Kiến thức: HS cảm nhận và thấm thía những tình cảmthiêng liêng sâu nặng của ngời mẹ dành cho con, thấy đợc vai tròcủa nhà trờng đối với xã hội và với mỗi con ngời.. Câu nào trong văn bản
Trang 11 Kiến thức: HS cảm nhận và thấm thía những tình cảm
thiêng liêng sâu nặng của ngời mẹ dành cho con, thấy đợc vai tròcủa nhà trờng đối với xã hội và với mỗi con ngời
Hoạt động của thầy và trò
( GV giới thiệu qua về tác giả)
tóm tắt đại ý của bài ?
(gợi ý : bài văn viết về việc gì)
Kiến thức cần đạt
I Giới thiệu chung
1.Tácgiả: Lí Lan 2.Văn bản:
- Văn bản nhật dụng (đề cập những vấn đề mangtính quen thuộc, cập nhật cótính chất xã hội )
2 Bố cục : 4 phần
+ Tâm trạng trớc ngày KT
Trang 2trạng con trớc ngày khai trờng ?
? Điều đó cho thấy tâm trạng con
? Qua đó em thấy tâm trạng của
ngời mẹ nh thế nào ? Có giống với
đứa con của mình không ?
? Chi tiết nào chứng tỏ ngày KT
đầu tiên đã để lại dấu ấn trong
tâm hồn ngời mẹ
HS đọc đoạn :
" cái ấn tợng bớc vào")
? Câu văn nào cho thấy ngời mẹ
nhớ rất rõ ngày đầu tiên đi học ?
( GV khái quát: ấn tợng sâu đậm
không phai mờ về ngày KT của
3 Phân tích
a Tâm trạng của ngời mẹ
- Tâm trạng con : háo hức giấc ngủ dễdàng
+ con nhẹ nhàng, thanh thản,vô t
- Ngời mẹ: c'/ bị sách vở,quần
áo đắp mền mùng cẩnthận
+ Sự yêu thơng, quan tâm chu
đáo của ngời mẹ Tâm trạnghồi hộp, phấp phỏng, thaothức, trằn trọc không ngủ đợcvì lo lắng
-> nhớ lại ngày đầu tiên đi học
-> Kỉ niệm xa trỗi dậy
"Cứ nhắm mắt lại là dờng nh
vang bên tai tiếng đọc bài trầm bổng, hàng năm cứ vào cuối thu con đờng làng dài
và hẹp"
-> "Mẹ còn nhớ sự nôn nao bớc vào"
-> không tâm sự trực tiếpnhìn con ngủ, nh tâm sự vớicon nhng để nói với chính
Trang 3
? cách viết này có tác dụng gì ?
? Câu nào trong văn bản cho thấy
sự chuyển đổi tâm trạng ngời
mẹ 1 cách tự nhiên ?
? Qua tìm hiểu tâm trạng của
ng-ời mẹ em hiểu đợc điều gì ?
( GV khái quát)
? Trong đêm không ngủ ngời mẹ
còn nghĩ tới điều gì ?
? Câu văn nào trong đoạn nói về
vai trò của nhà trờng đối với thế
hệ trẻ?
? Vai trò đó ntn ?
? Em nghĩ gì về câu nói :
"đi đi con hãy can đảm lên "
? Đến bây giờ học lớp 7 em hiểu
Ghi lại cảm xúc đáng nhớ nhất
trong ngày KT đầu tiên ?
mình - ôn lại kỉ niệm cũ -> khắc hoạ tâm t tình cảmmột cách sâu sắc, thể hiện
đợc những điều khó nói-> "cứ nhắm mắt lại hẹp"
*) Bài văn thể hiện tấm lòngyêu thơng, tình cảm sâunặng của ngời mẹ dành chocon
-> ngày KT ở Nhật
HS theo dõi đoạn :
"Mẹ nghe nói .saunày"
b Vai trò của nhà trờng
"Ai cũng biết rằng, mỗi sai lầmtrong gd thế hệ mai sau"
* Nhà trờng có vai trò to lớn đốivới cuộc đời của mỗi con ngời
và đối với sự phát triển của xãhội
- nhà trờng mang lại tri thức,
Viết đoạn văn (5 - 10 câu)
HS viết thành đoạn văn
4 Củng cố :
- Nêu chủ đề của văn bản ? Đánh dấu vào ô đúng :
Nói về vai trò của nhà trờng đối với con ngời
Tình cảm sâu nặng của mẹ đối với con
Cả 2 ý trên
Trang 4
5 Hơng dẫn về nhà:
- Đọc lại VB, học ghi nhớ, nắm chắc chủ đề
- Đọc bài đọc thêm "trờng học"
- Chuẩn bị bài "Mẹ tôi":
? Cảm nhận gì về h/ả ngời mẹ trong bài ?
? Những suy nghĩ của em về lời ngời cha ?
