tiết 98 ngữ văn 9

Khởi ngữ la Khởi ngữ la ø thành phần ø thành phần câu đứng trước chủ ngữ để nêu lên đề tài đư lên đề tài đư ợc nói ợc nói đến trong ca đến trong ca âu âu Giải đáp... Nghĩa không tha

Kiểm tra bài cũ:

Câu 1 Nêu đặc điểm, công dụng của khởi ngữ.

Khởi ngữ la Khởi ngữ la ø thành phần ø thành phần câu đứng trước chủ ngữ để nêu lên đề tài đư lên đề tài đư ợc nói ợc nói đến trong ca đến trong ca âu âu

Giải đáp

Câu 2 Xác định khởi ngữ trong các câu văn sau.

a Đối với cháu , thật là đột ngột …

Đối với cháu

b Làm bài , anh ấy cẩn thận lắm

Làm bài

c Quyển sách nàyQuyển sách này tôi đọc rồi

Tìm hiểu ví dụ

- Với lòng mong nhớ của anh, chắc anh nghĩ rằng , con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh

- Anh quay lại nhìn con vừa khe khẽ lắc đầu vừa cười Có lẽ vì khổ tâm đến nổi không khóc được nên anh phải cười vậy thôi.

I Thành phần tình thái

“ Có lẽ , chắc ” trong câu văn trên thể hiện

nhận định của người nói đối với sự việc

nêu ở trong câu như thế nào

hơn “ có lẽ ”

Nghĩa không thay đổi vì đó là bộ phận không trực tiếp nói lên sự việc mà chỉ thể hiện cách

đánh giá, thái độ của người nói

Nếu không có “ chắc , có lẽ ” thì nghĩa của sự việc nói trong câu có khác đi không ? Vì sao?

Nhận xét:

II/ Thành phần cảm thán

Tìm hiểu ví dụ

- ồ , sao mà độ ấy vui thế

(Kim Lân, Làng)

(Nguyễn Thành Long, Lăng Lẽ Sa Pa)

sự vật hay sự việc gì không ?

- Không biểu thị sự vật hay sự việc

? Nhờ đâu ta hiểu tại sao người nói kêu“ o à”

hoặc “ trời ơi”

- Nhờ vào phần từ ngữ tiếp theo trong câu

Thành phần cảm thán được dùng để bộc

lộ tâm lí của người nói (cảm xúc vui,

buồn, mừng, giận, )

Tác dụng của từ “ồ, trời ơi” là gì

Nhận xét

? Tại sao gọi thành phần tình thái và thành phần cảm thán là thành phần biệt lập ?

các thành phần tình thái, cảm thán là những bộ phận không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa của câu nên được gọi là thành phần

Ghi nhớ

III/ Luyện tập

a Nhưng còn cái này nữa mà ông sợ , có lẽ còn ghê

rợn hơn cả những tiếng kia nhiều

( Kim Lân,Làng )

b Chao ôi, bắt gặp một con người như anh ta là một

cơ hội hạn hữu cho sáng tác , nhưng hoàn thành sáng tác còn là một chặng đường dài

( Nguyễn Thành Long , Lặng lẽ Sa Pa)

Bài tập 1: Tìm thành phần tình thái, cảm thán trong những câu

sau

c Trong giờ phút cuối cùng , không còn đủ sức để trăn trối lại điều gì, hình như chỉ có tình cha con là không thể chết được, anh đưa tay vào túi móc cây lược, đưa cho tôi và nhìn tôi một hồi lâu

d Ông lão bỗng ngừng lại, ngờ ngợ như lời mình không được đúng lắm Chả nhẽ cái bọn ở làng lại đốn đến thế được

Bài tập 2 : Sắp xếp những từ ngữ sau đây theo

trình tự tăng dần độ tin cậy

(chắc là, dương như, chắc chắn, có lẽ, chắc hẳn, hình như, có vẻ như)

Giải đáp :

Bài tập 3: Phân tích độ tin cậy của các từ ngữ

( chắc ,hình như, chắc chắn) có thể dùng được

trong câu văn sau

Với lòng

mong nhớ của

anh,

1 chắc

2 hình như

3 chắc chắn

anh nghĩ rằng , con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ

ôm chặt lấy cổ anh.

Giải đáp

Chắc : khẳng định nhưng ở mức độ thấp, cảm nhận, nghĩ là sẽ đúng.

cảm nhận

Chắc chắn : khẳng định dứt khoát , tin một cách quả quyết

Tại sao tác giả chọn từ “ chắc ”?

Tác giả chọn “ chắc ” vì :

lâu, nhớ con nhiều , mong được gặp

con và ôm con vào lòng nên anh suy

nghĩ cảm nhận con cũng rất nhớ cha mong được gặp cha , sà vào lòng cha

Trong các đoạn văn sau đoạn văn nào có sử dụng

thành phần biệt lập

a Chao ôi, có biết đâu rằng : hung hăng, hống hách láo chỉ tổ đem thân mình trả nợ cho những cử chỉ ngu dại của mình thôi

(Tô Hoài – Dế Mèn Phiêu Lưu Kí)

b Than ôi ! Thời oanh liệt nay còn đâu ?

Nay ta ôm niềm uất hận ngàn thâu

(Thế Lữ – Nhứ Rừng)

c Để hồn ta phảng phất được gần ngươi,

- Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi !

Hướngdẫn học ở nhà :

Viết một đoạn văn biểu cảm, trong đoạn văn có sử dụng

thành phần tình thái hoặc cảm thán