giáo án vật lý 10 cơ bản

Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên Ghi câu hỏi và bài tập về nhà Ghi những chuẩn bị cho bài sau Nêu câu hỏi và bài tập về nhà.Yêu cầu: HS chuẩn bị bài sau Bài 2 1 tiết Chuyển

Trang 1

Phần I Cơ học Chơng I

Động học chất điểmBài 1 Chuyển động cơ

- Phân biệt đợc hệ toạ độ và hệ quy chiếu

- Phân biệt đợc thời điểm với thời gian (khoảng thời gian)

về vị trí của một địa danh ở địa phơng

III Tiến trình dạy – học

Hoạt động 1 (5 phút): Ôn tập kiến thức về chuyển động cơ học.

Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên

Hoạt động 2 (20 phút): Ghi nhận các khái niệm: chất điểm, quĩ

đạo, chuyển động cơ.

Ghi nhận khái niệm chất điểm

Yêu cầu trả lời C1

Nêu và phân tích khái niệm:chuyển động cơ, quĩ đạo

Yêu cầu lấy ví dụ về các chuyển

động có dạng quĩ đạo khác nhautrong thực tế

Trang 2

Hoạt động 3 (15 phút): Tìm hiểu cách khảo sát một chuyển

III.1 và III.2 để ghi nhận các khái

niệm: mốc thời gian, thời điểm

và khoảng thời gian

Lấy ví dụ phân biệt: thời điểm

và khoảng thời gian

Nêu và phân tích khái niệm hệqui chiếu

Hoạt động 4 (5 phút): Giao nhiệm vụ về nhà.

Ghi câu hỏi và bài tập về nhà

Ghi những chuẩn bị cho bài sau Nêu câu hỏi và bài tập về nhà.Yêu cầu: HS chuẩn bị bài sau

Bài 2 (1 tiết) Chuyển động thẳng đều

Vận dụng đợc công thức tính đờng đi và phơng trình chuyển động

để giải các bài tập về chuyển động thẳng đều

Vẽ đợc đồ thị toạ độ – thời gian của chuyển động thẳng đều

Thu thập thông tin từ đồ thị nh: xác định đợc vị trí và thời đIểmxuất phát, vị trí và thời điểm gặp nhau, thời gian chuyển động…Nhận biết đợc một chuyển động thẳng đều trong thực tế

II Chuẩn bị

Giáo viên:

Đọc phần tơng ứng trong SGK Vật lí 8 để xem ở THCS đã đợc học nhữnggì

Chuẩn bị đồ thị toạ độ Hình 2.2 trong SGK phục vụ cho việc trìnhbày của HS hoặc GV

Chuẩn bị một số bài thực tập về chuyển động thẳng đều có đồ thịtoạ độ khác nhau (kể cả đồ thị toạ độ – thời gian lúc vật dừng lạI)

Học sinh:

Ôn lại các kiến thức về hệ toạ độ, hệ qui chiếu

Mô phỏng chuyển động của 2 vật đuổi nhau, đến gặp nhau và đồthị toạ độ – thời gian của chúng

tiến trình dạy – học.

Hoạt động 1 (…phút): Ôn tập kiến thức về chuyển động thẳng

đều

Trang 3

Xác định đờng đi của chất

đờng đi của chất điểm

Yêu cầu HS tính vận tốc trungbình Nói rõ ý nghĩa của vận tốctrung bình; phân biệt vận tốctrung bình và tốc độ trungbình

Đa ra định nghĩa vận tốc trungbình

Hoạt động 3 (…phút): Xây dựng các công thức trong chuyển động

trình vị trí của chất điểm

Giải các bài toán với toạ độ ban

đầu x0 và vận tốc ban đầu v0 có

dấu khác nhau

Yêu cầu xác định đờng đi trongchuyển động thẳng đều khibiết vận tốc

Nêu và phân tích bài toán xác

định vị trí của một chất điểmtrên một trục toạ độ chọn trớc

Nêu và phân tích khái niệm

ph-ơng trình chuyển động

Lấy ví dụ các trờng hợp khác nhau

về dấu của x0 và v

Hoạt động 4 (…phút): Tìm hiểu về đồ thị toạ độ – thời gian.

Cho HS thảo luậnNhận xét kết quả từng nhóm

Hoạt động 5 (…phút): Vận dụng, củng cố.

Trang 4

- Nhấn mạnh khi hai chất đIểmgặp nhau thì x1 = x2 và hai đồthị giao nhau

Hoạt động 6 (…phút): Giao nhiệm vụ về nhà.

Ghi câu hỏi và bài tập về nhà

Ghi những chuẩn bị cho bài sau

Nêu câu hỏi và bài tập về nhà.Yêu cầu: HS chuẩn bị bài sau

Bài 3 (2 tiết) Chuyển động thẳng biến đổi đều

+ Một hòn bi đờng kính khoảng 1cm, hoặc nhỏ hơn

+ Một đồng hồ bấm giây (hoặc đồng hồ hiện số)

Học sinh:

Trang 5

Ôn lại kiến thức về chuyển động thẳng đều.

Tiến trình dạy – học

(Tiết 1)

Hoạt động1 ( phút): Ghi nhận các khái niệm: CĐTBĐ, vectơ vận tốc tức thời.

