Pháp luật về công chức tư pháp – hộ tịch cấp xã – thực trạng và giải pháp hoàn thiện

Mặc dù các nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dâncấp xã trong lĩnh vực này nằm tản mạn trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành, nhưng tựu chung lại có thể thấy Ủy ban nhân d

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

TRẦN THỊ HẢI

PHÁP LUẬT VỀ CÔNG CHỨC TƯ PHÁP - HỘ TỊCH CẤP XÃ -

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

(Định hướng ứng dụng)

HÀ NỘI - 2018

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

TRẦN THỊ HẢI

PHÁP LUẬT VỀ CÔNG CHỨC TƯ PHÁP - HỘ TỊCH CẤP XÃ -

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Chuyên ngành : Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số : 8380102

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Ngọc Bích

HÀ NỘI - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi Các kết quả nêu trong luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, được trích dẫn theo đúng quy định

Tôi xin chịu trách nhiệm về tính chính xác và trung thực của luận văn này

Tác giả luận văn

Trần Thị Hải

2

LỜI CÁM ƠN

Luận văn “Pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện” là kết quả của sự cố gắng, nỗ lực nghiên cứu của bản thân tôi, sự tận tình chỉ bảo của người hướng dẫn, sự giúp

đỡ, tạo điều kiện từ phía cơ quan công tác, gia đình và bạn bè

Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới TS Nguyễn Thị Bích - Giảng viên Trường Đại học Luật Hà Nội, người hướng dẫn khoa học đã giúp

đỡ tôi trong suốt quá trình xây dựng và hoàn thiện Luận văn

Tôi cũng gửi lời cám ơn gia đình, đồng nghiệp và bạn bè đã động viên, tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về thời gian, thông tin, tư liệu

Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng Luận văn của tôi sẽ không tránh khỏi những mặt thiếu sót, hạn chế Tôi rất mong có được sự góp ý, đánh giá của thầy cô và độc giả

Trân trọng!

3

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài luận văn 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 3

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn 4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 5

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn 6

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 6

7 Kết cấu của luận văn 7

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT ĐỐI VỚI CÔNG CHỨC TƯ PHÁP - HỘ TỊCH CẤP XÃ 8

1.1 Khái niệm công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã 8

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm: 8

1.1.2 Vai trò của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã 12

1.2 Khái quát chung pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã 14

1.2.1 Khái niệm pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã 14

1.2.2 Vai trò của pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã 15

1.2.3 Quá trình hình thành và phát triển của pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã 16

1.3 Nội dung cơ bản của pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã 21

Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ CÔNG CHỨC TƯ PHÁP - HỘ TỊCH CẤP XÃ 25

2.1 Pháp luật hiện hành về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã 25

2.1.1 Quy định của pháp luật về vị trí, chức danh của công chức Tư pháp - hộ tịch 25

2.1.2 Quy định của pháp luật về tiêu chuẩn chức danh 26

2.1.3 Quy định của pháp luật về nhiệm vụ của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã 28

2.1.4 Quy định pháp luật về tuyển dụng, chế độ, chính sách đối với đội ngũ công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã 32

4

2.1.5 Đánh giá các quy định pháp luật hiện hành về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã 36

2.2 Thực tiễn thi hành pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã 38

2.2.1 Số lượng, chất lượng, cơ cấu đội ngũ công chức Tư pháp – hộ tịch cấp

xã 38 2.2.2 Tuyển dụng đối với công chức Tư pháp - hộ tịch 44

2.2.3 Thực trạng về thực hiện nhiệm vụ của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 67

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận văn

Thực tiễn cách mạng Việt Nam đã chứng minh cán bộ, công chức và công tác cán bộ, công chức có vai trò đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa quyết định sự thành bại của cách mạng Lúc sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “muôn việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém”1

Dưới góc độ tổ chức hệ thống chính trị ở nước ta, chính quyền cấp xã

là bộ phận nòng cốt của hệ thống chính trị cơ sở, là nơi trực tiếp giải quyết công việc cụ thể của nhân dân, là “cầu nối” trực tiếp giữa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước với các hoạt động kinh tế,

xã hội, văn hóa của đời sống xã hội, là nơi mà các hoạt động quản lý nhà nước tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân, đến quá trình phát triển kinh tế

- xã hội Do đó, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước của chính quyền cấp xã đóng góp quan trọng vào sự ổn định và phát triển của đất nước Thực tiễn cho thấy ở đâu chính quyền cấp xã mạnh, ở đó mọi chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước được chấp hành nghiêm chỉnh, quyền làm chủ của Nhân dân được phát huy Trong tổ chức và hoạt động của chính quyền cấp xã, công tác tư pháp là một bộ phận của công tác quản lý nhà nước, đồng thời, là nơi triển khai trên thực tế các chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước về công tác tư pháp, bảo đảm sự thống nhất quản lý nhà nước về công tác tư pháp từ Trung ương đến cơ sở Các hoạt động quản

lý nhà nước về công tác tư pháp cấp xã không chỉ mang tính hành chính - tư pháp mà còn mang tính chất xã hội rộng lớn do có sự tham gia trực tiếp của nhân dân địa phương trong quá trình thực hiện Hoạt động quản lý nhà nước

về công tác tư pháp ở cấp xã được giao cho công chức Tư pháp - hộ tịch cấp

1

Hồ Chí Minh Toàn tập, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội năm 2002, tập 5, trang 269 và 273

2

xã trực tiếp tham mưu, thực hiện Do đó, nếu xét đến cùng trong mối quan hệ quản lý, công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã cũng chính là “chiếc cầu nối” trực tiếp để công tác tư pháp đi vào cuộc sống, đến với người dân

Số lượng, chất lượng đội ngũ công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã cũng như việc thưc hiện chức năng, nhiệm vụ của nhóm công chức này thời gian qua đã đạt nhiều kết quả tích cực đạt được Tuy nhiên, bên cạnh đó pháp luật

về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã cũng như thực tiễn quản lý, sử dụng với các công chức này vẫn còn những hạn chế nhất định Hạn chế rõ nhất là pháp luật quy định về nhiệm vụ, quyền hạn và chế độ, chính sách của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã còn tản mạn, chưa thống nhất, chưa phù hợp Việc sắp xếp, bố trí, sử dụng và quá trình tham mưu triển khai nhiệm vụ của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã vẫn còn bất cập, như vẫn còn trình trạng

bố trí công chức Tư pháp - hộ tịch không phù hợp với chuyên môn, bố trí công chức Tư pháp - hộ tịch thực hiện nhiệm vụ không đúng với quy định Một số công chức Tư pháp - hộ tịch chưa được đào tạo một cách bài bản, chính quy về chuyên môn nghiệp vụ; việc vận dụng các chủ trương, chính sách của cấp trên vào điều kiện cụ thể của từng địa phương có nơi còn thiếu linh hoạt, thiếu nhạy bén; một số công chức hoạt động còn có biểu hiện cầm chừng…

Trong số nhiều nguyên nhân của thực trạng nêu trên, có nguyên nhân quan trọng từ hệ thống các quy định pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã và việc thi hành các quy định pháp luật đó trong thực tiễn Vì vậy, cần

có những nghiên cứu khách quan, khoa học để có thể đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật và nâng cao hiệu quả, hiệu lực thi hành pháp luật trong lĩnh vực này Từ những lý do trên đây, việc chọn và

nghiên cứu đề tài luận văn “Pháp luật về công chức Tƣ pháp - hộ tịch cấp

xã - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện” là hết sức cần thiết và có tính ứng

dụng cao trong xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thi hành pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã

