-Cảm nhận được tình cha con sâu nặng trong hoàn cảnh éo le cha con anh Sáu.. Thảo luận nhóm +Tâm lí tự nhiên của đứa trẻtrong sự cứng đầu cứng cổ của bé Thu còn ẩn chứa cả sự kiêu hãnh t
Trang 1CHIẾC LƯỢC NGÀ
Nguyễn Quang Sáng
I -Mục tiêu bài học.
1-Kiến thức.
-Cảm nhận được tình cha con sâu nặng trong hoàn cảnh éo le cha con anh Sáu
-Nắm được nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật đặc biệt là nhân vật bé Thu.Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện bất ngờ mà tự nhiên, lời kể chuyên ở ngôi thứ nhất dung dị, đậm chất Nam bộ
2-Kĩ năng:
-Rèn kĩ năng đọc, kể diễn cảm, phát hiện và phân tích những chi tiết nghệ thuật đặc sắc trong truyện ngắn
3-Thái độ.
-Giáo dục tình cha con sâu nặng
II -Phương tiện thực hiện.
-Thầy:giáo án, sgk, bảng phụ
-Trò:vở soạn, vở ghi, sgk
III - Cách thức tiến hành.
-Đọc, phân tích, bình giảng
-Nêu vấn đề, thảo luận nhóm
IV-Tiến trình bài dạy.
A -Tổ chức: 9
B -Kiểm tra:
?Phân tích nhân vật anh thanh niên trong “Lặng lẽ SaPa” của Nguyễn Thành Long
?Giới thiệu khái quát về tác giả Nguyễn Thành Long và hoàn cảnh sáng tác truyện ngắn “Lặng lẽ SaPa”?
C -Bài mới.
?Giới thiệu vài nét về tác giả?
-Ông tham gia chống Pháp, hoạt động ở chiến
I-Đọc-tìm hiểu văn bản chú thích.
1-Đọc.
Trang 2trường Nam bộ.
-Sau 1954 bắt đầu viết văn
?Truyện “Chiếc lược ngà” ra đời trong hoàn
cảnh nào?
-Văn bản trong sgk là phần trích ở giữa truyện
?Xác định kiểu văn bản và phương thức biểu
đạt?
- Truyện ngắn, tự sự
?Đoạn trích chia làm mấy phần?
-Ba phần
+Từ đầu đến không muốn bắt nó về: cuộc gặp
gỡ giữa cha con anh Sáu
+Tiếp đến từ từ tuột xuống: cuộc chia tay giữa 2
cha con
+Còn lại:cuộc sống của anh Sáu ở chiến trường
?Khi nghe thấy anh Sáu gọi, bé Thu có phản ứng
như thế nào?
-Con bé giật minh mặt tái đi
?Phản ứng này cho ta thấy tâm trạng gì của bé
2-Chú thích.
*Tác giả:
-Nguyễn Quang Sáng (1932) -Quê:An giang
-Sáng tác:chủ yếu về 2 cuộc kháng chiến
*Tác phẩm”
-Truyện viết 1966 khi tác giả ở chiến trường Nam bộ và đưa vào tập truyện cùng tên
*Từ khó (sgk)
II-Tìm hiểu văn bản.
1-Kiểu văn bản và PTBĐ.
-Truyện ngắn (trích phần giữa), tự sự
2-Bố cục: 3 đoạn (bảng phụ).
3-Phân tích.
a-Nhân vật Thu.
*Khi gặp cha
-Con bé giật mình, tròn mắt nhìn, ngơ
Trang 3-Ngạc nhiên, bất ngờ
?Theo em, tâm trạng của bé Thu có hợp lí
không? Vì sao?
-Hợp lí.Từ ngạc nhiên, bất ngờ đến sợ hãi.Nó sợ
bị lừa, bị bắt cóc và bỏ chạy là hoàn toàn đúng
?Khi anh Sáu muốn gần con, vỗ về nó thì bé Thu
có thái độ gì?
-Càng vỗ về thì nó càng đẩy ra.Anh mong được
nghe
“vô ăn cơm, cơm chín rồi, .nhão bây giờ
cơm sôi rồi chắt nước giùm cái;con kêu rồi mà
người ta không nghe
?Đó là tâm trạng và hành động gì?
+Căm ghét anh Sáu
?Em có nhận xét gì về tính cách của bé Thu ở
đoạn này?
+Lầm lì ,bướng bỉnh,ương ngạnh
?Tại sao bé Thu không chịu nhận anh Sáu là
cha,lại căm ghét anh Sáu đến thế?