- Ghi nhận đạI lợng vận tốc tức thời

và cách biểu diễn vectơ vận tốc

-Nêu và phân tích định nghĩa:CĐTBĐĐ, CĐTNDĐ và CĐTCDĐ

Hoạt động 2 (…phút): Tìm hiểu về gia tốc trong CĐTNDĐ.

- Xác định độ biến thiên vận tốc

và công thức tính gia tốc trong

CĐTNDĐ

- Ghi nhận đơn vị của gia tốc

- Biểu diễn vectơ gia tốc

- Gợi ý CĐTNDĐ có vận tốc tăng

đều theo thời gian

- Nêu và phân tích các địnhnghĩa gia tốc

- Chỉ ra gia tốc là đại lợng vectơ

và đợc xác định theo độ biếnthiên vectơ vận tốc

Hoạt động 3 (…phút): Xây dựng và vận dụng công thức trong CĐTNDĐ.

- Xây dựng công thức tính vận

tốc của CĐTNDĐ

- Trả lời C3, C4

- Nêu và phân tích bài toán xác

định vận tốc khi biết gia tốc củaCĐTNDĐ

- Yêu cầu vẽ đồ thị vận tốc – thờigian của CĐTNDĐ Gợi ý giống cáchcủa CĐTĐ

Hoạt động 4 (… phút): Giao nhiệm vụ về nhà.

- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà

- Ghi những chuẩn bị cho bài

sau

- Nêu câu hỏi và bài tập về nhà

- Yêu cầu HS chuẩn bị bài sau

(Tiết 2)

Trang 6

Hoạt động 1 (… phút): Xây dựng các công thức của CĐTNDĐ.

- Xây dựng các công thức của

đ-ờng đi và trả lời C5

- Ghi nhận quan hệ giữa gia tốc,

vận tốc và đờng đi

- Xây dựng phơng trình chuyển

động

- Nêu và phân tích công thứctính vận tốc trung bình trongCĐTNDĐ

- Lu ý mối quan hệ không phụthuộc thời gian (t)

- Gợi ý toạ độ của chất đIúm:

x = x0 + s

Hoạt động 2 (…phút): Thí nghiệm tìm hiểu một CĐTNDĐ.

- Tiến hành thí nghiệm

Hoạt động 3 (…phút): Xây dựng các công thức của CĐTNDĐ.

- So sánh đồ thị vận tốc – thờigian của CĐTNDĐ và CĐTCDĐ

Hoạt động 4 (…phút): Vận dụng, củng cố.

- Trả lời C7, C8 - Lu ý dấu của x0, v0 và a trong

các trờng hợp

Hoạt động 5 (…phút): Giao nhiệm vụ về nhà.

- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà - Nêu câu hỏi và bài tập về nhà

Trang 7

- Ghi những chuẩn bị cho bài sau

- Yêu cầu: HS chuẩn bị bài sau

Bài 4 (2 tiết)

Sự rơI tự do Mục tiêu

Giải đợc một số bài toán đơn giản về sự rơi tự do

Đa ra đợc những ý kiến nhận xét về hiện tợng xảy ra trong các thínghiệm sơ bộ về sự rơi tự do

+ Một vài tờ giấy phẳng nhỏ, kích thớc khoảng 15cm x 15cm;

+ Một vài hòn bi xe đạp (hoặc hòn sỏi nhỏ) và một vài miếng bìaphẳng có trọng lợng lớn hơn trọng lợng của các hòn bi

Chuẩn bị một sợi dây dọi và một vòng dây nhỏ co thể lồng vào sợidây dọi để làm thí nghiệm về phơng và chiều của chuyển độngrơi tự do

Vẽ lại ảnh hoạt nghiệm trên giấy khổ to theo đúng tỉ lệ và đo trớc tỉ

lệ xích của hình vẽ đó

Học sinh:

Ôn bài chuyển động thẳng biến đổi đều

Mô phỏng phơng pháp chụp ảnh hoạt nghiệm một chuyển động rơi tựdo

Tiến trình dạy – học

(Tiết 1)

Hoạt động 1 (… phút): Tìm hiểu sự rơi trong không khí.

- Yêu cầu HS quan sát

- Yêu cầu nêu dự đoán kết qủa

Trang 8

- Kết luận về sự rơi của các vậttrong không khí.

Hoạt động 2 (…phút): Tìm hiểu sự rơi trong chân không.

- Dự đoán sự rơi của các vật khi

- Định nghĩa sự rơi tự do

Hoạt động 3 (…phút): Chuẩn bị phơng án tìm đặc điểm của chuyển động rơi tự do.

- Chứng minh dấu hiệu nhận biết

một CĐTNDĐ: hiệu quảng đờng

đi đợc giữa hai khoảng thời gian

bằng nhau liên tiếp là một hằng

số

- Gợi ý sử dụng công thức đờngCĐTNDĐ cho các khoảng thời gianbằng nhau t để tính đợc:

nghiệm để tút ra tính chất của

chuyển động rơi tự do

- Yêu cầu HS xem SGK

- Hớng dẫn: Xác định phơngthẳng đứng bằng sợi dây dọi

- Giới thiệu phơng pháp chụp ảnhhoạt nghiệm

- Gợi ý dấu hiệu nhận biếtCĐTNDĐ

Trang 9

Hoạt động 2 (…phút): Xây dựng và vận dụng các công thức của chuyển động rơi tự do.

