát hành m t cu n sách m iắ ớ ẽ ộ ố ớ

b/ Đặt trước nh ng l i i tho iữ ờ đố ạ

VD:

- Anh i â u th ?đ đ ế

- Tôi i loanh quanh â y thôi.đ đ

c/ Đặ ở đầt u nh ng thành ph n li t kêữ ầ ệ

VD:Thi u a yêu nđ ướ đểc :

- Di t gi c ó i;ệ ặ đ

- Di t gi c d t;ệ ặ ố

- Di t gi c ngo i xâm.ệ ặ ạ

d/ Đặt gi a hai, ba, b n tên riêng, hay gi a hai con s ghép l i ữ ố ở ữ ố ạ để ch m t diên danh, m t liên sị ộ ộ ố VD: C u truy n hình Hà N i – Hu – TP HCM ã s n sàng.ầ ề ộ ế đ ẵ

V n h c Vi t Nam th i k 1930 – 1945 có nhi u tác ph m á ng ă ọ ệ ờ ỳ ề ẩ đ để đọ c

e/ Dùng trong trường h p phiên âm ti ng nợ ế ước ngoài

VD: Lê-nin, pô-li-me,…

7 D u ngo c ấ ặ đơn

a Dùng để ng n cách thành ph n chú thích v i t ng trong thành ph n chính c a câu.ă ầ ớ ừ ữ ầ ủ

VD: Tôi quen anh (r t tình c ) qua m t ngấ ờ ộ ườ ại b n thân

b S khác nhau gi a d u g ch ngang và d u ngo c ự ữ ấ ạ ấ ặ đơn có khi không được rõ Theo thói quen,

người dùng d u này, ngấ ười dùng d u kia ấ đố ới v i thành ph n chú thích Tuy vây, c ng có th nh n ầ ũ ể ậ

th y gi a hai lo i d u này có s khác nhau nh sau:ấ ữ ạ ấ ự ư

- Khi thành ph n chú thích có quan h rõ v i m t t , m t ng trầ ệ ớ ộ ừ ộ ữ ở ước nó, thì thường dùng d u ấ ngang; n u quan h ó không rõ thì thế ệ đ ường dùng d u ngo c ấ ặ đơn

VD: Ch ng ch – anh Nguy n V n D u – tuy m i hai mồ ị ễ ă ậ ớ ươi sáu tu i nh ng ã h c ngh làm ru ng ổ ư đ ọ ề ộ

n m i b y n m

đế ườ ả ă

(Ngô T t T )ấ ố

T bi t m , tôi iừ ệ ẹ đ

Cô bé nhà bên (Có ai ng !)ờ

C ng vào du kíchũ

Hôm g p tôi v n cặ ẫ ười khúc khích

M t en tròn (thắ đ ương thương quá i thôi!)đ

(Giang Nam)

- M t trộ ường h p áng chú ý là d u ngo c ợ đ ấ ặ đơn có th dùng ể để ả gi i ngh a cho m t t ho c m t y u ĩ ộ ừ ặ ộ ế

t ngôn ng không thông d ng.ố ữ ụ

VD: – Italia (Ý), Hàn Qu c (Nam Tri u Tiên)ố ề

- Ti ng tr ng c a phìa (lý trế ố ủ ưởng) thúc g i n p thu v n r n r ọ ộ ế ẫ ề ĩ

(Tô Hoài)

8 D u ngo c képấ ặ

a/ Dùng để ch ranh gi i c a m t l i nói ỉ ớ ủ ộ ờ được thu t l i tr c ti p Trậ ạ ự ế ước d u ngo c kép, trong trấ ặ ường

h p này, thợ ường dùng d u hai ch m.ấ ấ

VD: Thi u úy Tr n V n Phế ầ ă ương ã hô: “Thà hy sinh ch không ch u m t đ ứ ị ấ đảo, hãy để cho máu c a ủ mình tô th m lá c truy n th ng c a Quân ch ng H i quân”.ắ ờ ề ố ủ ủ ả

b/ Dùng để trích d n m t danh ngôn, m t kh u hi u Trong trẫ ộ ộ ẩ ệ ường h p này không dùng d u hai ợ ấ

ch m trấ ướ đc ó Ch cái ữ đầu âm ti t c a t trong danh ngôn, t c ng , l i d n… c n ế ủ ừ ụ ữ ờ ẫ ầ được vi t hoa.ế VD: Câu “Tr m n m bia á thì mòn, nghìn n m bia mi ng hãy còn tr tr ” là có ý khuyên ngă ă đ ă ệ ơ ơ ười ta

c n tr ng trong n , ẩ ọ ă ở đừng để ế ti ng x u ấ ở đời

c/ Dùng để ể bi u th thái ị độ ỉ m a mai, ch di u c a ngế ễ ủ ười vi t ho c trích d n t , ng c a ngế ặ ẫ ừ ữ ủ ười khác

ho c ánh d u m t t ặ đ ấ ộ ừ được dùng v i ngh a ớ ĩ đặc bi t, khác v i ngh a thông thệ ớ ĩ ường

