VIÊM hô hấp TRÊN

MỤC TIÊU HỌC TẬP Biết được giới hạn giữa ĐHH trên & dưới  Trình bày được TCLS của viêm mũi, xoang, tai giữa, họng  Phân biệt được viêm thanh thiệt cấp & viêm thanh quản cấp  Phân độ

VIEÂM HOÂ HAÁP TREÂN

MỤC TIÊU HỌC TẬP

 Biết được giới hạn giữa ĐHH trên & dưới

 Trình bày được TCLS của viêm mũi,

xoang, tai giữa, họng

 Phân biệt được viêm thanh thiệt cấp & viêm thanh quản cấp

 Phân độ được khó thở thanh quản

 Điều trị được các bệnh viêm hô hấp trên

VIÊM MŨI HẦU

 Tác nhân

 Rhinovirus, Coronavirus, RSV, Influenza,

Parainfluenza…

 S.pneumoniae, H.influenzae, M.catarrhalis,

Streptococcus nhóm A, S.aureus

 Triệu chứng:  6 lần/năm ở trẻ 2-6 tuổi

 Hắt hơi, chảy mũi, tắc mũi, rát họng, ho, sốt nhẹ

 Khi  39 0 C, có 3 vấn đề phải nghĩ đến:

 Do chính bệnh viêm mũi

 Triệu chứng của nhiễm trùng khác: sốt phát ban, sởi

 Nhiễm vi trùng đi kèm

VIÊM MŨI HẦU (tt)

 Khám: phát hiện b.chứng & loại trừ n.trùng 

 Biến chứng: 5% có biến chứng viêm xoang

 < 3 tháng: tắc mũi, khó thở

 Viêm tai giữa cấp: 10%, thường 6 th – 2 tuổi

 Viêm xoang hàm: >3 tuổi, nghĩ đến khi >10 ngày

 Điều trị:

 Hạ sốt, rửa hút mũi = NaCl 9%0

 Chống x.huyết: tại chổ, toàn thân, vit C

 Kháng sinh: VTGC, VTGTD, biến dạng màng nhĩ: Amox, C1, Macrolide nếu có dị ứng

VIÊM TAI GIỮA

 Định nghĩa:

 VTGC:chảy mủ tai < 2w, mãn  2w

 VTGTD: chảy dịch trong sau điều trị VTGC

 VTGC o đáp ứng điều trị: TCLS còn sau 48 h điều trị

 VTGC tái phát: 3 đợt/6 tháng

 Viêm tai giữa có biến chứng: tổn thương o hồi phục: dính màng nhĩ vào xương, thủng nhĩ, mòn xương, cholesteatoma

VIÊM TAI GIỮA (tt)

 Tác nhân:

 S.pneumoniae 30-50%, H.influenzae 30-40%,

M.catarrhalis, : S.aureus, Alloiococcus otitidis,

Turicella otitidis, ± virus

 6% gây ra do virus đơn thuần

 < 3th: ngoài VK trên còn có Enterobacter,

P.aeruginosa, C.trachomatis, yếm khí

 Lâm sàng:

 6 th –2t, nam > nữ, 80% bị 1 lần, 1/3 trẻ bị  3 lần

 70% tự khỏi, ± biến chứng: viêm x.chủm, NTH, VMN,

± di chứng điếc

VIÊM TAI GIỮA (tt)

 Lâm sàng (tt):

 2 dấu hiệu kinh điển:

 Sốt: ½ - 2/3 trẻ > 40 0 C: n trùng nơi khác, NTH

 Đau tai: ½ trẻ Trẻ < 2 tuổi: ¼ trường hợp

VIÊM TAI GIỮA (tt)

 Mối liên quan giữa vi khuẩn & lâm sàng:

  38 0 5C + đau tai dữ dội: 50% do S

pneumoniae

 Viêm kết mạc mủ: 75% do H.influenzae

 Thủng nhĩ sớm: Streptococcus nhóm A

 Viêm tai giữa cấp do M.catarrhalis # H

influenzae,

S pneumoniae # Streptococcus nhóm A

VIÊM TAI GIỮA (tt)

 Chẩn đoán phân biệt:

 Đau tai: viêm tuyến mang tai, đau răng, viêm tấy hạch vùng cổ, viêm ống tai ngoài, chấn thương, dị vật trong tai ngoài

 Màng nhĩ xung huyết: sốt cao, viêm mũi

họng, đang cơn khóc, chấn thương màng nhĩ sau vệ sinh tai

VIÊM TAI GIỮA (tt)

 Biến chứng:

 Viêm tai giữa thanh dịch, tái phát

 Điều trị:

 Chỉ định chọc dò:

 Đau tai dữ dội, nôn ói liên tục

 Viêm mê đạo mưng mủ, viêm xương chủm

 Thất bại với kháng sinh: TCLS tồn tại, nặng lên > 48h

VIÊM TAI GIỮA (tt)

 Kháng sinh:

 Amoxicillin+clavulinic acid, cefpodoxim, cefuroxim, ceftriaxone

 < 2 tuổi: 10 ngày,  2 tuổi: 5 ngày

 Đánh giá đáp ứng điều trị sau 48-72 giờ

 Khác: giảm đau, hạ sốt, nhỏ tai bằng quinolone khi chảy mủ tai  2 tuần

VIÊM TAI GIỮA (tt)

VIÊM XOANG

 Giải phẫu-Sinh lý:

 TB sàng hình thành sau tháng 3 rd thai kỳ 

viêm xoang sàng nặng/tháng tuổi đầu tiên sau sanh

 Xoang hàm có sau tháng 4 th thai kỳ,

rõ/xquang > 2-3 tuổi

 Xoang trán có vào ngày 5 th –6 th sau sinh,

viêm xoang này thường > 10 tuồi

 Xoang bướm nằm trước hố yên và sau xoang sàng sau, nghĩ viêm khi có biến chứng ở mắt

VIÊM XOANG (tt)

 Giải phẫu-Sinh lý (tt)

 3 yếu tố ảnh hưởng chức năng xoang:

 Lổ thông xoang

 Chức năng tế bào lông

 Tăng sản xuất / thay đổi độ nhày chất tiết

 Xoang sàng sau & bướm thông ra lổ trên

 Xoang trán, sàng trước & hàm thông ra lổ giữa

 Lệ đạo thông ra lổ dưới

VIÊM XOANG (tt)

 Lâm sàng:

 Cấp: ở trẻ em o đặc hiệu

 Chảy mũi, ho ban ngày kéo dài > 10 ngày

 Cảm nặng + sốt > 39 0 C, chảy mũi mủ

 Đau mặt + sưng quanh hốc mắt vào sáng sớm, giảm trong ngày, xuất hiện lại vào sáng hôm sau.

 Ít gặp: nhức đầu, mất mùi

 Ít gặp: đau họng buổi sáng, hơi thở hôi

 Cần tìm n.nhân: xơ nang, SGMD, dị ứng

 Yếu tố thúc đẩy:

 Viêm mũi dị ứng, hen, NKHH tái phát

 Giải phẫu: dị dạng mũi, chấn thương mũi, u, polyps, dị vật, chẻ vòm hầu, TBS tím, chấn thương do áp suất (bơi, lặn)

VIÊM XOANG (tt)

 Lâm sàng (tt): khám

 Chảy nhầy mủ trong mũi / thành họng sau

 Niêm mạc mũi họng đỏ

  Aán đau trên vùng xoang

  Phù quanh hốc mắt, sụp mi, liệt v.động

mắt

  Hơi thở hôi (loại trừ viêm họng, vệ sinh

răng miệng kém, dị vật trong mũi) gợi ý viêm xoang do vi trùng

VIÊM XOANG (tt)

 Cận lâm sàng:

 X quang xoang: 7% trẻ < 1 tuổi có bất

thường nhưng o có d.hiệu & tr.chứng hô hấp

 Xác định viêm xoang khi: mức khí dịch, mờ đồng nhất khoang xoang, dày màng niêm > 5mm/người lớn, > 4mm/trẻ em

 CT &MRI: viêm xoang mãn  biến chứng

 Viêm mô tế bào hốc mắt

 Biến chứng trong sọ

 Streptococcus nhóm A:  3 tuổi, khởi phát

nhanh, đau họng, sốt, nhức đầu, nôn, đau

bụng

VIÊM HỌNG (tt)

