Pháp luật đầu tư của lào trong tương quan so sánh với pháp luật đầu tư việt nam bài học kinh nghiệm nhằm hoàn thiện pháp luật đầu tư của CHDCND lào

Trong những năm qua đã có một số công trình nghiên cứu pháp luật trong lĩnh vực này, Ví dụ như: “Tìm hiểu pháp luật đầu tư của Việt Nam trong sự so sánh với pháp luật CHDCND Lào” - Poumy

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

KHAMMANH SISAATH

PHÁP LUẬT ĐẦU TƯ CỦA LÀO TRONG TƯƠNG QUAN

SO VỚI PHÁP LUẬT ĐẦU TƯ VIỆT NAM – BÀI HỌC KINH NGHIỆM NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT ĐẦU TƯ CỦA CHDCND LÀO

Chuyên ngành: Luật Kinh tế

Mã số: 60 38 01 07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS Vũ Đặng Hải Yến

HÀ NỘI - 2013

LỜI CẢM ƠN

Trong hai năm vừa qua, được học tập và sinh sống tại Trường Đại học Luật Hà Nội là quãng thời gian hạnh phúc nhất đối với một học viên, điều này càng có ý nghĩa hơn đối với một học viên Lào xa gia đình, xa Tổ quốc như tôi

Tại ngôi trường mến yêu này, tôi nhận được sự giúp đỡ, bảo ban tận tình của các thầy cô giáo trong học tập Trong cuộc sống hàng ngày còn thiếu thốn cả

về vật chất lẫn tinh thần, đặc biệt là sự bất đồng ngôn ngữ nhưng tôi đã được bạn

bè, cán bộ nhân viên trong trường hết sức giúp đỡ và yêu thương Những tình cảm đó lúc này tôi chỉ có thể nói lời cảm ơn sâu sắc nhất Cho tôi gửi lời cảm ơn chân thành đến gia đình, thầy cô, bạn bè vì tất cả những tình cảm mà mọi người

đã dành cho tôi trong thời gian tôi sinh sống và học tập tại Việt Nam Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc đến cô giáo TS Vũ Đặng Hải Yến – người đã hướng dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Không thể quên tôi xin cảm ơn cha mẹ tôi, những người tôi mang ơn suốt cuộc đời vì công ơn sinh thành và nuôi dưỡng

Hà Nội, ngày 15 tháng 5 năm 2013

Tác giả

Khammanh Sisaath

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

MỤC LỤC

Chương 1: Những vấn đề chung về pháp luật đầu tư Việt Nam và

pháp luật đầu tư Lào

5

Chương 2: Những nội dung cơ bản trong pháp luật đầu tư Việt Nam

và pháp luật đầu tư Lào – nhìn từ góc độ so sánh

26

2.8 Các quy định khác (Về khu chế xuất, khu công nghiệp, khu công nghệ

cao, đầu tư kinh doanh vốn nhà nước, đầu tư ra nước ngoài)

48

Chương 3: Kinh nghiệm đạt được và một số biện pháp cụ thể để hoàn

thiện pháp luật đầu tư của CHDCND Lào

53

3.1 Kinh nghiệm hoàn thiện pháp luật đầu tư của CHDCND Lào rút ra từ

pháp luật đầu tư của Việt Nam

53

3.2 Một số biện pháp cụ thể để hoàn thiện pháp luật đầu tư của Lào trong

thời gian tới

56

Danh mục tài liệu tham khảo

PHẦN MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài

Trong thời đại ngày nay, toàn cầu hoá và khu vực hoá đang diễn ra ngày càng sâu sắc mà không một quốc gia nào có thể đứng ngoài Các quan hệ kinh tế quốc tế trở nên sôi động hơn bao giờ hết và có tác động to lớn đến sự phát triển của các quốc gia trên thế giới

Trong bối cảnh đó, nền kinh tế của nước CHDCND Lào đang trên đà phát triển và nhanh chóng hội nhập vào cộng đồng kinh tế thế giới Tuy nhiên một trong những thách thức không nhỏ đối với Lào đó là có xuất phát điểm từ một nền kinh tế nghèo nàn, lạc hậu Lào là một trong 20 nước kém phát triển trên thế giới, người dân phần lớn cuộc sống gắn bó với nghề nông nghiệp Công nghiệp kém phát triển kéo theo trình độ khoa học kỹ thuật, trình độ phát triển năng lực thấp, nguồn lực con người có trình độ còn thiếu và yếu Để khắc phục những khó khăn hiện tại, thay đổi bộ mặt cuộc sống, CHDCND Lào cần hết sức nỗ lực tìm những hướng đi phù hợp với tình hình kinh tế của mình

Vì vậy trong quan hệ hợp tác kinh tế quốc tế, Chính phủ Lào chú trọng mối quan hệ với các nước láng giềng, đặc biệt là Việt Nam - quốc gia có mối quan hệ lịch sử gắn bó tốt đẹp, nước láng giềng có sự tương đồng về nhiều mặt như chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá Trong lĩnh vực xây dựng pháp luật, quá trình hoàn thiện pháp luật của Việt Nam luôn là những kinh nghiệm quý đối với CHDCND Lào

Việt Nam đang thiết lập các quan hệ hợp tác kinh tế – thương mại với nhiều

tổ chức kinh tế quốc tế và hầu hết các quốc gia trên thế giới, là thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Từ nhiều năm nay, hệ thống pháp luật Việt Nam nói chung, pháp luật liên quan đến hoạt động đầu tư và kinh doanh nói riêng đã không ngừng được hoàn thiện trên lộ trình cải cách, điều chỉnh kịp thời cơ chế, chính sách, luật lệ của nước mình cho phù hợp “luật chơi” quốc tế, chú trọng việc cải thiện môi trường đầu tư nhằm thu hút vốn đầu tư, công nghệ và khoa học

kỹ thuật Vì vậy việc tìm hiểu pháp luật Việt Nam nói chung, pháp luật đầu tư nói

riêng là việc làm hết sức ý nghĩa đối với những sinh viên chuyên ngành luật kinh

tế, hơn nữa còn góp phần xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật đầu tư của Lào qua cái nhìn so sánh, qua những bài học kinh nghiệm quý báu rút ra

từ chặng đường phát triển pháp luật đầu tư ở Việt Nam

Với cơ sở khoa học và thực tiễn nêu trên, tác giả đã chọn đề tài “Pháp luật đầu tư của Lào trong tương quan so sánh với pháp luật đầu tư của Việt Nam – bài học kinh nghiệm nhằm hoàn thiện pháp luật đầu tư của CHDCND Lào”

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Pháp luật về đầu tư là một vấn đề rộng và luôn là vấn đề thời sự Trong những năm qua đã có một số công trình nghiên cứu pháp luật trong lĩnh vực này,

Ví dụ như: “Tìm hiểu pháp luật đầu tư của Việt Nam trong sự so sánh với pháp luật CHDCND Lào” - Poumy sinlatanathamatheva - khóa luận tốt nghiệp, , trường Đại học Luật Hà Nội, 2007; “Các biện pháp khuyến khích đầu tư theo luật khuyến khích đầu tư trong nước của CHDCND Lào” – Somphone Sibounhueng – Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2009; “Pháp luật về các biện pháp khuyến khích đầu tư trực tiếp nước ngoài tại CHDCND Lào” – Khamkeo Lorvanxay – Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2009; …

Việc nghiên cứu các công trình khoa học đã được công bố này cho thấy, với những mục tiêu và nhiệm vụ khác nhau, những công trình nghiên cứu này chủ yếu nêu pháp luật về đầu tư của Việt Nam và CHDCND Lào mà chưa đi sâu so sánh một cách đầy đủ, có hệ thống và sâu sắc giữa luật đầu tư Việt Nam với Luật đầu tư của CHDCND Lào

Chính vì vậy, việc so sánh một cách đầy đủ, có hệ thống và sâu sắc pháp luật về đầu tư của Việt Nam cũng như CHDCND Lào, đồng thời đưa ra những phương hướng và giải pháp hoàn thiện cũng như thi hành các quy định về pháp luật đầu tư của CHDCND Lào là một đòi hỏi cấp bách và cần thiết

3 Phạm vi nghiên cứu đề tài

Phạm vi nghiên cứu của luận văn này chủ yếu tập trung vào phân tích quá trình ra đời, nội dung chủ yếu các đạo Luật Đầu tư nước ngoài, Luật Khuyến khích đầu tư trong nước và các văn bản pháp luật liên quan đến hoạt động đầu tư của Việt Nam và Lào được ban hành trong thời gian qua Vì vậy phạm vi nghiên cứu của luận văn là rất rộng lớn , việc dịch các văn bản pháp luật của Lào sang tiếng Việt Nam gặp không ít khó khăn về ngôn từ chuyên ngành, cho nên tác giả không tránh khỏi những thiếu sót trong khi phân tích, so sánh Rất mong sự động viên và thông cảm của thầy cô và bạn bè Những ý kiến đóng góp chân thành, những góp ý sửa chữa sẽ là động lực rất lớn để tác giả của luận văn tiếp tục hoàn thiện và phát triển vấn đề này trong những lần nghiên cứu ở cấp độ cao hơn