- HS hiểu và cảm nhận đợc tình cảm thiêng liêng sâu nặng của
mẹ đối với con, không đợc chà đạp lên tình cảm đó
* Kiểm tra bài cũ : ( 5 phút)
? Những điiêù sâu sắc nhất mà em rút ra HS trả lời theo phầnghi nhớ
đợc từ văn bản "Cổng trờng mở ra"
* Bài mới: ( 35 phút )
GV vào bài mới : Trong cuộc đời mỗi con ngời, ngời mẹ có một vị trí
và ý nghĩa lớn lao, thiêng liêng, cao cả Nhng không phải khi nào
ng-ời ta cũng ý thức đợc điều đó Dờng nh chỉ đến khi lầm lỗi ta mớinhận ra Văn bản "Mẹ tôi "sẽ cho chúng ta một bài học nh thế
? Em hãy nêu những hiểu biết về
tác giả
I Giới thiệu chung
1.Tácgiả: Et- môn- đô- đơ Ami- xi (1846- 1908) , ngời I -Ta
li a
Trang 5? Hình ảnh ngời mẹ hiện lên qua
những chi tiết nào ?
? Em cảm nhận đợc phẩm chất
cao quý nào của ngời mẹ sáng lên
từ đó ?
.GV nhấn mạnh đó cũng là phẩm
chất tiêu biểu của ngời mẹ VN
? Ngời cha nghĩ ntn về sự hỗn láo
Hình ảnh ngời mẹ+ tiếp "tình yêu đó":
Những lời nhắn nhủ cho con+ còn lại : Thái độ của ngờicha
3 Phân tích 1- Kể chuyện ngời mẹ 2-Kể chuyện ngời con (3)- B'hiện tâm trạng ngờicha
->ngời mẹ không trực tiếpxuất hiện nhng là tiêu điểm
mà các chi tiết, nhân vật đềuhớng vào
a) Hình ảnh ng ời mẹ -> tăng tính khái quát, dễ bộc
lộ c'xúc
- thức suốt đêm
- lo sợ, khóc nức nở khi nghĩ cóthể mất con
- bỏ 1 năm hp, hi sinh tínhmạng cứu con
*) Tình yêu thơng con mênhmông, đức hi sinh cao cả củangời mẹ hiền
- "sự hỗn láo nh một nhátdao " -> H/ả so sánh+ Thể hiện sự đau lòng, thấtvọng của ngời cha
- "Trong đời .con mấtmẹ"
Trang 6
đau lòng mẹ không ?
? Câu nói nào của ngời cha cho
thấy ngời mẹ có ý nghĩa lớn nhất
trong cuộc đời của con ?
? Nếu là bạn của En ri cô em sẽ
nói gì với bạn ấy ?
? Những chi tiết nào ghi lại lời
nhắn nhủ của cha với En ri cô ?
? Vì sao ngời cha nói : "h/ả dịu
nhủ của ngời cha ?
? Trong đoạn văn câu nào giữ vai
trò câu chuyển ?
? Em chú ý đến những lời lẽ nào
của ngời cha ?
? lời lẽ giọng điệu của ngời cha
có gì đặc biệt ?
? Ngời cha mong muốn điều gì
ở con qua câu nói : "con phải xin
ời cha:
- con không thể sống thanhthản
- lơng tâm không yên tĩnh
- h/ảmẹ tâm hồn con nh khổhình
(vì con h đốn không xứng
đáng)-đáng xấu hổ,nhục nhã t/ythg đó
(tự hổ thẹn,bị ngời # coi ờng,lên án
th-*) Lời nhắn nhủ chân thành,sâu sắc mà thấm thía củangời cha
" Thật đáng ."-> câuchuyển
HS đọc đoạn cuối cùng vănbản
c )Thái độ của ng ời cha
- Không đợc nói nặng với mẹ
- phải xin lỗi mẹ
- thà bố không có con cònhơn
(mong con thành thật hối lỗi)(t/c' yêu con ,yêu sự tử tế, cămghét sự bội bạc)
*) Ngời cha có thái độ cơngquyết, dứt khoát, mềm mỏngnhng nghiêm khắc trớc nhữngsai lầm của con
(vì bố gợi lại kỉ niệm vớimẹ,
những lời nói chân tìnhsâu sắc)
HS thảo luận
4 Tổng kết:
HS phát biểu đọc
* Ghi nhớ SGK
Trang 7
GV hớng dẫn HS đọc và chọn
đoạn văn nói rõ vai trò to lớn của
mẹ
Tìm những câu ca dao, bài hát
ca ngợi công ơn, t/c' của cha mẹ ?
III Luyện tập
Bài 1(học thuộc đoạn 2)Bài 2
(HS liên hệ bản thân)Bài tập bổ sung
- Chuẩn bị bài "Từ ghép " : ? Có những loại từ ghép nào ?
? Đặc điểm nghĩa của từng loại ? -******** -
C Hoạt động trên lớp.
* Tổ chức lớp ( 1 phút )
* Kiểm tra bài cũ : ( 5 phút)
? Thế nào là từ ghép ? Tìm viết 5 từ ghép HS trả lời (kiếnthức lớp 6)
trong bài "Cổng trờng mở ra"?
* Bài mới: ( 35 phút )
GV vào bài mới
Trang 8
GV nhắc lại khái niệm từ ghép
Hớng dẫn HS xét VD
(Bảng phụ)
? trong 2 từ ghép VD1 tiếng nào
là tiếng chính, tiếng nào là tiếng
? So sánh nghĩa của từ "bà ngoại
"với nghĩa của tiếng "bà" ?
ghép "quần áo, trầm bổng" với
nghĩa của từng tiếng trong mỗi từ
bà / ngoại quần áo
C P trầmbổng
thơm / phức
C P2.Nhận xét:
*) Các từ trên có *) các từtrên
tiếng chính và khôngphân ra
tiếngphụ,tiếng tiếngchính,tiếng
chính đứng trớc phụ, cáctiếng
tiếng phụ đứng bình
đẳng về sau để bổ sung ý ngữpháp
nghiã cho t' chính+Từ ghép CP +Từ ghép
Trang 9? Có phải mọi thứ hoa màu hồng
đều gọi là "hoa hồng" ?
