GIÁO ÁN TỰ TÌNH II LỚP 11

Nhưng bà sống chủ yếu ở kinh thành Thăng Long - Xuất thân trong một gia đình nhà Nho nghèo, cha làm nghề dạy học - Là người thông minh, bản lĩnh, giao lưu với nhiều tài tử văn nhân.. H

TỰ TÌNH

_Hồ Xuân Hương_

Người thực hiện: Đỗ Thị Thư

Kiểm tra bài cũ

Em hãy nêu những chi tiết có tác dụng làm nổi

bật giá trị hiện thực trong tác phẩm Vào phủ

chúa Trịnh của Lê Hữu Trác

Nội dung cần đạt

1 Tìm hiểu chung 2 Đọc hiểu văn

bản

3 Tổng kết 4.Bài tập củng cố

- Hỗ Xuân Hương (?-?) sống vào khoảng nửa cuối thế kỉ XVIII đầu thế kỉ XIX

- Quê làng Quỳnh Đôi, Quỳnh Lưu, Nghệ An Nhưng bà sống chủ yếu ở kinh thành Thăng Long

- Xuất thân trong một gia đình nhà Nho nghèo, cha làm nghề dạy học

- Là người thông minh, bản lĩnh, giao lưu với nhiều tài tử văn

nhân Đường tình duyên ngang trái éo le, hai lần lấy chồng và đều làm lẽ

b Bố cục

Em hãy cho biết bố cục

của bài thơ?

II Đọc hiểu văn bản

1 Hai câu đề

Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn

Trơ cái hồng nhan với nước non

Chỉ ra thời gian, không gian, tâm trạng nhân vật trữ tình trong hai câu thơ trên?

Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn

Trơ cái hồng nhan với nước non

- Thời gian: đêm khuya

- Không gian: vắng vẻ, tĩnh mịch, dồn dập bởi

bươc đi của thời gian qua hình ảnh «trống canh

dồn»

- Trơ: gợi cảm giác bẽ bàng, đau đớn, chua xót

nhưng cũng đầy thách thức

- Lòng người: trơ trọi, từ “trơ” đi liền với “cái hồng nhan” Với nghệ thuật đảo ngữ nhằm nhấn mạnh sự xót xa, bẽ bàng đồng thời cũng nói lên

sự rẻ rúng, coi thường

- Hình ảnh tương phản: “cái hồng nhan” (nhỏ

bé, yếu ớt) >< “nước non” (rộng lớn, vô cùng)

- Câu thơ thứ hai với nhịp thơ 1/3/3 như một sự chì chiết đến bẽ bàng cùng cực “cái hồng nhan”

ấy không dược quân tử yêu thương mà lại vô duyên, vô nghĩa chai lì ra với nước non

-> Hai câu thơ đầu tạc vào không gian, thời

gian chân dung một người phụ nữ cô đơn đang đối diện với chính mình

2 Hai câu thực

Chén rượu hương đưa say lại tỉnh

Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn

Cách giải tỏa nỗi sầu:

Uống rượu- say lại tỉnh

-> gợi lên vòng luẩn quẩn càng buồn, càng chú

ý, càng cảm nhận được nỗi đau thân phận để rồi sững sờ phát hiện ra rằng trong cuộc đời mình không có cái gì là viên mãn cả, mọi thứ đều dang dở, muộn màng

-“ Ngắm trăng- xế bóng- khuyết chưa tròn”

Trăng sắp tàn mà vẫn chưa tròn, tuổi xuân trôi qua mà nhân duyên chưa trọn vẹn, hạnh phúc vẫn xa vời

-> Ngoại cảnh trùng với tâm cảnh khiến cho bi kịch của nhà thơ càng bẽ bàng, tủi hổ, chua xót

3 Hai câu luận

Xuyên ngang mặt đất rêu từng đám Đâm toạc chân mây đá mấy hòn

- Phép đối từng cặp: “xiên ngang” >< “đâm

toạc”;“mặt đất” >< ”chân mây”;

“rêu từng đám” >< “đá mấy hòn”

- Nghệ thuật đảo ngữ kết hợp với động từ mạnh

đã nhấn mạnh sức sống mạnh mẽ, bản lĩnh cứng cỏi của cảnh vật

- “rêu” ( nhỏ bé, yếu ớt), đá (vô tri) nhưng

chúng không cam chịu thân phận nhỏ bé, bằng mọi cách vươn lên những cản trở trên mặt đất, chân mây để chứng tỏ mình

-> Sự phản kháng quyết liệt cứng cỏi của một con người luôn muốn vượt ra khỏi những luật

lệ hà khắc của xã hội phong kiến Như vậy

buồn mà không cam chịu cô đơn, mà không

nản lòng, tuyệt vọng

4 Hai câu kết

Ngán nỗi xuân đi, xuân lại lại

Mảnh tình san sẻ tí con con.

Em hãy giải thích hai từ xuân và

lại trong câu thơ trên?

- Xuân (1): tuổi xuân- của con người

- Xuân (2): mùa xuân- của thiên nhiên

- Lại (1): phó từ: thêm một lần

- Lại (2) động từ: trở lại

- Hai câu kết khép lại lời tự tình Nỗi đau thân phận lẽ mọn Buồn vì tuổi xuân của con người qua đi không trở lại nhưng mùa xuân của đất trời thì vẫn cứ vô hạn, tuần hoàn.

- Nghệ thuật tăng tiến “mảnh tình-> san sẻ-> t-> con con” đã ít lại còn ít hơn

- Cách ngắt nhịp 2/2/1/2 -> sự nhỏ bé, it ỏi sẻ chia hạnh phúc trong cuộc đời Hồ Xuân Hương

Đó cũng chính là tâm trạng chung của những người phụ nữ trong cảnh làm lẽ

III TỔNG KẾT

1 Nội dung

-Bài thơ vừa nói lên tâm trạng đầy bi kịch,vừa buồn tủi vừa phẫn uất trước tình cảnh éo le;-Đồng thời cũng cho thấy bản lĩnh, khát vọng hạnh phúc của nhà thơ

2 Nghệ thuật

Sử dụng từ ngữ giản dị mà đặc sắc, dùng

nhiều từ thuần Việt gợi hình gợi cảm

Các biện pháp nghệ thuật tăng tiến, đảo ngữ được sử dụng rất thành công

BÀI TẬP CỦNG CỐ

1 Em hãy đọc thuộc bài thơ trên

2 Bản lĩnh của Hồ Xuân Hương được thể hiện như thế nào qua những câu thơ trên?