4 Phương pháp nghiên cứu đề tài

Luận văn được viết trên cơ sở lý luận Chủ nghĩa Mác – Lênin về Nhà nước và pháp luật, Tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng cộng sản Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả đã sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp, phương pháp so sánh, phương pháp duy vật biện chứng, phương pháp duy vật lịch sử Trong đó phương pháp chủ yếu là so sánh, phân tích tổng hợp

5 Mục đích nghiên cứu đề tài

Việt Nam và Lào là những quốc gia từ trước đến nay có quan hệ rất khăng khít trên nhiều lĩnh vực.Trong bối cảnh lịch sử tương tự nhau, việc hoạch định chính sách, thể chế hoá đường lối của Đảng đi vào cuộc sống của một trong hai nước đi trước sẽ là điều kiện thuận lợi để nước kia có nhiều cơ hội tìm hiểu, học hỏi và rút ra được những bài học kinh nghiệm Mục đích nghiên cứu của luận văn là tìm hiểu quá trình phát triển pháp luật đầu tư ở Việt Nam trong sự so sánh với pháp luật đầu tư của Lào Đặc biệt luận văn chú trọng tìm ra phương hướng

và bài học kinh nghiệm trong thời gian tới để hoàn thiện và hệ thống hoá pháp

luật đầu tư ở Lào, tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi thu hút các dự án đầu tư trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

6 Những đóng góp mới của luận văn

Luận văn giải quyết những vấn đề lý luận theo Luật đầu tư, nghiên cứu một cách khái quát các quy định theo Luật đầu tư ở Việt Nam và CHDCND Lào

Luận văn đã phân tích những quy định pháp luật hiện hành về đầu tư, bắt đầu từ việc đánh giá khái quát hiệu quả của pháp luật đối với hoạt động đầu tư, các quy định trong luật đầu tư để rút ra bài học kinh nghiệm cho CHDCND Lào

Luận văn phân tích thực trạng hệ thống pháp luật về đầu tư ở Việt Nam và CHDCND Lào Từ đó đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về đầu

tư ở CHDCND Lào, góp phần hình thành nên Luật đầu tư ở CHDCND Lào ngày càng hoàn thiện hơn và phù hợp với điều kiện đất nước

7 Bố cục của luận văn

Luận văn được thực hiện với quy trình, kết cấu, khối lượng phù hợp với các quy định chung của Nhà nước, ngoài phần mở đầu và phần kết luận bố cục chính của luận văn bao gồm:

Chương I: Khái quát về Luật Đầu tư Việt Nam và pháp luật đầu tư CHDCND Lào

Chương II: Những nội dung cơ bản trong pháp luật đầu tư Việt Nam và pháp luật đầu tư CHDCND Lào – Nhìn từ góc độ so sánh

Chương III: Một số kinh nghiệm đạt được và những giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật đầu tư của CHDCND Lào

CHƯƠNG I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHÁP LUẬT ĐẦU TƯ VIỆT NAM

VÀ PHÁP LUẬT ĐẦU TƯ LÀO 1.1 Khái quát về pháp luật đầu tư của Việt Nam

1.1.1 Pháp luật đầu tư Việt Nam trước khi ban hành Luật Đầu tư chung

Từ năm 1945, sau khi giành được chính quyền, Đảng cộng sản Việt Nam chủ trương “kháng chiến kiến quốc”, bảo toàn lãnh thổ, giành độc lập hoàn toàn

và kiến thiết Quốc gia trên nền tảng dân chủ Nhà nước Việt Nam đã hiện thực hoá bằng việc tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động đầu tư của các nhà đầu tư thuộc các thành phần kinh tế khác nhau Tuy nhiên pháp luật về đầu tư thời kỳ này thể hiện tính ổn định chưa cao, chưa có văn bản pháp luật do cơ quan quyền lực Nhà nước ban hành quy định về đầu tư

Trong thời kỳ Đảng và Nhà nước Việt Nam chủ trương xây dựng nền kinh

tế vận hành theo cơ chế kế hoạch hoá tập trung với hai thành phần kinh tế chủ yếu là kinh tế quốc doanh và kinh tế tập thể, pháp luật về đầu tư không thực sự

là phương tiện quan trọng nhất trong điều kiện kinh tế nói chung và hoạt động đầu tư nói riêng Về mặt pháp lý, hoạt động đầu tư của khu vực kinh tế tư nhân không được thừa nhận trong giai đoạn này

Hệ thống pháp luật về đầu tư của Việt Nam chỉ thực sự được quan tâm xây dựng trong những năm thực hiện công cuộc đổi mới nền kinh tế Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng cộng sản Việt Nam năm 1986 đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế, với quy định phát triển nền kinh tế nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa Với quan điểm huy động tối đa nguồn lực để phát triển kinh tế, pháp luật về đầu tư của Việt Nam đã từng bước được xây dựng và hoàn thiện theo hướng ngày càng đảm bảo hành lang pháp lý an toàn, thông thoáng cho các nhà đầu tư bỏ vốn kinh doanh

Cụ thể hoá Nghị quyết Đại hội Đảng VI năm 1986 về chuyển đổi hoạt động của các đơn vị cơ sở kinh tế quốc doanh sang hạch toán kinh doanh xã hội chủ

nghĩa, thực hiện chế độ tự chủ sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp Nhà nước, Việt Nam đã ban hành nhiều văn bản pháp luật quy định về vấn đề đầu tư của Nhà nước vào doanh nghiệp Nhà nước trong điều kiện mới như: Nghị định số 50/ HĐBT ban hành điều lệ xí nghiệp công nghiệp quốc doanh, Nghị dịnh số 27/HĐBT ban hành Điều lệ về liên hiệp xí nghiệp Với cơ chế thị trường, mà giai đoạn đầu là kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, một yêu cầu có tính nguyên tắc căn bản là phải đảm bảo quyền tự do và sự bình đẳng trong đầu tư kinh doanh, trong đó nhiệm vụ quan trọng đặt ra là phải mở rộng quyền đầu tư cho các chủ thể thuộc mọi thành phần kinh tế Hiến pháp năm 1992 đã khẳng định quan điểm quản lý kinh tế bằng pháp luật, vì vậy Nhà nước Việt Nam đã ban hành và từng bước xây dựng, hoàn thiện các văn bản pháp luật mới về đầu tư như: Luật Đầu tư nước ngoài năm 1987 (sửa đổi bổ sung và ban hành mới vào các năm 1990, 1992,

1996, 2000), Luật Công ty và Luật Doanh nghiệp tư nhân năm 1990 (được thay thế bởi Luật Doanh nghiệp năm 1999 và sau này là Luật Doanh nghiệp năm 2005); Luật Doanh nghiệp Nhà nước năm 1995 (được thay thế bởi Luật Doanh nghiệp Nhà nước năm 2003); Luật Hợp tác xã năm 1996 (đã được thay thế bởi Luật hợp tác xã năm 2003); Luật Khuyến khích đầu tư trong nước 1994 (đã được thay thế bởi Luật sửa đổi Luật Khuyến khích đầu tư trong nước năm 1998); Nghị định số 52/1999 NĐ - CP ngày 08/7/1999 ban hành kèm theo Quy chế quản lý đầu tư và xây dựng Các văn bản pháp luật này cùng với các văn bản hướng dẫn thi hành và các văn bản pháp luật có liên quan, đã tạo thành một hệ thống pháp luật về đầu tư với phương pháp, nội dung điều chỉnh mới, quy định các vấn đề pháp lý về đầu tư trong nền kinh tế thị trường trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản như tự do, bình đẳng, cạnh tranh lành mạnh Điều này đã góp phần không nhỏ vào việc tăng cường hiệu quả huy động vốn đầu tư trong thời gian qua

Đặc điểm nổi bật của hệ thống pháp luật về đầu tư của Việt Nam ở thời kỳ này là có sự phân chia thành hai lĩnh vực: Đầu tư trong nước và đầu tư nước ngoài để điều chỉnh Cụ thể như sau:

1.1.1.1 Pháp luật về đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Cùng với chủ trương huy động tối đa nguồn lực trong nước, Đảng và Nhà nước Việt Nam đồng thời thực hiện chính sách tăng cường hợp tác kinh tế quốc

tế Trong việc tăng cường các quan hệ kinh tế đối ngoại, việc mở rộng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài là một hướng ưu tiên quan trọng Điều lệ đầu tư ban hành kèm theo Nghị định số 115/CP ngày 18/4/1977 của Chính phủ là văn bản pháp lý riêng biệt đầu tiên được ban hành nhằm khuyến khích và điều chỉnh hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam Theo quy định tại Điều 1 Điều lệ

này, Chính phủ Việt Nam “chấp thuận đầu tư trực tiếp đầu tư nước ngoài tại

Việt Nam trên nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam và các bên cùng có lợi” Điều lệ đầu tư đã tạo ra một khung pháp lý

ban đầu cho hoạt động đầu tư nước ngoài, làm tiền đề cho những ý tưởng và là

cơ sở cho những bước cải cách sau này Tuy nhiên do Điều lệ đầu tư năm 1977

đã thể chế hoá chính sách quản lý kinh tế bao cấp nên còn thiếu các quy định cụ thể cho việc thi hành như các quy định về ngân hàng, quản lý ngoại hối, đất đai, lao động, tài nguyên Do đó chưa tạo được cơ sở pháp lý đầy đủ, môi trường pháp lý đồng bộ, có hiệu quả cao và hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài cũng như cho hoạt động đầu tư nói chung Ngày 29/12/1987 tại kỳ họp thứ hai khoá VII, Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam Trong thời kỳ này, đầu tư nước ngoài được coi

là biện pháp quan trọng để mở rộng hợp tác kinh tế với các nước trên thế giới nhằm “khai thác có hiệu quả tài nguyên, lao động và các tiềm năng khác của đất nước” để “đẩy mạnh xuất khẩu” Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm

1987 được soạn thảo trên nguyên tắc rút kinh nghiệm Điều lệ đầu tư năm 1977 xuất phát từ thực tiễn của Việt Nam, có tham khảo, chọn lọc kinh nghiệm của các nước trên thế giới Các quy định của luật đã thể hiện vai trò, vị trí, tác dụng của việc đầu tư nước ngoài đối với nền kinh tế quốc dân Ngay sau khi ra đời, Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm 1987 đã có ảnh hưởng mạnh tới việc xây dựng hoàn thiện khung pháp luật điều chỉnh các hoạt động kinh tế mới với

nhiều thành phần kinh tế Tuy nhiên qua một thời gian thực hiện, Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm 1987 đã bộc lộ một số hạn chế, thiếu sót trong việc thi hành cũng như bản thân nội dung luật Cụ thể là với các đối tác trong nước Luật mới chỉ áp dụng cho các tổ chức kinh tế Nhà nước, kinh tế tập thể, hạn chế về kinh tế tư nhân Các văn bản dưới luật chưa được ban hành kịp thời Mặt khác, Luật ra đời vào thời điểm Việt Nam chưa có các đạo luật cơ bản về kinh tế, do đó, môi trường pháp lý cho đầu tư nước ngoài nói chung còn tiềm ẩn của sự thiếu ổn định

Nhằm khắc phục hạn chế nêu trên ngày 30/6/1990 Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam ban hành Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam theo hướng “khuyến khích và tạo thêm điều kiện thuận lợi” cho các dự án đầu tư nước ngoài Với những sửa đổi lần này, các quy định của luật không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho người nước ngoài đầu tư vào Việt Nam mà còn cho các đối tác trong nước được hưởng những điều kiện tương tự để mở rộng hợp tác với nước ngoài Vấn đề về “mọi thành phần kinh tế” trong đó có kinh tế tư nhân lần đầu tiên được quy định một

cách rõ nét: “Các tổ chức kinh tế tư nhân Việt Nam được hợp tác kinh doanh với

tổ chức, cá nhân nước ngoài trong lĩnh vực và điều kiện do Hội đồng bộ trưởng quy định” Luật cũng khẳng định chính sách của Nhà nước Việt Nam nhằm đáp

ứng lợi ích của các bên Nhà nước Việt Nam không những đảm bảo an toàn cho vốn đầu tư mà còn giảm thuế để bảo đảm lợi nhuận cho các nhà đấu tư khi tỷ suất của họ thấp hơn so với các xí nghiệp khác trong ngành, khuyến khích các nhà đầu tư chuyển giao công nghệ tiên tiến và đầu tư số vốn lớn vào Việt Nam, khuyến khích sản xuất hàng xuất khẩu hoặc sản xuất hàng thay thế nhập khẩu

Đến năm 1992, sau hai năm triển khai thực hiện Luật, nhiều vấn đề pháp

lý đã phát sinh, phần nào làm cản trở hoạt động đầu tư nước ngoài Vì vậy để đạt được mục tiêu kinh tế – xã hội đã đặt ra Việt Nam cần phải tiếp tục sửa đổi và hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài Thực hiện chủ trương nêu trên, ngày 23/12/1992, Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành

luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam nhằm mở rộng cho mọi thành phần kinh tế đều có thể tham gia hợp tác với nước ngoài trong lĩnh vực đầu tư Trong lần sửa đổi này, vấn đề tư nhân tham gia hoạt động đầu tư với nước ngoài được nêu một cách cụ thể hơn, rõ ràng hơn và có tính khả thi hơn Bên Việt Nam là “một bên gồm một hoặc nhiều doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế” gồm: Doanh nghiệp Nhà nước, hợp tác xã, các doanh nghiệp được thành lập theo luật Công ty, doanh nghiệp tư nhân được thành lập theo Luật Doanh nghiệp tư nhân Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm 1992 đã bổ sung một số hình thức đầu tư nước ngoài mới, hình thức khu chế xuất và hợp đồng xây dựng – kinh doanh – chuyển giao Đồng thời, Luật cũng khẳng định rằng, trong trường hợp

do thay đổi quy định của pháp luật Việt Nam mà làm thiệt hại đến lợi ích của các bên tham gia hợp tác đầu tư thì Nhà nước Việt Nam sẽ “có biện pháp giải quyết thoả đáng đối với quyền lợi của nhà đầu tư”

Năm 1996, khi Việt Nam bước vào giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hội nhập kinh tế khu vực và thế giới, hệ thống pháp luật về đầu tư nước ngoài đã bộc lộ nhiều nhược điểm cần khắc phục Mặt khác, cùng với quá trình xây dựng và hoàn chỉnh hệ thống pháp luật đồng bộ, từ năm 1994, một số luật mới lần lượt được ban hành, trong đó môi trường đầu tư, kinh doanh được quy định chặt chẽ hơn và đi cùng với hệ thống này, Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam cũng cần được sửa đổi , bổ sung trên cơ sở quán triệt đường lối nhất quán , nhằm

khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài, Nhà nước Việt Nam: “bảo hộ quyền sở

hữu đối với vốn đầu tư và các quyền lợi hợp pháp khác của nhà đầu tư nước ngoài; tạo điều kiện thuận lợi và quy định thủ tục đơn giản, nhanh chóng cho các nhà đầu

tư nước ngoài vào Việt Nam” Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam được Quốc

hội thông qua ngày 12/11/1996 thể hiện chủ trương của Nhà nước đối với việc cải cách các thủ tục hành chính Luật lần này được sửa đổi theo hướng giảm bớt một số

ưu đãi Những sửa đổi này, cùng với những quy định chặt chẽ hơn của một số luật kinh tế khác đã làm giảm sút phần nào đầu tư nước ngoài vào Việt Nam

Nhằm khắc phục tình trạng nêu trên, đồng thời góp phần tăng cường tính hấp dẫn và cạnh tranh của môi trường đầu tư, chặn đà giảm sút của đầu tư nước ngoài, thực hiện tốt các dự án đã được cấp phép đầu tư và thu hút thêm đầu tư mới, tạo điều kiện để Việt Nam tham gia vào tiến trình hội nhập kinh tế khu vực

và thế giới, ngày 09/6/2000, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một

số điều của Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam Trên cơ sở kế thừa, bổ sung, đổi mới và hoàn thiện quy định của các luật đã ban hành, các nội dung sửa đổi,

bổ sung của Luật đã đem lại cho hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam sự ổn định và thông thoáng hơn so với nhiều quy định trước đây Các quy định này có tác dụng khuyến khích hơn đối với các nhà đầu tư nước ngoài cũng như các đối tác trong nước tham gia đầu tư Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm 2000 được ban hành đã tháo gỡ kịp thời những khó khăn, vướng mắc trong hoạt động kinh doanh, mở rộng tự chủ trong tổ chức quản lý của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; bổ sung một số ưu đãi về thuế đối với dự án đầu tư nước ngoài

Qua hơn 20 năm thực hiện công cuộc đổi mới, hệ thống pháp luật đầu tư trực tiếp nước ngoài của Việt Nam đã được hoàn thiện từng bước Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam đã được sửa đổi, bổ sung liên tục (từ năm 1987 – 2005) Trên cơ sở Luật Đầu tư nước ngoài, Chính phủ Việt Nam và các bộ, ban ngành đã ban hành một số lượng các văn bản hướng dẫn thi hành, tạo thành hệ thống pháp luật về đầu tư nước ngoài, điều chỉnh khá toàn diện hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam So với pháp luật nhiều nước khác trong khu vực, pháp luật hiện hành về đầu tư trực tiếp nước ngoài của Việt Nam được coi

là khá thông thoáng, cởi mở và có tính hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài Tuy nhiên, trước yêu cầu tăng cường hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế,

mà trực tiếp nhất là thực hiện các thoả thuận trong Hiệp định đầu tư khu vực ASEAN, Hiệp định thưong mại Việt Nam – Hoa Kỳ, pháp luật về đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam đã bộc lộ một số hạn chế cần phải khắc phục Sự chưa hoàn thiện và thiéu đồng bộ của hệ thống pháp luật đầu tư nói riêng và của

toàn bộ hệ thống pháp luật điều chỉnh các hoạt động kinh doanh nói chung là trở ngại lớn nhất đối với đầu tư nước ngoài vào Việt Nam Việc tăng cường hợp tác kinh tế quốc tế tạo ra cho Việt Nam nhiều cơ hội và thách thức Pháp luật về đầu

tư của Việt Nam đứng trước yêu cầu phải vận động theo xu hướng hội nhập kinh

tế quốc tế, phù hợp với pháp luật đầu tư thế giới

1.1.1.2 Pháp luật về khuyến khích đầu tư trong nước

Trước khi Luật Khuyến khích đầu tư trong nước ra đời, chính sách về đầu

tư vào các lĩnh vực, ngành nghề, địa bàn cần được khuyến khích và ưu đãi đầu tư tuy đã được quy định trong một số văn bản của Nhà nước, nhưng chưa đầy đủ, còn phân tán chưa thành hệ thống chặt chẽ, đồng bộ nên chưa tạo điều kiện để nhân dân yên tâm, mạnh dạn bỏ vốn vào sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế Đồng thời, cho đến khi Luật Khuyến khích đầu tư trong nước ra đời, Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam đã ban hành dược hơn 6 năm (từ năm 1987) và đã được sửa đổi, bổ sung 2 lần (vào năm 1990 và 1992) có quy định về ưu đãi cho các nhà đầu tư nước ngoài, nên trong chừng mực nhất đã tạo ra tình trạng kinh doanh không bình đẳng giữa nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài

Luật Khuyến khích đầu tư trong nước được Quốc hội thông qua ngày 22/6/1994 là văn bản có tính pháp lý đầu tiên điều chỉnh toàn diện các quan hệ chủ yếu về khuyến khích đầu tư trong nước ở Việt Nam Văn bản này ra đời khẳng định về mặt pháp lý ở tầm văn bản có hiệu lực cao, tư tưỏng độc lập, tự chủ , tự lực, tự cường của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong phát triển kinh tế Vốn đầu tư nước ngoài tuy quan trọng nhưng đối với toàn bộ quá trình phát triển, vốn đầu tư trong nước vẫn là yếu tố quyết định Việc huy động vốn đầu tư trong nước không chỉ nhằm đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế mà còn làm tăng thêm

sự tin tưởng của các nhà đầu tư nước ngoài vào chính sách kinh tế của Đảng và Nhà nước Việt Nam Khuyến khích đầu tư trong nước có hiệu quả cũng là gián tiếp thúc đẩy đầu tư nước ngoài vào Việt Nam

Luật Khuyến khích đầu tư trong nước ra đời có tác dụng động viên mọi nguồn vốn tiềm tàng của nhân dân đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh, đẩy

mạnh tốc độ tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu ngành và vùng theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hoá, tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập và mức sống của nhân dân

Tuy nhiên qua quá trình thực hiện, Luật cũng đã bộc lộ một số hạn chế, như môi trường đầu tư chưa thông thoáng, thủ tục còn nhiều phiền hà, mức độ khuyến khích và ưu đãi chưa thật hấp đẫn, các nhà đầu tư chưa thật yên tâm nên chưa mạnh dạn bỏ vốn vào những lĩnh vực, ngành, nghề và địa bàn, nhất là ở những vùng còn nhiều khó khăn cũng như đối với các dự án đầu tư chiều sâu,

mở rộng quy mô sản xuất, chế biến nông sản, thực phẩm Điều này đã hạn chế việc phát huy nội lực để phát triển kinh tế – xã hội, tăng thêm nguồn thu cho ngân sách Nhà nước, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá theo tinh thần các văn kiện, nghị quyết của Đảng

Từ đòi hỏi của thực tiễn, nhằm tiếp tục tạo môi trường pháp lý thuận lợi, khuyến khích, hướng dẫn, giúp đỡ doanh nghiệp và nhân dân phát huy nội lực, đẩy mạnh đầu tư có hiệu quả, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế – xã hội của Nhà nước; bảo đảm thực hiện bình đẳng, đồng bộ các chính sách, biện pháp khuyến khích ưu đãi đầu tư trong nước với đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, tạo động lực mới thúc đẩy mạnh mẽ hơn việc huy động các nguồn trong nước, góp phần đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đẩy mạnh xuất khẩu, đổi mới công nghệ và tăng cường hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế, ngày 20/5/1998, Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua Luật Khuyến khích đầu tư trong nước (sửa đổi)

Trong lần sửa đổi này, Luật bổ sung cam kết của Nhà nước Việt Nam đối với tài sản và vốn hợp pháp của nhà đầu tư không bị tịch thu bằng biện pháp hành chính, quy định lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư được “bảo lưu” trong trường hợp thay đổi quy định của pháp luật không có lợi cho nhà đầu tư; sửa đổi, bổ sung quy định về hỗ trợ đất đai cho các nhà đầu tư, hỗ trợ tín dụng, một

số hình thức hỗ trợ khác ; bổ sung hình thức đầu tư trong nước thông qua hợp đồng hợp tác kinh doanh, bổ sung quy định chuyển quyền sở hữu trí, bí quyết kỹ

thuật, quy trình công nghệ và dịch vụ - kỹ thuật là tài sản để góp vốn đầu tư xây dựng dây chuyền sản xuất, cải thiện môi trường sinh thái, di chuyển cơ sở sản xuất ra khỏi đô thị, đa dạng hoá ngành nghề, sản phẩm

Kể từ khi có Luật Khuyến khích đầu tư trong nước năm 1994 (sửa đổi năm 1998) số lượng dự án đầu tư gia tăng không ngừng, số lượng vốn tư nhân đưa vào đầu tư và số việc làm mới được tạo ra ngày càng nhiều Qua gần 20 năm thực hiện luật này, đã đạt được một số thành tựu nhất định như: tạo thêm việc làm mới nhờ các dự án được cấp giấy chứng nhận ưu đãi đầu tư; Theo số liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư Lào, trong nửa đầu tài khóa 2010-2011, đầu tư nước ngoài vào Lào tăng gần gấp 2 lần so với tài khóa trước

Cũng trong giai đoạn này, Chính phủ Lào cấp phép cho khoảng 40 dự án với tổng vốn đầu tư trên 1 tỷ USD

Đặc biệt, dự án của Công ty Golf Long Thành (Việt Nam) có số vốn đầu

tư kỷ lục trong năm, với 1 tỷ USD cho dự án sân golf khởi công từ cuối năm

2008 trên diện tích 500ha và một khách sạn cao cấp ở thủ đô Vientiane

Các dự án đầu tư còn lại có tổng vốn đầu tư 156 triệu USD, tập trung vào một số lĩnh vực như thủ công nghiệp, chế biến, công nghiệp, nông nghiệp và khai thác khoáng sản

Cục trưởng Cục Khuyến khích đầu tư, Houmpheng Souralay cho biết, có nhiều nhà đầu tư sau khi nhận giấy phép của Chính phủ Lào, đã khẩn trương triển khai dự án

Tuy nhiên, cũng có một số nhà đầu tư vẫn để dự án trong tình trạng

"treo" Do đó, Chính phủ Lào sẽ thực hiện biện pháp thu hồi giấy phép đầu tư với các dự án không thực hiện đầy đủ cam kết đã ký

Lào cũng như các nước khác trong khu vực và trên thế giới, đều bị tác động xấu từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, khiến các nhà đầu tư thiếu vốn cho các dự án đã và đang triển khai Có dự án phải giãn tiến độ, phải sang nhượng nhưng nhìn chung đầu tư nước ngoài vào Lào vẫn khả quan nếu so với

tài khóa 2007-2008 với 161 dự án và tổng vốn đầu tư chỉ đạt 650 triệu USD (số liệu của Bộ kế hoạch và Đầu tư Lào)

Tính đến thời điểm này của năm 2009, Việt Nam vẫn là nhà đầu tư số 1 tại Lào, tiếp theo là Thái Lan và Trung Quốc

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, còn không ít những tồn tại chưa được giải quyết như: hỗ trợ mặt bằng sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp, về thủ tục hành chính, về phân cấp đầu mối cơ quan quản lí đầu tư

1.1.2 Pháp luật đầu tư Việt Nam từ khi ban hành Luật Đầu tư năm 2005

1.1.2.1 Mục đích, yêu cầu sửa đổi pháp luật đầu tư và ban hành Luật Đầu tư chung

Thực hiện công cuộc đổi mới, xây dựng thể chế kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, trong những năm qua, Nhà nước Việt Nam đã ban hành nhiều văn bản pháp luật liên quan đến đầu tư như: Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, Luật Khuyến khích đầu tư trong nước, Luật Doanh nghiệp, Luật Doanh nghiệp Nhà nước, Luật Hợp tác xã, Luật Dầu khí, Luật Xây dựng, Luật Đất đai, Luật Ngân sách Nhà nước các đạo luật đã tạo nên một khung pháp lý quan trọng điều chỉnh các mối quan hệ liên quan đến hoạt động đầu tư phù hợp với đường lối, quan điểm của Đảng và thực tiễn phát triển kinh tế – xã hội, cũng như phù hợp với yêu cầu của quá trình hội nhập, góp phần tạo môi trường đầu tư thuận lợi, hấp dẫn đối với các nhà đầu tư thuộc mọi thành phần kinh tế.[2]

Thực tiễn trong những năm qua cho thấy, việc huy động nguồn lực đầu tư cho tăng trưởng kinh tế ngày càng tăng, thể hiện hiệu quả của các chính sách mới, của hệ thống pháp luật về đầu tư đã ban hành

Việc ban hành và thực thi Luật Doanh nghiệp Nhà nước cùng các chương trình hành động của chính phủ, các đề án sắp xếp đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả của Doanh nghiệp Nhà nước, đã khẳng định vai trò Doanh nghiệp Nhà nước đã và đang tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong quá trình phát triển các ngành và lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế quốc dân