Bài 5 (2 tiết) chuyển động tròn đều Mục tiêu

Kiến thức:

Phát biểu đợc định nghĩa của chuyển động tròn đều

Viết đợc công thức tính độ lớn của vận tốc dài và trình bày đúng đợchớng của vectơ vận tốc cuả chuyển động tròn đều

Phát biểu đợc định nghĩa, viết đợc công thức và đơn vị của vận tốcgóc trong chuyển động tròn đều

Phát biểu đợc định nghĩa, viết đợc công thức và nêu đợc đơn vị đocủa chu kì và tần số

Viết đợc công thức liên hệ giữa vận tốc dài và vận tốc góc

Nêu đợc hớng của gia tốc trong chuyển động tròn đều và viết đợcbiểu thức cuả gia tốc hớng tâm

Kĩ năng:

Chứng minh đợc các công thức (5.4), (5.5), (5.6) và (5.7) trong SGKcũng nh sự hớng tâm của vectơ gia tốc

Giải đợc các bài toán đơn giản về chuyển động tròn đều

Nêu đợc một số ví dụ thực tế về chuyển động tròn đều

Chuẩn bị

Giáo viên:

Một vài thí nghiệm đơn giản minh hoạ chuyển động tròn đều

Hình vẽ 5.5 trên giấy to dùng cho chứng minh

2 h g

Trang 10

Hoạt động 1 (…phút): Tìm hiểu chuyển động tròn, chuyển động

tròn đều

- Phát biểu định nghĩa chuyển

Hoạt động 2 (…phút): Tìm hiểu các đại lợng của chuyển động tròn

- Mô tả chuyển động của chất

điểm trên cung MM’ trong thờigian t rất ngắn

- Nêu đặc điểm của độ lớn vậntốc dài trong chuyển động tròn

đều

- Hớng dẫn sử dụng công thứcvectơ vận tốc tức thời khi cungMM’ xem là đoạn thẳng

- Mêu và phân tích ra đại lợngtốc độ góc 

- Hớng dẫn: Xác định thời giankim giây quay đợc một vòng

- Phát biểu định nghĩa chu kì

- Phát biểu định nghĩa tần số

- Hớng dẫn: Tính độ dài cung

s = R 

- Ghi những chuẩn bị cho bài sau - Nêu câu hỏi và bài tập về nhà.- Yêu cầu HS chuẩn bị bài sau

(Tiết 2)

Hoạt động 1 (…phút): Xác định hớng của vectơ gia tốc.

- Biểu diễn vectơ vận tốc V1 và

ơng tiếp tuyến với quĩ đạo

- Tịnh tiến đếntrung

điểm I của cung M1M2.

V1 và V2

V1 = V2

Trang 11

- Xác định hớng của vectơ gia

tốc, từ đó suy ra hớng của gia

tốc

- Biểu diễn vectơ gia tốc của

chuyển động tròn đều tại một

điểm trên quĩ đạo

- Vì cung M1M2 rất nhỏ nên cóthể coi

M1  M2  I và

- Nhận xét về hớng của gia tốc ớng tâm của chuyển động tròn

- Làm bài tập 8, 10, 12 SGK - Gợi ý: độ lớn vận tốc dài của một

điểm trên vành bánh xe bằng độlớn vận tốc của CĐTĐ của xe

- Ghi những chuẩn bị cho bài sau - Nêu câu hỏi và bài tập về nhà- Yêu cầu: HS chuẩn bị bài sau

Bài 6 (1 tiết) tính tơng đối của chuyển động

công thức cộng vận tốc Mục tiêu

Kiến thức:

Hiểu đợc tính tơng đối của chuyển động

Trong những trờng hợp cụ thể, chỉ ra đợc đâu là hệ qui chiếu đứngyên, đâu là hệ qui chiếu chuyển động

Viết đợc đúng công thức cộng vận tốc cho từng trờng hợp cụ thể củachuyển động cùng phơng

Kĩ năng:

Giải đợc một số bài toán cộng vận tốc cùng phơng

Giải thích đợc một số hiện tợng liên quan đến tính tơng đối củachuyển động

 V aht = t

Trang 12

Chuẩn bị

Giáo viên:

Đọc lại SGK vật lí 8 xem HS đã đợc học những gì về tính tơng đốicủa chuyển động

Chuẩn bị thí nghiệm về tính tơng đối của chuyển động

- Nhớ lại khái niệm HQC

- Quan sát hình 6.2 và rút ra

nhận xét về HQC có trong hình

- Yêu cầu nhắc lại khái niệm HQC

- Phân tích chuyển động củahai HQC đối với mặt đất

- Nêu và phân tích bài toán cácvận tốc cùng phơng, ngợc chiều

- Tổng quát hoá công thức cộngvận tốc

Hoạt động 4 ( phút): Vận dụng củng cố.