3

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Qua thống kê cho thấy, đã có một số công trình nghiên cứu, chủ yếu dưới dạng các chuyên đề, bài viết nghiên cứu khoa học tìm hiểu, phân tích, đánh giá, đề xuất giải pháp để nâng cao vị thế, hoàn thiện quy định pháp luật

về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã

Bài viết “Địa vị pháp lý của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã trong

quản lý nhà nước về công tác tư pháp của Ủy ban nhân dân cấp xã giai đoạn hiện nay” của tác giả ThS Trần Thị Mai (đăng trên Tạp chí Dân chủ và Pháp

luật)2, đi sâu phân tích về địa vị pháp lý của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp

xã thông qua các quy định pháp luật hiện hành; khái quát chung về thực trạng công tác tổ chức, trưng dụng, điều động công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã hiện nay cũng như một số giải pháp nâng cao địa vị pháp lý của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã trong quản lý nhà nước về công tác tư pháp của Ủy ban nhân dân xã

Bài viết“Khắc phục tình trạng thiếu Tư pháp - hộ tịch cấp xã: Cần

nhiều giải pháp đồng bộ” của tác giả Thanh Nhàn (đăng trên Báo Pháp luật

Việt Nam ngày 27/02/18) phản ánh tình trạng nhiều nơi vẫn thiếu hụt công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã, hoặc phải kiêm nhiệm nhiều việc khác nhau, từ

đó đề xuất một số giải pháp khắc phục

Bài viết “Cần tiếp tục nâng cao năng lực của đội ngũ công chức Tư

pháp - hộ tịch cấp xã trên địa bàn” của tác giả Đình Huân (đăng trên Trang

thông tin điện tử của Sở Tư pháp tỉnh Quảng Bình, ngày 11/12/2015) phân tích một số vấn đề về thực trạng công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã, trong đó

có những bất cập trong việc sắp xếp, bố trí, sử dụng và quá trình tham mưu

2

Truy cập tại địa chỉ http://tcdcpl.moj.gov.vn/qt/tintuc/Pages/thi-hanh-phapluat.aspx?ItemID=281

4

triển khai nhiệm vụ của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã; từ đó tác giả đề xuất một số giải pháp để nâng cao năng lực của đội ngũ này…

Bài viết “Hạn chế luân chuyển cán bộ Tư pháp - hộ tịch cấp xã” của

tác giả Đỗ Văn Nhân (đăng trên Báo điện tử Dân Trí ngày 10/07/2016) nói về thực trạng nhiều địa phương viện lý do phải luân chuyển công chức Tư pháp -

hộ tịch để phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng, hiệu quả giải quyết công việc của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã …

Mặc dù các chuyên đề, bài viết trên đã ít nhiều đề cập đến địa vị pháp

lý, thực trạng quản lý, sử dụng đội ngũ công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã, tuy nhiên chưa cung cấp được một cái nhìn tổng thể về hệ thống các quy định pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã và thực tiễn thi hành để có giải pháp hoàn thiện, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của đội ngũ này Do đó việc lựa chọn đề tài nghiên cứu này cũng sẽ đem đến một cách tiếp cận mới: xuất phát từ thực trạng thi hành các quy định pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã trong thực tiễn để tìm ra những bất cập, những điểm chưa phù hợp giữa quy định pháp luật và yêu cầu thực tiễn thực hiện nhiệm vụ của đội ngũ này, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống các quy định pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

Mục đích của luận văn là đề xuất các giải pháp hoàn thiện các quy định pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã và nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã trong thời gian tới Để làm được việc này, luận văn phải đánh giá được những kết quả đạt được và những điểm yếu, bất cập trong quy định pháp luật và thực hiện các quy định pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã; chỉ ra được những nguyên nhân dẫn đến thực trạng còn yếu kém, bất cập trong việc thực hiện các quy

- Phân tích nhu cầu, yêu cầu của công tác tư pháp - hộ tịch nói chung,

ở cấp xã nói riêng hiện nay cũng như trong thời gian tới, cũng như các quan điểm, chủ trương của Đảng, Nhà nước về xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở,

về cải cách tư pháp…để đánh giá ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã

- Đối chiếu, tìm ra điểm bất cập, sự chưa phù hợp giữa quy định của pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã và việc thực hiện các quy định này trong thực tiễn

- Tìm ra căn nguyên của sự bất cập, hạn chế từ thực trạng và đặt trong mối liên hệ với những vấn đề còn thiếu sót, chưa đầy đủ trong thể chế cũng như yêu cầu, nhiệm vụ của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã trong thời gian tới

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

Đối tượng nghiên cứu là các quy định của pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã; việc tổ chức thực hiện các quy định pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã, cụ thể là các hoạt động tuyển dụng, quán lý, sử dụng, bảo đảm các quyền, lợi ích … của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã

vụ và tuyển dụng công chức xã, phường, thị trấn)

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

Phương pháp luận: Luận văn được nghiên cứu dựa trên quan điểm lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật, về công tác cán bộ, về xây dựng chính quyền cơ sở; các quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ta về Chiến lược cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Phương pháp nghiên cứu được sử dụng là phương pháp tổng hợp, phân tích, thống kê, so sánh và một số phương pháp cụ thể khác

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

- Ý nghĩa lý luận: Luận văn góp phần làm sáng tỏ các căn cứ khoa học

và thực tiễn nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật về công chức Tư pháp

-hộ tịch cấp xã cũng như nâng cao hiệu quả hoạt động của đội ngũ công chức

Tư pháp - hộ tịch cấp xã trong thực tiễn

- Giá trị thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của Luận văn có thể được sử dụng để tham khảo trong quá trình hoàn thiện pháp luật về công chức Tư pháp

- hộ tịch cấp xã, trong việc nghiên cứu, giảng dạy pháp luật về công tác Tư pháp - hộ tịch cấp xã và xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã

7

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn được kết cấu thành 03 chương :

- Chương 1: Một số vấn đề lý luận về pháp luật đối với công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã

- Chương 2: Thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật

về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã

- Chương 3: Giải pháp hoàn thiện pháp luật về công chức Tư pháp -

hộ tịch cấp xã

8

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT ĐỐI VỚI CÔNG CHỨC TƯ PHÁP - HỘ TỊCH CẤP XÃ

1.1 Khái niệm công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm:

Khi đề cập đến khái niệm “công chức” thông thường chúng ta xác định

đó là một bộ phận cấu thành không thể thiếu được của nền hành chính quốc gia Tuy nhiên, lịch sử cách mạng dân tộc, lịch sử hình thành và đặc điểm tổ chức của hệ thống chính trị của nước ta đã quy định những điểm khác biệt về công chức Công chức ở nước ta không chỉ làm việc trong bộ máy hành chính, trong khối các cơ quan hành chính nhà nước mà công chức còn làm việc trong

tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, đó là Đảng Cộng sản Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội thành viên

Luật cán bộ, công chức năm 2008 phân biệt công chức với công chức cấp xã Cụ thể tại khoản 2 Điều quy định: Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật Trong khi, khoản 3, Điều 4 của Luật Cán bộ, công chức năm 2008 đã

