Tiết 1 A.Mục tiêu cần đạt: -Giúp H/S biết làm nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí -Rèn luyện kĩ năng viết văn nghị luận B.Chuẩn bị: -G/V: Bài soạn, các ngữ liệu phục vụ cho tiết học,
Trang 1CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN
VỀ MỘT VẤN ĐỀ TƯ TƯỞNG ĐẠO LÝ (Tiết 1) A.Mục tiêu cần đạt:
-Giúp H/S biết làm nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí
-Rèn luyện kĩ năng viết văn nghị luận
B.Chuẩn bị:
-G/V: Bài soạn, các ngữ liệu phục vụ cho tiết học, bảng phụ, máy chiếu
-H/S: Bài cũ: Lý thuyết văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí
C.Tiến trình lên lớp:
*Hoạt động 1: Khởi động
1.Tổ chức:
2.Kiểm tra:
-Thế nào là nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí?
-Yêu cầu về nội dung và hình thức của bài nghị luận này?
-Trả lời câu hỏi phần luyện tập SGK trang 36
3.Bài mới: Giới thiệu bài :
Sự cần thiết của việc bày tỏ ý kiến cá nhân, bàn bạc, nhận định đánh giá, về một vấn đề thuộc tư tưởng, đạo đức, lối sống của mỗi người trong cuộc sống xã hội Cách làm cụ thể ntn?
*Hoạt động 2: I.Bài học:
1.Ngữ liệu và phân tích ngữ liệu
-Đọc, tìm hiểu 10 đề bài SGK trang 51, 52
(Có bảng phụ ghi 10 đề bài treo trên bảng)
? Các đề bài trên có điểm gì giống nhau?
(Đều nghị luận về một vấn đề thuộc lĩnh vực
tư tưởng, đạo đức, lối sống)
? ở đề 1, đề 3, đề 10 cách hỏi có gì khác (có
mệnh lệnh)
? Học sinh tự đặt 1 số đề bài tương tự?
*Đọc đề bài:
Suy nghĩ về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”
? “Suy nghĩ” đòi hỏi người viết phải thể hiện
những yêu cầu gì?
2.Kết luận a.Đề bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí:
-Yêu cầu trình bày ý kiến, giải thích chứng minh, so sánh, đối chiếu, phân tích tổng hợp để làm rõ vấn đề
-Đề có lệnh hoặc đề mở
b.Cách làm bài nghị luận về một vấn đề
tư tưởng, đạo lý:
Trang 2(Thể hiện sự hiểu biết, sự đánh giá ý nghĩa
của vấn đề này)
? Cụ thể đề yêu cầu gì
(Giải thích đúng câu tục ngữ, thể hiện suy
nghĩ nêu ý kiến về câu tục ngữ)
? Tìm hiểu đề phải chú trọng đến những yêu
cầu gì của đề?
G/V gợi ý: Khi tìm ý để giải quyết vấn đề ta
thường nêu câu hỏi: Nghĩa là gì? Đúng, sai
ntn? Có tác dụng ra sao? ý nghĩa ntn?
H/S: Dùng những câu hỏi cho đề bài đã nêu
để tìm ý?
? Dựa vào các ý đã tìm sắp xếp và lập thành
một dàn bài?
? Mở bài cho đề bài trên ntn?
(giới thiệu câu tục ngữ và nội dung đạo lí
làm người, đạo lý cho toàn xã hội)
? Giải thích câu tục ngữ ntn?
“Nước? Nguốn? Uống nước?
Nhớ nguồn là nhớ về đâu? ”
? Nhận định, đánh giá của em về câu tục
ngữ (Câu tục ngữ nêu rõ nội dung gì? Có ý
nghĩa gì? có tác dụng ra sao?)
? Em có sự khẳng định vấn đề ntn? ý nghĩa
lớn lao của vấn đề là gì? Bài học gì cho em
qua đề bài trên?
*Hoạt động 4:
G/v: Nêu y/c phần củng cố:
+Y/c của việc tìm hiểu đề
+Y/c của việc lập dàn bài
+Trình bày miệng dàn bài cho đề đã nêu:
(Dùng bảng phụ dàn bài cho đề bài đã nêu
sau khi đã thống nhất)
G/v: Nêu y/c về nhà
+Bước 1: Tìm hiểu đề và tìm ý:
*Tìm hiểu đề:
-Chú trọng yêu cầu của đề -Thường là những câu tục ngữ, danh ngôn chú trọng ý nghĩa của các từ ngữ, hình ảnh
*Tìm ý:
-Đặt những câu hỏi để tìm ý là gì? Như thế nào? Tại sao? tác dụng gì? ý nghĩa ra sao?
-Mục đích: Phân chia vấn đề thành các luận điểm
+Bước 2: Lập dàn bài
*Mở bài:
Giới thiệu vấn đề tư tưởng, đạo lí cần bàn luận
*Thân bài:
-Giải thích nội dung vấn đề rõ ràng -Chứng minh sự đúng, sai của tư tưởng đạo lí
-Nhận định, đánh giá về tư tưởng đạo lí
đó trong cuộc sống
*Kết bài:
-Tổng hợp ý kiến, khẳng định lại vấn đề -Nêu nhận thức, tỏ ý hành động
Củng cố, dặn dò:
-Nêu rõ y/c của việc tìm hiểu đề và tìm ý cho bài văn nghị luận này?