 Lâm sàng (tt)

 Họng đỏ

 Sưng amidan với chất tiết màu đỏ & vàng

 Xuất huyết điểm trên khẩu cái mềm & thành họng sau

 Lưỡi gà sưng đỏ

 Lưỡi dâu

 Hạch cổ trước lớn, đau

 Phát ban toàn thân, bong vảy 1-2 tuần sau theo thứ tự từ đầu xuống chân

COX

COX

VIÊM HỌNG (tt)

 Viêm họng do siêu vi: diễn tiến chậm,

khởi phát với chảy mũi, ho, tiêu chảy

 Adenovirus : viêm họng + viêm kết mạc + sốt

 Enterovirus : bóng nước xám 1-2mm có viền đỏ bao quanh, lớn dần, vỡ ra thành vết loét nhỏ, thường kèm sốt, nhức đầu, đau bụng,

chán ăn, nôn mửa  h/c tay chân miệng

 Coxsackie A,B : sốt, nhức đầu, nốt 3-6mm

trắng vàng ở thành sau họng, o bóng nước, o loét

 Herpes simplex : nhũ nhi, sốt cao + viêm

nướu/ niêm mạc miệng

VIÊM HỌNG (tt)

màng giả, viêm hạch cổ, gan lách to, phát ban và mệt mỏi toàn thân

 Chẩn đoán:

 Ngưng kết hạt latex: tìm liên cầu nhóm A

 ELISA: kháng nguyên virút

 Điều trị:

 Ngừa thấp khớp cấp, viêm vi cầu thận cấp

 Giảm biến chứng tụ mủ: ápxe quanh amidan, thành sau họng, viêm tai giữa nhiễm trùng

 Cải thiện triệu chứng lâm sàng, ngăn chận lây lan

VIÊM HỌNG (tt)

 Viêm họng liên cầu nhóm A:

 Benzathin penicillin TB liều duy nhất: < 27kg: 600.000 đv, > 27kg: 1.200.000 đv

 Erythromycin: 30-50 mg/kg/ngày x10 ngày

chia 3-4 lần/ngày (5% kháng)

VIÊM THANH QUẢN CẤP

VIÊM THANH QUẢN CẤP

 Cận lâm sàng:

 CTM: bình thường hoặc tăng lympho

 X quang cổ thẳng: dấu hiệu tháp chuông nhà thờ 40%

 Điều trị:

 Nhập viện: thở rít tiến triển/nặng lúc nghĩ,

suy hô hấp, sốt cao, vẻ nhiễm độc

 Epinephrine 2,25% (0,01ml/kg),1% 0 (0,1ml/kg) khí dung ± lập lại sau 30 phút

 Dexamethasone: 0,6mg/kg uống/TB

LARYNGITIS

VIÊM THANH THIỆT CẤP

 Bệnh căn:

 Haemophilus influenzae týp B/trẻ em

 Streptococcus pneumoniae/người lớn SGMD

 Hiếm: H parainfluenzae, S nhóm A, S.aureus

 Lâm sàng:

 75% 2-5 tuổi (3,5 - 4 tuổi), 25% < 2 tuổi

 Sốt, đau họng, nghẹt tiếng, 90% diễn tiến

nhanh trong vòng 6 – 24 giờ

 70% chảy nước bọt, không ăn uống, ngồi tư thế ngửi hoa

VIÊM THANH THIỆT CẤP

 Tránh đè lưỡi  tắc đường thở

 Trẻ tự mở miệng: vùng hầu đỏ, nhiều chất tiết, ± thanh thiệt sưng đỏ nhô lên trên đáy lưỡi.

 Cận lâm sàng:

 CTM: BC tăng cao > 10.000/mm3: 85%

 X quang cổ nghiêng: dấu hiệu ngón tay cái

 Cấy máu 75-90%(+)/bề mặt thanh thiệt

50%(+)

 Ngưng kết hạt Latex/nước tiểu tìm KN HiB

VIÊM THANH THIỆT CẤP

 Điều trị:

 Thông đường thở ± đặt NKQ/ mở khí quản

 Kháng sinh: C3 TM 7 ngày, chuyển sang