CHUYÊN ĐỀ: PHƯƠNG PHÁP VẼ HÌNH CHIẾU

Học xong chuyên đề “ Phương pháp vẽ hình chiếu” học sinh có thể nắm được: 1. Chuẩn kiến thức, kĩ năng và thái độ của bài học Bài học này sẽ được thực hiện trong 3 tiết với những mục tiêu sau: Kiến thức: Hiểu được phương pháp chiếu góc thứ 1 Hiểu được khái niệm và các thông số cơ bản của hình chiếu trục đo Hiểu các thông số cơ bản của hình chiếu trục đo vuông góc đều và xiên góc cân Kỹ năng: Biết được phương pháp chiếu góc thứ 1 Biết cách vẽ hình chiếu trục đo vuông góc đều của vật thể đơn giản Biết cách vẽ hình chiếu trục đo xiên góc cân của vật thể đơn giản Đọc được bản vẽ hình chiếu vuông góc của vật thể đơn giản Thái độ: Nhận thức được tầm quan trọng của hình chiếu trục đo trong thiết kế kỹ thuật. Thực hiện đúng quy trình vẽ các hình chiếu trục đo vuông góc đều và xiên góc cân. Nghiêm túc trong khi làm việc Hứng thú trong học tập

TÊN CHUYÊN ĐỀ: PHƯƠNG PHÁP VẼ HÌNH CHIẾU

A PHẦN CHUNG

- Tác giả: ……….

- Tên chuyên đề: “ Phương pháp vẽ hình chiếu ” được cấu trúc từ hai bài có nội dung liên quan đó là:

Bài 1: Hình chiếu vuông góc

Bài 2: Hình chiếu trục đo

- Đối tượng là học sinh lớp :11

- Căn cứ để lựa chọn chuyên đề

+ Nội dung kiến thức bài có mối quan hệ với nhau

+ Nội dung bài học đề cập đến:

Bài 1 : Hình chiếu vuông góc

Bài 2 : Hình chiếu trục đo

1 Khái niệm

a Thế nào là hình chiếu trục đo

b Thông số cơ bản của hình chiếu trục đo

2 Hình chiếu trục đo vuông góc đều

a Thông số cơ bản

b Hình chiếu trục đo của hình tròn

3 Hình chiếu trục đo xiên góc cân

a Góc trục đo

b Hệ số biến dạng

4 Cách vẽ hình chiếu trục đo

a Cách vẽ hình chiếu trục đo vuông góc đều

b Cách vẽ hình chiếu trục đo xiên góc cân

Trên cơ sở phân tích bài như trên, có thể xác định chủ đề bài học gồm:

- Cách biểu diễn vật thể bằng các phép chiếu trong bản vẽ kĩ thuật

- Phương pháp chiếu góc thứ 1

- Khái niệm và các thông số cơ bản của hình chiếu trục đo

- Hình chiếu trục đo vuông góc đều và cách vẽ hình chiếu trục đo vuông góc đều

- Hình chiếu trục đo xiên góc cân và cách vẽ hình chiếu trục đo xiên góc cân

- Khi triển khai nội dung có thể sử dung các phương pháp dạy học tích cực phù hợp với điều kiện học tập của nhà trường

-Dự kiến số tiết: 3 tiết

Tiết 1: Tìm hiểu về các phép chiếu và ứng dụng của các phép chiếu,tìm hiểu hình chiếu vuông góc

Tiết 2:- Khái niệm và các thông số cơ bản của hình chiếu trục đo

- Hình chiếu trục đo vuông góc đều và cách vẽ hình chiếu trục đo vuông góc đều

Tiết 3: - Hình chiếu trục đo xiên góc cân và cách vẽ hình chiếu trục đo

xiên góc cân (Tiếp tục phần ôn luyện cách vẽ hình chiếu trục đo)

B MỤC TIÊU BÀI HỌC

Học xong chuyên đề “ Phương pháp vẽ hình chiếu” học sinh có thể nắm được:

1 Chuẩn kiến thức, kĩ năng và thái độ của bài học

Bài học này sẽ được thực hiện trong 3 tiết với những mục tiêu sau:

* Kiến thức:

- Hiểu được phương pháp chiếu góc thứ 1

- Hiểu được khái niệm và các thông số cơ bản của hình chiếu trục đo

- Hiểu các thông số cơ bản của hình chiếu trục đo vuông góc đều và xiêngóc cân

* Kỹ năng:

- Biết được phương pháp chiếu góc thứ 1

- Biết cách vẽ hình chiếu trục đo vuông góc đều của vật thể đơn giản

- Biết cách vẽ hình chiếu trục đo xiên góc cân của vật thể đơn giản

- Đọc được bản vẽ hình chiếu vuông góc của vật thể đơn giản

- Tuân thủ theo những quy tắc khi trình bày bản vẽ, tính cẩn thận

2 Những năng lực và phẩm chất có thể hình thành cho học sinh:

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ kỹ thuật

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ kĩ thuật: HCVG, HCTĐ, MP hình chiếu

C BẢNG MÔ TẢ CẤP ĐỘ NHẬN THỨC

NỘI DUNG

CẤP ĐỘ NHẬN THỨCNHẬN BIÊT THÔNGHIỂU VẬN DỤNG VẬN DỤNGCAO

- Hiểu được các phép chiếu

-Biểu diễn cáckhối hình học dựa vào hình chiếu vuông góc

-Từ vật thể vẽđược cá hình chiếu dựa vaòphương pháp chiếu góc thứ1

2 Hình

chiếu

trục đo

-Thế nào là hình chiếu trục đo

- Góc trục đo,

hệ số biến dạng

- Hình chiếu trục đo vuônggóc đều

- Hình chiếu trục đo xiên góc cân

- Hiểu được cách dựng hình chiếu trục đo

- Cách dựng hình chiếu trục đo vuông góc đều

- Cách dựng hình chiếu trục đo xiên góc cân

- Dựng được hình chiếu trục đo vuônggóc đều

- Dựng được hình chiếu trục đo xiên góc cân

- Từ hai hình chiếu vẽ đượchình chiếu thứ3

- Từ 3 hình chiếu dựng được hình chiếu trục đo

D.THIẾT KẾ TIẾN TRÌNH BÀI HỌC

1 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

* Chuẩn bị của giáo viên

- Lập kế hoạch dạy học

- Các phiếu học tập cho các nhóm

- Phương tiện dạy học: Tranh vẽ phóng to các hình, máy chiếu

* Chuẩn bị của học sinh

- HS tìm hiểu nội dung chủ đề thông qua sách giáo khoa, mạng internet

2 Tiến trình dạy học chuyên đề

HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG

1 Mục đích: Ôn lại kiến thức bài học trước như:

GV: cho hs quan sát bóng của vật thể được chiếu từ một nguồn sáng lên mặtbàn mặt tường cho ta khái niệm về hình chiếu,phép chiếu

Ở chương trình lớp 8 các em đã tìm hiểu về phép chiếu vuông góc và phépchiếu song song

a Chuyển giao nhiệm vụ.

Giáo viên vẽ hình lên bảng yêu cầu học sinh làm bài tập vào nháp, đồng

thời giáo viên gọi 03 học sinh lên thực hiện trên bảng.

b Thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh tiến hành làm bài tập theo yêu cầu của giáo viên

c Báo cáo, trình bày kết quả

- Khi hết thời gian làm bài, giáo viên yêu cầu học sinh hướng lênbảng(hoạt động nhóm)

Hoạt động cá nhân: Học sinh tiến hành làm bài tập vào nháp

Hoạt động cả lớp: Cả lớp hướng lên bảng để xem kết quả 1 bạn lên bảng vẽhình

Giáo viên gọi một em học sinh nhận xét bài của bạn và so sánh kết quả của bàimình làm

Các phép chiếu:

Phép chiếu song song: là phép chiếu mà các tia chiếu thì song song với nhau và

song song với phương chiếu L

Phép chiếu vuông góc: là phép chiếu mà các tia chiếu thì song song với nhau và

song song với phương chiếu L,mà L vuông góc với mặt phẳng hình chiếu

Phép chiếu vuông góc - ứng dụng trong hình chiếu vuông góc

Phép chiếu song song- ứng dụng trong hình chiếu trục đo

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

Tiết 1: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC VỀ HÌNH CHIẾU VUÔNG GÓC

1 Mục đích

-Tiếp thu kiến thức mới về hình chiếu vuông góc ở bài 2 SGK Công nghệ 11, để:

- Xác định những nội dung kiến thức cơ bản hình chiếu vuông góc như: Thế nào

là phép chiếu, hướng chiếu,cách bố trí các hình chiếu theo phương pháp chiếugóc thứ 1

- Vận dụng kiến thức về hình chiếu vuông góc để áp dụng vào những tình huốngthực tiễn

2 Nội dung

- Phương pháp chiếu góc thứ 1

3 Kỹ thuật tổ chức hoạt động

a Chuyển giao nhiêm vụ, thực hiện nhiệm vụ

Hoạt động cả lớp

Như vậy các em đã làm việc: Vẽ hình chiếu từ hình vật thể sang các hình chiếu

Hôm nay cô cùng các em tìm hiểu về cách bố trí các hình chiếu trên cùng một mặt phẳng( Hình chiếu vuông góc)

Tìm hiểu phương pháp chiếu góc thứ 1

Hoạt động cá nhân:

GV: Các em quan sát trên máy chiếu (sử dụng bài giảng powerpoint)

Quan sát trên hình vẽ xem vật thể được đặt như thế nào đối với các mặt phẳng hình chiếu đứng,hình chiếu bằng,hình chiếu cạnh

Dự kiến câu trả lời: Vật thể được đặt trong một góc tạo bởi 3 mặt phẳng vuông góc với nhau từng đôi một

GV: Chiếu vất thể lên ba mặt phẳng ta thu được các hình chiếu nào?

Dự kiến câu trả lời:

- Chiếu vật thể lên ba mặt phẳng P1, P2, P3 ta thu được các hinh chiếu vuông góc tương ứng trên đó là A, B, C

+ A : Hình chiếu đứng

+ B : Hình chiếu cạnh.

+ C : Hình chiếu cạnh

GV: Đặc điểm của các đường biểu diễn :

Dự kiến câu trả lời:

+ Các đường bao, thấy sẽ thể hiện bằng nét liền đậm

+ Các đường khuất sẽ thể hiện bằng nét gạch mảnh ( nét đứt )

+ Các đường tâm, đường trục sẽ thể hiện bằng nét gạch chấm mảnh

GV: Sau khi chiếu,mặt phẳng hình chiếu bằng và mặt phẳng hình chiếu cạnh được mở ra như thế nào?

Dự kiến câu trả lời:

Nếu ta chọn mặt phẳng hình chiếu đứng P1 là mặt phẳng bản vẽ, ta sẽ phải xoay P2 và P3 về cùng mặt phẳng với P1 bằng cách :

+ Xoay P2 xuống phía dưới một góc 90o

+ Xoay P3 sang phải một góc 90o

GV: rút ra kết luận

GV: sử dụng bài giảng và chiếu kết quả khi xoay các mặt phẳng

- Khi đó ta sẽ thu được hình chiếu vuônggóc của vật thể trên mặt phẳng bản vẽ.

Như vậy :

+ Hình chiếu bằng B đặt dưới hình chiếu đứng A

+ Hình chiếu cạnh C sẽ đặt bên phải hình chiếu đứng A.