? Nói "cái áo dài ngắn quá" ?
*) Từ ghép Đ-L nghĩa của từghép khái quát hơn nghĩacủa từng tiếng
Từ ghép C-P lâu đời, xanhngắt,
Từ ghép Đ-L suy nghĩ, chài
l-ới,
cỏ ớt,đầuđuôi
cây,ẩm-Bài 2 ( 15) bút chì làm quenvui tai
thớc kẻ ăn bám nhátgan
Trang 10
chung cả loại Bài 5 (15, 16)a) không phải vì :
"hoa hồng" để chỉ riêng
một loại hoa b)không sai vì :
"áo dài"là từ ghép chính phụ
chỉ một loại áo, tiếng "dài"ở
từ này không nhằm mục
đích chỉ tính chất sự vật c), d) tơng tự phần b)
C Hoạt động trên lớp.
Trang 11
* Tổ chức lớp ( 1 phút ) (HS báo sĩ số)
* Kiểm tra bài cũ : ( 1 phút)
GV kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS
En ri cô có thể hiểu điều ngời bố
muốn nói cha ? vì sao ?
.(GV cho HS đối chiếu với văn bản)
? Vậy để En ri cô hiểu đợc điều
ngời bố muốn nói phải có thêm
những câu nào ?
? Qua VD đó em hãy cho biết
muốn đoạn văn có thể hiểu đợc
thì nó phải có tính chất gì ?
? VD trên có mấy câu ? mỗi câu
có đủ ý và rõ nghĩa hay không ?
? Nội dung các câu đó có thống
nhất, gắn bó chặt chẽ với nhau
không ?
? Muốn cho các câu đó liên kết với
nhau cần phải có thêm điều kiện
gì ?
(GV: nói cách khác, các câu này
phải đợc liên kết bằng f/tiện từ
hoặc câu)
I Liên kết và ph ơng tiện liên kết trong văn bản
1.Tính liên kết của văn bản:
- Văn bản : chuỗi lời nói haybài viết có chủ đề thốngnhất có liên kết mạch lạc, vậndụng phơng thức biểu đạtphù hợp để phục vụ mục
đích giao tiếp
a) Ví dụ: HS theo dõiSGK
VD 1 a)b) Nhận xét : -> cha thểhiểu
Giữa các câu cha có sựl/k(các sự kiện còn rời rạc cha
có sự kết nối)( HS tìm đọc những câuvăn để liên kết trong vănbản )
*) Các câu văn phải có sựliên kết (trớc hết là về nộidung ý nghĩa) mới có thểhiểu đợc
2.Ph ơng tiện liên kết trongvăn bản:
a) Ví dụ HS đọc
VD 2b SGK/ 18b) Nhận xét
+ Nội dung các câu chathống nhất, thiếu gắn bó, sựvật rời rạc
(HS đối chiếu với đoạn văntrong vb')
Trang 12Cùng với đk ấy các câu văn phải
sử dụng phơng tiện gì để liên
-> gợi ý :đoạn văn đề cập tới mấy
nhân vật?Dựa vào những câu từ
+ Văn bản phải có tính liênkết
+ Nội dung các câu đoạnphải thống nhất, gắn bó
-> về hình thức các câu văn có vẻ lk nhng thực chất không lk vì chúng không nói
về cùng 1 nội dung, không có
1 dây t tởng nào nối liền ý của các câu
Bài 3 (19) HS đọc yêu cầu
-> điền lần lợt :
bà, bà, cháu, bà , bà , cháu, thế là
Bài 4 (19)
Đoạn văn không chỉ có 2 câu, câu thứ 3 tiếp theo đã nối kết 2 câu trên thành 1 thể thống nhất
* Củng cố (3 phút)
- Tính chất quan trọng nhất của văn bản là gì ?
- Để văn bản có tính liên kết ngời viết cần phải làm ntn ?
Trang 13
BT bổ sung : 3 câu sau đợc liên kết bằng cách nào:
(A) Liên kết bằng cách lặp từ C Liên kết bằng 2 cách A,B
B Liên kết bằng cách liên tởng D Không có sự liên kết
* HDVN (2phút)
- Học thuộc ghi nhớ, làm BT 5, hoàn chỉnh các bài tập
- Viết 1 đoạn văn nói về ngày khai trờng, chỉ rõ sự lk sử dụng
- Chuẩn bị bài "Cuộc chia tay của những con búp bê" :
? Đọc, tìm bố cục VB ? ý chính của mỗi phần là gì ?
cuộc chia tay của những con búp bê
- Khánh Hoài -
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức: - HS thấy đợc những tình cảm chân thành
sâu nặng của 2 anh em trong truyện Cảm nhận đợc nỗi đau đớnxót xa của những bạn nhỏ chẳng may rơi vào hoàn cảnh bất hạnh,biết cảm thông và chia sẻ với những ngời bạn ấy
Thấy đợc cái hay của truyện là ở cách kể rất chân thành và cảm
động
2 Kỹ năng: - Rèn kĩ năng đọc, tóm tắt và tìm hiểu nội dung
truyện
3 Thái độ: - Bồi dỡng tình cảm nhân ái , ý thức trách nhịêm
với gia đình, t/c' anh em
B Chuẩn bị:
1 Giáo viên :+ giáo án, TLTK
Trang 14
2 Học sinh: + Vở, SGK
C Hoạt động trên lớp.
