PH c44 viêm hô hấp trên final

Bảng 44-1: Triệu chứng lâm sàng của viêm tai giữa cấp do vi khuẩn Thông tin chung Các triệu chứng khởi phát cấp tính của viêm tai giữa bao gồm chảy nước mũi, nghẹt mũi hoặc ho nhiễm lạ

Chương 44: Nhiễm khuẩn đường hô hấp trên

Người dịch: DS Nguyễn Văn Chiến, tốt nghiệp tại Đại Học Dược HN

Người hiệu đính: Ths.DS Võ Thị Hà, ĐH Y Dược Huế Nguồn: Pharmacotherapy Handbook 8 th

edition (2012), Barbara G.Wells et al, Section 8,

Chapter 41, page 1816

Tài liệu được dịch nhằm mục đích tổng hợp cho dự án viết sách "Dược điều trị" do Nhịp cầu Dược lâm sàng tổ chức Tài liệu dịch CHƯA xin phép bản quyền từ tác giả, nhà xuất bản Mỹ nên tài liệu nên được sử dụng với mục đích cá nhân Không chia sẽ công cộng dưới mọi hình

thức

1 Viêm tai giữa

Định nghĩa

- Viêm tai giữa là tình trạng viêm nhiễm ở khu vực tai giữa Viêm tai giữa cấp bao gồm các triệu chứng viêm khởi phát nhanh ở tai giữa thể hiện trên lâm sàng bằng một hay nhiều dấu hiệu sau: đau tai (được xác định bằng cách kéo tai ở một số trẻ sơ sinh), mất thính giác, sốt và dễ cáu gắt Viêm tai giữa có tràn dịch (sự tích tụ dịch ở tai giữa) khác với viêm tai giữa cấp ở chỗ là không

có các dấu hiệu của nhiễm trùng cấp

- Viêm tai giữa là bệnh phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ Các yếu tố nguy cơ làm vi khuẩn kháng amoxicillin trong viêm tai giữa bao gồm trẻ được chăm sóc tại một trung tâm chăm sóc trẻ em,

sử dụng đơn thuốc kháng sinh gần đây (trong vòng 30 ngày trước) và trẻ em dưới 2 tuổi

Bệnh học

- Khoảng 40% đến 75% các trường hợp viêm tai giữa có nguyên nhân là virus Trong các trường

hợp do vi khuẩn, S pneumoniae là nguyên nhân phổ biến (chiếm 20 – 50%) Các chủng không điển hình Haemophilus influenzae và Moraxella catarrhalis lần lượt chiếm từ 15% đến 30% và

từ 3% đến 20% các trường hợp

- Viêm tai giữa cấp do vi khuẩn thường theo sau một đợt nhiễm virus đường hô hấp trên gây suy giảm chức năng vòi nhĩ và phù nề niêm mạc vùng tai giữa

- Từ 1% đến 50% các chủng S pneumoniae phân lập không nhạy cảm với penicillin, và có đến một nửa số đó kháng penicillin liều cao Một nửa các chủng H influenzae và 100% các chủng M

catarrhalis phân lập từ đường hô hấp trên sản sinh ra các enzym β-lactamase

Dấu hiệu lâm sàng

- Tính dễ cáu gắt và kéo hoặc gãi tai thường là các dấu hiệu đầu tiên chứng tỏ trẻ bị viêm tai giữa cấp

- Để chẩn đoán viêm tai giữa cấp cần có 3 tiêu chí sau: các triệu chứng cấp khởi phát, sự tràn dịch vùng tai giữa và tai giữa viêm nhiễm Xác định sự tràn dịch vùng tai giữa bằng các dấu hiệu: màng nhỉ lồi lên, màng nhĩ mất khả năng đàn hồi hoặc bị hạn chế, mức độ khí-dịch sau màng nhỉ và chứng chảy nước tai (bảng 44-1)

- Các triệu chứng viêm tai giữa cấp sẽ hết sau hơn 1 tuần Đau và sốt sẽ hết sau 2-3 ngày, với hầu hết trẻ không còn có triệu chứng sau 7 ngày Sự tràn dịch lâu khỏi hơn, 90% sẽ hết sau 3 tháng