Hoạt động nhóm

Cho học sinh làm bài tập ứng dụng

+Dùng 1 viên bi nhỏ( coi như một điểm) biểu diễn trên 3 mặt phẳng hình chiếuđứng, mp hình chiếu bằng, mp hình chiếu cạnh

+Dùng một cái thước( coi như một đường thẳng) biểu diễn trên 3 mặt phẳnghình chiếu đứng,hình chiếu bằng,hình chiếu cạnh

+Dùng một hình tam giác( coi như một hình tam giác) ) biểu diễn trên 3 mặtphẳng hình chiếu đứng,hình chiếu bằng,hình chiếu cạnh

Sau khi các nhóm thảo luân và đưa ra sản phẩm giáo viên kiểm tra và trình chiếulên màn chiếu để tất cả các hs đều năm được

Hoạt động cả lớp

GV : Chuẩn bị các Hình hộp chữ nhật và lăng trụ, khối chóp, chóp cụt ,khối trụ

khối cầu, khối nón, nón cụt và các tấm bìa là các hình chiếu của các khối hình

đó yêu cầu học sinh ghép các hình chiếu đúng vào các khối hộp

GV: phát cho cả lớp mỗi em 8 tấm bìa hình khối và 8 tấm bìa hình chiếu yêu cầu

các em làm trong 5 phútSau khi làm xong gv yêu cầu một số học sinh giải thích cách ghép đó?

1-Hình hộp chữ nhật và lăng trụ

2-Hình chiếu của khối chóp, chóp cụt

3-Hình chiếu của khối trụ

4-Hình chiếu của khối cầu

5-Hình chiếu của khối nón, nón cụt

Tiết 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC VỀ HÌNH CHIẾU TRỤC ĐO

1 Mục đích

-Tiếp thu kiến thức mới về hình chiếu trục đo ở bài 5 SGK Công nghệ 11, để:

- Xác định những nội dung kiến thức cơ bản hình chiếu trục đo như: Thế nào làhình chiếu trục đo, các thông số cơ bản của hình chiếu trục đo vuông góc đều vàxiên góc cân

- Vận dụng kiến thức về hình chiếu trục đo để áp dụng vào những tình huốngthực tiễn

2 Nội dung

- Khái niệm hình chiếu trục đo và các thông số cơ bản của hình chiếu trục đo

- Hình chiếu trục đo vuông góc đều, các thông số cơ bản của hình chiếu trục đovuông góc đều, cách vẽ hình chiếu trục đo vuông góc đều

- Hình chiếu trục đo xiên góc cân, các thông số cơ bản của hình chiếu trục đoxiên góc cân, cách vẽ hình chiếu trục đo xiên góc cân

3 Kỹ thuật tổ chức hoạt động

a Chuyển giao nhiêm vụ, thực hiện nhiệm vụ

Hoạt động cả lớp

Như vậy các em đã làm việc: Vẽ hình chiếu từ hình vật thể sang các hình chiếu

Hôm nay cô cùng các em tìm hiểu về cách chuyển từ các hình chiếu thành hìnhvật thể (Hay còn gọi là hình chiếu trục đo)

II Khái niệm

1 Thế nào là hình chiếu trục đo

Hoạt động cá nhân:

Các em quan sát hình 5.1 Sách giáo khoa trang 27

Thế nào là hình chiếu trục đo?

Dự kiến học sinh trả lời: Hình chiếu trục đo là hình biểu diễn ba chiều của vật thể được xây dựng bằng phép chiếu song song.

Vật thể được chiếu lên mấy mặt phẳng hình chiếu?và theo mấy hướng chiếu?

Dự kiến học sinh trả lời: Vật thể được chiếu lên 3 mặt phẳng hình chiếu,theo 1 hướng chiếu

Hướng chiếu l có đặc điểm gì? Tại sao phải có những đặc điểm ấy?

Dự kiến học sinh trả lời: Hướng chiếu l không song song với mặt phẳng hình chiếu

Hình chiếu thu được thể hiện mấy chiều kích thước?

Dự kiến học sinh trả lời: Hình chiếu thu được 3 chiều của vật thể

Thế nào là hình chiếu trục đo?