1 Tổ chức lớp)
2 Kiểm tra bài cũ :
? Từ vb "Mẹ tôi" em rút ra bài học sâu -> HS p/t nội dung bàihọc về
sắc nào ? Tình cảm gia đình
?VB "Mẹ tôi"dùng phơng thức biểu đạt -> HS làm trắc nghiệm : nào ? Tác dụng của cách biểu đạt đó ? Tự sựBiểu cảm
Miêu tả Nghịluận
3 Bài mới:
GV vào bài mới
Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt
? So sánh bố cục truyện với cách
bố cục truyện dân gian :
- mở đầu có giới thiệu nv, sự việc
=>Hồi t'của Thành vềnhững ngày đã qua
+ tiếp -> "hiếu thảo nh vậy"
=>diễn biến cuộc c/t của 2con b/bê
+ tiếp ->"chào tất cả các bạntôi đi'
=>cảnh c/tay với cô giáo &các bạn
+ còn lại
=> những phút cuối củacuộc c/tay
3 Phân tích
-> truyện viết về cuộc c/tay
Trang 15HS theo dõi đoạn 1
?Mở đầu câu chuyện là câu nói
Em hãy tìm những chi tiết miêu
tả tâm trạng của Thành & Thuỷ ?
? Qua đó biểu hiện tâm trạng
của 2 anh em ntn ?
GV: Trong đoạn này có những
câu văn miêu tả cảnh buổi sáng
rất đẹp, theo em việc đa nó vào
-> kể ngôi thứ nhất -> là ngời tham gia chứngkiến, cùng chịu nỗi đau =>giúp thể hiện 1 cách sâusắc t/c', suy nghĩ, tâmtrạng -> tăng tính chân thực
a Hồi tởng của Thành về những ngày đã qua:
->lời giục của mẹ
->gây sự ngạc nhiên thu hútn/đọc
+) Thành Thuỷ
- nhìn mắt em - runbần bật
- nghĩ đến t/khóc - kinhhoàng
của em mắt buồnt/thẳm
=> đau xót vì => Sợhãi, buồn
thơng em khổ-> đối lập cảnh vui vẻ của
đ/s' thờng nhật với nỗi đaucủa 2 anh em -> tăng thêmnỗi đau trong lòng
-> Nhớ lại : - em đem kim vá
III Luyện tập
1 HS tóm tắt đoạn vừa tìmhiểu
* Bài tập bổ sung : HS
Trang 16- N/x về cách vào truyện của t/giả.
- Các yếu tố m/tả, tự sự đợc vận dụng ntn trong văn bản ? (xen kẽ tự sự, miêu tả,kết hợp hiện tại và hồi ức)
cuộc chia tay của những con búp bê
( Tiếp theo)
- Khánh Hoài -
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức: - HS thấy đợc những tình cảm chân thành
sâu nặng của 2 anh em trong truyện Cảm nhận đợc nỗi đau đớnxót xa của những bạn nhỏ chẳng may rơi vào hoàn cảnh bất hạnh,biết cảm thông và chia sẻ với những ngời bạn ấy
Thấy đợc cái hay của truyện là ở cách kể rất chân thành và cảm
động
2 Kỹ năng: - Rèn kĩ năng đọc, tóm tắt và tìm hiểu nội dung
truyện
3 Thái độ :- Bồi dỡng tình cảm nhân ái, ý thức trách nhịêm
với gia đình, tình cảm anh em, bè bạn
Trang 17Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt
? Câu nào nói lên mệnh lệnh
động, thái độ của 2 anh em
trong cảnh chia đồ chơi ? Nhận
xét ?
(thái độ trớc khi chia ? Quá trình
chia ?
? Thái độ của Thuỷ trớc việc chia
các đồ chơi có giống nhau
không ?
Lúc đầu ?
Khi chia 2 con búp bê ?
? Lời nói, hành động, suy nghĩ
của Thuỷ lúc này có gì mâu
thuẫn ? Vì sao nh vậy ?
? Cách viết ở đoạn nầy có gì
=> không quantâm
- Khi chia 2 con búp bêThuỷ "tru tréo, giận dữ",''sợ
đêm không có Vệ Sĩ canh choanh "
=> bối rối không muốn chiacắt 2 con búp bê, nhng lại th-
ơng anh
* Cách kể chuyện đan xenhiện tại và hồi ức quá khứ
Thể hiện tình cảm anh emgắn bó thân thiết, quan tâm,nhờng nhịn, yêu thơng nhau
c Cảnh c/tay với cô giáo & các bạn
->tâm trạng buồn, nhớ nhung,luyến tiếc
Trang 18
? Phần này kể về việc gì ?
? Đoạn m/tả Thuỷ trên đờng tới
tr-ờng cho thấy tâm trạng của
Thuỷ ntn ?
? Chi tiết nào nói lên thái độ, t/c'
của bạn bè và cô giáo đối với
Thuỷ ?
Đó là những tình cảm ntn ?