Bảng 44-1: Triệu chứng lâm sàng của viêm tai giữa cấp do vi khuẩn

Thông tin chung

Các triệu chứng khởi phát cấp tính của viêm tai giữa bao gồm chảy nước mũi, nghẹt mũi hoặc

ho (nhiễm lạnh)

Triệu chứng

Đau, có thể đau nặng (>75% trường hợp)

Trẻ có thể dễ cáu gắt, giật hoặc gãi tai, khó ngủ

Sốt thường xảy ra ở trẻ nhỏ (có ở <25% trường hợp)

Kiểm tra cho thấy màng nhĩ dày lên, lồi ra và mất màu sắc

Kiểm tra độ linh động của màng nhĩ cho thấy màng nhĩ bất động; 50% trường hợp bất động cả hai bên

Dịch đọng lại ở tai giữa (<3% trường hợp) thường gợi ý nguyên nhân từ vi khuẩn

Xét nghiệm

Chủng Gram, nuôi cấy và độ nhạy cảm của dịch lấy từ tai giữa

Điều trị

- Mục tiêu điều trị là giảm đau, hạn chế sử dụng kháng sinh và ngăn ngừa biến chứng Viêm tai

giữa cấp trước tiên cần phân biệt với viêm tai giữa có tràn dịch và viêm tai giữa mạn tính

- Cần cân nhắc dự phòng viêm tai giữa cấp bằng vaccin Vaccin PCV7 làm giảm từ 6% đến 7%

trường hợp xảy ra viêm tai giữa cấp trong giai đoạn sơ sinh Vaccin này không có hiệu quả trên trẻ lớn hơn có tiền sử viêm tai giữa cấp

- Quản lý triệu chứng đau bằng thuốc giảm đau Sử dụng Paracetamol hoặc một thuốc giảm đau chống viêm không steroid như ibuprofen sớm để giảm đau Không nên sử dụng thuốc kháng

histamin hoặc thuốc thông mũi do hiệu quả rất hạn chế

- Cần quan sát trong một thời gian ngắn để cân nhắc xem có nên sử dụng phác đồ kháng sinh ngay lập tức trên bệnh nhân không trong trường hợp bệnh nặng hoặc điển hình

- Phác đồ kháng sinh được sử dụng để điều trị viêm tai giữa Tuy nhiên, đa số trẻ em chỉ cần điều trị các triệu chứng đơn độc

- Cần cân nhắc lùi lại ngày sử dụng kháng sinh (2-3 ngày) ở trẻ em từ 6 tháng đến 2 tuổi nếu các triệu chứng bệnh không trầm trọng và chẩn đoán không chắc chắn, ở trẻ em trên 2 tuổi mà chẩn

đoán không chắc chắn Lùi lại ngày sử dụng kháng sinh để làm giảm tác dụng phụ và làm giảm tính kháng kháng sinh của vi khuẩn

- Kháng sinh amoxicillin liều cao (80-90 mg/kg/ngày) là một lựa chọn để điều trị viêm tai giữa cấp Trong trường hợp bệnh nghi ngờ hoặc đã biết có sinh ra b-lactamase, cần sử dụng kết hợp với clavulanate (90 mg/kg/ngày amoxicillin + 6,4 mg/kg/ngày clavulanate chia làm 2 lần) Các khuyến cáo về điều trị viêm tai giữa cấp đề cập trong bảng 44-2

- Nếu thất bại điều trị với amoxicillin, sử dụng thuốc chống lại sự bài tiết b-lactamase của H

influenzae và M catarrhalis cũng như sự kháng thuốc của S pneumoniae như amoxicillin +

clavulanate liều cao (khuyến cáo) hoặc cefuroxime, cefdinir, cefpodoxime, cefprozil hoặc

ceftriaxone tiêm bắp

- Thời gian điều trị là 5 ngày

- Phẫu thuật chèn ống T là phương pháp hiệu quả để ngăn ngừa tái phát Cần đánh giá lại bệnh nhân sau 3 ngày, hầu hết các trẻ các triệu chứng sẽ biến mất sau 7 ngày

