Bài giảng GPBBệnh học Tử Cung

ĐỊNH NGHĨATSNMTC được định nghĩa  Sự tăng sản của các tuyến có kích thước và hình dạng không đều  Sự gia tăng tỉ lệ tuyến/mô đệm >3:1 khi so sánh với NMTC giai đoạn phát triển 1:1..

BỆNH HỌC

THÂN TỬ CUNG

BM GIẢI PHẪU BỆNH

TỔN THƯƠNG LÀNH TÍNH

CỦA NMTC

VIÊM NMTC

VIÊM CẤP

VIÊM MẠN

- sau kinh nguyệt

- sau nạo thai, sau sinh

- dùng dụng cụ trong tử cung

Mô đệm phản ứng với các tế bào hình thoi, thấm nhập nhiều lymphô bào, tương

bào

NMTC viêm chuyển sản gai

NMTC thay đổi tiết

nhầy

LẠC NMTC TRONG CƠ

LẠC NMTC TRONG CƠ

(Adenomyosis)

Nang chứa dịch đỏ

nâu

POLYP NỘI MẠC TỬ

CUNG

endometrial polyp

Tuyến dãn không đều

Chuyển sản gai

Nội mạc giai đoạn tăng sinh Các tuyến dãn không đều

Polyp teo

TB mô đệm có thể không điển hình

TĂNG SẢN NỘI MẠC

TỬ CUNG

ĐỊNH NGHĨA

TSNMTC được định nghĩa

 Sự tăng sản của các tuyến có

kích thước và hình dạng không đều

 Sự gia tăng tỉ lệ tuyến/mô

đệm (>3:1) khi so sánh với NMTC giai đoạn

phát triển (1:1)

 TSNMTC thường là lan toả nhưng cũng có thể khu trú

TSNMTC đơn giản (điển hình)

TSNMTC đơn giản không điển

 Điển hình hay không điển hình phụ thuộc

vào đặc điểm nhân

TĂNG SẢN NỘI MẠC TỬ

- Khối u buồng trứng tiết estrogen

- Thuốc có estrogen (nội tiết thay thế)

- Progesteron giảm: tiền mãn kinh, mãn kinh

 Tuổi tiền mãn kinh

 LS: rong huyết

 Bệnh sử: chu kỳ kinh không rụng trứng kéo dài (persistent anovulation), hoặc

dùng estrogen ngoại sinh không đối kháng

 Bệnh nhân trẻ bị bệnh buồng trứng đa nang

 Béo phì, đái tháo đường týp 2 và cao

huyết áp

 Biểu hiện của u buồng trứng tiết

estrogen

TĂNG SẢN NỘI MẠC

TỬ CUNG

 Trên mẫu bệnh phẩm cắt tử cung:

NMTC màu sẫm, phồng, bề mặt gồ ghề, xốp, giới hạn không rõ

NMTC dầy lan toả, có thể khu trú giống polýp

 Trên mẫu nạo lòng tử cung:

Thường thể tích mẫu nạo tăngTuy nhiên chẩn đoán TSNMTC chỉ dựa vào đặc điểm mô học, không dựa vào thể tích của mẫu nạo

TĂNG SẢN NMTC

TĂNG SẢN NMTC ĐƠN

GIẢN

★ Tăng sản tuyến và mô đệm

★ Các tuyến giãn thành bọc hay ngoằn ngoèo nhẹ, không gập góc phức tạp

★ Các tuyến được lót bởi biểu mô phân tầng, nhân điển hình

★ Mô đệm nhiều, tế bào mô đệm bầu dục đồng dạng

★ Phân bào ít

Tuyến giãn rất ít, nhưng các tuyến chen chúc khu

trú (focal crowding)

TSNMTC ĐƠN GIẢN ĐIỂN

HÌNH

Tuyến giãn rộng tạo túi trồi vào mô đệm

(outpouching), mô đệm còn nhiều

Biểu mô tuyến xếp giả tầng, hình trụ, bào tương

ái toan

TSNMTC ĐƠN GIẢN ĐIỂN

HÌNH

★ Các tuyến dày đặc, mô đệm xen kẽ giữa các tuyến mất dần.