Luật Doanh nghiệp năm 1999 được đánh giá như một bước đột phá như

cả về tư duy kinh tế lẫn xây dựng và thực thi luật Theo đó, người dân, doanh nghiệp được tự do kinh doanh trong tất cả những ngành nghề mà pháp luật không cấm Cùng với sự ra đời và thi hành Luật Khuyến khích đầu tư trong nước, cho tới nay có 150 ngàn doanh nghiệp dân doanh mới được thành lập góp phần nâng tỉ trọng vốn đầu tư của khu vực tư nhân trong nước lên mức 36,7% tổng vốn đầu tư phát triển năm 2011; tạo ra hàng triệu việc làm mới (Số liệu của

Bộ kế hoạch và Đầu tư Lào)

Luật Đầu tư nước ngoài được ban hành năm1987 và đã dược sửa đổi bổ sung vào các năm 1990, 1992, 1996 và năm 2000 đã tạo môi trường pháp lý ngày càng hấp dẫn cho việc thu hút và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài Tính đến hết năm 2011, trên địa bàn cả nước có trên 5300

dự án đầu tư nước ngoài còn hiệu lực với tổng vốn đăng kí trên 47 tỷ USD, vốn đầu tư hiện thực đạt 31 tỷ USD Năm 2011, khu vực đầu tư nước ngoài chiếm27% tổng vốn đầu tư xã hội, tạo ra trên 24,5% GDP của cả nước chiếm gần 47% giá trị sản xuất toàn ngành công nghiệp và gần 54,6% kim ngạch xuất khẩu (số liệu của Bộ Kế hoạch - Đầu tư năm 2011)

Tuy nhiên, do văn bản quy định về đầu tư được ban hành một cách riêng

rẽ, có nhiều vấn đề còn thiếu nhất quán, trong các quy định còn có sụ phân biệt đối xử giữa các nhà đầu tư và các loại hình doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế nên đã hạn chế việc huy động và các nguồn lực kể cả nguồn lực trong nước và ngoài nước Bên cạnh đó, thời gian vừa qua, Việt Nam đã ký kết và triển khai nhiều hiệp định song phương và đa phương liên quan đến hoạt động đầu tư, trong đó đòi hỏi Việt Nam phải từng bước mở cửa thị trường, xoá bỏ các rào cản thuế quan, phi thuế quan hoặc các trợ cấp không phù hợp với các cam kết quốc tế Do đó, yêu cầu khách quan đặt ra là Việt Nam phải tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích đầu tư phù hợp với nền kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa theo hướng đơn giản, minh bạch, nhất quán, xoá bỏ

sự phân biệt đối xử giữa đầu tư trong nước và đầu tư nước ngoài; xây dựng trình

tự, thủ tục đơn giản thuận lợi không chỉ cho các nhà đầu tư mà cho cả cơ quan Nhà nước nhằm bảo đảm chính sách đến được các nhà đầu tư, tạo lòng tin cho nhà đầu tư thuộc mọi thành phần kinh tế hăng hái, tự tin sử dụng mọi nguồn lực cho đầu tư, kinh doanh [3]

Những yêu cầu mới của sự nghiệp đổi mới sâu rộng nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, chủ động hội nhập quốc tế đã và đang đặt

ra những đòi hỏi khách quan đối với việc cần thiết phải xây dựng một Luật Đầu tư chung nhằm huy động mọi nguồn lực cho phát triển kinh tế – xã hội ; cụ thể:

Một là - Nghị quyết Trung ương IX đã đặt ra mục tiêu phát triển kinh tế

xã hội, đẩy nhanh tốc độ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, khắc phục nguy cơ tụt hậu của nước ta so với thế giới và khu vực, đưa Việt Nam ra khỏi nhóm nước đang phát triển có thu nhập thấp Do đó, trong những năm tới, nhu cầu vốn đầu

tư cho phát triển là rất lớn Đây là một nhiệm vụ khó khăn đòi hỏi phải tiếp tục quán triệt đầy đủ đường lối, chủ trương của Đảng được khẳng định trong Đại hội Đảng IX, đặc biệt Nghị quyết Trung ương IX (Khoá IX): gắn huy động nguồn nội lực và ngoại lực, gắn cải cách trong nước với hội nhập để tận dụng cơ hội và vượt qua thử thách trong giai đoạn tới; điều đó một mặt đòi hỏi phải xây dựng đồng bộ và hoàn thiện cơ bản thể chế kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa; mặt khác cần thiết phải tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật và các giải pháp đồng bộ nhằm thu hút và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực; trong đó

có việc phải xây dựng một Luật Đầu tư áp dụng thống nhất nhằm đảm bảo quyền bình đẳng, tự do đầu tư kinh doanh, nâng cao khả năng cạnh tranh và tạo

sự hấp dẫn các nhà đầu tư thuộc mọi thành phần kinh tế

Hai là - Từ khi tiến hành công cuộc đổi mới, hệ thống pháp luật về đầu

tư,kinh doanh không ngừng được cải thiện theo hướng phù hợp việc xây dựng nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa Trong quá trình đó, môi trường kinh doanh tại Việt Nam cũng không ngừng được hoàn thiện, thay đổi theo hướng bình đẳng, không phân biệt, tạo lập “cùng một sân chơi chung” cho các hình thức đầu tư, các thành phần kinh tế, thể hiện qua hàng loạt các đạo

luật mới được ban hành, hoặc sửa đổi , bổ sung Những khác biệt về điều kiện đầu tư, kinh doanh như điều kiện gia nhập thị trường, các yếu tố đầu vào, đầu ra

và hoạt động quản lý doanh nghiệp giữa đầu tư trong nước và đầu tư nước ngoài

đã được thu hẹp đáng kể, thậm chí nhiều chính sách đã được hoà đồng

Tuy nhiên, do các luật liên quan đến đầu tư được ban hành riêng lẻ, lại chưa có sự nhất quán về nội dung, phạm vi điều chỉnh nên trên thực tế chưa thực

sự tạo được “một sân chơi” bình đẳng như chủ trương của Đảng và yêu cầu hội nhập Những khác biệt như vậy đã và đang tiếp tục làm cho hệ thống pháp luật

về đầu tư, kinh doanh thiếu nhất quán, minh bạch; tình trạng phân biệt đối xử giữa các nhà đầu tư và các loại hình doanh nghiệp khác nhau đang tồn tại, đã hạn chế việc phát huy các nguồn lực Thêm vào đó, sự phát triển năng động, đa dạng của doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế đã càng làm bộc lộ những bất cập của hệ thống pháp luật tách biệt theo thành phần kinh tế

Do đó, việc xây dựng Luật Đầu tư áp dụng thống nhất cho các nhà đầu tư

là yêu cầu thiết yếu và bức xúc nhằm tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nhất là môi trường pháp lý nhằm củng cố niềm tin của các nhà đầu tư tạo điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư tối đa và sử dụng hiệu quả các hoạt động đầu tư

Ba là - trong quá trình chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam đã ký

kết nhiều hiệp định song phương và đa phương liên quan đến hoạt động đầu tư, hiện nay đang ở giai đoạn thực hiện về cơ bản các cam kết quốc tế đó như những cam kết trong khuôn khổ AFTA, Hiệp định khung về khu vực đầu tư ASEAN, Hiệp định thương mại song phương với Hoa Kỳ, Hiệp định tự do hóa, khuyến khích và bảo hộ đầu tư với Nhật Bản và những cam kết khi gia nhập WTO Việc

ký kết và thực hiện các cam kết quốc tế liên quan đến hoạt động đầu tư một mặt vừa đòi hỏi Việt Nam phải mở cửa thị trường, xóa bỏ các rào cản thuế quan, phi thuế hoặc các trợ cấp không phù hợp với thông lệ quốc tế, mặt khác vẫn phải duy trì một số chính sách bảo hộ sản xuất trong nước có điều kiện, có thời gian,

mở cửa thị trường theo lộ trình xác định Do đó, việc xây dựng và hoàn thiện

pháp luật phục vụ cho hội nhập kinh tế quốc tế trong đó có Luật Đầu tư là yêu cầu cấp thiết

Bốn là - Cuộc cạnh tranh thu hút vốn đầu tư nước ngoài trên thế giới vào khu

vực đang diễn ra ngày càng gay gắt, nhất là khi Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) Trong bối cảnh đó, các nước trong khu vực đang cải cách mạnh mẽ môi trường đầu tư theo hướng tự do hóa chính sách đầu tư, thương mại với các đối tác kinh tế lớn nhằm tranh thủ nguồn vốn đầu tư, công nghệ Hệ thống pháp luật về đầu tư nước ngoài của Việt Nam trước đây được coi là hấp dẫn, thông thoáng nay giảm dần tính cạnh tranh so với những chuyển biến mới về những chính sách thu hút đầu tư của các nước trong khu vực và thế giới Vì vậy cần thiết phải ban hành Luật Đầu tư mới thể hiện rõ ràng, minh bạch hơn chính sách bảo đảm đầu tư, khuyến khích ưu đãi đầu tư, đơn giản hóa thủ tục hành chính…