VD: Xem ch ng các anh ch ây ừ ị ở đ đều theo chi u hề ướng “tr m n m cô ă ă đơn” h t c r i!ế ả ồ

Kho ng cách sau các d u câu bao gi c ng là m t (1) kho ng tr ng, sau ó b t ả ấ ờ ũ ộ ả ắ đ ắ đầ đếu n ký t ự đầu tiên c a câu (v ) ti p theo.ủ ế ế

Sau d u ch m câu thì vi t ký t in hoa Sau d u ph y ( , ), d u ch m ph y ( ; ) ng n cách các v ấ ấ ế ự ấ ẩ ấ ấ ẩ ă ế

c a m t câu thì không vi t hoa.ủ ộ ế

u m i câu vi t hoa ký t u tiên Tên riêng thì vi t in hoa ký t u

Các d u b ngay sau ký t cu i cùng c a câu (v ) mà không có kho ng cách.ấ ỏ ự ố ủ ế ả

Tuy nhiên, hi n nay, trong các v n b n ệ ă ả được in n thì ngấ ười ta v n ẫ để kho ng tr ng trả ắ ước các d u ấ sau ây:đ

- D u ch m h i;ấ ấ ỏ

- D u ch m than;ấ ấ

- D u hai ch m;ấ ấ

- D u g ch ngang;ấ ạ

- D u ch m ph y.ấ ấ ẩ

Nh ng ó ch là quy ư đ ỉ ước b t thành v n c a các v n b n.ấ ă ủ ă ả

Các b n có th tham kh o thêm t i:ạ ể ả ạ

1 D u ch mấ ấ

1.1 D u ch m dùng cu i câu tấ ấ ở ố ường thu t.ậ

Ví d :ụ

Dòng sông lào xào v sóng Gió ch y lo t so t trong c , tr ng ã lên cao, êm ã khuya l m.ỗ ạ ạ ạ ỏ ă đ đ đ ắ

(Nguy n ình Thi)ễ Đ

1.2 Khi đọc, ph i ng t o n d u ch m D u ch m là ch có quãng ng t tả ắ đ ạ ở ấ ấ ấ ấ ỗ ắ ương đối dài h n, so v i ơ ớ

d u ph y, d u ch m ph y.ấ ẩ ấ ấ ẩ

2 D u h iấ ỏ

2.1 D u h i dùng cu i câu nghi v n.ấ ỏ ở ố ấ

2.1.1 Thường g p là trặ ường h p d u h i dùng trong o n v n ợ ấ ỏ đ ạ ă đối tho i, có ngạ ườ ỏi h i, có người áp

đ

Ví d :ụ

- Anh m, sao l i i làm?ố ạ đ

- m xoàng thôi.Ố

2.1.2 Có trường h p t ợ ự đặt ra câu h i và t tr l i, trong l i ỏ ự ả ờ ờ đối tho i ngh thu t.ạ ệ ậ

- Chông ai ch t trong t c ng?ế ố ộ

- Ch ng tôi.ồ

- Con ai ch t trong dinh i n?ế đ ề

- Con tôi

(T Hanh)ế

2.1.3 Có trường h p, m t v c a câu ghép ợ ộ ế ủ được c u t o theo ki u câu nghi v n nh ng không ph i ấ ạ ể ấ ư ả

h i mà nêu lên ti n ; trong tr ng h p này không dùng d u h i

Ví d :ụ

V n h c ngh thu t là gì, x a nay ngă ọ ệ ậ ư ười ta nh ngh a nhi u r i.đị ĩ ề ồ

(Ph m V n ạ ă Đồng)

2.2 Khi đọc, ph i ng t o n d u h i, và nói chung, có lên gi ng.ả ắ đ ạ ở ấ ỏ ọ

2.3 D u h i có th ấ ỏ ể đặt trong d u ngo c ấ ặ đơn (?) để ể bi u th thái ị độ hoài nghi đố ới v i m t l i trích ộ ờ thu t N u d u ch m (hay tậ ế ấ ấ ương đương) ng t câu cùng ch , thì d u này ắ ở ỗ ấ đặt sau d u ch m.ấ ấ

Ví d :ụ

B n xâm lọ ược M làm ra v ng c nhiên Chúng ch i bi n r ng chúng không h bi t gì (?)ĩ ẻ ạ ố ế ằ ề ế

(Báo Nhân dân)

3 D u c mấ ả

3.1 D u c m dùng:ấ ả

- cu i câu c m xúc.Ở ố ả

Ví d :ụ

H i anhỡ

Ngườ đồi ng chí quang vinh!