Trang 13

- Làm bài tập: 5, 7 SGK - Chỉ rõ HQC đứng yên và HQC

chuyển động trong bài toán vàxác định các vectơ vận tốc

Bài 7 (1 tiết) sai số của các phép đo các đạI lợng vật lí Mục tiêu

Kiến thức:

Phát biểu đợc định nghĩa về phép đo các đại lợng vật lí Phân biệtphép đo trực tiếp với phép đo gián tiếp

Phát biểu đợc thế nào là sai số của phép đo các đại lợng vật lí

Phân biệt đợc hai loại sai số: sai số ngẫu nhiên và sai số hệ thống(chỉ xét sai số dụng cụ)

Kĩ năng:

Xác định sai số ngẫu nhiên và sai số dụng cụ

Tính sai số cuả phép đo trực tiếp

Tính sai số phép đo gián tiếp

Viết đúng kết quả phép đo, với số các chữ số có nghĩa cần thiết

Chuẩn bị

Giáo viên:

Một số dụng cụ đo nh thớc, nhiệt kế

Bài toán tính sai số để học sinh vận dụng

tiến trình dạy – học

Hoạt động 1 (…phút): Tìm hiểu các khái niệm về phép đo.

- Tìm hiểu và ghi nhớ các khái

niệm phép đo, dụng cụ đo

- Lấy ví dụ về phép đo trực tiếp

Hoạt động 2 (…phút): Tìm hiểu về sai số của phép đo.

Trang 14

Hoạt động 3 (…phút): Xác định sai số của phép đo.

- Xác định giá trị trung bình

của đại lợng A trong n lần đo

- Tính sai số tuyệt đối của mỗi

lần đo và sai số ngẫu nhiên

- Tính sai số tuyệt đối của phép

đo và viết kết quả đo một đại

l-ợng A

- Giới thiệu cách tính giá trị gần

đúng nhất với giá trị thực củaphép đo một đại lợng

- Giới thiệu sai số tuyệt đối và sai

số ngẫu nhiên

- Giới thiệu cách tính sai số tuyệt

đối của phép đo và cách viếtkết quả đo

- Giới thiệu sai số tỉ đối

Hoạt động 4 (…phút): Xác định sai số cuả phép đo gián tiếp.

3

- Xác định sai số cuả phép đo

gián tiếp - Giới thiệu qui tắc tính sai sốcủa tổng và tích

- Đa ra bài toán xác định sai sốcủa phép đo gian tiếp một đại l-ợng

- Ghi những chuẩn bị cho bài sau - Nêu câu hỏi và bài tập về nhà.- Yêu cầu: HS chuẩn bị bài sau

Bài 8 (2 tiết) Thực hành: Khảo sát chuyển động rơi tự do

Vẽ đợc đồ thị mô tả sự thay đổi vận tốc rơi của vật theo thời gian t,

và quãng đờng đi s theo t2 Từ đó rút ra kết luận về tính chất cuảchuyển động rơi tự do là chuyển đông thẳng nhanh dần đều

Kĩ năng:

Rèn luyện kĩ năng thực hành: Thao tác khéo léo để đo đợc chính xácquãng đờng s và thời gian rơi tự do của vật trên những quãng đờng skhác nhau

Tính g và sai số của phép đo g

Trang 15

chuẩn bị

Cho mỗi nhóm học sinh

Đồng hồ đo thời gian hiện số

Hộp công tắc đóng ngắt điện một chiều cấp cho nam châm điện

Kẽ sẵn bảng ghi số liệu theo mẫu trong bài 8 SGK

III tiến trình dạy - học

Hoạt động 1 (…phút): Hoàn chỉnh cơ sở lí thuyết của bài thực hành.

- Xác định quan hệ giữa quãng

đờng đI đợc s và khoảng thời

gian t của chuyển động rơi tự

do

- Gợi ý chuyển động rơi tự do làCĐTNDĐ có vận tốc ban đầu bằng

0 và gia tốc g

Hoạt động 2 (…phút): tìm hiểu bộ dụng cụ.

- Tìm hiểu bộ dụng cụ

- Tìm hiểu chế độ làm việc của

đồng hồ hiện số sử dụng trong

Hoạt động 4 (…phút): Tiến hành thí nghiệm.

- Đo thời gian rơi ứng với các quãng

đờng khác nhau

- Giúp đỡ các nhóm

Trang 16

- Ghi kết quả thí nghiệm vào

- Có thể xác định: g = 2tan với

 là góc nghiêng của đồ thị

sau

Chơng II

Động lực học chất điểm

Bài 9 (1 tiết) cân bằng lực tổng hợp và phân tích lực mục tiêu

Vận dụng đợc quy tắc hình bình hành để tìm hợp lực của hai lực

đồng quy hoặc phân tích một lực thành hai lực đồng quy

Trang 17

- Nhớ lại khái niệm lực ở THCS

- Quan sát hình 9.1 và trả lời C1

- Ôn lại về hai lực cân bằng

- Quan sát hình 9.2 và trả lời C2

- Nêu và phân tích định nghĩalực và cách biểu diễn một lực

- Nêu và phân tích điều kiệncân bằng của hai lực và đơn vịcủa lực

- Nhận xét câu trả lời

Hoạt động 2 (…phút): Tìm hiểu quy tắc đồng hợp lực.

- Quan sát thí nghiệm và biểu

- Nêu và phân tích điều kiệncân bằng của một chất điểm

Hoạt động 3 (…phút): Tìm hiểu qui tắc phân tích lực.