? Theo em, điều gì khiến cô
giáo bàng hoàng ? Chi tiết nào
trong đoạn gây cho em sự xúc
khẽ: mỗi ngời hãy lắng nghe và
san sẻ nỗi đau cùng đồng loại,
không nên sống dửng dng vô
tình
? Qua tìm hiểu, em hãy lí giải
tại sao tên truyện lại là "Cuộc
c/tay của bê"
-Các bạn: kinh ngạc => thơng khóc thút thít bạn,c'/thông
- Cô giáo :sửng sốt, tái mặt, ômbànghoàng
chặt, n/mắt giàn giụa => xótxa
HS thảo luận
* Khung cảnh chia tay buồn têtái và t/c'thầytrò,bè bạn gắn bósâu sắc
d Những phút cuối của cuộc c/tay :
- Thành : kinh ngạc thấy mọi
ngời vẫn bình thờng
=> Tâm trạng quá đau đớn trớc
sự mất mát đổ vỡ (bi kịch g/
đình)-> làm tăng sự buồn đau thấtvọng
- Thuỷ: để búp bê lại cho anh
"anh phải hứa không để
chúng xa nhau"
-> C ảm thông, chia sẻ, cảmphục
=> Thuỷ rất giàu t/c', nhânhậu, giàu lòng vị tha
* Tình cảm anh em thắmthiết, niềm xót xa khi phải ngăncách chia lìa
+ Gợi ý: những con b/ bê vốn là
đồ chơi của tuổi nhỏ gợi lên 1thế giới ngộ nghĩnh trong sáng
Trang 19
Nó có liên quan gì tới ý nghĩa
truyện ?
HS phát biểu
(Tên truyện gợi ra 1 tình huống
cuốn hút ngời đọc theo dõi)
GV nhấn mạnh ý chính
ngây thơ vô tội Trong truyện,
2 con b/bê cũng nh 2 anh emThành - Thuỷ trong sáng vô tkhông tội lỗi mà phải chia taynhau
4 Tổng kết :
Đọc - Ghi nhớ SGK/ 27
III Luyện tập
* Đọc phần Đọc thêmChủ đề văn bản là :
1.Tình cảm anh em 2.Trách nhiệm của gđ với con cái
3 Một cuộc chia tay đầy
- Liên hệ với trách nhiệm của gđ, bản thân
- Chuẩn bị bài" Bố cục văn bản " Soạn vb bài 3 ? Tìm trình tự các ý của đoạn văn , bài văn ví dụ ? -
Bố cục của văn bản
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức: HS hiểủ rõ tầm quan trọng của bố cục trong văn
bản, trên cơ sở đó có ý thức xây dựng bố cục khi tạo lập văn bản
Trang 20
Hiểu về 1 bố cục rành mạch hợp lí để bớc đầu biết xd bố cục hợp líkhi làm bài Nắm đợc tính phổ biến và hợp lí của bố cục 3 phần,nhiệm vụ của mỗi phần
2 Kiểm tra bài cũ :
?Tính chất quan trọng nhất của vb là gì ? -> trả lời phần ghi nhớ/ 18
Để vb có tính lk, ngời viết phải làm ntn?
GV kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS -> -> trình bày bài tập(c'bị ở nhà)
Yêu cầu chữa bài tập 2, 3 SGK/ 19
3 Bài mới:
GV vào bài mới
Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt
HS theo dõi SGK/28
? Muốn viết 1 lá đơn xin ra nhập
đội TNTP, em hãy cho biết : Nội
Trang 21? Vậy vì sao khi xây dựng văn
bản cần quan tâm tới bố cục ?
dễ tiếp nhận và gây hứng thú,
còn vb' này lại khó tiếp nhận, khó
nắm bắt ?
HS thảo luận
? Từ VD trên em hãy cho biết : bố
cục các phần các đoạn vb' phải
đảm bảo yêu cầu gì
có điểm nào bất hợp lí ở đây ?
? Hãy nêu những yêu cầu về bố
+ Không theo trật tự thì vb'không có nghĩa, khó hiểu
=> Sự sắp xếp nội dung theotrình tự hợp lí đợc gọi là bốcục
c) Kết luận:
2 Những yêu cầu về bố cục trong văn bản:
1 Xét ví dụ :
+) VD1
-> Các câu sắp xếp lộn xộn,
nd không thống nhất -> khóhiểu
+) VD2 :
-> 2 đoạn :
đ1: nói việc anh hay khoe
đang muốn khoe mà cha khoe
đợc
đ2: nói việc anh ta đã khoe
đợc -> Cách sắp đặt các câu, ýlàm mất đi yếu tố bất ngờ,không tập trung vào việc phêphán nv chính (mất ý nghĩaphê phán, ko còn gây cời )
*) Sự sắp đặt câu, đoạnkhông đạt đợc mục đích giao
Trang 22? Ghi lại bố cục truyện "Cuộc chia
tay của những con búp bê"?
về đối tợng-> cần thiết để định hớng
- Diễn biến cuộc chia đồ chơi
- Cuộc c/tay của Thuỷ với cô giáo và bạn bè
- Hai anh em chia tay, Thuỷ
để lại 2 con b/ bê cho anh
Bài 3 (30)
-> bố cục cha rành mạch hợp lí
- Các phần 1, 2, 3 (TB) mới kể việc học tốt, cha nêu kinh
Trang 23
nghiệm
- Lẽ ra phần 4 phải nêu thành tích từ những kinh nghiệm lại
đi kể về thành tích hoạt
động đội, văn nghệ (không cần thiết)
mạch lạc trong văn bản
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức: HS có những hiểủ biết bớc đầu về mạch lạc
trong văn bản, và sự cần thiết phải làm cho vb có mạch lạc, khôngquẩn quanh, đứt đoạn
2 Kiểm tra bài cũ :
?Thế nào là bố cục của văn bản ? Nêu 3 -> trả lời ý 1, 3 ghi nhớ /30
phần của bố cục ?