9

quy định về công chức cấp xã như sau: Công chức cấp xã là công dân Việt

Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước

Nếu khái niệm “công chức” ở nước ta có phạm vi rộng hơn rất nhiều so với cách hiểu thông thường là công chức gắn với hoạt động quản lý nhà nước

và hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước hay các cơ quan nhà nước Thì công chức cấp xã lại chỉ bao gồm những người đang làm việc tại Ủy ban nhân dân cấp xã, là cơ quan hành chính nhà nước Như vậy, so với khái niệm công chức thì khái niệm công chức cấp xã có phạm vi hẹp hơn Điều này xuất phát

từ đặc điểm tổ chức hệ thống chính trị và bộ máy nhà nước ở cấp xã Ở cấp này chỉ còn Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân,các cơ quanTòa án, Viện Kiểm sát không được tổ chức ở cấp xã; Ủy ban nhân dân cấp xã không có các

cơ quan chuyên môn giúp việc như Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện

Cụ thể hóa Luật Cán bộ, công chức năm 2008, Nghị định số 92/2009/NĐ-CP ngày 22/10/2009 của Chính phủ về chức danh, số lượng, một

số chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức ở xã, phường, thị trấn và những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, quy định tại khoản 2, Điều 3 về các chức danh công chức cấp xã, gồm: Trưởng Công an; Chỉ huy trưởng Quân sự; Văn phòng - thống kê; Địa chính - xây dựng - đô thị và môi trường (đối với phường, thị trấn) hoặc địa chính - nông nghiệp - xây dựng và

môi trường (đối với xã); Tài chính - kế toán; Tư pháp - hộ tịch; Văn hoá - xã

hội

Công chức Tư pháp - hộ tịch là một chức danh công chức cấp xã Có

thể phát biểu khái niệm công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã là công dân Việt

Nam được tuyển dụng giữ chức danh Tư pháp - hộ tịch thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước Công

chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã có những đặc điểm cơ bản của đội ngũ công

Thứ nhất, công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã được hình thành thông

qua con đường tuyển dụng, được giao giữ chức danh chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã và thuộc biên chế của Ủy ban nhân dân cấp xã Đây là đặc điểm cho thấy sự khác biệt của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã với những người cũng làm việc ở cấp xã nhưng không được giao giữ một trong số các chức danh công chức ở cấp xã, ví dụ những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, những người này công việc mang tính chất kiêm nhiệm Trong khi công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã được hưởng lương thì những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã chỉ được hưởng chế độ phụ cấp mà không phải lương

Thứ hai, xuất phát từ đặc điểm tổ chức của Ủy ban nhân dân cấp xã

không có các cơ quan chuyên môn giúp việc giống như các cấp chính quyền khác, nên công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã là chức danh chỉ có ở cấp xã, trong các cấp chính quyền khác không có chức danh này

Thứ ba, từ tên gọi của chức danh đã cho thấy hai mảng công việc

chuyên môn chính mà công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã thực hiện thường xuyên, ổn định đó là các công việc liên quan đến tư pháp và hộ tịch Cụ thể hơn đó là thực hiện việc tự kiểm tra các văn bản do Ủy ban nhân dân cấp xã ban hành; rà soát, hệ thống hóa văn bản do Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân

11

dân cấp xã ban hành; theo dõi tình hình thi hành pháp luật tại địa phương; tổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật; quản lý, khai thác, sử dụng Tủ sách pháp luật ở cấp xã; tổ chức thực hiện pháp luật về hòa giải ở cơ sở; thực hiện đăng ký hộ tịch và nuôi con nuôi theo quy định của pháp luật, quản lý, cập nhật, khai thác Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử và cấp bản sao Trích lục hộ tịch; quản lý, sử dụng, lưu trữ Sổ hộ tịch, biểu mẫu hộ tịch, hồ sơ đăng ký hộ tịch theo quy định; thực hiện cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính các giấy tờ, văn bản do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp hoặc chứng nhận; chứng thực chữ ký trong các giấy

tờ, văn bản (trừ việc chứng thực chữ ký người dịch);…

Thứ tư, vì làm việc và phục vụ trong chính quyền cấp cơ sở nên có thể

thấy công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã phải thực hiện nhiều vai trò khác nhau trong thực hiện nhiệm vụ tại địa phương Trước hết họ cũng là một công dân có nhu cầu thực hiện các thủ tục tư pháp - hộ tịch của chính bản thân; họ

có thể là bà con, họ hàng hay người quen của người mà họ thực hiện các công việc về hộ tịch; họ cũng có thể là người đại diện của cộng đồng dân cư nơi sinh sống và họ cũng là đại diện cho Nhà nước trong thực thi công vụ Những vai trò này vừa có tính thống nhất vừa có tính mâu thuẫn, xung đột trong mỗi hoàn cảnh, ít nhiều có tác động, chi phối hoạt động công vụ của họ, nhất là trong việc giải quyết những vấn đề có liên quan đến mối quan hệ giữa các lợi ích cá nhân - cộng đồng - Nhà nước

Những đặc điểm riêng có trên đây một mặt là căn cứ để cho thấy sự khác biệt của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã với công chức nói chung; mặt khác đó còn là những cơ sở quan trọng để có chính sách, giải pháp nhằm năng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ của đội ngũ này nhằm đáp ứng yêu cầu công việc của chức danh

12

1.1.2 Vai trò của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã

Là công chức làm việc trong chính quyền cấp cơ sở, vai trò của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã được thể hiện rõ trên hai phương diện: vai trò của họ đối với nhà nước mà trực tiếp là đối với Ủy ban nhân dân cấp xã và vai trò của họ trong mối quan hệ phục vụ nhân dân

Trước hết, vai trò của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã gắn với việc thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân cấp xã trong lĩnh vực

tư pháp, hộ tịch được giao Mặc dù các nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dâncấp xã trong lĩnh vực này nằm tản mạn trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành, nhưng tựu chung lại có thể thấy Ủy ban nhân dân cấp xã được giao thực hiện nhiều nhiệm vụ trong lĩnh vực này, như: Tổ chức thực hiện việc tự kiểm tra các quyết định, chỉ thị do Ủy ban nhân dân cấp xã ban hành; rà soát văn bản quy phạm pháp luật do Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp xã ban hành; chỉ đạo, hướng dẫn việc xây dựng quy ước, hương ước thôn, tổ dân phố phù hợp với quy định pháp luật hiện hành; theo dõi, báo cáo tình hình thi hành văn bản quy phạm pháp luật, phát hiện, đề xuất biện pháp giải quyết những khó khăn vướng mắc trong thi hành văn bản quy phạm pháp luật ở cấp xã với Phòng Tư pháp cấp huyện; tổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật; quản lý, khai thác, sử dụng Tủ sách pháp luật ở cấp xã; tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở, bồi dưỡng, cung cấp tài liệu nghiệp vụ cho tổ viên Tổ hoà giải trên địa bàn theo sự hướng dẫn của cơ quan tư pháp cấp trên; thực hiện việc đăng ký hộ tịch; phối hợp với cơ quan thi hành án dân

sự trong thi hành án dân sự trên địa bàn theo quy định của pháp luật…

Như vậy, nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dâncấp xã là rất nhiều, trong khi tổ chức của Ủy ban nhân dân cấp xã không giống như các cấp chính quyền khác, không có bộ phận chuyên môn giúp việc về lĩnh vực này, ví dụ

13

như ở cấp tỉnh có Sở Tư pháp, cấp huyện có Phòng Tư pháp Do đó, việc hình thành chức danh chuyên môn công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã là hết sức cần thiết, để tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân xã thực hiện được khối lượng nhiệm vụ rất lớn trên Xét dưới góc độ tổ chức, vai trò của công chức Tư pháp