- Nêu và phân tích khái niệm:phân tích lực, lực thành phần

- Nêu cách phân tích một lựcthành hai lực thành phần theo haiphơng cho trớc

Trang 18

hợp

 

lực khi biết góc giữa F1 và F2

ợc chiều với F2

- Sử dụng công thức lợng giác

Bài 10 (2 tiết)

ba định luật niu – tơn Mục tiêu

Chỉ ra đợc đIúm đặt của cặp “lực và phản lực” Phân biệt cặp lựcnày với cặp lực cân bằng

Vận dụng phối hợp định luật II và III Niu – tơn để giải các bài trongbài

II.Chuẩn bị

Giáo viên:

Chuẩn bị thêm một số thí dụ minh hoạ ba đinh luật

Học sinh:

Ôn lại kiến thức đã học về lực, cân bằng lực và quán tính

Ôn lại quy tắc tổng hợp hai lực đồng quy

Hoạt động 1: (…phút): Tìm hiểu thí nghiệm của Ga-li-lê.

- Nhận xét về quảng đờng hòn - Trình bày ý tởng thí nghiệm

Trang 19

của Ga-li-lê với 2 máng nghiêng.

- Trình bày dự đoán của Ga-li-lê

Hoạt động 2 (…phút): Tìm hiểu định luật I Niu-tơn và khái niệm

- Nêu khái niệm quán tính

Hoạt động 3 (…phút): Tìm hiểu định luật II Niu-tơn.

- Viết biểu thức định luật II cho

trờng hợp có nhiều lực tác dụng lên

- Nêu và phân tích định nghĩakhối lợng dựa trên mức quán tính

Hoạt động 4 (…phút): Nhiệm vụ về nhà.

- Yêu câu: HS chuẩn bị bài sau

(Tiết 2)

Hoạt động 1 (…phút): Phân biệt trọng lực và trọng lợng.

- Nhớ lại các đặc điểm của trọng

- Suy ra từ bài toán vật rơi tự do

- Vận dụng công thức vật rơi tựdo

Hoạt động 2 (…phút): Tìm hiểu định luật II Niu-tơn.

- Quan sát hình 10.1, 10.2, 10.3 - Nhấn mạnh tính chất hai chiều

Trang 20

và 10.4, nhận xét về lực tơng tác

giữa hai vật

- Viết biểu thức của định luật

- Nêu các đặc điểm của cặp lực

- Nêu và phân tích định luật III

- Nêu khái niệm lực, tác dụng vàphản lực

- Phân tích ví dụ về cặp lực vàphản lực ma sát

- Làm bài tập 11, 14 trang 62

Bài 11 (1 Tiết) lực hấp dẫn định luật vạn vật hấp dẫn

Hoạt động 1 (…phút): Tìm hiểu về lực hấp dẫn và định luật vạn vật hấp dẫn.

Trang 21

- Giới thiệu về lực hấp dẫn

- Yêu cầu học sinh quan sát môphỏng chuyển động của Trái Đấtquanh Mặt Trời và nhận xét về

đặc điểm của lực hấp dẫn

- Nêu và phân tích định luậtvạn vật hấp dẫn

- Mở rộng phạm vi áp dụng chocác vật khác chất điểm

Hoạt động 2 (…phút): Xét trọng lực nh trờng hợp riêng của lực hấp

- Đọc phần “Em có biết” - Hớng dẫn: Vận dụng công thứctính lực hấp dẫn

sau

- Yêu cầu: HS chuẩn bị cho bàisau

Bài 12 (1 tiết) lực đàn hồi của lò xo định luật Húc

I Mục tiêu

Kiến thức:

Nêu đợc những đặc điểm về điểm đặt và hớng lực đàn hồi của lòxo

Phát biểu đợc định luật Húc và viết đợc công thức tính độ lơn lực

đàn hồi của lò xo

Nêu đợc các đặc điểm về hớng của lực căng dây và lực pháp tuyến

Kĩ năng:

Biểu diễn đợc lực đàn hồi của lò xo khi bị dãn hoặc nén

Trang 22

Sử dụng đợc lực kế để đo lực, biết xem xét giới hạn đo của dụng cụtrớc khi sử dụng.

Vận dụng đợc định luật Húc để giải các bài tập trong bài

Ôn lại kiến thức về lực đàn hồi của lò xo ở THCS

Hoạt động 1 (…phút): Xác định hớng và đặc đIúm của lực đàn hồi

của lò xo

- Quan sát thí nghiệm biểu diễn

của giáo viên với lò xo

- Biểu diễn lực đàn hồi của lò xo

khi lò xo bị nén và dãn

- Trả lời C1

- Làm thí nghiệm biến dạng 1 sốloại lò xo để học sinh quan sát

- Chỉ rõ lực tác dụng vào lò xogây ra biến dạng, lực đàn hồicủa lò xo có su hớng chống lại sựbiến dạng đó

Hoạt động 2 (…phút): Tìm hiểu định luật Húc.

Hoạt động 3 (… phút): Tìm hiểu một số trờng hợp lực đàn hồi khác.

- Biểu diễn lực căng dây và lực

pháp tuyến

- Giới thiệu lực căng ở dây treo

và lực pháp tuyến ở các mặttiếp xúc

Trang 23

Hoạt động 5 ( phút): Giao nhiệm vụ về nhà.