Trang 24
? Những điều kiện để bố cục văn bản
đợc hợp lí ? -> HS trả lời ý 2
3 Bài mới:
GV vào bài mới
Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt
? Khái niệm mạch lạc trong văn bản
có đợc dùng theo nghĩa đen
lạc"trong vb có hoàn toàn xa với
nghĩa đen của từ "mạch lạc"
hiện dần dần, cuộc c/tay của 2
anh em và không c/tay của 2 con
b/bê luôn luôn có diễn biến mới mẻ
I Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản:
1.Mạch lạc trong văn bản:
-> nắm nghĩa của từmạch lạc
không dùng theo nghĩa đen
=> các tính chất+ Mạch lạc là sự tiếp nối củacác câu các ý theo 1 trình tựhợp lí
+ Trong vb bắt buộc bố cục 3phần phải có mạch lạc
2 Các điều kiện để 1 văn bản có tính mạch lạc:
a) Ví dụ : SGK/ 31 HS
đọc Văn bản "Cuộc c/taycủa b/bê"
b) Nhận xét :
- ý chính : Sự chia tay-> HS chỉ rõ ý chính thể hiện
ở từng đoạn
- Các sự việc liên kết xoay quanh 1 chủ đề thống nhất theo mqh t'gian k/gian, tâm lí
=> rất tự nhiên, hợp lí
Trang 25
qua mỗi phần mỗi đoạn
? Các đoạn văn trong vb' đợc nối
kết với nhau theo mối quan hệ ntn
? Tác giả không thuật lại tỉ mỉ
nguyên nhân dẫn đến sự chia tay
- ý chủ đạo : Ca ngợi
lòngy/th-ơng, sự hi sinh của mẹ đối với con
-Nội dung chính bức th :
+Bố đau lòng vì con thiếu
lễ độ +Bố nói về mẹ +Bố khuyên con phải xin lỗi mẹ
Trang 26ca dao, dân ca:
những câu hát về tình cảm gia đình
A Mục tiêu cần đạt:
1.Kiến thức: HS hiểu đợc khái niệm ca dao, dân ca Nắm
đ-ợc nội dung ý nghĩa và hình thức n/t tiêu biểu của ca dao, dân caqua những bài ca thuộc chủ đề tình cảm gia đình.Thuộc nhữngbài ca dao trong vb' và biết thêm 1 số bài ca dao cùng chủ đề
2 Kiểm tra bài cũ :
? VB "cuộc c/tay "cho em hiểu đợc -> trả lời theo ghi nhớ / 27những vấn đề gì ?
? Nêu chủ đề của văn bản ? -> dựa vào bài tậpphần củng cố
3 Bài mới:
GV vào bài mới
Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt
GV cho HS theo dõi chú thích (*)
yêu cầu : nắm đợc khái niệm ,
I Giới thiệu chung
-> khái niệm ca dao, dân ca :những thể loại trữ tình dân
Trang 27GV: trong văn hoá f/ Đông ngời ta
thờng so sánh cha với trời, núi; mẹ
với đất, biển -> biểu tợng
? Em còn biết bài ca dao nào cùng
chủ đề này ? "Ngày nào em
bé cỏn con "
HS đọc
? Trong bài ca dao em gặp lời của
ai nói với ai và nói về điều gì ?
gian kết hợp lời và nhạc , diễntả đ/s' nội tâm con ngời
Ca dao là lời thơ của dân ca
điệu tâm tình sâu lắng
Công cha nh núi ngất trời Nghĩa mẹ nh n ớc biển Đông
+ Hình ảnh so sánh có tínhbiểu tợng , phép đối
+ Công ơn trời biển của cha
mẹ với con cái-> "cù lao chín chữ"
+ Nhắc nhở bổn phận, tráchnhiệm của con cái phải ghi nhớ,
đền đáp -> phải kính yêu, biết ơn,phụng dỡng, nghe lời
- Thời gian : chiều chiều =>từláy gợi tả sự lặp đi lặp lại
Trang 28
? Tâm trạng của cô gái đợc nói
đến trong thời gian, không gian
?Nỗi nhớ mẹ, nhớ quê đợc diễn tả
qua cụm từ nào ? giải thích ?
? Hãy nhận xét về h/ả trong bài
ca dao và biện pháp nghệ thuật ?
?Qua đó em cảm nhận đợc t/c'
gì thể hiện từ bài ca dao ?
? Bài ca dao nói về vấn đề gì ?
?Tình cảm anh em đợc diễn tả
cụ thể qua những từ ngữ nào ?
?Nói về t/c' đó bài ca dao sử
-'nuộc lạt mái nhà''=>rất
nhiều,vô số không đếm hết+ h/ả so sánh gợi tả, cặp từ sosánh''bao nhiêu bấy nhiêu''
*)Thể hiện nỗi nhớ thơng,niềm yêu kính biết ơn ông bà
d) Bài 4 : HS đọc
-> bài ca dao nói về t/c' anhem
Anh em nh thể chân tayAnh em/ hoà thuận/ 2 thân/vuivầy
- h/ả so sánh, nhịp 2/2 đi liềnnhau
=>Thể hiện t/c' anh em gắn
Trang 29- Các bài ca dao nhắc nhở chúng ta điều gì ?