- hộ tịch cấp xã giống như một bộ phận chuyên môn, chịu sự chỉ đạo trực tiếp của Ủy ban nhân dân cấp xã, đồng thời chịu sự chỉ đạo về chuyên môn, nghiệp vụ của các cơ quan tư pháp cấp trên, giúp Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước trên các lĩnh vực trong phạm

vi địa giới hành chính

Bên cạnh vai trò giúp Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn trong lĩnh vực tư pháp, hộ tịch, công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã đóng vai trò trực tiếp hướng dẫn nhân dân thực hiện đúng các quyền, nghĩa vụ của mình; trực tiếp tiếp nhận và giải quyết các yêu cầu của nhân dân về tư pháp, hộ tịch nên hoạt động của công chức tư pháp - hộ tịch cấp xã đóng vai trò là “cầu nối” để hiện thực hóa các quyền, nghĩa vụ của nhân dân trên thực

tế như quyền đăng ký khai sinh, quyền được kết hôn, quyền có họ tên, quyền đăng ký nhận cha, mẹ, con… của người dân chỉ có thể được thực hiện trên thực tế qua việc thực hiện các thủ tục đăng ký hộ tịch của công chức Tư pháp

- hộ tịch cấp xã Như vậy, thông qua các hoạt động trực tiếp, cụ thể của mình, công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã đã góp phần tổ chức thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước trong lĩnh vực Tư pháp - hộ tịch, nhằm đưa chính sách, pháp luật vào thực tiễn cuộc sống của nhân dân, nâng cao ý thức pháp luật, góp phần duy trì trật tự pháp luật, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, thực hiện dân chủ và công bằng xã hội ở cơ sở

Tóm lại, từ những đặc thù trong thực thi nhiệm vụ của mình, công chức

Tư pháp - hộ tịch cấp xã có vai trò quan trọng trong tổ chức và hoạt động của chính quyền cơ sở

14

1.2 Khái quát chung pháp luật về công chức Tƣ pháp - hộ tịch cấp

xã

1.2.1 Khái niệm pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã

Trước hết, mặc dù còn có nhiều cách hiểu khác nhau nhưng có thể hiểu pháp luật là hệ thống những qui tắc xử sự mang tính bắt buộc chung do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận và đảm bảo thực hiện, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị và là nhân tố điều chỉnh các quan hệ xã hội pháp triển phù hợp với lợi ích của giai cấp mình

Với quan niệm trên, pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã được xác định là một chế định pháp luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam, gồm các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh liên quan đến công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã Chế định pháp luật này vừa là một bộ phận của pháp luật về cán bộ, công chức, vừa liên quan chặt chẽ đến pháp luật điều chỉnh công tác tư pháp, hộ tịch Trước tiên nó có cùng đối tượng điều chỉnh với pháp luật về cán bộ, công chức nói chung đó là các quan

hệ xã hội phát sinh trong việc tuyển dụng, quản lý, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, chế độ, chính sách Quan hệ giữa pháp luật về cán bộ, công chức với pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã xét dưới góc độ điều chỉnh này là mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng Tuy nhiên, vì “công chức” nhưng lại thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn gắn với chức danh Tư pháp -

hộ tịch của Ủy ban nhân dân cấp xã nên chế định pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã còn có liên hệ chặt chẽ với pháp luật về tư pháp, hộ tịch Pháp luật về tư pháp, hộ tịch quy định những nhiệm vụ cụ thể của công chức

Tư pháp - hộ tịch cấp xã phải thực hiện nhưng trong chừng mực nhất định, bản thân các quy định pháp luật chuyên ngành này cũng có những quy phạm điều chỉnh về tiêu chuẩn chức danh, yêu cầu chuyên môn của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã, ví dụ Luật Hộ tịch yêu cầu công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã phải “có chữ viết rõ ràng và trình độ tin học phù hợp theo yêu cầu

15

công việc”… Như vậy, đặc điểm của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã đã hình thành nhu cầu phải có các quy định pháp luật hay nói cách khác phải có chế định pháp luật điều chỉnh về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã Họ vừa

là công chức nhưng lại gắn với chức danh chuyên môn cụ thể nên pháp luật

về cán bộ, công chức cũng không điều chỉnh hết các vấn đề của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã được, cần phải có thêm các quy định của pháp luật chuyên ngành trong lĩnh vực tư pháp, hộ tịch cùng điều chỉnh, từ đó cho ra đời chế định pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã

Như vậy, dù chưa có khái niệm chính thức về pháp luật về công chức

Tư pháp - hộ tịch cấp xã nhưng trong phạm vi của luận văn này có thể hiểu

Pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã là tổng thể các quy phạm pháp luật quy định về tiêu chuẩn chức danh, việc tuyển dụng, quản lý, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, chế độ, chính sách đối với công Tư pháp - hộ tịch cấp xã và quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của công chức Tư pháp - hộ tịchcấp xã trong thực thi nhiệm vụ

Với quan niệm như trên, pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp

xã sẽ bao gồm các quy định pháp luật điều chỉnh toàn bộ các vấn đề liên quan đến tiêu chuẩn chức danh công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã; quy trình, thủ tục, các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình tuyển dụng, quản lý, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, chế độ, chính sách đối với công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã; quyền và nghĩa vụ của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã trong thực hiện các nhiệm vụ được giao; các vấn đề về quy trình, thủ tục thực hiện công việc chuyên môn của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã

1.2.2 Vai trò của pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã Trước hết, pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã là căn cứ

pháp lý để tuyển dụng, quản lý và sử dụng hiệu quả công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã Nhờ có các quy định pháp luật về tiêu chuẩn chức danh, thủ tục,

Thứ hai, pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã còn là cơ sở

để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã Với các quy định pháp luật về quyền, nghĩa vụ, về các chế độ, chính sách có liên quan, công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã có điều kiện để yên tâm, tập trung thực hiện tốt nhiệm vụ được giao Cũng nhờ có các quy định pháp luật

về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã, Nhà nước, các tổ chức, cá nhân đều tôn trọng hoạt động công vụ của đội ngũ công chức này

Thứ ba, pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã đặt ra khung

pháp lý cho hoạt động công vụ của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã với các quyền và nghĩa vụ pháp lý cụ thể Khung pháp lý này một mặt tạo điều kiện để công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã có đủ thẩm quyền thực hiện các công việc chuyên môn được giao, mặt khác đó cũng là một “giới hạn” để họ luôn thực hiện công việc trong phạm vi pháp luật cho phép, tránh những trường hợp lạm quyền, lộng quyền trong thi hành công vụ Các quy định pháp luật cũng là căn cứ pháp lý để xác định trách nhiệm và xử lý vi phạm nếu công chức tư pháp - hộ tịch cấp xã vi phạm pháp luật trong thực thi công vụ, nhiệm vụ

1.2.3 Quá trình hình thành và phát triển của pháp luật về công chức

Tư pháp - hộ tịch cấp xã

Quá trình pháp hình thành và phát triển của pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã luôn gắn liền với sự ra đời, phát triển của ngành Tư pháp nói chung và công tác tư pháp cấp xã nói riêng