★ Cấu trúc tuyến tạo nhú, gập góc phức tạp

★ Các tế bào tăng nhiều lớp, với nhân đồng dạng, phân cực rõ

★ Không có phản ứng mô đệm và hoại tử

TĂNG SẢN PHỨC TẠP ĐIỂN

HÌNH

TSNMTC PHỨC TẠP

ĐIỂN HÌNH

TSNMTC PHỨC TẠP

ĐIỂN HÌNH

Bờ của tuyến ngày càng

trở nên phức tạp hơn, phân

nhánh, tạo nhú phức tạp

hơn

Tế bào biểu mô phân tầng từ 2-4 lớp, còn cực tính, nhân hình bầu dục, CNS mịn, hạt nhân không rõ, phân

bào thường < 5/HPF

Tăng sản phức tạp NMTC có nhân không điển hình:

- Nhân bọng, hạt nhân rõ

- TB biểu mô mất cực tính

1 SỐ BIẾN ĐỔI CỦA TB BIỂU MÔ THƯỜNG GẶP TRONG TĂNG SẢN

VÀ K NMTC

 Chuyển sản gai

 Chuyển sản tế bào có lông chuyển

 Chuyển sản nhầy

 Thay đổi kiểu tế bào chế tiết

 Thay đổi tế bào với bào tương ái

toan

Thay đổi chế tiết trong tăng sản phức tạp không điển hình

Thay đổi TB kiểu tiết

nhầy

Thay đổi TB kiểu TB trụ có lông chuyển

Thay đổi tế bào với bào tương

ái toan

Chuyển sản gai

 TSNMTC không điển hình: tổn

thương tiền ung của UTNMTC dạng nội mạc

 Ung thư trong thượng mô nội

mạc tử cung: tổn thương tiền ung

của UTNMTC thanh dịch (UTNMTC

không phải dạng nội mạc)

PHÂN LOẠI TỔN THƯƠNG TIỀN UNG

THƯ

UNG THƯ NỘI MẠC TỬ

- Lứa tuổi trước và trong mãn kinh

- Biệt hoá rõ, thường kèm tăng sinh NMTC

 Týp 2: không chịu ảnh hưởng của Estrogen

- Nữ da đen

- Sau mãn kinh (>60T)

- Biệt hoá kém, không kèm tăng sinh

NMTC (NMTC teo)

ĐẠI THỂ

Bề mặt lồi lõm, bóng, vàng, xuất huyết

U xâm nhập lớp cơ: nhiều nốt trắng rải rác trong lớp cơ

TIÊU CHUẨN CHẨN ĐOÁN CARCINÔM XÂM NHẬP MÔ

ĐỆM

 P/ư mô đệm: các nguyên bào sợi xếp song song với nhau, san sát nhau, xơ hoá nhiều

 Các tuyến có dạng nhú phức tạp quá một nửa quang trường nhỏ

 Các tuyến tập trung lại với nhau quá

một nửa QT nhỏ, thành dạng sàng,

không có mô đệm xen kẽ giữa các

ống tuyến

PHÂN ĐỘ UNG THƯ NỘI MẠC

TỬ CUNG theo FIGO

 IA: U giới hạn ở NMTC

 IB: U xâm lấn <=1/2 lớp cơ

 IC: U xâm lấn >=1/2 lớp cơ

 IIA: U xâm lấn tuyến cổ trong

 IIB: U xâm lấn mô đệm CTC

 IIIA: U xâm lấn thanh mạc +/_phần phụ+/_TBH

phúc mạc (+)

 IIIB: U di căn âm đạo

 IIIC: U di căn vùng chậu +/_hạch cạnh động mạch chủ

 IVA: U xâm lấn BQ +/_ niêm mạc ruột

 IVB: di căn xa

CARCINÔM TUYẾN DẠNG

CARCINÔM TUYẾN DẠNG NMTC

CẤU TRÚC

 Các ống tuyến xếp sát nhau, không có mô đệm xen kẽ giữa các ống tuyến

 Độ 1: <5% thành phần u là mảng đặc

 Độ 2: 6-50% thành phần u là mảng đặc

 Độ 3: >50% thành phần u là mảng đặc

TẾ BÀO

CNS mịn

nhân không đều, CNS thô, hạt nhân rõ

CARCINÔM TUYẾN DẠNG NỘI

MẠC LOẠI VI NHÚ

phủ bởi thượng mô trụ xếp

tầng, nhân ít dị dạng

LOẠI NHÚ

CARCINÔM TUYẾN DẠNG NỘI

MẠC LOẠI CHẾ TIẾT

phì, sử dụng Estrogen ngoại sinh

Cấu trúc dạng “confluent”, “cribriform”, “villoglandullar”

Tế bào trụ chứa không bào dưới nhân hoặc trên nhân giống TB ở giai đoạn chế tiết

Nhân ít dị dạng (độ 1)

CARCINÔM TUYẾN DẠNG NỘI MẠC LOẠI TẾ BÀO CÓ LÔNG

CHUYỂN

- Ống tuyến xếp dạng sàng

- TB biểu mô có lông chuyển, màng

nhân không đều, CNS thô, hạt nhân

rõ

CARCINÔM TUYẾN DẠNG NMTC

VỚI BH GAI

Phân độ giống car Tuyến dạng NMTC

 Độ thấp (Độ 1) :