Năm là - nguồn vốn đầu tư từ khu vực Nhà nước hàng năm hiện chiếm tới

55%- 57% tổng đầu tư xã hội và đóng vai trò rất quan trọng trong việc tạo lập cơ cấu kinh tế, nhất là trong việc hình thành hệ thống kết cầu hạ tầng kinh tế xã hội, trong các ngành, lĩnh vực, sản phẩm quan trọng của nền kinh tế và thu hút đầu tư của các thành phần kinh tế khác Tuy nhiên công tác quản lý đầu tư nói chung, đặc biệt là quản lý các dự án đầu tư bằng nguồn vốn của Nhà nước còn nhiều yếu kém, thiếu sót đã dẫn đến tình trạng đầu tư dàn trải, thất thoát, lãng phí, hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư còn thấp, cơ cấu đầu tư còn nhiều điểm chưa hợp

lý, sử dụng vốn tín dụng đầu tư phát triển, vốn đầu tư của doanh nghiệp Nhà nước còn kém hiệu quả, công tác giám sáp, thanh tra chậm được chú ý và còn lúng túng trong hướng dẫn triển khai thực hiện Một trong những nguyên nhân quan trọng của tình trạng nói trên là chưa có văn bản pháp luật có đủ hiệu lực để điều chỉnh hoạt động đầu tư từ nguồn vốn Nhà nước

Như vậy việc ban hành Luật Đầu tư chung đã trở thành đòi hỏi tất yếu khách quan của việc tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, bắt nguồn từ chủ trương đường lối của Đảng, từ thực tiễn hoạt động đầu tư, đòi hỏi của hội nhập và cạnh tranh quốc tế nhằm huy

động nhiều hơn, sử dụng có hiệu quả, khắc phục tình trạng lãng phí các nguồn lực đầu tư trong nước và nước ngoài của mọi thành phần kinh tế

1.1.2.2 Khái quát về Luật Đầu tư (2005) và những văn bản liên quan

Luật Đầu tư được Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XI, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 29/11/2005, gồm có 10 chương, 89 điều quy định về bảo đảm đầu tư, quyền và nghĩa vụ của các nhà đầu tư, hình thức hoạt động đầu tư và các lĩnh vực, địa bàn đầu tư, ưu đãi đầu tư và hỗ trợ đầu tư Luật Đầu tư có hiệu lực từ ngày 01/7/2006 và có nội dung cơ bản của từng chương như sau:

Chương I - Những quy định chung (gồm 5 điều, từ Điều 1 đến Điều 5)

Chương nay quy định về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, các chính sách

về đầu tư, việc áp dụng pháp luật về đầu tư, điều ước quốc tế, pháp luật nước ngoài và tập quán quốc tế và giải thích một số thuật ngữ có liên quan

Chương II - Bảo đảm đầu tư (gồm 7 Điều, từ Điều 6 đến Điều 12)

Chương này quy định về bảo đảm vốn và tài sản của nhà đầu tư, bảo hộ quyền

sở hữu trí tuệ trong hoạt động đầu tư; mở cửa thị trường đầu tư liên quan đến thương mại; về việc chuyển vốn, tài sản ra nước ngoài; bảo đảm đầu tư trong trường hợp thay đổi pháp luật, chính sách và giải quyết tranh chấp

Chương III – Quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư ( gồm 8 Điều, từ Điều 13

đến Điều 20) Chương này quy định về quyền của nhà đầu tư như quyền tự chủ đầu

tư, kinh doanh, tiếp cận, sử dụng nguồn lực đầu tư; xuất khẩu, nhập khẩu, quảng cáo, tiếp thị, gia công và gia công lại liên quan đến hoạt động đầu tư; mua ngoại tệ; chuyển nhượng, điều chỉnh vốn hoặc dự án đầu tư; thế chấp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất và các quyền khác của nhà đầu tư theo đúng nội dung đăng ký đầu tư, nội dung quy định tại giấy chứng nhận đầu tư; các nghĩa vụ của nhà đầu tư

Chương IV - Hình thức đầu tư (gồm 6 Điều, từ Điều 21 đến Điều 26)

Chương này quy định các hình thức đầu tư trực tiếp bao gồm đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, đầu tư theo hợp đồng, đầu tư phát triển kinh doanh, đầu tư thông qua việc góp vốn, mua cổ phần, sáp nhập, mua lại và các hình thức đầu tư gián tiếp

Chương V – Lĩnh vực, địa bàn đầu tư, ưu đãi và hỗ trợ đầu tư (gồm 3 mục

18 Điều, từ Điều 27 đến Điều 44)

Chương VI - Hoạt động đầu tư trực tiếp ( gồm 2 mục, 22 Điều, từ Điều 45

đến Điều 66) Chương này quy định về thủ tục đăng ký đầu tư đối với dự án đầu

tư trong nước và dự án đầu tư nước ngoài và việc triển khai thực hiện dự án đầu

tư nhằm đáp ứng nhu cầu cải cách hành chính trong quản lý đầu tư theo hướng

mở rộng phân cấp và đơn giản hóa thủ tục, tạo môi trường đầu tư thông thoáng, thuận tiện cho nhà đầu tư, đồng thời đảm bảo tính hiệu quả và thống nhất trong quản lý Nhà nước về hoạt động đầu tư

Chương VII - Đầu tư kinh doanh vốn Nhà nước (gồm 7 Điều, từ Điều 67 đến

Điều 73) Chương này quy định việc quản lý đầu tư, kinh doanh vốn Nhà nước; đầu

tư, kinh doanh vốn Nhà nước vào tổ chức kinh tế, hoạt động công ích; đầu tư bằng vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước; trách nhiệm của tổ chức, cá nhân được giao quản lý dự án đầu tư sử dụng vốn Nhà nước và việc thay đổi nội dung, hoãn, đình chỉ, huỷ bỏ dự án đầu tư Luật Đầu tư cũng quy định dự án đầu tư có sử dụng vốn Nhà nước phải thực hiện đấu thầu để lựa chọn nhà thầu cung cấp dịch vụ

tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp cho dự án theo quy định của pháp luật về đấu thầu

Chương VIII - Đầu tư ra nước ngoài (gồm 6 điều, từ Điều 74 đến Điều

79) Chương này quy định về các hình thức đầu tư ra nước ngoài; điều kiện đầu

tư ra nước ngoài; quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư ra nước ngoài; thủ tục đầu tư

ra nước ngoài và các lĩnh vực khuyến khích hoặc cấm đầu tư ra nước ngoài

Chương IX - Quản lý Nhà nước về đầu tư (gồm 8 Điều, từ Điều 80 đến

Điều 87) Chương này quy định về nội dung quản lý Nhà nước về đầu tư; trách nhiệm của cơ quan quản lý Nhà nước về đầu tư; trách nhiệm của Chính phủ trong việc tổ chức lập, trình duyệt các quy hoạch; việc xúc tiến đầu tư; theo dõi, đánh giá hoạt động đầu tư; thanh tra về hoạt động đầu tư và việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, khởi kiện xử lý các vi phạm về pháp luật đầu tư

Chương X - Điều khoản thi hành (gồm 2 Điều, Điều 88 và Điều 89)

Chương này quy định về việc áp dụng pháp luật đối với các dự án đang thực hiện đầu tư trước khi Luật này có hiệu lực; hiệu lực thi hành và Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Đầu tư

Ngoài việc ban hành Luật Đầu tư chung năm 2005, Việt Nam còn ban hành những Đạo luật và các văn bản pháp luật liên quan như Luật Doanh nghiệp năm 2005, việc đó tạo bước đột phá về cải cách kinh tế xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, phát huy tối đa nội lực

và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, tôn trọng và đảm bảo quyền tự do kinh doanh Đồng thời, tiếp thu và kế thừa những tư duy mới, kinh nghiệm tốt từ những nhân tố mới trong cuộc sống xã hội Nội dung của Luật không xóa đi hoặc đi ngược lại những cải cách, đổi mới và tiến bộ đã đạt được trong thành lập, tổ chức quản lý và hoạt động của doanh nghiệp đã được quy định trong các văn bản pháp luật có liên quan Đó là, Nghị định số 101/2006/NĐ-CP ngày21/9/2006 quy định việc đăng ký lại, chuyển đổi và đăng ký đổi giấy chứng nhận đầu tư của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài theo quy định của Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư; Nghị định số 108/2006/ NĐ-CP ngày 22/9/2006 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư; Nghị định số 78/2006/NĐ-CP ngày 09/8/2006 quy định về đầu tư trực tiếp ra nước ngoài