- Đọc thuộc diễn cảm 1 bài em thích nhất
Những câu hát về tình yêu quê hơng, đất nớc, con ngời
A Mục tiêu cần đạt:
Trang 30
1 Kiến thức: HS củng cố khái niệm ca dao, dân ca Nắm
đ-ợc nội dung ý nghĩa và hình thức n/t tiêu biểu của ca dao, dân caqua những bài ca thuộc chủ đề tình yêu quê hơng, đất nớc, conngời.Thuộc những bài ca dao trong vb' và biết thêm 1 số bài ca daocùng chủ đề
2 Kiểm tra bài cũ HS lên bảng
?Đọc thuộc 4 bài ca dao?nêu n/t và nd ? -> đọc, nêu nd ghi nhớ
?đọc và p/t 1 bài ca dao mà em cảm thụ -> đọc, p/t 1 bài sâu sắc nhất ?
? Qua lời hỏi đáp em hiểu
I Giới thiệu chung
- Chủ đề : tình yêu q/h, đất nớc,con ngời
II Đọc - hiểu văn bản
1 Đọc , chú thích
xem chú thích
2 Phân tích a) Bài 1: HS đọc
-Bài ca dao gồm 2 phần :phần hỏi (lời cô gái): chọn néttiêu biểu
phần đáp (lời chàng trai): nhằm
đúng đối tợng ->hình thức phổ biến, nhằmthử tài nhau về kiến thức Lịch
sử, Địa lí,
VD : Dầu gì không thắp, bắpgì
-> HN, Lục Đầu, Lạng Sơn, những địa danh có đặc trngnổi tiếng
*)Thể hiện sự hiểu biết và niềm
tự hào
Trang 31? Cụm từ "rủ nhau" mở đầu
bài ca dao thể hiện mqh nh
(GV : đây là câu hỏi tu từ )
? Bài ca tả cảnh nơi đâu ?
- Cụm từ "rủ nhau"->mqh gần gũi
thân mật, cùng chung niềm say
mê yêu thích
- Liệt kê : Kiếm Hồ, Thê Húc -> cảnh đẹp HN
- Điệp từ "xem"
Cách gợi nhiều hơn tả-> các địadanh gắn với truyền thống đấutranh của dân tộc
*)Cảnh sắc thơ mộng thiêngliêng gợi âm vang lsử và truyềnthống văn hoá dân tộc
Khẳng định, nhắc nhở về cônglao xây dựng non nớc của cha
ông
c) Bài 3 :
-> Cảnh xứ Huế :
- dùng nhiều tính từ :xanh,biếc
=>màu sắc tơi mát hài hoà
- biện pháp so sánh
*)Cảnh sắc thiên nhiên tơi đẹpvừa hùng vĩ tráng lệ vừa nênthơ
->"Ai" là ttất cả những ngời đợc mời gọi, đợc nhắn gửi, 3 chữ vô
gợi lên sự ân cần tha thiết-> tình yêu, niềm tự hào về nonsông gấm vóc
d) Bài 4 :
- 2 câu đầu :
số tiếng kéo dài
Trang 32
? Hãy chỉ ra tình cảm ẩn chứa
trong câu này
2 câu đầu miêu tả cảnh gì?
ngời hiện lên nh thế nào?
Câu thơ cuối bài còn gợi lên
- 2 câu sau: h/ả cô gái Thân em chẽn lúa đòng đòng
=>NT so sánh, từ láy gợi tả
-> môtíp "thân em"
*)Cảnh thiên nhiên và con ngời với
vẻ đẹp trẻ trung đầy sức sống.-> sự mỏng manh
có trong bài, tìm hiểu nghĩa ?
- Soạn bài "Những câu hát than thân" :
Trang 33từ láy
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức: HS nắm đợc cấu tạo của hai loại từ láy (láy toàn
bộ và láy bộ phận), hiểu đợc cơ chế tạo nghĩa của từ láy TV
Biết vận dụng những kiến thức về từ láy để sử dụng tốt
2 Kỹ năng: Rèn kĩ năng nhận diện phân loại từ láy
3 Thái độ: Bồi dỡng ý thức học tập bộ môn, học từ ngữ Tiếng
2 Kiểm tra bài cũ :
? Thế nào là từ ghép C-P ? BT 2/15 -> HS trả lời theo ghinhớ
? Thế nào là từ ghép Đ-L ? BT 3/15
? Làm bài tập 7/16 trình bày bài tập
3 Bài mới:
GV vào bài mới
Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt
Trang 34
? Từ "mếu máo"tiếng nào là
tiếng gốc (tiếng có nghĩa)? 2
tiếng trong từ giống nhau ở
điểm nào ?
? 2 tiếng trong từ "liêu xiêu"
giống nhau ở điểm gì ?
? Qua những VD này em thấy
có mấy loại từ láy ?
? So sánh nghĩa của các từ láy
ở nhóm (3) với nghĩa của
tiếng gốc ?
GV : ở từ láy có tính chất gợi
tả
? So sánh nghĩa của từ láy
"mềm mại, đo đỏ"với nghĩa
của tiếng gốc ?