17

a) Giai đoạn 1945-1959

Ngay sau khi cách mạng tháng Tám thành công năm 1945, Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời, theo Tuyên cáo Công bố danh sách nội các thống nhất quốc gia ngày 28/8/1945, Bộ trưởng Bộ Tư pháp là một trong

số mười bốn Bộ trưởng đầu tiên của Chính phủ lâm thời Việt Nam dân chủ cộng hoà, hệ thống cơ quan Tư pháp đã được hình thành từ trung ương đến cơ

sở, trong đó có Ban Tư pháp Tại địa phương, khi bước vào cuộc kháng chiến chống Pháp, Thông lệnh số 12 NV-CT ngày 29/12/1946 về tổ chức tư pháp trong tình thế đặc biệt, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đặt ở mỗi khu hoặc liên khu một SởTư pháp để trông coi việc tư pháp và giúp ý kiến cho Uỷ ban bảo vệ khu, liên khu (Uỷ ban hành chính kháng chiến khu, liên khu) Ở cơ sở, Ban

Tư pháp xã gồm ban thường vụ của Uỷ ban hành chính cấp xã kiêm cả việc tư pháp (có thẩm quyền hoà giải các vụ dân sự, thương sự, phạt vi cảnh )

b) Giai đoạn 1959 - 1981

Trong giai đoạn từ năm 1959 đến1981 mặc dù trong cơ cấu của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện không có các cơ quan tư pháp nhưng Ban Tư pháp vẫn được củng cố và tăng cường, giúp cho Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện quản lý các công tác tư pháp ở cơ sở

c) Giai đoạn 1981 đến nay

Bộ Tư pháp được tái thành lập theo Nghị định số 143/HĐBT ngày 22/11/1981 của Hội đồng Bộ trưởng Ở địa phương, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức của cơ quan tư pháp được quy định tại Thông tư số 463-TCCB ngày 21/6/1988 của Bộ Tư pháp Hệ thống cơ quan tư pháp địa phương bao gồm: Sở Tư pháp ở cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và cấp tương đương; Ban (sau đó chuyển thành Phòng) Tư pháp ở cấp quận,

huyện, thị xã và các đơn vị hành chính tương đương; Ban Tư pháp ở cấp xã,

phường và các đơn vị hành chính tương đương

ở địa Theo đó, các cơ quan tư pháp địa phương gồm có Sở Tư pháp thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Phòng Tư pháp thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện và Ban Tư pháp thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã Các cơ quan tư pháp đã được thành lập ở cả 4 cấp, từ Trung ương đến cấp xã với hơn 02 vạn cán bộ công chức, trong đó có gần 01 vạn cán bộ Tư pháp - hộ tịch chuyên trách ở xã, phường, thị trấn

Ngày 28/4/2009, Bộ Tư pháp và Bộ Nội vụ ban hành Thông tư liên tịch

số 01/2009/TTLT-BTP-BNV hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và

cơ cấu tổ chức của Sở Tư pháp thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Phòng Tư pháp thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện và công tác tư pháp của Ủy ban nhân dân cấp xã Thông tư này ra đời đã không còn quy định về Ban Tư pháp cấp

xã mà thay vào đó chỉ quy định về công tác tư pháp của Ủy ban nhân dân cấp

xã và ở cấp xã có công chức Tư pháp - hộ tịch tham mưu giúp Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân trong lĩnh vực này

Luật Cán bộ, công chức năm 2008 và Nghị định số 92/2009/NĐ-CP ngày 22/10/2009 của Chính phủ về chức danh, số lượng, một số chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức ở xã, phường, thị trấn và những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã đã quy định cụ thể về vị trị trí của công chức Tư pháp - hộ tịch, theo đó công chức Tư pháp - hộ tịch là một trong 07 chức danh công chức ở cấp xã

bộ trong việc xây dựng, ban hành Thông tư liên tịch giữa các Bộ, ngành và

Bộ Nội vụ theo hướng tập trung hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn

và cơ cấu tổ chức đối với các cơ quan chuyên môn của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cấp huyện, Thông tư liên tịch số 23/2014/TTLT-BTP-BNV không quy định việc hướng dẫn công tác tư pháp của Ủy ban nhân dân cấp xã thành một chương riêng mà quy định tại Điều 8 về tổ chức thực hiện Thông tư liên tịch

số 23/2014/TTLT-BTP-BNV Nhiệm vụ công tác tư pháp cấp xã được xác định trên cơ sở kế thừa quy định về công tác tư pháp của Ủy ban nhân dân cấp

xã tại Thông tư liên tịch số 01/2009/TTLT-BTP-BNV và bổ sung các nhiệm

vụ mới được giao, bao gồm: Kiểm soát thủ tục hành chính; quản lý công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính; thực hiện nhiệm vụ xây dựng

xã, phường, thị trấn tiếp cận pháp luật Cùng gắn với quy định nhiệm vụ của công tác tư pháp cấp xã, Điều 8 của Thông tư liên tịch số 23/2014/TTLT-BTP-BNV cũng quy định trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các cấp trong việc bảo đảm biên chế, bố trí công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã theo đúng quy định của pháp luật, không bố trí công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã kiêm nhiệm công tác khác

Cùng với các văn bản quy định trực tiếp về tổ chức, hoạt động, nhiệm

vụ, quyền hạn của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã nêu trên, trong suốt quá trình lịch sử, nhiều văn bản pháp luật chuyên ngành về cán bộ, công chức và

tư pháp cũng đã quy định, điều chỉnh về việc tuyển dụng, quản lý, sử dụng, chế độ, chính sách cũng như giao một số nhiệm vụ cụ thể cho công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã như Luật Hộ tịch, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật;

Tư pháp - hộ tịch cấp xã nói riêng đã và đang ngày càng hoàn thiện, góp phần

tổ chức triển khai có hiệu quả, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị của địa phương và của ngành Tư pháp Thông qua các quy định của pháp luật, công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã ngày càng giữ vị trí, vai trò quan trọng trong hệ thống chính trị ở cơ sở, là một bộ phận cấu thành của chính quyền cấp xã và

là một mắt xích của ngành Tư pháp ở cơ sở Trong từng giai đoạn lịch sử khác nhau, cơ quan Tư pháp cấp trên có lúc không tồn tại, cơ cấu bộ máy chính quyền cấp xã có khi thay đổi, nhưng tổ chức và đội ngũ cán bộ Tư pháp cấp

xã vẫn luôn tồn tại và phát triển đảm nhận nhiều nhiệm vụ chính trị - xã hội được giao trong những thời kỳ khác nhau, góp phần giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm trật tự kỷ cương xã hội, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Quá trình hình thành, phát triển của pháp luật về công chức Tư pháp -

hộ tịch cấp xã cho thấy, dù tên gọi, chức danh có khác nhau, cán bộ Tư pháp, cán bộ hộ tịch hay công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã; tổ chức, hoạt động của

bộ phận chuyên môn giúp việc Ủy ban nhân dân cấp xã về công tác tư pháp

có khác nhau nhưng nhìn chung công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã vẫn được xác định với vai trò: Giúp Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện quản lý Nhà nước về công tác tư pháp ở địa bàn cấp xã; soạn thảo các văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền; tổ chức lấy ý kiến nhân dân tham gia đóng góp vào các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật và chỉ đạo, hỗ trợ các làng thôn, bản ấp, cụm dân cư xây dựng hương ước, quy ước ; thực hiện việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhân dân; thực hiện việc đăng ký