Bảng 44-2: Các khuyến cáo sử dụng kháng sinh trong viêm tai giữa cấp

Lựa chọn đầu

tay

Amoxicillin liều cao 80-90 mg/kg/ngày chia làm 2 lần

Amoxicillin – calvulanate liều cao, 90

mg/kg/ngày amoxicillin + 6,4 mg/kg/ngày clavulanate chia làm 2 lần

Amoxicillin – calvulanate liều cao, 90

mg/kg/ngày amoxicillin + 6,4 mg/kg/ngày clavulanate chia làm 2 lần

Ceftriaxone (1-3 ngày)

Không dị ứng

loại 1

Cefdinir, cefuroxime, cefpodoxime

Ceftriaxone (1-3 ngày)

Ceftriaxone (1-3 ngày)

Clindamycin

clarithromycin

Clindamycin Clindamycin

Chú thích:

Nặng: Sốt cao trên 39 độ và/hoặc đau tai nặng

Amoxicillin – clavulanate với tỉ lệ 90:6,4 hoặc 14:1 có mặt ở Mỹ, tỉ lệ 7:1 có mặt ở Canada (Liều đầu tiên dùng 4,5 mg/kg amoxicillin, liều thứ hai dùng 4,5 mg/kg amoxicillin + 6,4

mg/kg clavulanate)

Dự phòng tái nhiễm khuẩn bằng kháng sinh

- Viêm tai giữa tái phát là bệnh xảy ra ít nhất 3 đợt trong 6 tháng hoặc ít nhất 4 đợt trong 1 năm

Cần quan tâm đến việc tái nhiễm khuẩn vì trẻ dưới 3 tuổi có nguy cơ cao mất thính giác và rối loạn về ngôn ngữ và khả năng nghe Dữ liệu từ các nghiên cứu thông thường không ủng hộ việc

dự phòng

2 Viêm họng

- Viêm họng là tình trạng viêm nhiễm cấp ở vùng họng miệng hoặc mũi hầu mà xảy ra từ 1% đến 2% trong tất cả lượt thăm bệnh nhân ngoại trú Mặc dù nguyên nhân chủ yếu là do virus

nhưng nguyên nhân do vi khuẩn chính là Liên cầu khuẩn beta tan huyết nhóm A (Group A

β-hemolytic Streptococcus - GABHS) hoặc S pyogenes

- Virus (như rhinovirus, coronavirus và adenovirus) là nguyên nhân chủ yếu gây ra viêm họng

cấp Nguyên nhân do vi khuẩn rất ít khả năng xảy ra Trong các trường hợp do vi khuẩn gây

ra, GABHS là nguyên nhân chính (chiếm 15-30% các trường hợp nhi khoa và 5-15% các

trường hợp ở người lớn)

- Các biến chứng như sốt thấp khớp, viêm cầu thận và phản ứng viêm khớp có thể xảy ra nếu

nguyên nhân gây viêm họng là GABHS

Triệu chứng lâm sàng

- Triệu chứng phổ biến của viêm họng là đau họng Các triệu chứng của viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A thể hiện trong bảng 44-3 Các tiêu chí thường dùng để chẩn đoán viêm họng

do GABHS trong bảng 44-4

Bảng 44-3: Triệu chứng lâm sàng và chẩn đoán viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A

Thông tin chung

Đau họng đột ngột nhưng thường tự khỏi

Sốt và các triệu chứng hết trong 3-5 ngày

Các triệu chứng lâm sàng tương tự như các nguyên nhân do virus và các vi khuẩn không phải liên cầu khuẩn

Triệu chứng

Đau họng

Đau khi nuốt

Sốt

Đau đầu, nôn, buồn nôn và đau bụng (đặc biệt ở trẻ em)

Viêm/ban đỏ amidan và hầu họng kèm/không kèm theo chất rò rỉ

Hạch lympho sưng, mềm

Lưỡi gà sưng đỏ, có các đốm xuất huyết trên mô mềm, ban sẩn trên da

Các triệu chứng nặng không gợi ý là do liên cầu khuẩn nhóm A như ho, tiêu chảy, viêm màng kết, sổ mũi

Các dấu hiệu nghi ngờ nguyên nhân do virus

Viêm màng kết, sổ mũi, ho và tiêu chảy

Xét nghiệm

Nuôi cấy đờm

Xét nghiệm kháng thể nhanh

Bảng 44-4: Tiêu chí đánh giá nguy cơ viêm họng do liên cầu khuẩn beta tan huyết

nhóm A

Tuổi

3-14 tuổi

15-44 tuổi

Trên 45 tuổi

1

0 -1

Chú thích:

- Hướng dẫn điều trị từ Hội bệnh truyền nhiễm Mỹ, viện hàn lâm nhi khoa Mỹ và Hiệp hội tim mạch Mỹ khuyến cáo làm xét nghiệm liên cầu khuẩn nhóm A trên tất cả bệnh nhân có dấu hiệu Chỉ những trường hợp cho kết quả dương tính nên dùng kháng sinh Bạn đọc nên tìm đọc thêm trong Chương 117 sách Pharmacotherapy: A pathophysiologic Approach để tìm them thông tin về xét nghiệm GABHS

Điều trị

- Mục tiêu điều trị: cải thiện triệu chứng lâm sàng, giảm thiểu tác dụng phụ của thuốc, tránh lây lan, ngăn ngừa biến chứng sốt thấp khớp cấp và các biến chứng có mủ như áp xe quanh amidan, viêm hạch bạch huyết cổ và viêm xương chũn

- Sử dụng kháng sinh chỉ nên dùng trên bệnh nhân có những dấu hiệu lâm sàng và đặc điểm dịch tễ học viêm họng do GABHS, đặc biệt khi kết quả xét nghiệm GABHS dương tính Sử dụng Penicillin để điều trị viêm họng do GABHS (Bảng 44-5) Bảng 44-6 thể hiện liều lượng điều trị khi tái nhiễm khuẩn Bảng 44-7 thể hiện mức độ bằng chứng trong chẩn đoán viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A

- Bởi vì triệu chứng đau là lý do chính khiến bệnh nhân đi khám bác sỹ, các thuốc giảm đau như paracetamol và các NSAID được khuyến cáo mạnh để giảm đau trên bệnh nhân Tuy nhiên, paracetamol là lựa chọn tốt hơn do các NSAID có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn

mô mềm lan tỏa hoặc hội chứng shock nhiễm độc

- Trên bệnh nhân dị ứng với penicillin, thay thế bằng một thuốc nhóm macrolid như

erythromycin hoặc thuốc cephalosporin thế hệ 1 như cephalexin (nếu phản ứng dị ứng không

phải qua trung gian IgE) Macrolid mới như azithromycin và clarithromycin có hiệu quả tương đương với erythromycin và ít gây ra tác dụng không mong muốn trên đường tiêu hóa

- Nếu bệnh nhân không uống được, tiêm bắp benzathin penicillin có thể được dùng, mặc dù gây đau khi tiêm và thuốc này không có sẵn ở Canada

- Thời gian sử dụng phác đồ kháng sinh điều trị viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A là 10 ngày để loại bỏ tối đa vi khuẩn

Bảng 44-5: Hướng dẫn về liều dùng các kháng sinh sử dụng trong viêm họng

điều trị

Mức độ bằng chứng

Các kháng sinh ưu

tiên

Penicillin V 250mg x 3-4 lần/ngày

hoặc 500mg x 2 lần/ngày

50mg/kg/ngày chia ra

3 lần/ngày

10 ngày IB

Penicillin

benzathine

12 triệu đơn vị tiêm bắp

0,6 triệu đơn vị cho cân nặng ≤27kg (50.000 đơn vị/kg)

1 liều duy nhất

IB

Penicillin G

procaine +

Penicillin G

benzathine

(benzathine 0,9 triệu đơn vị, procaine 0,3 triệu đơn vị)

1 liều duy nhất

Kháng sinh kết hợp

Amoxicillin 500mg x 3 lần/ngày 40-50mg/kg/ngày chia

ra 3 lần/ngày

10 ngày IB

Amoxicillin giải

phóng kéo dài

Cephalexina 250-500mg đường

uống 4 lần/ngày

25-50mg/kg/ngày chia làm 4 lần/ngày

10 ngày IB

Clindamycina 20mg/kg/ngày chia ra

làm 3 lần (tối đa 1,8g/ngày)

10 ngày IIaB

Azithromycina 12mg/kg/ngày dùng 1

lần (tối đa 500mg)