? Cho thêm VD về kiểu từ láy
giống nhau hoàn toàn về
âm
=>Láy toàn bộ
->giống->giốngnhau ở nhauở
phụ âm vần,
khác vần phụ
âm
=> Láy bộ phận-> 2 loại từ láy
VD3 : HS quan sát
(1) bần bật thăm thẳm(2) bật bật thẳm thẳm
cách (1) dễ đọc, xuôi tai hơn
=>Các từ láy toàn bộ có biến đổithanh điệu hoặc phụ âm cuối(để hài hoà âm thanh
- lí nhí, li ti, ti hí -> chung khuôn vần "i"
=> gợi hình dáng âm thanh nhỏ
- phập phồng, nhấp nhô, bập
bềnh
-> láy phụ âm đầu, khuôn vần
"ấp" tiếng gốc đứng sau
=> biểu thị trạng thái vận động
- mềm -> mềm mại =>tăng lên
- đỏ -> đo đỏ => giảm đi
Trang 35lấp ló , nho nhỏ, nhức nhối, khangkhác, thâm thấp, chênh chếch,anh ách
nhỏ nhẻ -> lời nói
Bài 5 (43)
VD : máu mủ
2 tiếng cùng có nghĩa -> qh về nghĩa => từ ghép đẳng lập
Trang 36- Học ghi nhớ, hoàn thành các bài tập
- Đọc trớc bài "Quá trình tạo lập văn bản", chuẩn bị viết
bài
TLV số 1 ( văn miêu tả) Xem kĩ lại về phơng pháp tả cảnh ?
quá trình tạo lập văn bản
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức: Giúp HS nắm đợc các bớc của quá trình tạo lập
văn bản để có thể làm văn 1 cách có phơng pháp và có hiệu quảhơn
2 Kiểm tra bài cũ :
GV kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS HS lên bảng trìnhbày phần bài
Trang 37
? 3 HS lên bảng làm BT 1 làm ở nhà
3 Bài mới:
GV vào bài mới
Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt
? Theo em khi nào ngời ta có nhu
cầu tạo lập văn bản (->từ nhu cầu
2 Nhận xét :
- Đối tợng : viết cho ông bà
- Mục đích : trao đổi tìnhcảm
- Nội dung : thăm sức khoẻ, kểtình hình học tập
- Cách thức :+ Tìm ý :
VD : lời chào, hỏi thăm sứckhoẻ, nỗi nhớ, kể việc học tập,hứa hẹn, chào tạm biệt
+ Sắp xếp ý
+ Viết thành văn (đúng chínhtả, NP, dùng từ chính xác, mạchlạc)
+ Đọc lại, chỉnh sửa -> 4 bớc
-> cha xđ đúng, đủ nd cần thình bày do định hớng cha tốt
-> xng hô cha hợp lí do xác
Trang 38b) dïng kÝ hiÖu : I, II; 1, 2 ; - , +
-> c¸c môc, ý ngang nhau viÕtth¼ng hµng, ý nhá h¬n viÕt lïivµo
- C¶nh cßn mê nh¹t, kh«ng chÝnh x¸c, cßn nhiÒu lçi
Trang 39
Duyệt ngày 06/9/2018
-
những câu hát than thân
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức: HS nắm đợc nội dung ý nghĩa và hình thức
n/t tiêu biểu của ca dao, qua những bài ca thuộc chủ đề "thanthân"Thuộc những bài ca dao trong vb' và biết thêm 1 số bài cadao cùng chủ đề
2 Kiểm tra bài cũ
?Đọc thuộc lòng vb' Những câu hát yqh Hs lên bảng
Qua đó em hiểu đợc những điều gì ? -> đọc, trả lờitheo ghi nhớ
? Đọc thuộc bài ? Phân tích 1 bài ca dao -> đọc, p/t 1 bài
em cảm nhận sâu sắc ?
3 Bài mới:
GV vào bài mới
Hoạt động của thầy, trò Kiến thức cần đạt
? Nêu chủ đề chung của những I Giới thiệu chung - Chủ đề : thân phận ngời
Trang 40
bài ca dao?
GV hớng dẫn giọng điệu
HS đọc
?Bài cdao nói về vấn đề gì ?
Điều đó đợc diễn tả qua từ ngữ
đầy, ao cạn"gợi em nghĩ tới điều
gì trong cuộc sống của con cò ?
? ở đây có phải chỉ nói c/s' của
? Qua cuộc đời lận đận của con
cò gợi em liên tởng tới ai ? tới điều
gì ?
? Liên hệ 1số bài cdao mợn h/ả
con cò để nói c/s của ngời nông
? Những con vật trong bài gợi em
liên tởng tới ai ? về điều gì?
-> Cuộc đời con cò: lận đận
1 mình
lên thác xuống ghềnh
bể đầy > < ao cạn
- dùng thành ngữ, phép đối-> kiếm ăn vất vả, đơn độc cảnh đời ngang trái (cạn -
đầy)
- Nghệ thuật ẩn dụ-> nói cuộc sống con ngời
- Câu hỏi tu từ-> "Ai" : đại từ phiếm chỉ => tráchmóc
*) Qua việc nói con cò để nóilên cuộc đời vất vả cay đắngcủa ngời nông dân xa
*) Bài cdao là lời than về thânphận của ngời nông dân trong
xh cũ phải chịu nhiều cay
đắng bất công
c) Bài 3:
- Thân em - trái bần trôi gió dập sóng dồi