- Ghi câu hỏi và bài tập về

Bớc đầu đề xuất giả thuyết hợp lí và đa ra đợc phơng án thí nghiệm

để kiểm tra giả thuyết

II chuẩn bị

Giáo viên:

Chuẩn bị dụng cụ thí nghiệm: khối hình hộp chữ nhật (bằng gỗ,nhựa…), có một mặt khoét các lỗ để đựng quả cân, một số quảcân, một lực kế và một máng trợt

Học sinh:

Ôn lại những kiến thức về lực ma sát đã học ở lớp 8

Hoạt động 1 ( phút): Ôn lại kiến thức về lực ma sát.

- Trả lời câu hỏi

- Có những loại lực ma sát nào?

- Nêu câu hỏi để học sinh ôntập và nhận xét câu trả lời

Trang 24

Khi nào xuất hiện?

- Thảo luận nhóm, trả lời C1

- Ghi nhận kết quả thảo luận và

- Tiến hành thí nghiệm kiểmtra giả thuyết về các yếu tố

ảnh hởng đến độ lớn lực masát trợt

- Nêu biểu thức hệ số ma sát ợt

tr-Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu về lực ma sát lăn.

- Lấy ví dụ về tác dụng của lực

- Nêu câu hỏi C2

- Giới thiệu một số ứng dụnglàm giảm ma sát bằng cáchthay thế ma sát trợt bằng masát lăn

Hoạt động 4 ( phút): Tìm hiểu về lực ma sát nghỉ.

- Quan sát thí nghiệm của giao

- Lu ý: Vật đứng yên dới tácdụng của lực kéo và ma sátnghỉ

- Giới thiệu về vai trò của masát nghỉ

Hoạt động 5 ( phút): Vận dụng, củng cố.

- Làm việc cá nhân: Giải bài

tập ví dụ - Gợi ý: Xác định các lực tácdụng lên vật chuyển động

thẳng đều

- Ghi những câu hỏi và bài tập

về nhà

- Nêu câu hỏi và bài tập vềnhà

Trang 25

Bài 14 (1 tiết) lực hớng tâm

các ví dụ do giáo viên đa ra

- Gợi ý áp dụng định luật II tơn cho vật chuyển động tròn

Niu-đều

- Nêu và phân tích địnhnghĩa lực hớng tâm

- Nêu các ví dụ về chuyển

động tròn đều và yêu cầu họcsinh xác định lực hớng tâm tácdụng lên vật

- Nhấn mạnh: lực hớng tâmkhông phải là một loại lực khác

Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu chuyển động li tâm.

- Đọc SGK

- Xác định điều kiện để vật - Mô tả ví dụ về chuyển độngcủa vật đặt trên mặt bàn

Trang 26

và N

- Chi những chuẩn bị cho bài

áp dụng định luật II Niu-tơn để lập các phơng trình cho hai chuyển

động thành phần của chuyển động ném ngang

Tổng hợp hai chuyển động thành phần để đợc chuyển động tổnghợp (chuyển động thực)

Vẽ đợc (một cách định tính) quỹ đạo parabol của một vật bị némngang

II chuẩn bị

Giáo viên:

Thí nghiệm kiểm chứng hình 15.2 SGk

Học sinh:

Trang 27

Các công thức của chuyển động thẳng biến đổi đều và của sự rơi

Hoạt động 1 ( phút): Phân tích chuyển động ném ngang.

- Đọc SGK

- Chọn hệ toạ độ thích hợp

- Phân tích chuyển động ném

ngang thành hai chuyển động

thành phần theo hai trục toạ

độ

- Nêu và phân tích bài toánkhảo sát chuyển động một vậtném ngang: xác định vị trí vàvận tốc của vật

Hoạt động 2 ( phút): Xác định các chuyển động thành phần.

- áp dụng định luật II Niu-tơn

cho vật theo mỗi trục toạ độ

Xác định vận tốc thành phầnban



đầu bằng cách chiếu V0 lêntrục toạ độ

Hoạt động 3 ( phút): Xác định chuyển động tổng hợp.

- Viết phơng trình quỹ đạo

của chuyển động ném ngang

- Xác định thời gian chuyển

động của vật ném ngang

- Xác định tầm ném xa

- Hớng dẫn: Từ các phơng trìnhchuyển động thành phần, rút

ra liên hệ giữa 2 toạ độ

- Trình bày về dạng quỹ đạocủa chuyển động ném ngang

- Hớng dẫn: liên hệ giữa thờigian của chuyển động tổnghợp và của chuyển động thành

Trang 28

- Vận dụng trả lời C2.

phần

- Hớng dẫn: Trình bày về ýnghĩa thực của tầm ném xatrong chuyển động némngang

Hoạt động 4 ( phút): Thí nghiệm kiểm chứng.