21

và quản lý hộ tịch; hướng dẫn, quản lý hoạt động của các tổ chức hoà giải ở

cơ sở; tổ chức phối hợp việc thi hành án dân sự ở địa phương

Như vậy, cùng với tiến trình đổi mới, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, cải cách hành chính, cải cách tư pháp, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đặc biệt là đổi mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị nhằm mở rộng và phát huy dân chủ ở cơ sở, chức năng, nhiệm vụ của tư pháp cấp xã ngày càng được tăng cường trên các lĩnh vực: xây dựng pháp luật, phổ biến, giáo dục pháp luật, tổ chức đưa pháp luật vào thực tiễn cuộc sống và quản lý các công tác tư pháp ở địa phương Đồng thời, đối tượng và phạm vi của công tác tư pháp cấp

xã cũng ngày càng được mở rộng Yêu cầu nhiệm vụ trên đòi hỏi phải tiếp tục củng cố, kiện toàn và nâng cao chất lượng hoạt động của công chức Tư pháp -

hộ tịch cấp xã để đảm bảo triển khai thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ được giao Do đó, pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã cũng cần không ngừng được hoàn thiện, tổ chức thi hành có hiệu quả hơn

1.3 Nội dung cơ bản của pháp luật về công chức Tƣ pháp - hộ tịch cấp xã

Pháp luật về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã gồm các quy định pháp luật điều chỉnh những nội dung chủ yếu sau:

Thứ nhất, nhóm các quy định về vị trí, chức danh của công chức Tư

pháp - hộ tịch Các quy định pháp luật này quy định về vị trí của công chức

Tư pháp - hộ tịch cấp xã trong hệ thống công chức nói chung, trong bộ phận công chức cấp xã nói riêng Từ đó để thấy công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã

là một chức danh chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã

Cùng với đó, pháp luật quy định cụ thể về tiêu chuẩn chức danh của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã, trong đó có tiêu chuẩn về độ tuổi; phẩm chất chính trị; năng lực tổ chức vận động nhân dân ở địa phương thực hiện

22

chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; trình

độ văn hóa và trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; trình độ tin học; yêu cầu về tiếng dân tộc thiểu số; sự am hiểu về phong tục, tập quán của cộng đồng dân

cư trên địa bàn công tác

Thứ hai, nhóm các quy định của pháp luật về nhiệm vụ của công chức

Tư pháp - hộ tịch cấp xã Theo đó, công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã có 03

nhóm nhiệm vụ, quyền hạn cơ bản là: Một là, tham mưu, giúp Ủy ban nhân

dân cấp xã tổ chức thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân cấp

xã trong lĩnh vực tư pháp và hộ tịch trên địa bàn theo quy định của pháp luật;

hai là, trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn về tư pháp, hộ tịch như

phổ biến, giáo dục pháp luật; quản lý tủ sách pháp luật, kiểm tra, rà soát các văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp

xã, công tác hòa giải ở cơ sở ; ba là, thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy

định của pháp luật chuyên ngành và do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã giao

Thứ ba, nhóm các quy định pháp luật về tuyển dụng, chế độ, chính

sách đối với đội ngũ công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã Nhóm quy định này điều chỉnh các vấn đề:

- Việc tuyển dụng công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã: Quy định về căn cứ tuyển dụng (gồm nhu cầu công việc, vị trí công tác, tiêu chuẩn và số lượng của chức danh cần tuyển dụng); yêu cầu tuyển dụng (gồm phẩm chất đạo đức, các tiêu chuẩn chuyên môn, nghiệp vụ ); hình thức, thẩm quyền tuyển dụng; chế độ tập sự công chức

- Chế độ tiền lương, phụ cấp và chế độ khác: Quy định về lương, thang bảng lương, ngạch, bậc công chức đối với công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã; các loại phụ cấp như: phụ cấp thâm niên vượt khung, phụ cấp kiêm nhiệm chức danh, phụ cấp theo phân loại đơn vị hành chính cấp xã, phụ cấp

23

khu vực, phụ cấp đặc biệt ở biên giới, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; phụ cấp thu hút và phụ cấp công tác lâu năm ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; phụ cấp công vụ; chế độ bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế

Bên cạnh đó, pháp luật quy định về chế độ, chính sách đặc thù đối với cán bộ, công chức, viên chức về công tác ở các địa bàn khó khăn nói chung, trong đó có công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã, cụ thể như: Chế độ phụ cấp theo vùng khó khăn (gồm: phụ cấp khu vực, phụ cấp đặc biệt và phụ cấp thu hút); chính sách học bổng và chính sách tạo nguồn cán bộ người dân tộc thiểu

số (chế độ cử tuyển); đối với các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn và các vùng dân tộc thiểu số chưa có hoặc có rất ít cán bộ đạt trình

độ đại học, cao đẳng, trung cấp, Chính phủ quy định chế độ cử tuyển vào các

cơ sở giáo dục trình độ đại học, cao đẳng, trung cấp thuộc hệ thống giáo dục quốc dân; chính sách ưu tiên trong tuyển dụng về công tác ở địa bàn khó khăn (đối với công chức từ cấp huyện trở lên, công chức cấp xã và viên chức); chính sách ưu đãi đối với cán bộ, công chức, viên chức công tác ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; chính sách ưu đãi đối với trí thức trẻ tình nguyện đến công tác ở các huyện, các xã nghèo; chính sách tăng cường cán bộ, công chức về công tác ở các huyện, xã trọng điểm vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Thứ tư, nhóm quy định về quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng đối với công

chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã, gồm: quyền được hưởng chế độ, chính sách, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng; quy hoạch, tạo nguồn; trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc bảo đảm thực hiện; chế độ đào tạo đối với đội ngũ công chức cấp xã, gồm: Đào tạo, bồi dưỡng kiến thức phù hợp tiêu chuẩn chức danh hiện đang đảm nhiệm và theo quy hoạch cán bộ, công chức; các chế độ về tài liệu học tập, hỗ trợ tiền ăn trong thời gian đi học tập trung, hỗ

24

trợ chi phí đi lại từ cơ quan đến nơi học tập ; trách nhiệm của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã trong việc tham gia bồi dưỡng thường xuyên

Thứ năm, nhóm các quy định pháp luật về xử lý kỷ luật đối với công

chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã, trong đó điều chỉnh các vấn đề về hình thức, thẩm quyền xử lý kỷ luật; thời hiệu xử lý kỷ luật

25

Chương 2

THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH PHÁP LUẬT

VỀ CÔNG CHỨC TƯ PHÁP - HỘ TỊCH CẤP XÃ 2.1 Pháp luật hiện hành về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã

Thế chế hóa chủ trương, chính sách của Đảng, trong thời gian qua, Quốc Hội, Chính phủ và các bộ, ngành có nhiều văn bản quy định về công chức tư pháp nói chung và công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã nói riêng liên quan đến vị trí, nhiệm vụ, quyền hạn, chế độ, chính sách của đội ngũ này Các văn bản pháp luật hiện hành về công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã như Luật Cán bộ, công chức, Luật Hộ tịch, Nghị định số 92/2009/NĐ-CP, Nghị định số 112/2011/NĐ-CP ngày 05/12/2011 của Chính phủ về công chức xã, phường, thị trấn, Nghị định số 123/2015/NĐ-CP ngày 15/11/2015 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch, Thông tư số 06/2012/TT-BNV ngày 30/10/2012 của Bộ Nội vụ hướng dẫn về chức trách, tiêu chuẩn cụ thể, nhiệm vụ và tuyển dụng công chức xã, phường, thị trấn, Thông tư liên tịch số 23/TTLT-BTP-BNV ngày 22/12/2014 của Bộ trưởng Bộ

Tư pháp và Bộ trưởng Bộ Nội vụ hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn

và cơ cấu tổ chức của Sở Tư pháp thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và Phòng Tư pháp thuộc Ủy ban nhân dân huyện, quận, thị