TP tuyến nổi trội

TP gai giống chuyển sản gai CTC Phân bào ít

 Độ cao (Độ 2, 3): TP gai không điển

hình ung thư

CARCINÔM NHẦY

Ống tuyến dãn nở,

chứa đầy chất nhầy

Nhú lót biểu mô

trụ cao, đều đặn, đơn

tầng

Phân bào ít

CARCINOÂM TUYEÁN THANH

DÒCH

Nhú nhiều nhánh, được phủ bởi 1 hay nhiều lớp TB sáng

Nhú lớn, tế bào biểu mô phủ dị dạng

CARCINOÂM TUYEÁN THANH

DÒCH

CÑPB:

CARCINÔM TUYẾN TB

SÁNG

 1-6% K NMTC

 Tuổi TB: 60T

 Tiểu đường, béo phì, thiếu Estrogen

 Tiên lượng xấu

Cấu trúc: mảng đặc, nhú, ống hay dạng nang

TB: bào tương sáng, ưa eosin, chứa glycogen Nhân lớn, dị dạng nhiều, hạt nhân to

Phân bào nhiều

CARCINÔM TUYẾN TB

SÁNG

CARCINÔM TB GAI

Tuyến, không liên hệ với biểu mô CTC, CTC không có carcinôm

tb gai

 Carcinôm không BH: 1-2%

Phân loại: Dựa vào HMMD

- Car Tb lớn

- Car Tb nhỏ

- Car Tb trung gian

 Ung thư di căn: từ buồng trứng, vú, đường tiêu hóa, da,…

Car TB nhỏ

CARCINÔM LOẠI PHỐI HỢP

Thanh dịch: Thành phần thanh

dịch >25%

Car TB nhỏ phối hợp với car Tuyến dạng NMTC

U TRUNG MÔ THÂN TC

1 U cơ trơn lành tính:

 Có hoạt động phân bào

2 U cơ trơn có tiềm năng ác tính (STUMP)

3 Sarcôm cơ trơn: dạng biểu mô và dạng myxoid

4 Một số u cơ trơn khác:

5 U mô đệm NMTC:

5 U hỗn hợp cơ trơn-mô đệm NMTC

6 Các u khác hiếm gặp:

U CƠ TRƠN

Đánh giá u cơ trơn:

myxoid

U lành cơ trơn

U cơ trơn có HĐ PB

U lành cơ trơnSTUMP

U LÀNH CƠ TRƠN

thường

 U dạng khối tròn, ranh giới rõ, chắc, mặt cắt trắng vàng

 Vị trí: dưới NM, trong cơ, dưới TM, trong vùng chậu

U gồm các bó, dải tb cơ trơn đều nhau, hình thoi, bào tương nhiều, ưa eosin

Nhân bầu dục, CNS mịn

+/_ thoái hoá hyalin, xơ hoá

Ít phân bào

TB hình thoi xếp xoáy lốc, ngăn cách bởi các khoảng sáng

Mạch máu thành dày

U CƠ TRƠN CÓ HĐ PB

nhân dị dạng

U CƠ TRƠN GIÀU TB

Các bó cơ trơn dầy tb, ít mô

collagen xen kẽ

Ít phân bào (<5PB/10HPF)

Không có hoại tử

Nhân tb không dị dạng

U CƠ TRƠN CÓ NHÂN

QUÁI

U CƠ TRƠN KHÔNG ĐH

U có tb bất thường: nhân to, đậm màu, CNS

thô, tb nhiều nhân

Phân bào <10/10HPF

Không có hoại tử u

U CƠ TRƠN DẠNG BIỂU

MÔ

3 loại:

 U nguyên bào cơ trơn: bào tương ưa eosin

 U cơ trơn dạng tb sáng: bào tương sáng

 U cơ trơn dạng đám rối (plexiform): bào tương ít

Hầu hết u cơ trơn dạng biểu mô ác

tính là u nguyên bào cơ trơn

Tb u tròn, bào tương nhiều, xếp thành dải

TB u:

Nhân: tròn, ở trung tâm

Bào tương: sáng (u cơ trơn dạng tb sáng)

Chất căn bản xen kẽ giữa các tế bào hình thoi (dạng plexiform)