- Quan sát thí nghiệm và trả lời

C3 về mục đích thí nghiệm - Tiến hành thí nghiệm hình15.2

- Yêu cầu HS trả lời câu hỏi C3

I mục tiêu

Kiến thức:

Chứng minh đợc các công thức (16.2) trong SGK, từ đó nêu đợc phơng

án thực nghiệm đo hệ số ma sát trợt theo phơng pháp động lực học(gián tiếp qua gia tốc a và góc nghiêng )

Kĩ năng:

Lắp ráp đợc thí nghiệm theo phơng án đã chọn, biết cách sử dụng

đồng hồ đo thời gian hiện số điều khiển bằng nam châm điện cócông tắc và cổng quang điện để đo chính xác khoảng thời gianchuyển động của vật

Tính và viết đúng kết quả phép đo, với số các chữ số có nghĩa cầnthiết

II chuẩn bị

Giáo viên:

Cho mỗi nhóm học sinh:

Mặt phẳng nghiêng có thớc đo góc và quả dọi

Nam châm điện có hộp công tắc đóng ngắt

Thớc kẻ vuông để xác định vị trí ban đầu của vật

Trụ kim loại đờng kính 3cm, cao 3cm

Đồng hồ đo thời gian hiện số, chính xác 0,001s

Cổng quang điện E

Thớc thẳng 1000mm

Học sinh:

Trang 29

Ôn tập lại bài cũ

Giấy kẻ ô, báo cáo thí nghiệm…

Hoạt động 1 ( phút): Xây dựng cơ sở lí thuyết.

- Hớng dẫn: áp dụng định luật IINiu-tơn cho vật

Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu bộ dụng cụ.

Hoạt động 3 ( phút): Hoàn chỉnh phơng án thí nghiệm.

- Nhận biết các đại lợng cần đo

- Nhận xét và hoàn chỉnh

ph-ơng án thí nghiệm của cácnhóm

Hoạt động 4 ( phút): Tiến hành thí nghiệm.

- Tiến hành thí nghiệm theo

nhóm

- Ghi kết quả vào bảng 16.1

- Hớng dẫn các nhóm (làm thínghiệm)

- Theo dõi học sinh

- Chỉ rõ loại sai số đã bỏ qua

trong khi lấy kết quả

- Gợi ý:

- Nhắc lại cách tính sai số vàviết kết quả

- Yêu cầu trả lời câu hỏi 2trang 87 SGK

Trang 30

Bài 17 (2 tiết) cân bằng của một vật rắn chịu tác dụng của hai lực

và ba lực không song song.

I mục tiêu

Kiến thức:

Nêu đợc định nghĩa của vật rắn và giá của lực

Phát biểu đợc quy tắc tổng hợp hai lực có giá đồng quy

Phát biểu đợc điều kiện cân bằng của một vật chịu tác dụng của hailực và của ba lực không song song

Kĩ năng:

Xác định đợc trọng tâm của một vật mỏng, phẳng bằng phơng phápthực nghiệm

Vận dụng đợc các điều kiện cân bằng và quy tắc tổng hợp hai lực cógiá đồng quy để giải các bài tập nh trong bài

II chuẩn bị

Giáo viên:

Các thí nghiệm Hình 17.1, Hình 17.2, Hình 17.3 và Hình 17.5SGK

Các tấm mỏng, phẳng (bằng nhôm, nhựa cứng…) theo hình 17.4 SGK

Học sinh:

- Ôn lại: quy tắc hình bình hành, điều kiện cân bằng của một chất

điểm

Hoạt động 1 ( phút): Xác định điều kiện cân bằng của một vật

chịu tác dụng của hai lực

C1

- So sánh với trờng hợp cân

bằng của chất điểm

- Phát biểu điều kiện cân

bằng của một vật chịu tác dụng

- Bố trí thí nghiệm hình 17.1

- Gợi ý so sánh vật rắn và chất

điểm

- Nêu khái niệm vật rắn

- Lu ý khái niệm giá của lực

Trang 31

của hai lực.

Hoạt động 2 ( phút): Xác định trọng tâm của vật phẳng, mỏng

bằng phơng pháp thực nghiệm

- Nhớ lại khái niệm trọng tâm

- Gợi ý: Giá của trọng lực đi quatrọng tâm

- Hớng dẫn áp dụng điều kiệncân bằng

Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu quy tắc tổng hợp hai lực có giá

đồng quy

trọng lực và F

- Nêu và phân tích quy tắctổng hợp hai lực có giá đồngquy

Hoạt động 4 ( phút): Phát biểu và vận dụng điều kiện cân bằng

của một vật chịu tác dụng của ba lực không song song

- Phát biểu điều kiện cân

bằng của một vật chịu tác dụng

của ba lực không song song

- Giải bài tập ví dụ (làm việc cá

nhân)

 

- Hớng dẫn: Từ quan hệ của F với

F1 

và F2 trong thí nghiệm

- Hớng dẫn: Phân tích các lựctác dụng và áp dụng điều kiệncân bằng cho quả cầu

Trang 32

Bài 18 (1 tiết) cân bằng của một vật có trục quay cố định momen lực

I mục tiêu

Kiến thức:

Phát biểu đợc định nghĩa và viết đợc biểu thức của momen lực

Phát biểu đợc quy tắc momen lực

Kĩ năng:

Vân dụng đợc khái niệm momen lực và quy tắc momen lực để giảithích một số hiện tợng vật lí thờng gặp trong đời sống và kĩ thuậtcũng nh để giải quyết các bài tập tơng tự nh ở trong bài

Vận dụng đợc phơng pháp thực nghiệm ở mức độ đơn giản

III tiến trình day - học

Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu tác dụng làm quay của lực.

Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu khái niệm mômen lực.

- Nhận xét sơ bộ tác dụng làm

quay của một lực có thể phụ

thuộc những yếu tố nào? Thảo

- Tiến hành thí nghiệm kiểmtra

- Nêu và phân tích khái niệm

và biểu thức của mômen lực

Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu và vận dụng momen lực.