(Sóng H ng)ồ

- Hay cu i câu c u khi n.ở ố ầ ế

Ví d :ụ

Hãy yêu quý thanh niên! Hãy trân tr ng và tích c c ào t o, b i dọ ự đ ạ ồ ưỡng cán b tr !ộ ẻ

(T p chí H c t p)ạ ọ ậ

3.2 Khi đọc, ph i ng t o n d u c m và có th ho c lên ho c xu ng gi ng, tu hoàn c nh.ả ắ đ ạ ở ấ ả ể ặ ặ ố ọ ỳ ả

3.3 D u c m có th ấ ả ể đặt trong d u ngo c ấ ặ đơn: (!), để ể bi u th thái ị độ ỉ m a mai; hay dùng k t h p v i ế ợ ớ

d u h i r i ấ ỏ ồ đặt trong d u ngo c ấ ặ đơn: (!?), để ể bi u th thái ị độ ừ v a m a mai, v a hoài nghi.ỉ ừ

Nh ng d u này c ng thữ ấ ũ ường đặt sau d u ch m, n u có d m ch m (hay tấ ấ ế ấ ấ ương đương) ng t câu ắ ở cùng ch ỗ

Ví d :ụ

Y còn òi các nđ ước s n xu t d u m "h p tác" v i M ả ấ ầ ỏ ợ ớ ĩ để ả gi i quy t c v n ế ả ấ đề ầ d u m l n v n ỏ ẫ ấ đề

lương th c (!)ự

(Báo Nhân dân)

AFP đưa tin theo cách m c a AFP.ỡ ờ ủ

“…h là 80 ngọ ườ ứ ựi s c l c khá t t nh ng h i g y…” (!?)ố ư ơ ầ

(Nguy n Tuân)ễ

4 D u l ngấ ử

4.1 D u l ng dùng cu i câu (hay gi a câu, hay có khi ấ ử ở ố ữ ở đầu câu) để ể bi u th r ng ngị ằ ười vi t ã ế đ không di n ễ đạ ết h t ý

Ví d :ụ

L làng i r a tay th t s ch r i c m lên t ng th , coi i coi l i, coi Bok H i làm r y, coi cái áo Bok ũ đ ử ậ ạ ồ ầ ừ ứ đ ạ ồ đ ẫ

H m c…ồ ặ

(Nguyên Ng c)ọ

4.2 D u l ng còn ấ ử được dùng:

4.2.1 Để ể bi u th b ng l i nói b ị ằ ờ ị đứt quãng vì xúc động, hay vì lí do khác

Ví d :ụ

Sâm è tay lên ng c, hít l y m y h i m i nói đ ự ấ ấ ơ ớ được:

- Quên rút ch t ố

(Phan T )ứ

4.2.2 Để ể bi u th m t ch ng t o n dài gi ng v i ý châm bi m, hài hị ộ ỗ ắ đ ạ ọ ớ ế ước

Ví d :ụ

Gi tay hàng tu t quân taơ ố

Té ra công s ch là công toiự ỉ

(Tú M )ỡ

4.2.3 Để ghi l i m t ch kéo dài c a âm thanh.ạ ộ ỗ ủ

Ví d :ụ

Ù ù ù

T m m t lầ ộ ượt

(Võ Huy Tâm)

4.3 Khi đọc, ph i tu trả ỳ ường h p mà ng t o n Nói chung, d u l ng, s ng t o n kéo dài ợ ắ đ ạ ở ấ ử ự ắ đ ạ

4.4 Hi n nay có cách dùng d u l ng trong ngo c ệ ấ ử ặ đơn: ( ), để ch ra r ng ngỉ ằ ười trích d n có lẫ ược

b t câu v n trích d n.ớ ă ẫ

5 D u ph yấ ẩ

5.1 D u ph y ấ ẩ được dùng để ch ranh gi i b ph n nòng c t v i thành ph n ngoài nòng c t c a câu ỉ ớ ộ ậ ố ớ ầ ố ủ

n và câu ghép

đơ

Thành ph n ngoài nòng c t có th là các thành ph n than g i, chuy n ti p, chú thích, tình hu ng, ầ ố ể ầ ọ ể ế ố

kh i ý.ở

Ví d :ụ

M i, có khách ẹ ơ đấy!