2.1.2 Quy định của pháp luật về tiêu chuẩn chức danh

Các quy định về tiêu chuẩn, chức danh của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã có trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau:

Thứ nhất, theo quy định tại Điều 3, Nghị định số 112/2011/NĐ-CP

ngày 05/12/2011 của Chính phủ về công chức xã, phường, thị trấn thì công chức Tư pháp - hộ tịch bảo đảm các tiêu chuẩn:

- Hiểu biết về lý luận chính trị, nắm vững quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước;

- Có năng lực tổ chức vận động nhân dân ở địa phương thực hiện có hiệu quả chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước;

- Có trình độ văn hóa và trình độ chuyên môn, nghiệp vụ phù hợp yêu cầu nhiệm vụ, vị trí việc làm, có đủ năng lực và sức khỏe để hoàn thành nhiệm vụ được giao;

- Am hiểu và tôn trọng phong tục, tập quán của cộng đồng dân cư trên địa bàn công tác

Cụ thể hóa Nghị định số 112/2011/NĐ-CP, Điều 2 của Thông tư số 06/2012/TT-BNV ngày 30/10/2012 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ hướng dẫn về

27

chức trách, tiêu chuẩn cụ thể, nhiệm vụ và tuyển dụng công chức cấp xã, phường, thị trấn thì công chức cấp xã phải có đủ các tiêu chuẩn chung quy định tại Điều 3 Nghị định số 112/2011/NĐ-CP và các tiêu chuẩn, yêu cầu cụ thể sau:

- Về độ tuổi: Đủ 18 tuổi trở lên;

- Về trình độ văn hóa: Tốt nghiệp trung học phổ thông;

- Trình độ chuyên môn: Tốt nghiệp trung cấp chuyên nghiệp trở lên của ngành đào tạo phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ của chức danh công chức được đảm nhiệm;

- Về trình độ tin học: Có chứng chỉ tin học văn phòng trình độ A trở lên;

- Yêu cầu về tiếng dân tộc thiểu số: Ở địa bàn công tác phải sử dụng tiếng dân tộc thiểu số trong hoạt động công vụ thì phải biết thành thạo tiếng dân tộc thiểu số phù hợp với địa bàn công tác đó; nếu khi tuyển dụng mà chưa biết tiếng dân tộc thiểu số thì sau khi tuyển dụng phải hoàn thành lớp học tiếng dân tộc thiểu số phù hợp với địa bàn công tác được phân công;

- Sau khi được tuyển dụng phải hoàn thành lớp đào tạo, bồi dưỡng quản lý hành chính nhà nước và lớp đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị theo chương trình đối với chức danh công chức cấp xã hiện đảm nhiệm

Thứ hai, theo quy định tại khoản 2, Điều 72 Luật Hộ tịch, công chức

Tư pháp - hộ tịch cấp xã phải có các tiêu chuẩn sau:

- Có trình độ từ trung cấp luật trở lên và đã được bồi dưỡng nghiệp vụ

hộ tịch;

- Có chữ viết rõ ràng và trình độ tin học phù hợp theo yêu cầu công việc

28

Như vậy, các tiêu chuẩn được quy định tại Nghị định số 112/NĐ-CP

và Thông tư số 06/2012/TT-BNV của Bộ Nội vụ là những tiêu chuẩn chung

áp dụng đối với tất cả các chức danh công chức cấp xã, trong đó có công chức

Tư pháp - hộ tịch, trong khi các tiêu chuẩn được quy định trong Luật Hộ tịch

là các quy định dành riêng cho chức danh Tư pháp - hộ tịch cấp xã

Nhìn chung, các tiêu chuẩn trên đây đã được quy định tương đối đầy

đủ trên các khía cạnh về phẩm chất chính trị, độ tuổi, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, tin học…, nhất là có quy định về am hiểu và tôn trọng phong tục, tập quán của cộng đồng trên địa bàn công tác, tiêu chuẩn này thể hiện sự phù hợp với tính chất công việc gắn với cơ sở, gần dân của công chức Tư pháp -

hộ tịch cấp xã

Tuy nhiên, một số tiêu chuẩn nêu trên còn khá chung chung, còn mang tính chất định tính và có thể khó áp dụng trên thực tiễn, ví dụ như chữ viết như thế nào được coi là rõ ràng, hay thế nào là “am hiểu và tôn trọng” phong tục, tập quán…

2.1.3 Quy định của pháp luật về nhiệm vụ của công chức Tư pháp -

vụ của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã nằm tản mác trong nhiều văn bản pháp luật khác nhau, có hiệu lực pháp lý khác nhau

Theo quy định tại Điều 8, Thông tư số 06/2012/TT-BNV ngày 30/10/2012 của Bộ Nội vụ hướng dẫn về chức trách, tiêu chuẩn cụ thể, nhiệm

29

vụ và tuyển dụng công chức xã, phường, thị trấn thì công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã có các nhiệm vụ như sau:

Một là, tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức thực hiện

nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân cấp xã trong lĩnh vực tư pháp và

hộ tịch trên địa bàn theo quy định của pháp luật

Hai là, trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ sau: Phổ biến, giáo dục pháp

luật; quản lý tủ sách pháp luật, tổ chức phục vụ nhân dân nghiên cứu pháp luật và tổ chức lấy ý kiến nhân dân trên địa bàn cấp xã trong việc tham gia xây dựng pháp luật; kiểm tra, rà soát các văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp xã báo cáo cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định; tham gia công tác thi hành án dân sự trên địa bàn cấp xã; thực hiện nhiệm vụ công tác tư pháp, hộ tịch, chứng thực, chứng nhận và theo dõi về quốc tịch trên địa bàn cấp xã theo quy định của pháp luật; phối hợp với công chức Văn hóa - xã hội hướng dẫn xây dựng hương ước, quy ước ở thôn,

tổ dân phố và công tác giáo dục tại địa bàn cấp xã; chủ trì, phối hợp với công chức khác thực hiện công tác hòa giải ở cơ sở

Ba là, thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật

chuyên ngành và do Chủ tịch Ủy ban nhân dâncấp xã giao

Tuy nhiên, theo quy định tại khoản 2 Điều 8 Thông tư liên tịch số 23/TTLT-BTP-BNV dù không trực tiếp quy định về nhiệm vụ của công chức

Tư pháp - hộ tịch cấp xã nhưng thông qua quy định về trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp huyện trong việc hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ của Tư pháp cấp xã, có thể thấy công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã có các nhiệm vụ tương ứng để thực hiện các nhiệm vụ của Tư pháp cấp xã, cụ thể là:

- Xây dựng chương trình, kế hoạch, quyết định, chỉ thị về công tác tư pháp cấp xã trình Ủy ban nhân dân cấp xã phê duyệt và tổ chức thực hiện;

30

- Thực hiện nhiệm vụ kiểm soát thủ tục hành chính; tự kiểm tra, xử lý

và rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật do Hội đồng nhân dân và

Ủy ban nhân dân cấp xã ban hành; hướng dẫn việc xây dựng quy ước, hương ước thôn, tổ dân phố phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành;

- Quản lý và thực hiện công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật; theo dõi tình hình thi hành pháp luật tại địa phương; đề xuất với Ủy ban nhân dân cấp xã xử lý hoặc báo cáo cơ quan có thẩm quyền xử lý kết quả theo dõi thi hành pháp luật theo quy định của pháp luật;