- Nhận xét về tác dụng làm

quay của các lực tác dụng lên

- Phát biểu quy tắc mômen lực

- Nêu câu hỏi C1

Trang 33

Quy tắc hợp lực song song cùng chiều.

Ôn lại về phép chia trong và ngoài khoảng cách giữa hai điểm

Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu quy tắc tổng hợp hai lực song song

cùng chiều

thay thế cho hai lực F1 và F2

song song cùng chiều tác dụng

Trang 34

- Giới thiệu cách phân tích mộtlực F thành hai lực song songcùng chiều

với F

Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu và vận dụng điều kiện cân bằng

của một vật chịu tác dụng của ba lực song song cùng chiều

Hoạt động 4 ( phút): Giao nhiệm vụ về nhà.

Trang 35

- Nêu và phân tích các dạngcân bằng

Hoạt động 2 ( phút): Xác định điều kiện cân bằng của vật có

dụ của giáo viên

- Giới thiệu khái niệm mặtchân đế

- Hớng dẫn: Xét tác dụng củamomen của trọng lực

- Nêu và phân tích điều kiệncân bằng của vật có trongmặt chân đế

Trang 36

Nêu đợc những yếu tố ảnh hởng đến momen quán tính của vật

Kĩ năng:

áp dụng đợc định luật II Niu-tơn cho chuyển động tịnh tiến thẳng

áp dụng đợc khái niệm momen quán tính để giải thích sự thay đổichuyển động quay của các vật

Biết cách đo thời gian chuyển động và trình bày kết luận

Mô phỏng chuyển động tịnh tiến của vật rắn (lu ý biểu diễn chuyển

động của đoạn thẳng nối hai điểm trên vật) Mô phỏng chuyển

động quay quanh một trục của vật rắn với các điểm trên vật có cùng tốc độ góc.

(Tiết 1)

Trang 37

Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu chuyển động tịnh tiến.

Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu về tác dụng của mômen lực đối với

chuyển động quay của vật rắn

- Kết luận về tác dụng của

mômen lực đối với vật quay

quanh một trục

- Bố trí thí nghiệm hình 21.4

- Gợi ý: Xét tác dụng làm quaycủa các lực tác dụng lên ròngrọc

- Hớng dẫn: so sánh mômen củahai lực căng dây tác dụng lênròng rọc

- Nhận xét các câu trả lời

Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu về mômen quán tính.

- Ghi nhận khái niệm momen

quán tính - Giới thiệu về mômen quántính

Trang 38

đổi các yếu tố khảo sát.

- Bố trí thí nghiệm kiểm tra

- Giới thiệu trờng hợp vật chịumomen cản

Hoạt động 2 ( phút): Vận dụng, củng cố.

Làm bài tập 6, 8 SGK Gợi ý: Xác định tác dụng làm

quay của từng lực

Hoạt động 3 ( phút): Giao nhiệm vụ về nhà.

I mục tiêu

Kiến thức:

Phát biểu đợc định nghĩa ngẫu lực

Viết đợc công thức tính momen của ngẫu lực

Kĩ năng:

Vận dụng đợc khái niệm ngẫu lực để giải thích một số hiện tợng vật

lí thờng gặp trong đời sống và kĩ thuật

Vận dụng đợc công thức tính momen của ngẫu lực để làm những bàitập trong bài

Nêu đợc một số ví dụ về ứng dụng của ngẫu lực trong thực tế và trong kĩthuật

Hoạt động 1 ( phút): Nhận biết khái niệm ngẫu lực.

Trang 39

- Tìm hợp lực của hai lực song

- Lấy ví dụ về ngẫu lực

- Yêu cầu tìm hợp lực của ngẫulực

- Hớng dẫn: Sử dụng quy tắchợp lực song song để xác địnhhợp lực bằng 0 mà vẫn gây rachuyển động quay của vật

- Mô phỏng và giới thiệu về tácdụng của ngẫu lực với vật rắn

- Tính momen của từng lực đối

với trục quay O vuông góc với

mặt phẳng chứa ngẫu lực

- Tính momen của ngẫu lực

đối với trục O

- Trả lời C2

- Yêu cầu tính momen của từnglực với trục quay O

- Hớng dẫn: Xét tác dụng làmquay của từng momen lực đốivới vật

- Tổng quát hoá bằng công thức22.1

Trang 40

Chơng IV các định luật bảo toàn

Bài 23 (2 tiết)

động lợng, định luật bảo toàn động lợng

I mục tiêu

Kiến thức:

- Đinh nghĩa đợc xung lợng của lực; nêu đợc bản chất (tính chất vectơ)

và đơn vị đo xung lợng của lực

Định nghĩa đợc động lợng, nêu đợc bản chất (tính chất vectơ) và

Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu khái niệm xung lợng của lực.

- Nhận xét về lực tác dụng và

thời gian tác dụng lực trong các

ví dụ của giáo viên

- Nêu và phân tích khái niệmxung lợng của lực

Tiêu đề	Động Học Chất Điểm
Trường học	Trường Trung Học Phổ Thông
Chuyên ngành	Vật Lý
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	90
Dung lượng	868,5 KB

giáo án vật lý 10 cơ bản

tiến trình da y học

tiến trình dạ y học (Tiết 1)