5 ngày IIaB

Clarythromycina 15mg/kg/ngày chia

làm 2 lần (tối đa 250mg x 2 lần/ngày)

10 ngày IIaB

Erythromycina Có sẵn trong công

thức chế phẩm

Có sẵn trong công thức chế phẩm

10 ngày IIaB

Chú thích:

a

Kháng sinh thay thế khi bệnh nhân dị ứng với penicillin

b

Chỉ dùng ở trẻ từ 2 tuổi trở lên

Mức độ khuyến cáo

Loại I: Khi các bằng chứng và/hoặc sự đồng thuận chỉ ra phương pháp điều trị là có lợi, hữu ích và hiệu quả

Loại II: Khi các bằng chứng mâu thuẫn nhau và/hoặc các ý kiến không thống nhất cho thấy phương pháp điều trị là có lợi, hữu ích và hiệu quả

Loại IIa: Mức độ bằng chứng/ý kiến ủng hộ sự hữu ích/ hiệu quả

Loại IIb: Sự hữu ích/hiệu quả ít được khẳng định từ các bằng chứng/ý Loại III: Các bằng chứng/sự đồng thuận chỉ ra phương pháp điều trị là không hữu ích/hiệu quả và trong một số trường hợp còn có hại

Mức độ bằng chứng

Loại A: Các dữ liệu lấy từ số lượng lớn thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên hoặc phân tích meta Loại B: Dữ liệu lấy từ một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên hoặc các nghiên cứu không ngẫu nhiên

Loại C: Các dữ liệu lấy từ các báo cáo ca lâm sàng, sự đồng thuận của chuyên gia

Bảng 44-6: Các kháng sinh và liều dùng sử dụng cho các đợt viêm họng tái phát

chia làm 2-4 lần

20mg/kg/ngày đường uống chia làm 3 lần/ngày (tối đa 1,8g/ngày)

Amoxicillin-clavulanate 500mg x 2 lần/ngày đường

uống

40mg/kg/ngày chia làm 3 lần đường uống

Penicillin benzathine 1,2 triệu đơn vị tiêm bắp 1

lần

0,6 triệu đơn vị nếu cân nặng

≤ 27kg (50.000 đơn vị/kg) Penicillin benzathine và

rifampin

Như trên Rifampin 20mg/kg/ngày đường uống chia làm 2 lần trong 4 ngày cuối sử dụng penicillin (tối đa

600mg/ngày)

Như trên Liều rifampin như người lớn

Bảng 44-7: Nguyên lý chẩn đoán và điều trị dựa trên bằng chứng đối với liên cầu

khuẩn nhóm A

Việc sử dụng xét nghiệm chẩn đoán có chọn lọc chỉ trên những bệnh nhân có

đặc điểm lâm sàng gợi ý nhiễm liên cầu nhóm A sẽ làm tăng tỷ lệ xét nghiệm

dương tính cũng như kết quả là dương tính thật sự, không phải dương tính giả

A-II

Chẩn đoán lâm sàng không thể chắc chắn ngay cả bởi những chuyên gia lâm

sàng có kinh nghiệm nhất; cần phải yêu cầu xác định vi khuẩn A-II Tiêu chuẩn chẩn đoán về nuôi cấy dịch đờm họng có độ nhạy từ 90% đến 95%

Chẩn đoán và điều trị nhanh có thể làm giảm sự lây lan, cho phép bệnh nhân

có thể trở lại làm việc, học tập sớm hơn và làm giảm các đợt cấp hoành hành A-II

của bệnh

Phần lớn các xét nghiệm tìm kháng nguyên nhanh có độ chính xác > 95%

(giảm thiểu các đơn thuốc cho người không bệnh) và có độ nhạy từ 80% đến

90% khi so sánh với nuôi cấy tự nhiên

A-II

Sử dụng kháng sinh ban đầu sớm sẽ làm giảm được các triệu chứng bệnh

nhanh hơn Việc trì hoãn sử dụng kháng sinh (nếu chờ kết quả nuôi cấy) có thể

an toàn trong vòng 9 ngày kể từ ngày các triệu chứng khởi phát và vẫn ngăn

ngừa được biến chứng chính như sốt thấp khớp

A-I

Chú thích:

Xếp loại

Độ mạnh khuyến cáo: Từ A-E

Bằng chứng ủng hộ: A-tốt, B-trung bình, C-kém

Bằng chứng phản đối: D-trung bình, E-tốt

Chất lượng bằng chứng: Từ I-III

Loại I: Có ít nhất một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng

Loại II: Có ít nhất một thử nghiệm lâm sàng có thiết kế nghiên cứu tốt, không ngẫu nhiên hoặc một nghiên cứu hồi cứu hoặc một nghiên cứu phân tích case có đối chứng hoặc từ các báo cáo liên tục trong một thời gian rộng hoặc từ kết quả rất tệ từ một thử nghiệm không có đối chứng

Loại III: Ý kiến của chuyên gia

Đánh giá kết quả điều trị

- Hầu hết bệnh nhân tự khỏi; tuy nhiên, sử dụng phác đồ kháng sinh sớm trong các trường hợp nhiễm GABHS sẽ đẩy nhanh thời gian khỏi bệnh Các triệu chứng thông thường sẽ khỏi trong vòng 3-4 ngày ngay cả khi không điều trị Thường là không cần thiết làm xét nghiệm theo dõi trên những trường hợp bị bệnh đầu tiên (index cases) hoặc những cá nhân không có triệu chứng khi tiếp xúc với những bệnh nhân này

3 Viêm xoang

- Viêm xoang (sinusitis) là tình trạng viêm và/hoặc nhiễm khuẩn vùng niêm mạc xoang cạnh mũi Thuật ngữ viêm mũi xoang (rhinosinusitis) cũng được một số chuyên gia sử dụng vì viêm xoang điển hình cũng ảnh hưởng bởi vùng niêm mạc mũi Virus là nguyên nhân chính gây bệnh Việc phân biệt nguyên nhân do virus hay vi khuẩn rất quan trọng để có những quyết định điều trị đúng đắn

- Viêm xoang cấp do vi khuẩn thường cũng gây ra do cùng nhóm vi khuẩn gây ra viêm tai

giữa: S pneumonia và H influenza Các tác nhân này chiếm đến 70% các trường hợp do vi

khuẩn gây ra cả ở trẻ em và người lớn

Triệu chứng lâm sàng

- Triệu chứng lâm sàng điển hình của viêm xoang do vi khuẩn được thể hiện trong bảng 44-8

Bảng 44-8: Các triệu chứng lâm sàng và chẩn đoán viêm xoang do vi khuẩn

Dấu hiệu chung

Tình trạng nhiễm khuẩn đường hô hấp trên không đặc hiệu kéo dài từ 7 đến 14 ngày

Triệu chứng

Cấp tính

Người lớn:

Sổ mũi, nghẹt mũi

Đau hàm răng, đau vùng mặt, xoang lan tỏa (đặc biệt là một bên), và tình trạng trầm trọng hơn sau đợt cải thiện ban đầu

Các triệu chứng nặng hoặc dai dẳng (kéo dài trên 7 ngày) có khả năng là do vi khuẩn và cần được điều trị bằng kháng sinh

Trẻ em:

Sổ mũi và ho kéo dài từ 10 đến 14 ngày hoặc các triệu chứng nặng như sốt cao 39oC hoặc sưng/đau vùng mặt là những dấu hiệu cần phải sử dụng kháng sinh

Mạn tính

Các triệu chứng tương tự như viêm xoang cấp nhưng không điển hình

Chảy nước mũi với tình trạng trầm trọng

Có thể bị ho khan mạn tính, viêm thanh quản và đau đầu

Nhiễm khuẩn mạn tính hoặc tái phát 3 đến 4 lần trong một năm và các thuốc thông mũi, xông hơi không có hiệu quả

Các xét nghiệm

Nhuộm chủng Gram, nuôi cấy, độ nhạy cảm với kháng sinh của dịch chảy ra hoặc dịch thở ra nếu chọc xoang được tiến hành

Điều trị

- Mục tiêu điều trị viêm xoang cấp: làm giảm triệu chứng duy trì trạng thái thông thoáng các xoang, hốc, hạn chế việc sử dụng kháng sinh, điều trị nhiễm khuẩn với phác đồ kháng sinh thích hợp, giảm tối thiểu thời gian bị bệnh, ngăn ngừa biến chứng, ngăn ngừa diễn biến bệnh chuyển sang mạn tính