Dự kiến học sinh trả lời: Hình chiếu trục đo là hình biểu diễn ba chiều của vật thể được xây dựng bằng phép chiếu song song.

GV: Kết luận HCTĐ

2 Thông số cơ bản của hình chiếu trục đo

a Góc trục đo

Hoạt động cả lớp: Các em quan sát hình trên sẽ thấy trên mặt phẳng (P’) có hệtrục tọa độ O’X’Y’Z’ , góc giữa các trục tọa độ gọi là góc trục đo.

Hoạt động cá nhân: Em hãy tìm các góc trục đo của hình trên?

Dự kiến học sinh trả lời:

Từ hình trên thấy hệ số biến dạng của các trục như sau:

O’A’/OA=p là hệ số biến dạng theo trục O’X’

O’B’/OB=q là hệ số biến dạng theo trục O’Y’

O’C’/OC=r là hệ số biến dạng theo trục O’Z’

III Hình chiếu trục đo vuông góc đều

1 Thông số cơ bản

Hoạt động cá nhân

GV: Hình chiếu trục đo vuông góc đều có những thông số cơ bản nào?

Dự kiến học sinh trả lời

- Góc trục đo gồm có: �X O Y' ' '= Y O Z�' ' '=�X O Z' ' ' = 1200

- Hệ số biến dạng: p = q= r =1

2 Hình chiếu trục đo của hình tròn

Hoạt động cả lớp: Giáo viên giới thiệu hình chiếu trục đo của đường tròn trêncác mặt phẳng của hình chiếu trục đo vuông góc đều

Nhận xét: Trục dài của elip bằng 1,22d; trục ngắn của elip bằng 0,71d (trong đó

d là đường kính của hình tròn), các mặt phẳng nghiêng khác nhau thì trục dài vàtrục ngắn quay khác nhau

3 Cách vẽ hình chiếu trục đo vuông góc đều

Hoạt động cả lớp: GV chủ trì

Ví dụ: Vẽ hình chiếu trục đo của vật thể có hình chiếu như hình 5.7 SGK

Cách 1: Như sách giáo khoa đã hướng dẫn trang 30, Vẽ các đường song song

với trục O’Y’ tịnh tiến vào phía trong

Bước 1: Vẽ hình chiếu trục đo của hình hộp ngoại tiếp có kích thước: dài

a, rộng b, cao c đặt lên ba trục đo theo các hệ số biến dạng của chúng

Bước 2: Vẽ phần vát nghiêng bằng cách đặt chiều dài d của nó theo trục

O’X’ và chiều cao e và f theo trục O’Z’

Bước 3: Tẩy các đường nét phụ, tô đậm các cạnh thấy và hoàn thiện các

hình chiếu trục đo của vật thể

Cách 2: Vẽ các đường song song với trục O’Y’ tịnh tiến vào phía trong

Bước 1: Vẽ hình chiếu đứng của vật thể lên mặt phẳng X’O’Z’

Bước 2: Từ các góc của vật thể kẻ các đường song song với trục O’Y’ cókhoảng cách b là chiều rộng của vật thể Sau đó nối các điểm có được bằng cácđường thẳng song song với các cạnh của hình chiếu đứng

Bước 3: Tẩy các đường nét phụ, tô đậm các cạnh thấy và hoàn thiện các

hình chiếu trục đo của vật thể

IV Hình chiếu trục đo xiên góc cân

1 Các thông số cơ bản

Hoạt động cả lớp:

GV: Hình chiếu trục đo xiên góc cân có những thông số cơ bản nào?