1.2 Khái quát về pháp luật đầu tư của CHDCND Lào

1.2.1 Quá trình phát triển pháp luật về đầu tư tại CHDCND Lào

Trước xu thế toàn cầu hóa và khu vực hóa diễn ra mạnh mẽ, các nước XHCN đã có sự chuyển đổi quan trọng để làm hoàn thiện mình cho phù hợp với tình hình mới và phù hợp với nền kinh tế của các quốc gia Trong bối cảnh đó, Chính phủ Lào đã có chính sách hợp tác với nước ngoài trong lĩnh vực kinh tế bắt đầu từ năm 1989 Chính phủ đã mở cửa đón nhận việc đầu tư của nước ngoài, cho phép nhà đầu tư nước ngoài vào đầu tư theo ngành nghề kinh doanh

do Nhà nước quy định trên cơ sở quy định của pháp luật CHDCND Lào

Hệ thống văn bản pháp luật được ban hành một cách thống nhất trong đó

cơ sở pháp lý quan trọng nhất là Hiến pháp CHDCND Lào thực hiện chính sách

mở rộng hợp tác kinh tế quốc đa phương, đa dạng hóa với mọi quốc gia, mọi tổ chức quốc tế trên nguyên tắc tôn trọng, tự do, hòa bình và cùng có lợi Nhà nước cũng khuyến khích mọi thành phần kinh tế trong nước đầu tư vào sản xuất kinh doanh, thực hiện mục tiêu Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa, và phát triển nền kinh tế quốc gia Bên cạnh đó, Nhà nước cũng ban hành các văn bản pháp luật khác về công nhận đầu tư đối với hoạt động đầu tư trong nước và nước ngoài Tuy nhiên, pháp luật về đầu tư của CHDCND Lào vẫn còn thiếu đồng bộ, nằm rải rác ở nhiều văn bản pháp luật khác nhau

Mục tiêu quan trọng của Chính phủ Lào trong việc mở rộng mối quan hệ hợp tác kinh tế với nước ngoài là hướng tới việc thực hiện chính sách đổi mới toàn diện, trong đó đặc biệt quan trọng là lĩnh vực kinh tế, thực hiện mục tiêu chuyển đổi việc quản lý kinh tế, phát huy sức mạnh làm chủ của người dân, thống nhất chính sách tiền tệ, đẩy mạnh các ngành công nghiệp năng lượng Những đòi hỏi về vốn, máy móc, trang thiết bị công nghệ hiện đại, trình độ lao động và trình độ quản lý của người lao động cũng là nhu cầu cấp thiết được coi

là chính sách hàng đầu để phát triển kinh tế Huy động vốn đầu tư không chỉ đem lại lợi ích cho nền kinh tế mà còn góp phần tăng nguồn thu ngân sách, tạo việc làm cho người lao động, chính sách quan tâm dành cho người nghèo, vấn

đề trật tự an toàn xã hội được đảm bảo hơn

Nhận thấy được vai trò to lớn của chính sách đầu tư, TW Đảng nhân dân cách mạng Lào đã đề ra nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội của CHDCND Lào

năm 2010-2020: “ Thúc đẩy việc phát triển kinh tế nhiều thành phần trong đó

quan tâm đến việc phát triển doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu

tư nước ngoài, tạo môi trường đầu tư kinh doanh có sự hài hòa thông thoáng, đảm bảo sự an toàn, lành mạnh và có tính cạnh tranh cao so với khu vực Phát triển kinh doanh có quy mô trung bình và nhỏ, làm cho tài chính kinh doanh có

sự ổn định vững chắc, từng bước giải quyết và tiến tới việc giải quyết các khoản

nợ nước ngoài Tăng vốn cho việc đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, lập dự án đầu tư phù hợp, tiếp tục mở rộng và nâng cao chất lượng của quan hệ kinh tế với nước ngoài, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xuất khẩu, thu hút vốn khoa học

kỹ thuật nước ngoài và thực hiện ký kết các hiệp định song phương và đa phương ở phạm vi cấp Nhà nước, cấp địa phương và trong phạm vi các doanh nghiệp với nhau.”

Thể chế hóa đường lối chính sách của Đảng nhân dân cách mạng Lào, Chính phủ đã ban hành các chính sách khuyến khích đầu tư, trong đó quy định các cá nhân, tổ chức không chỉ là nhà đầu tư trong nước mà còn là các nhà đầu

tư nước ngoài có quyền đầu tư tại CHDCND Lào trên nguyên tắc các bên cùng

có lợi, hoạt động trên cơ sở của pháp luật CHDCND Lào, nhà đầu tư sẽ được bảo vệ bởi pháp luật của CHDCND Lào

Pháp luật đầu tư của Lào bảo đảm tính thống nhất giữa các văn bản pháp luật liên quan như Luật Doanh nghiệp, Luật phá sản trong đó Luật Doanh nghiệp quy định việc thành lập công ty,hình thức, loại hình và kể cả việc góp vốn của các nhà đầu tư Luật Khuyến khích đầu tư trong nước và Luật Đầu tư nước ngoài chỉ quy định về quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư, quy định về việc xem xét đơn xin phép đầu tư của các nhà đầu tư Trong từng thời điểm cụ thể, CHDCND Lào đã ban hành một số các văn bản pháp luật về công nhận đầu tư đối với hoạt động đầu tư trong nước và nước ngoài như: Pháp luật đầu tư nước ngoài ngày 09/04/1988 được sửa đổi bổ sung bởi Luật Khuyến khích và quản lý đầu tư nước ngoài số 01/1994-QH ngày 14/3/1994, được Chủ tịch nước công bố

áp dụng thông qua Sắc lệnh số 23/CTN ngày 21/4/1994; Luật Khuyến khích và quản lý đầu tư trong nước số 03/95-QH ngày 14/10/1995 được sửa đổi, bổ sung bởi Luật Khuyến khích đầu tư trong nước số 10/QH ngày 22/10/2004; Nghị định của Thủ tướng Chính phủ về việc quản lý đầu tư của Nhà nước ngày 22/5/2002; Quyết định về tổ chức thực hiện Luật Khuyến khích đầu tư nước ngoài tại Lào ngày 22/3/2001, ngoài ra còn có một số văn bản pháp luật liên

quan khác Hiện nay, hoạt động đầu tư của Lào đang tuân thủ sự quy định của hệ thống các văn bản sau:

Một là, Luật Đầu tư nước ngoài: Luật Đầu tư nước ngoài đầu tiên của

CHDCND Lào được ban hành ngày 19/4/1988, đã được thay thế bằng Luật Khuyến khích và quản lý đầu tư nước ngoài được Quốc Hội thông qua ngày 14/3/1994, có hiệu lực tháng 6/1994 ( sau đây gọi tắt là Luật Đầu tư nước ngoài của CHDCND Lào) Luật này chỉ điều chỉnh hoạt động đầu tư nước ngoài Theo Điều 1 Luật này, nước CHDCND Lào khuyến khích tư nhân và pháp nhân nước ngoài đầu tư tại CHDCND Lào trên nguyên tắc các bên cùng có lợi, tuân theo pháp luật của CHDCND Lào Tư nhân và pháp nhân trên gọi là nhà đầu tư nước ngoài Tuy nhiên, các nhà đầu tư nước ngoài có thể hoạt động đầu tư trong mọi ngành kinh tế được Nhà nước cho phép đầu tư tại Lào bao gồm kinh doanh mở nhưng phải có điều kiện thông qua Uỷ ban quản lý đầu tư nước ngoài ( FIMC), còn những ngành nghề kinh doanh dành cho công dân Lào thì trong một số trường hợp, Uỷ ban quản lý đầu tư nước ngoài sẽ xem xét giải quyết nếu thấy sự cần thiết

Hai là, Luật Khuyến khích đầu tư trong nước: Theo Luật Khuyến khích đầu tư

trong nước được Quốc Hội CHDCND Lào thông qua ngày 22/10/2004, (đã được sửa đổi bổ sung ngày 08/7/2009) quy định đối tượng áp dụng như sau: Luật khuyến khích đầu tư quy định nguyên tắc thủ tục và biện pháp về việc khuyến khích, quản lý đầu tư để hoạt động đầu tư được thuận lợi, đảm bảo quyền và lợi ích của nhà đầu tư, Nhà nước và nhân dân nhằm tăng cường đầu tư trong và ngoài nước, góp phần quan trọng trong việc phát triển vững chắc và bền vững kinh tế - xã hội.(Điều 1).Việc khuyến khích đầu tư nhằm tạo môi trường và điều kiện thuận lợi để nhà đầu tư tiến hành kinh doanh trong các ngành và khu vực đầu tư tại CHDCND Lào.(Điều 2)

Mục tiêu của việc khuyến khích đầu tư trong nước và nước ngoài tại CHDCND Lào nhằm mở rộng các ngành kinh doanh thu hút vốn và ngoại tệ vào lưu thông trong nước, khuyến khích xuất khẩu và tìm kiếm thị trường nước

ngoài để từ đó tiếp thu và học hỏi trình độ khoa học kỹ thuật tiên tiến trên thế giới, phát triển và nâng cao trình độ cho người lao động trong nước, tạo ra nhiều công ăn việc làm cho người dân lao động, từ đó góp phần cải thiện và nâng cao đời sống xã hội Vì mục tiêu nêu trên mà nội dung cơ bản pháp luật đầu tư của Lào quy định những nguyên tắc trong hoạt động đầu tư, các loại hình và ngành nghề đầu tư, các biện pháp khuyến khích, bảo hộ và quản lý việc đầu tư trong nước và nước ngoài Và quan trọng nhất đó là việc quy định quyền và nghĩa vụ của các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài

Tuy nhiên, do qui định ở trong những văn bản pháp luật khác nhau nên không tránh khỏi việc tồn tại những qui định khác nhau đối với nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư và nhà đầu tư nước ngoài Đây cũng là bất cập, vướng mắc

mà Việt Nam gặp phải trong thời gian trước đây

CHƯƠNG II NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN TRONG PHÁP LUẬT ĐẦU TƯ VIỆT NAM VÀ PHÁP LUẬT ĐẦU TƯ LÀO - NHÌN TỪ GÓC ĐỘ SO SÁNH 2.1 Quy định về đối tượng, phạm vi áp dụng