U CƠ TRƠN DẠNG

MYXOID

Mô đệm myxoid

TB u đồng dạng

Phân bào <2/10HPF

Nghi ngờ ác tính khi u

kích thước lớn xâm

nhiễm bờ, tb không

ĐH, phân bào

INTRAVENOUS LEIOMYOMATOSIS

U LÀNH CƠ TRƠN DI

CĂN

SARCÔM CƠ TRƠN

thường, 1 khối vùng chậu

SARCÔM CƠ TRƠN

 Kích thước lớn, 6-9cm, mềm, bở, bờ không rõ

 Mặt cắt xám vàng, hồng, xuất

huyết, hoại tử

SARCOÂM CÔ TRÔN

Nhân đậm màu, CNS kết cụm, hạt nhân lớn

TB nhiều nhân

>10PB/10HPF

HOẠI TỬ ĐÔNG

Ranh giới giữa vùng hoại tử và vùng tế bào

u khá rõ

Hoại tử đông

Hoại tử hyalin trong u lành cơ trơn

Sarcom cơ trơn loại đại bào

Sarcom cơ trơn loại biểu mô

U CƠ TRƠN CÓ TIỀM NĂNG

U LÀNH CƠ TRƠN SARCÔM CƠ TRƠN Nhiều u

3-5cm

Mật độ chắc

Mặt cắt trắng

Xuất huyết, hoại

tử ít gặp

Đơn độc

>10cm Mật độ mềm, bở Mặt cắt vàng

Xuất huyết, hoại tử thường gặp Xâm lấn MM: 10- 22%

U MÔ ĐỆM NMTC

NỐT MÔ ĐỆM NMTC

hoặc rong kinh

U giới hạn rõ

KT: 0,8-15cm, nhiều nốt dạng polyp, mặt cắt vàng nâu, bở

+/_hoá nang

Xuất huyết, hoại tử hiếm gặp

NỐT MÔ ĐỆM NMTC

dạng sexcord, dạng biểu mô,

dạng bè, dạng tuyến

 TB u giống tb mô đệm NMTC giai đoạn phát triển

 KT nhỏ, tròn hoặc bầu dục, đồng

dạng, CNS mịn, hạt nhân không rõ

 Bào tương ít, ranh giới tb không rõ

 TB biến đổi dạng màng rụng

 Mạng lưới mạch máu bao quanh tb u

 PB thay đổi: 0-15PB/10HPF (thường <3)

NỐT MÔ ĐỆM NMTC

 BH cơ trơn lan toả >30%, u được phân loại: U cơ trơn-mô đệm

 CĐPB: U mô đệm và u cơ trơn giàu tb

(+) (+) (+)

SARCÔM MÔ ĐỆM

 U của tb mô đệm NMTC xâm nhập bờ hoặc xâm lấn cơ TC

 Đỉnh tuổi: 42T và 53T

 LS: chảy máu AĐ bất thường, đau

bụng, rong kinh

 Thường không được phát hiện trên PAP vì TB mô đệm trong Sarcôm

không dị dạng, khó phân biệt được với tb mô đệm lành

 U dạng polyp, bề mặt trơn láng, mềm

SARCÔM MÔ ĐỆM

rõ

thoi, hạt nhân không rõ

TB u sắp xếp quanh mạch máu

ER

CD10

PR

 Độ BH: mức độ dị dạng tb, hoạt động phân bào

NtKhông rõ, không đều

++-

U HỖN HỢP TRUNG BÌ

U SỢI TUYẾN

trứng

Mô u gồm 2 TP: biểu mô và mô sợi bình thường Nhú lớn được phủ bởi thượng mô trụ

Mô đệm nhiều nguyên bào sợi, có thể có tb mô đệm nội mạc

+/_ mô cơ, mô mỡ, mô xương

Phân bào ít, <4PB/10HPF

TP tuyến lành tính Mô đệm: sarcoma

TB mô đệm biệt hóa thành nguyên bào

cơ vân

Nhú và ống tuyến lót bởi 1 lớp biểu mô

giống NMTC giai đọan phát triển

Mô đệm dạng sarcôm sợi

Có thể có các TP trung mô khác: sụn, mô cơ trơn, mô mỡ

Phân bào: >4PB/10HPF

U MULLER HỖN HỢP

<5% u ác thân TC

LS: xuất huyết sau mãn kinh

Đại thể: U dạng polyp, mềm

hoặc chắc, xuất huyết, hoại tử

U ác tính 2 TP:

dạng NMTC

sarcôm mô đệm NMTC,…

THAI

Lông nhau thoái hóa nước toàn phần

Thai trứng bán phần

Partial hydatidiform mole with minimal

trophoblastic hyperplasia; edematous villi

have an irregular “scalloped” border with

numerous trophoblastic invaginations and “inclusions.”

CHORIOCARCINOMA

Xuất huyết lan tỏa

Placental site trophoblastic tumor

U nơi bám nhau

Placental site trophoblastic tumor

Neoplastic extravillous cytotrophoblastic cells are infiltrating the myometrium

Invasive mole in hysterectomy specimen; complete molar villi are present within

venous spaces deep within the myometrium.