- Các thuốc thông mũi dạng phun sương như phenylephrine và oxymetazoline có tác dụng

làm giảm tình trạng viêm bằng cách gây co mạch thường được sử dụng Tuy nhiên, không nên sử dụng thuốc quá 3 ngày để tránh tình trạng gây nghẹt mũi bật lại trầm trọng hơn Có thể sử dụng thêm thuốc thông mũi đường uống khi các hốc, xoang mũi thông thoáng Rửa mũi bằng nước muối sinh lý và xông bằng hơi nước đường khí dung làm tăng độ ẩm vùng niêm mạc Thuốc long đờm (như guaifenesin) có thể sử dụng để làm giảm tính nhớt các chất bài tiết trong mũi Không nên sử dụng các thuốc kháng histamine do tác dụng kháng

cholinergic như làm khô niêm mạc, rối loạn độ thanh thải các chất bài tiết của niêm mạc

- Liệu pháp kháng sinh làm giảm và loại trừ triệu chứng tốt hơn so với giả dược tuy nhiên hiệu quả không cao

- Amoxicillin là lựa chọn đầu tiên trong điều trị viêm xoang do vi khuẩn vì tính hiệu quả - chi

phí vượt trội trong trường hợp cấp thông thường, và việc sử dụng các tác nhân phổ rộng mới hơn ban đầu là không phù hợp Tiếp cận điều trị viêm xoang cấp do vi khuẩn thể hiện trong bảng 44-9 Liều lượng thể hiện trong bảng 44-10

- Khuyến cáo sử dụng phác đồ kháng sinh từ 10 đến 14 ngày, hoặc ít nhất 7 ngày sau khi đã kiểm soát tốt các triệu chứng

Bảng 44-9: Các khuyến cáo việc sử dụng kháng sinh điều trị viêm xoang cấp do vi khuẩn

Thông thường

Thất bại điều trị hoặc phác đồ kháng sinh trước đó đã dung 4 đến

6 tuần

Nghi ngờ nguyên nhân là S

pneumoniae kháng penicillin

Lựa chọn đầu

Amoxicillin Amoxicillin – clavulante

(liều cao) hoặc cephalosporin

Amoxicillin (liều cao) hoặc

clindamycin

Lựa chọn thay

thế

hô hấp

Fluoroquinolone đường hô hấp

Không phải dị

ứng type 1

Cephalosporin Cephalosporin Clindamycin hoặc

Fluoroquinolone đường hô hấp

Dị ứng type 1

Clarithromycin, azithromycin, trimethoprim, sulfamethoxazole, doxycycline, hoặc một fluoroquinolone đường

hô hấp

Fluoroquinolone đường

hô hấp

Clindamycin hoặc Fluoroquinolone đường hô hấp

Bảng 44-10: Khuyến cáo về liều các kháng sinh sử dụng trong viêm xoang cấp do vi khuẩn

Amoxicillin Liều thấp: 500mgx3 lần/ngày

Liều cao: 2gx 2 lần/ngày

Liều thấp: 45mg/kg/ngày chia ra 3 lần/ngày Liều cao: 90mg/kg/ngày chia ra 2 lần/ngày Amoxicillin –

clavulanate

Liều thấp: 500/125 mg x 3 lần/ngày

Liều cao: 2g/125 mg x 2 lần/ngày

Liều thấp: 45mg/kg/ngày amoxicillin và 3,2mg/kg/ngày clavulanate chia ra 3 lần/ngày

Liều cao: 90mg/kg/ngày amoxicillin và 6,4mg/kg/ngày clavulanate chia ra 2 lần/ngày

Cefuroxime 250 – 500 mg x 2 lần/ngày 15mg/kg/ngày chia ra 2 lần/ngày

Cefador 250 – 500 mg x 3 lần/ngày 20mg/kg/ngày chia ra 3 lần/ngày

Cefexime 200 – 400 mg x 2 lần/ngày 8mg/kg/ngày dung 1 lần hoặc chia ra 2

lần/ngày Cefdinir 600 mg dùng 1 lần hoặc chia ra 14mg/kg/ngày dùng 1 lần hoặc chia ra 2