Trước khi ban hành Luật Đầu tư chung 2005, hoạt động đầu tư ở Việt Nam chịu sự điều chỉnh của hai luật khác nhau

Luật Khuyến khích đầu tư trong nước điều chỉnh hoạt động đầu tư thành lập cơ sở sản xuất, kinh doanh thuộc các thành phần kinh tế; đầu tư xây dựng dây chuyền sản xuất, mở rộng quy mô, đổi mới công nghệ, cải thiện môi trường sinh thái, di chuyển cơ sở sản xuất ra khỏi đô thị, nâng cao năng lực sản xuất, kinh doanh, chuyển dịch cơ cấu sản xuất, đa dạng hóa ngành nghề, sản phẩm; mua cổ phần của các doanh nghiệp, góp vốn vào các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế; đầu tư theo hợp đồng hợp tác kinh doanh của tổ chức cá nhân trong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, người nước ngoài thường trú ở Việt Nam

Luật Đầu tư nước ngoài ở Việt Nam điều chỉnh hoạt động đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài dưới hình thức doanh nghiệp liên doanh, doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài, hợp đồng hợp tác kinh doanh của tổ chức kinh tế, cá nhân nước ngoài tại Việt Nam

Kế thừa các quy định của pháp luật hiện hành, phù hợp với tình hình phát triển kinh tế – xã hội và hội nhập kinh tế quốc tế, thể hiện sự bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, Luật Đầu tư chung (2005) mở rộng phạm vi điều chỉnh, bao gồm tất cả các hoạt động đầu tư tại Việt Nam và từ Việt Nam đầu tư ra nước ngoài, trong đó điều chỉnh hoạt động cả đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp; đầu

tư từ nguồn vốn Nhà nước và của tư nhân; đầu tư của các nhà đầu tư trong nước

và nhà đầu tư nước ngoài Cụ thể: Luật Đầu tư quy định về hoạt động đầu tư nhằm mục đích kinh doanh; quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư; bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư; khuyến khích và ưu đãi đầu tư; quản lý Nhà nước về đầu tư tại Việt Nam và đầu tư từ Việt Nam ra nước ngoài ( Điều 1).[10]

Đối tượng áp dụng của Luật là nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài thực hiện hoạt động đầu tư trên lãnh thổ Việt Nam và đầu tư từ Việt Nam

ra nước ngoài; tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động đầu tư (Điều 2).[10]

Luật Đầu tư nước ngoài đầu tiên của CHDCND Lào được ban hành ngày 19/4/1988 đã được thay thế bằng Luật Khuyến khích và quản lý đầu tư nước ngoài được Quốc hội thông qua ngày 14/3/1994, có hiệu lực tháng 6/1994 (sau đây gọi tắt là Luật Đầu tư nước ngoài của CHDCND Lào) Luật này chỉ điều chỉnh hoạt động đầu tư nước ngoài Theo điều 2 của Luật này, nhà đầu tư nước ngoài được phép đầu tư và vận hành doanh nghiệp trong tất cả các lĩnh vực của hoạt động kinh tế hợp pháp như nông lâm nghiệp, chế biến, năng lượng, khai thác mỏ, thủ công, thông tin liên lạc và vận tải, du lịch, thương mại, dịch vụ và các lĩnh vực khác… trừ hoạt động kinh doanh ảnh hưởng đến an ninh quốc gia hoặc nguy hại cho môi trường, sức khỏe, văn hóa hoặc vi phạm pháp luật của CHDCND Lào và các nhà đầu tư nước ngoài được Luật Đầu tư nước ngoài tại Lào quy định là tư nhân và pháp nhân nước ngoài đầu tư tại CHDCND Lào trên nguyên tắc các bên cùng có lợi, tuân theo pháp luật của CHDCND Lào (Điều 1)

Cũng theo Luật Khuyến khích đầu tư trong nước năm 2004(sửa đổi, bổ sung 2009), nhà đầu tư có thể đầu tư sản xuất kinh doanh vào tất cả các ngành kinh tế, các khu vực kinh tế của Lào Và theo luật này thì đối tượng áp dụng như sau: đầu tư trong nước là việc sử dụng nguồn vốn, tài sản, khoa học công nghệ

và tiềm năng khác vào việc sản xuất kinh doanh trong nước bởi các chủ thể chủ yếu là người Lào, người nước ngoài, người không quốc tịch đã sinh sống lâu dài tại CHDCND Lào, kể cả người Lào đang sinh sống tại nước ngoài (Điều 2) Như vậy, ta thấy Luật Đầu tư 2005 của Việt Nam mở rộng phạm vi điều chỉnh bao gồm tất cả các hoạt động đầu tư tại Việt Nam và từ Việt Nam đầu tư

ra nước ngoài, trong đó điều chỉnh hoạt động cả đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp Điều này Luật Đầu tư của Nước CHDCND Lào chưa làm được Cụ thể là: Phạm vi: Luật đầu tư của Việt Nam không chỉ quy định các lĩnh vực được đầu tư

mà còn quy định các quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư; các biện pháp bảo đảm,

khuyến khích nhà đầu tư…trong khi đó phạm vi của Luật đầu tư Lào chủ yếu chỉ làm rõ những lĩnh vực mà các nhà đầu tư được phép hoạt động

Đối tượng: Luật đầu tư Việt Nam phân định đối tượng điều chỉnh thành một điều luật riêng biệt, cụ thể Trong khi đó Luật đầu tư của Lào quy định trong cùng một điều luật Mặt khác, đối tượng điều chỉnh của Lào chỉ bao gồm nhà đầu tư, trong khi đó Luật đầu tư của Việt Nam còn điều chỉnh cả những cá nhân,

tổ chức liên quan đến hoạt động đầu tư

2.2 Quy định về nhà đầu tư

Trước khi ban hành Luật Đầu tư 2005, đối tượng nhà đầu tư (chủ thể của quan hệ đầu tư) được quy định không giống nhau giữa đầu tư trong nước và đầu

tư nước ngoài Đối với các quan hệ đầu tư trong nước, chủ thể của quan hệ đầu

tư được quy định trong nhiều văn bản pháp luật (Khuyến khích đầu tư trong nước (sửa đổi) 1998, Luật Doanh nghiệp Nhà nước 2003, Luật hợp tác xã 2003, Luật Doanh nghiệp năm 1999 và các văn bản hướng dẫn thi hành) Theo đó cho thấy, chủ thể của các quan hệ pháp luật đầu tư trong nước có phạm vi rất rộng, bao gồm các tổ chức, cá nhân không bị cấm đầu tư vốn để kinh doanh và các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền Đối với đầu tư nước ngoài, chủ thể của quan hệ đầu tư đầu tư trực tiếp nước ngoài được quy định trong Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam và các văn bản hướng dẫn thi hành Tham gia quan hệ đầu tư trực tiếp nước ngoài do Luật Đầu tư nước ngoài điều chỉnh bao gồm: Các doanh nghiệp Việt Nam thuộc mọi thành phần kinh tế; bệnh viện, trường học, viện nghiên cứu trong lĩnh vực công nghệ, khoa học kỹ thuật, khoa học tự nhiên; nhà đầu tư nước ngoài (gồm các tổ chức kinh tế nước ngoài và cá nhân nước ngoài); doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (gồm doanh nghiệp liên doanh

và doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài); các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ký kết hợp đồng BOT, BTO, BT (Bao gồm các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc chính phủ, Ủy ban nhân dân Tỉnh, Thành phố trực thuộc Trung Ương)

Theo Luật Đầu tư năm 2005, chủ thể nhà đầu tư trong quan hệ pháp luật đầu tư được mở rộng và được quy định thống nhất giữa đầu tư trong nước và đầu tư nước ngoài Nhà đầu tư được hiểu là tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động đầu tư theo quy định của pháp luật Việt Nam, bao gồm :

- Doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế thành lập theo Luật Doanh nghiệp;

- Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã thành lập theo Luật Hợp tác xã

- Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được thành lập trước khi Luật này có hiệu lực;

- Hộ kinh doanh, cá nhân;

- Tổ chức cá nhân nước ngoài; người Việt Nam định cư ở nước ngoài; người nước ngoài thường trú ở Việt Nam;

- Các tổ chức khác theo quy định của pháp luật Việt Nam (khoản 4, Điều

3 Luật Đầu tư năm 2005)

Mặt khác, theo quy định của từ điều 13 đến điều 20 luật Đầu tư 2005 quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư được hiểu như sau:

Quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư là nội dung cơ bản của quan hệ pháp luật đầu tư Quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư được ghi nhận bởi pháp luật Trong quá trình thực hiện hoạt động đầu tư, trên cơ sở pháp luật, nhà đầu tư

còn có thể ấn định các quyền và nghĩa vụ cho mình, gắn với những quan hệ đầu

về bảo vệ môi trường

Theo Luật Khuyến khích và quản lý đầu tư nước ngoài tại CHDCND Lào thì nhà đầu tư được quy định là tư nhân và pháp nhân người nước ngoài đầu tư