Cu i cùng, M ã thua to.ố ỹ đ

Tôi tr v thành ph H Chí Minh, thành ph thân yêu c a tôi.ở ề ố ồ ố ủ

Thong th , anh y bả ấ ước ra

Bài hát y, tôi nghe nhi u l n.ấ ề ầ

áng chú ý là:

Đ

- Khi thành ph n tình hu ng ầ ố đặ ở đầt u câu, d u ph y có th ấ ẩ ể đượ ược l c b t, n u thành ph n ó là ớ ế ầ đ

m t danh ng có c u t o ộ ữ ấ ạ đơn gi n dùng ả để ch th i gian, n i ch n.ỉ ờ ơ ố

Ví d :ụ

Lúc y Mai c ng v t i b n ấ ũ ề ớ ả Đảy

(Tô Hoài)

- Khi thành ph n y là do ầ ấ động t hay tính t ừ ừ đảm nhi m và ệ đặ ởt cu i câu thì r t c n d u ph y gi aố ấ ầ ấ ẩ ữ

nó và nòng c t.ố

Ví d :ụ

L i tr n tr i mang h n ngờ ă ố ồ ườ ắi s p ch tế

V ng qua vách, trang nghiêm và th ng nh t.ọ ố ấ

(Nguy n Dân Trung)ễ

5.2 D u ph y dùng ấ ẩ để ch ranh gi i gi a các y u t trong liên h p, nh t là liên h p qua l i.ỉ ớ ữ ế ố ợ ấ ợ ạ

Ví d :ụ

S nghi p cách m ng là m t s nghi p lâu dài và gian kh , song nh t nh th ng l i.ự ệ ạ ộ ự ệ ổ ấ đị ắ ợ

(H Chí Minh)ồ

áng chú ý là:

Đ

- Gi a các y u t c a m t liên h p song song, khi ã dùng k t t thì thữ ế ố ủ ộ ợ đ ế ừ ường lược b t d u ph y.ớ ấ ẩ

Ví d :ụ

ng viên và oàn viên thanh niên lao ng c n ph i xung phong g ng m u trong s n xu t và

công tác

-Gi a các y u t c a m t liên h p song song có tính ch t n nh hoá, d u ph y c ng thữ ế ố ủ ộ ợ ấ ổ đị ấ ẩ ũ ường được

lược b t.ớ

Ví d :ụ

H m chông h chông trong ru ng lúa t a nh ầ ố ộ ự ư được nướ ục l t che, th ng gi c ch ng bi t âu mà mò.ằ ặ ẳ ế đ (Anh Đức)

5.3 D u ph y dùng ấ ẩ để ch ranh gi i gi a các v trong câu ghép (song song hay qua l i).ỉ ớ ữ ế ạ

Ví d :ụ

H còn m t tên xâm lễ ộ ược trên đấ ướt n c ta, thì ta còn ph i ti p t c chi n ả ế ụ ế đấu, quét s ch nó i.ạ đ

(H Chí Minh)ồ

áng chú ý là:

Đ

Khi có dùng k t t trong câu ghép song song hay qua l i thì có th lế ừ ạ ể ược b t d u ph y gi a các v ớ ấ ẩ ữ ế

Ví d :ụ

Chú Hai ã i làm phu cao su H n Qu n, l i ra làm th m ông Dđ đ ở ớ ả ạ ợ ỏ ở Đ ương và chú còn i nh ng đ ữ chân tr i góc b âu khác.ờ ể đ

(Tô Hoài)

H còn m t ngễ ộ ười Vi t Nam b bóc l t, b nghèo nàn thì ệ ị ộ ị Đảng v n au thẫ đ ương, cho ó là vì mình đ

ch a làm tròn nhi m v ư ệ ụ

(H Chí Minh)ồ

5.4 D u ph y có th dùng ấ ẩ ể để ch ranh gi i gi a ph n ỉ ớ ữ ầ đề và ph n thuy t trong nh ng trầ ế ữ ường h p ợ sau ây:đ

5.4.1 Khi ph n ầ đề làm thành m t o n khá dài.ộ đ ạ

Ví d :ụ

M t trong nh ng công vi c c n ph i th c hi n c p t c lúc này, là nâng cao dân trí.ộ ữ ệ ầ ả ự ệ ấ ố