- Xây dựng, trình Ủy ban nhân dân cấp xã ban hành và tổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật; xây dựng, tập huấn, bồi dưỡng, quản lý đội ngũ tuyên truyền viên pháp luật; tổ chức thực hiện Ngày Pháp luật; quản lý, khai thác, sử dụng Tủ sách pháp luật ở cấp xã;

- Tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về hòa giải ở cơ sở; thành lập, kiện toàn tổ hòa giải và công nhận tổ trưởng tổ hòa giải, hòa giải viên tại địa phương; tổ chức kiểm tra, sơ kết, tổng kết và khen thưởng về hòa giải ở cơ sở;

- Thực hiện nhiệm vụ xây dựng xã, phường, thị trấn tiếp cận pháp luật theo quy định;

- Quản lý, đăng ký hộ tịch; thực hiện một số việc về quốc tịch tại cấp

xã theo quy định của pháp luật;

- Cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính các giấy tờ, văn bản bằng tiếng Việt, chứng thực chữ ký trong các giấy tờ, văn bản bằng tiếng Việt; chứng thực các việc khác theo quy định của pháp luật;

- Phối hợp với cơ quan thi hành án dân sự trong thi hành án dân sự trên địa bàn theo quy định của pháp luật

- Chủ động kiểm tra, rà soát để đăng ký kịp thời việc sinh, tử phát sinh trên địa bàn Đối với địa bàn dân cư không tập trung, điều kiện đi lại khó khăn, cách xa trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, công chức Tư pháp - hộ tịch báo cáo Ủy ban nhân dân cấp xã cho tổ chức đăng ký lưu động đối với việc khai sinh, kết hôn, khai tử;

- Thường xuyên trau dồi kiến thức pháp luật để nâng cao năng lực và nghiệp vụ đăng ký hộ tịch; tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ

do Ủy ban nhân dân hoặc cơ quan tư pháp cấp trên tổ chức;

- Chủ động báo cáo, đề xuất Ủy ban nhân dân cùng cấp phối hợp với

cơ quan, tổ chức kiểm tra, xác minh về thông tin hộ tịch; yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp thông tin để xác minh khi đăng ký hộ tịch; phối hợp với cơ quan Công an cùng cấp cung cấp thông tin hộ tịch cơ bản của cá nhân cho Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư

Như vậy, các quy định của pháp luật về nhiệm vụ của đội ngũ công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã nằm trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật

32

khác nhau, do đó sẽ dẫn đến việc khó khăn trong áp dụng trên thực tế Bên cạnh đó, còn có sự bất cập, thiếu hợp lý trong việc quy định về nhiệm vụ của công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã, cụ thể trong Thông tư liên tịch số 23/TTLT-BTP-BNV dù không quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Tư pháp cấp xã và công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã nhưng lại có quy định về việc

Ủy ban nhân dân cấp huyện có trách nhiệm trong việc hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ của tư pháp cấp xã như đã phân tích ở trên Việc quy định này sẽ dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau

2.1.4 Quy định pháp luật về tuyển dụng, chế độ, chính sách đối với đội ngũ công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã

a) Về tuyển dụng:

Việc tuyển dụng công chức Tư pháp - hộ tịch được thực hiện theo quy định về tuyển dụng công chức cấp xã nói chung tại Nghị định số 112/2011/NĐ-CP ngày 05/12/2011 của Chính phủ về công chức xã, phường, thị trấn Theo đó, việc tuyển dụng công chức cấp xã phải căn cứ vào nhu cầu công việc, vị trí công tác, tiêu chuẩn và số lượng của chức danh cần tuyển dụng

Yêu cầu đối với người được tuyển dụng bao gồm phải có phẩm chất đạo đức, đủ tiêu chuẩn và thông qua thi tuyển Việc tổ chức tuyển dụng công chức cấp xã do Chủ tịch Ủy ban nhân dâncấp huyện chỉ đạo, tổ chức thực hiện theo quy chế tuyển dụng công chức của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

Người được tuyển dụng phải thực hiện chế độ tập sự đủ thời gian 06 tháng Khi hết thời gian tập sự, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã căn cứ vào tiêu chuẩn và kết quả công việc của người tập sự, nếu đủ tiêu chuẩn thì đề nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện xem xét, quyết định tuyển dụng; nếu không đủ tiêu chuẩn tuyển dụng thì cho thôi việc

Như vậy, so với các văn bản pháp luật trước, cán bộ công chức cấp xã muốn trở thành công chức từ cấp huyện trở lên thì sẽ không phải phải tham gia thi tuyển lần 2

b) Về chế độ tiền lương, phụ cấp và các chế độ khác

Theo quy định tại Nghị định số 92/2009/NĐ-CP, cán bộ, công chức cấp xã, trong đó có công chức Tư pháp - hộ tịch cấp xã, được hưởng lương, phụ cấp, chế độ bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế cơ bản như đối với cán bộ, công chức từ cấp huyện trở lên Cụ thể như sau:

Về lương: Công chức cấp xã có trình độ đào tạo chuyên môn, nghiệp

vụ từ sơ cấp trở lên được xếp lương theo ngạch, bậc công chức hành chính; nếu chưa qua đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ thì được hưởng hệ số lương bằng 1,18 so với mức lương cơ sở Đối với công chức cấp xã đang hưởng chế

độ thương binh, bệnh binh các hạng mà không thuộc đối tượng đang hưởng chế độ hưu trí hoặc trợ cấp mất sức lao động thì ngoài chế độ thương binh, bệnh binh đang hưởng còn được hưởng lương theo quy định như công chức cấp xã (hưởng 2 chế độ) Công chức cấp xã có trình độ đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ từ sơ cấp trở lên phù hợp với công việc hiện đảm nhiệm thì được thực hiện chế độ nâng bậc lương như đối với công chức hành chính

Về phụ cấp: Phụ cấp thâm niên vượt khung (áp dụng đối với công chức cấp xã được xếp lương theo ngạch, bậc công chức hành chính), phụ cấp kiêm nhiệm chức danh (công chức cấp xã kiêm nhiệm chức danh mà giảm được 01 người trong số lượng quy định đối với từng cấp xã thì được hưởng

CP ngày 24/12/2010 của Chính phủ); phụ cấp công vụ bằng 25% mức lương hiện hưởng quy định tại Nghị định số 34/2012/NĐ-CP ngày 15/4/2012 của Chính phủ về chế độ phụ cấp công vụ

Về chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế: Nghị định số

92/2009/NĐ-CP quy định công chức cấp xã trong thời gian đảm nhiệm chức vụ, chức danh thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật

Về chế độ, chính sách đặc thù đối với cán bộ, công chức, viên chức về công tác ở các địa bàn khó khăn Đến nay, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã có nhiều quy định về chế độ, chính sách đặc thù đối với cán bộ, công chức, viên chức về công tác ở các địa bàn khó khăn, cụ thể như sau: Chế độ phụ cấp theo vùng khó khăn, gồm: phụ cấp khu vực, phụ cấp đặc biệt và phụ cấp thu hút;chính sách học bổng và chính sách tạo nguồn cán bộ người dân tộc thiểu số (chế độ cử tuyển); đối với các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn và các vùng dân tộc thiểu số chưa có hoặc có rất ít cán bộ đạt trình độ đại học, cao đẳng, trung cấp, Chính phủ quy định chế độ cử tuyển vào các cơ sở giáo dục trình độ đại học, cao đẳng, trung cấp thuộc hệ thống giáo dục quốc dân (Nghị định số 134/2006/NĐ-CP ngày 14/11/2006 của