+Vì anh không giống trong ảnh,mặt anh có vết
sẹo,vết thẹo của chiến tranh ác liệt
+Bé Thu dành tình cảm của mình cho người cha
trong ảnh,trong tâm tưởng của em
?Theo em,những thái độ và hành động của Thu
có đáng trách không?
(Thảo luận nhóm)
+Tâm lí tự nhiên của đứa trẻ(trong sự cứng đầu
cứng cổ của bé Thu còn ẩn chứa cả sự kiêu hãnh
trẻ thơ về một tình yêu dành cho người cha
khác.Đó là sự ương ngạnh không đáng trách vì
trong hoàn cảnh xa cách,trắc trở của chiến
ngác,lạ lùng, mặt bỗng tái đi, vụt chạy kêu thét lên
=>ngạc nhiên ,bất ngờ,sợ hãi
*Khi được anh sáu vỗ về bé Thu:
+Càng vỗ về con bé càng đẩy ra +Chẳng bao giờ chịu gọi ba +Nói trống không “vô ăn cơm”
+Trong bữa ăn hất cái trứng cá,văng cơm tung toé
+bỏ sang nhà bà ngoại
=>Sự căm ghét anh Sáu
=>Tính cách lầm lì,sẵn sàng chịu đựng,ương ngạnh,cứng đầu cứng cổ,cá tính mạnh mẽ,xuất phát từ tình cảm sốc nổi của trẻ thơ
=>Bé Thu dành tình cảm của mình cho một người cha khác,người cha trong tâm trí của em (giống hình trong ảnh)
Trang 4tranh,bé Thu còn quá nhỏ không thể hiểu được
những tình thế khắc nghiệt của chiến
tranh,những éo le của đời sống (như mẹ và bà
ngoại).Vì thế lúc bé Thu căm ghét anh Sáu nhất
cũng là lúc Thu yêu ba mãnh liệt
-Học sinh chú ý đoạn “Đến lúc chia tay ”(198)
?Chứng kiến sự chia tay giữa anh Sáu với mọi
người,thái độ của bé Thu như thế nào?
+Thay đổi đột ngột
“Thật lạ lùng nó bỗng thét lên “ba ba!”tiếng
kêu như xé ”
+nói trong tiếng khóc nó hôn lên tóc,lên cổ ba
nó
(Bé Thu nhận ra anh Sáu chính là ba nó,người
cha mà bấy lâu nay nó vẫn tôn thờ và kính
trọng.Tình cảm dồn nén bấy lâu nay được dồn
vào tiếng gọi ba và những hành động gấp gáp
nhưng đầy mạnh mẽ của con bé.Đó là một tình
yêu thương mãnh liệt,tình yêu đó khiến mọi
người không cầm được nước mắt vì thương cảm
?Tại sao Thu lại có sự thay đổi nhanh như vậy?
+Bà ngoại đã giải thích ,Thu hiểu ra,vết thẹo
chính là nguyên nhân khiến anh Sáu không còn
giống trong ảnh,nghe bà kể Thu nằm im,lăn lộn
rồi thở dài.Trong phút chia tay cuối cùng,tình
yêu,nỗi nhớ,niềm ân hận và hối tiếc của béThu
bị dồn nén bấy lâu nay bỗng bùng ra mạnh mẽ
và ào ạt
?Chứng kiến cảnh đó thái độ của mọi người và
đặc biệt là bác Ba như thế nào?
+Không cầm được nước mắt
?Tác giả xây dựng nhân vật bé Thu có gì đặc
biệt?
+Xây dựng thành công nhân vật trẻ thơ
=>Đó là phản ứng tâm lí hoàn toàn tự nhiên của một đứa trẻ có cá tính mạnh mẽ
*Khi chia tay:
-đôi mắt mênh mông bỗng xôn xao -bỗng thét lên”ba”
-vừa kêu vừa chạy xô tới ,nhảy thót lên dang hai tay ôm chặt cổ ba nó
-nói trong tiếng khóc -Nó hôn ba nó cùng khắp hôn cả vết thẹo dài trên má ba nó
=>Bé Thu nhận ra cha nó,người cha
mà nó vẫn tôn thờ và kính trọng.Một tình yêu thương mãnh liệt được dồn nén từ bấy lâu nay làm mọi người thương cảm xúc đông
Trang 5?Qua phân tích,em hãy nhận xét về nhân vật bé
Thu trong truyện?