(H Chí Minh)ồ

5.4.2 Khi lược b t ớ động t là trong câu lu n.ừ ậ

Ví d :ụ

Tre gi làng, gi nữ ữ ước, gi mái nhà tranh, gi a ữ ữ đồng lúa chín Tre hi sinh để ả b o v con ngệ ười Tre, anh hùng lao động Tre, anh hùng chi n ế đấu

(Thép M i)ớ

5.4.3 Khi ph n thuy t ầ ế đượ đặc t trước ph n ầ đề

Ví d :ụ

Trong l ch s có hai lo i chi n tranh: chi n tranh chính ngh a và chi n tranh phi ngh a Chính ngh a, ị ử ạ ế ế ĩ ế ĩ ĩ

nh ng cu c chi n tranh ch ng b n áp b c, b n xâm lữ ộ ế ố ọ ứ ọ ược, giành t do, ự độ ậc l p Phi ngh a, nh ng ĩ ữ

cu c chi n tranh xâm lộ ế ược ho c bình nh c t chi m nặ đị ố ế ước ngoài ho c cặ ướ ựp t do, h nh phúc c a ạ ủ

m t s ngộ ố ười

(Trường Chinh)

Ngoài nh ng trữ ường h p v a k thì gi a ph n ợ ừ ể ữ ầ đề và ph n thuy t c a nòng c t câu ầ ế ủ ố đơn, nói chung, không dùng d u ph y.ấ ẩ

5.5 D u ph y còn dùng vì l nh p i u trong câu, nh t là khi nh p i u có tác d ng bi u c m.ấ ẩ ẽ ị đ ệ ấ ị đ ệ ụ ể ả

Ví d :ụ

B t l nh: nh ng l p tóc hoa râmộ ư ệ ữ ớ

Nh ng mái ữ đầu tr ng xoáắ

V n có Bác, ung dung, trông xu ng, d u dàng.ẫ ố ị

(T H u)ố ữ

5.6 Khi đọc, ph i ng t o n d u ph y Nói chung, quãng ng t d u ph y tả ắ đ ạ ở ấ ẩ ắ ở ấ ẩ ương đối ng n, so v i ắ ớ

nh ng d u ã nói trên.ữ ấ đ

6 D u ch m ph yấ ấ ẩ

6.1 D u ch m ph y thấ ấ ẩ ường dùng để ch ranh gi i gi a các v trong câu ghép song song, nh t là ỉ ớ ữ ế ấ khi gi a các v có s ữ ế ự đố ứi x ng v ngh a, v c hình th c.ề ĩ ề ả ứ

Ví d :ụ

Ch Thu n n u c m cho anh em n, làm ngị ậ ấ ơ ă ười ch nuôi t n t o; ch ch m sóc anh em m và b ị ầ ả ị ă ố ị

thương, làm ngườ ội h lí d u dàng, ân c n ị ầ

(Nguy n Trung Thành)ễ

Trong câu ghép song song mà v sau có tác d ng b sung cho v trế ụ ổ ế ước, c ng có th dùng d u ũ ể ấ

ch m ph y gi a hai v ấ ẩ ữ ế

Ví d :ụ

Sáng t o là v n ạ ấ đề ấ r t quan tr ng; không sáng t o không làm cách m ng ọ ạ ạ được

(Lê Du n)ẩ

6.2 D u ch m ph y c ng có th dùng ấ ấ ẩ ũ ể để ch ranh gi i gi a các y u t trong m t liên h p song songỉ ớ ữ ế ố ộ ợ bao g m nh ng ng ồ ữ ữ

Ví d :ụ

Ph i th c hi n b ng ả ự ệ ằ được ch trủ ương hoàn ch nh các h th ng thu nông; ỉ ệ ố ỷ đẩy m nh t c ạ ố độ ơ ớ c gi i hoá nông nghi p; ệ đẩy m nh c i t o gi ng gia súc và cây tr ng nh m th c hi n thâm canh trên toàn ạ ả ạ ố ồ ằ ự ệ

b di n tích tr ng tr tộ ệ ồ ọ

(Báo Nhân dân)

6.3 Khi đọc, ph i ng t o n d u ch m ph y; quãng ng t dài h n, so v i d u ph y, nh ng ng n ả ắ đ ạ ở ấ ấ ẩ ắ ơ ớ ấ ẩ ư ắ

h n, so v i d u ch m.ơ ớ ấ ấ

Cách s d ng d u câuử ụ ấ