-Lập dàn bài cho bài văn nghị luận này yêu cầu cụ thể là gì?
-Trình bày miệng dàn bài cho đề bài đã nêu
-Học và vận dụng các bước trong phần
Trang 3(Chú ý: ở tiết 2 tiếp bước 3, bước 4) cách làm bài ở tiết 1.
-Đọc tiếp SGK trang 53, 54 cho tiết 2 -Ra các đề bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí
CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN
VỀ MỘT VẤN ĐỀ TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ (Tiết 2) A.Mục tiêu cần đạt:
-Giúp học sinh biết làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí Tiếp tục các bước còn lại của bài học
-Rèn luyện kỹ năng viết văn nghị luận
B.Chuẩn bị:
-G/V: Bài soạn, các ngữ liệu phục vụ cho tiết học, bảng phụ, máy chiếu
-H/S: Đọc và tìm hiểu tiếp cho tiết 2 của bài học các nội dung đã học ở tiết 1 của bài
C-Tiến trình lên lớp
*Hoạt động 1: Khởi động:
1.Tổ chức:
2.Kiểm tra:
-Đề bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí?
-Yêu cầu của các bước tìm hiểu đề, tìm ý và bước lập dàn bài cho bài văn nghị luận về một vấn đề
tư tưởng đạo lí?
-BT đã luyện tập
3.Bài mới: Giới thiệu bài :
Yêu cầu các bước tiếp theo để hoàn thiện yêu cầu cách làm bài nghị luận về một tư tưởng đạo lí?
*Hoạt động 2: I.Bài học:
1.Ngữ liệu và phân tích ngữ liệu
-Đề bài: Suy nghĩ về đạo lí
“Uống nước nhớ nguồn”
+Đọc VD phần mở bài trang 53 (SGK)
? Có nhiều cách mở bài; Đó là những cách
mở bài nào?
2.Kết luận +Bước 3: Viết bài:
a.Mở bài:
- Có nhiều cách mở bài
b.Thân bài:
-Những ý cần viết, mỗi ý hình thành một
Trang 4? Những ý cần bàn luận cho đề bài là gì?
(Giải thích nội dung câu tục ngữ)
? Những nhận định đánh giá câu tục ngữ?
(Câu tục ngữ là lời dạy, lời khuyên; Câu tục
ngữ có nhiều lớp nghĩa)
? Có sự khẳng định gì về câu tục ngữ?
Nhiệm vụ của mỗi người là gì qua học câu
tục ngữ?
? Trong bài nghị luận cần những yêu cầu gì
về lời văn và việc liên kết đoạn?
? Đọc phần C (Kết bài)
SGK Trang 54
? Y/c của phần kết bài là gì?
? Sự cần thiết của bước 4 ntn?
? Giúp em sửa được những lỗi gì trong quá
trình viết bài văn ?
? Muốn làm tốt bài văn nghị luận về một
vấn đề tư tưởng đạo lí cần chú ý vận dụng
các phép lập luận gì?
? Yêu cầu dàn bài cho bài văn nghị luận này
*Hoạt động 3:
H/S: Đọc đề 7 trong SGK
? Y/c tìm ý gì để làm rõ vấn đề tinh thần tự
học
VD: Giải thích rõ thế nào là tự học?
VD: Cần có tinh thần tự học ntn?
VD: ý nghĩa lớn lao của vấn đề này?
*Hoạt động 4:
G/V: Nêu y/c phần củng cố
Chú ý:
đoạn văn
+Giải thích chứng minh vấn đề của đề bài +Nhận định, đánh giá, khẳng định vấn đề
-Lời văn chặt chẽ, mạch lạc và biểu cảm sống động
-Thực hiện việc liên kết các đoạn văn để
có tính thống nhất, hoàn chỉnh
C.Kết bài:
-Đi từ nhận thức đến hành động
-Có tính chất tổng kết
+Bước 4: Đọc lại bài viết và sửa chữa.
*Ghi nhớ:
-Ngoài các yêu cầu chung cần chú ý vận dụng các phép lập luận giải thích, chứng minh, phân tích, tổng hợp cho dạng nghị luận này
-Yêu cầu về dàn bài cho bài văn
(Đọc ghi nhớ trang 54 SGK)
II.Luyện tập:
-Làm dàn bài cho đề 7 ở mục I
“Tinh thần tự học”
-Yêu cầu học sinh biết giải thích, phân tích để tìm ý cho đề bài
-Lập được dàn bài rõ 3 phần
Củng cố, dặn dò:
-Nêu rõ yêu cầu của các bước làm một bài
Trang 5+Các bước làm bài văn.
+Y/c về lời văn
+Y/c về dùng các phép lập luận cho bài văn
-G/V: Nêu yêu cầu về nhà
+Vận dụng lí thuyết để viết bài hoàn chỉnh
+Hoàn thành viết 2 đề văn
văn nghị luận về tư tưởng đạo lí?
-Chú ý vận dụng các phép lập luận nào để làm bài văn nghị luận này?
-Kiểm tra phần luyện tập
-Học bài theo yêu cầu phần bài học
-Viết bài cho đề đã luyện tập -Viết bài đề 9 SGK Trang 52