Dự kiến học sinh trả lời

- Góc trục đo gồm có: �X O Y' ' '= Y O Z�' ' '= 1350, �X O Z' ' ' = 900

Góc trục đo có 2 dạng như sau:

- Hệ số biếndạng: p = r =1, q =0,5

2 Cách vẽ hình chiếu trục đo xiên góc cân (tương tự như cách vẽ hình chiếu trục đo vuông góc đều)

Hoạt động cả lớp: GV chủ trì

Ví dụ: Vẽ hình chiếu trục đo của vật thể có hình chiếu như hình 5.7 SGK

Cách 1: Như sách giáo khoa đã hướng dẫn trang 30, Vẽ các đường song song

với trục O’Y’ tịnh tiến vào phía trong

Bước 1: Vẽ hình chiếu trục đo của hình hộp ngoại tiếp có kích thước: dài

a, rộng b, cao c đặt lê ba trục đo theo các hệ số biến dạng của chúng

Bước 2: Vẽ phần vát nghiêng bằng cách đặt chiều dài d của nó theo trục

O’X’ và chiều cao e và f theo trục O’Z’

Bước 3: Tẩy các đường nét phụ, tô đậm các cạnh thấy và hoàn thiện các

hình chiếu trục đo của vật thể

Cách 2: Vẽ các đường song song với trục O ’ Y ’ tịnh tiến vào phía trong

Bước 1: Vẽ hình chiếu đứng của vật thể lên mặt phẳng X’O’Z’

Bước 2: Từ các góc của vật thể kẻ các đường song song với trục O’Y’ cókhoảng cách b là chiều rộng của vật thể Sau đó nối các điểm có được bằng cácđường thẳng song song với các cạnh của hình chiếu đứng

Bước 3: Tẩy các đường nét phụ, tô đậm các cạnh thấy và hoàn thiện các

hình chiếu trục đo của vật thể

Lưu ý: Khi kẻ các đường song song với trục O’Y’ lưu ý đến hệ số biến dạngq=0,5

3 Sản phẩm, kết qủa

- Học sinh hiểu được thế nào là hình chiếu trục đo và các thông số cơ bản

- Học sinh biết vận dụng những kiến thức cơ bản để biết cách thực hiện vẽ cáchình chiếu trục đo theo yêu cầu

* Chuyển giao nhiệm vụ

GV yêu cầu học sinh làm các bài tập sau

GV: Giới thiệu cách làm theo từng phương án và từng loại hình chiếu trục đo Các bài tập giáo viên giao làm theo từng bước

Bài tập 3: Vẽ hình chiếu trục đo vuông góc đều và của vật thể có hình chiếu

như sau:

Bài tập 4: Vẽ hình chiếu trục đo vuông góc đều và của vật thể có hình chiếu

như sau: (Bài tập nâng cao)

- Đại diện 1-2 nhóm trình bày kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, phản biện và bổ sung ý kiến

d.Đánh giá kết quả thực hiện hoạt động 3

Học sinh đối chiếu kết quả làm bài tập của cá nhân với đáp án chung để tự đánhgiá và đánh giá đồng đẳng

Ghi kết quả đánh giá vào vở

e Sản phẩm học tập

Đáp án

Ghi chép kết quả bài tập, có bổ sung, chỉnh sửa sau khi thảo luận nhóm và làmviệc cả lớp

HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG

1 Mục đích

Học sinh vận dụng các kiến thức mới đã học ở lớp để phân tích, đánh giá

về các bài tập đã làm Qua đó, củng cố, kiểm nghiệm các kiến thức đã lĩnh hộiđược

2 Nội dung

- Giáo viên đưa ra một số câu hỏi định hướng để qua đó học sinh nắmvững kiến thức trọng tâm của bài học

- Gv đưa các dạng bài tập về vẽ hình chiếu thứ 3

-Gv giao bài tập từ vật thể vẽ 3 hình chiếu

- Gv yêu cầu học sinh dựng hình chiếu trục đo từ 3 hình chiếu

- Tìm hiểu, phân tích, đánh giá cách vẽ hình chiếu trục đo

- Đề xuất ý kiến hoặc cách thực hiện khác

3 Kĩ thuật tổ chức hoạt động

Giáo viên hướng dẫn HS về nhà tìm hiểu về các bài tập trang 36, SGK Côngnghệ 11

4 Sản phẩm học tập