+Ở Thu có nét cá tính cứng cỏi đến ương ngạnh
nhưng vẫn có sự hồn nhiên ngây thơ và chân
thành của đứa trẻ Nam Bộ trong hoàn cảnh chiến
tranh ác liệt
+Mọi người không cầm được nước mắt
+Bác Ba thấy như có ai đó bóp chặt trái tim mình
=>rất xúc động -Nhà văn am hiểu tâm lí tình cảm tâm hồn của trẻ thơ
=>Xây dựng thành công nhân vật bé Thu bằng cả tấm lòng yêu mến trân trọng tình cảm hồn nhiên bồng bột trong trẻo của trẻ thơ
<=>Thu là cô bé có cá tính,tâm hồn sâu sắc,mạnh mẽ ,dứt khoát,rạch ròi,quyết liệt.Nhưng có một tình yêu thương ba mãnh liệt
D -Củng cố:
?Thu là một cô bé như thế nào?
-Cá tính sâu sắc
-Có tình yêu thương cha mãnh liệt
E -Hướng dẫn học bài:
-Kể tóm tắt truyện
-Phân tích nhân vật Thu
-Giờ sau phân tích tiếp
Trang 6CHIẾC LƯỢC NGÀ
Nguyễn Quang Sáng
I -Mục tiêu bài học( như tiết 71)
II -Phương tiện thực hiện.
III -Cách thức tiến hành.
IV -Tiến trình bài dạy:
A -Tổ chức: 9
B -Kiểm tra:
?Tóm tắt “Chiếc lược ngà” và giới thiệu vài nét về tác giả?
C-Bài mới.
?Khi nhìn thấy con, anh Sáu có những hành
động gì?
-Anh nhún chân nhảy thót lên
?Hành động đó chứng tỏ tâm trạng gì của anh
Sáu?
-Mong gặp con
?Trước hành động bỏ chạy của con bé, anh có
thái độ gì?
-Còn anh đứng sững lại bị gãy
?Chứng kiến cảnh đó, tâm trạng của em như thế
nào?
-Cảm động, thương anh Sáu
?Những ngày ở nhà, anh Sáu có những thái độ
hành động gì với con?
b-Nhân vật anh Sáu.
*Khi nhìn thấy con.
-Anh nhún chân, nhảy thót lên -Anh bước vội vàng những bước dài -Kêu to “Thu, con”
=>Mong được gặp con, rất yêu thương con
+Trước hành động bỏ chạy của Thu, anh đứng sững lại, nỗi đau đớn khiến mặt anh sầm lại trông đáng thương, hai tay buông xuống như bị gãy rất đau khổ
*Những ngày ở nhà:
-Suốt ngày không đi đâu xa
Trang 7-Suốt ngày anh chẳng đi đâu xa về con.
?Đó là những hành động gì?
?Khi bị Thu từ chối anh là ba, tâm trạng và tình
cảm của anh Sáu như thế nào?
-Bất lực
?Khi chia tay, trước tình cảm bất ngờ của
con,anh Sáu có tâm trạng gì?
-Thu nhận cha =>anh vui sướng, cảm động
?Nhưng anh phải chia tay con đúng trong giây
phút hạnh phúc bất ngờ đó.Em có nhận xét gì về
tình huống này?
-Đây là tình huống hết sức éo le.Chiến tranh đã
đặt cha con vào tình huống khó xử Vì nhiệm vụ,
anh phải lên đường
?Ở chiến trường miền Đông, tình cảm của anh
Sáu đối với con được thể hiện như thế nào?
-Ân hận
-Làm chiếc lược ngà
?Anh Sáu làm chiếc lược đó như thế nào?
-Kiếm được khúc ngà anh vui sướng như đứa trẻ
được chia quà
Chiếc lược có kiểu dáng như thế nào?
-Dài hơn một tấc
?Em có suy nghĩ gì về chiếc lược?
-Xinh xắn
-Kết tụ tình cảm của cha dành cho con,
-Lúc nào cũng vỗ về con -Mong một tiếng gọi ba của con bé
=>Yêu thương con, mong con đón nhận tình cảm của minh.Nhưng càng
vỗ về thì nó càng đẩy ra, xa lánh
=>đau khổ, bất lực
*Khi chia tay.
-Được con nhận cha anh vui sướng, cảm động và hạnh phúc đến nghẹn ngào
*Ở chiến trường:
-Ân hận vì mình đã đánh con -Dồn tâm trí làm chiếc lược thực hiện lời hứa với con:
+Cưa từng chiếc răng thận trọng +Gò lưng tẩn mẩn khắc chữ “Yêu nhớ tặng Thu con của ba”
+Nhớ con mang lược ra ngắm mài lên mái tóc cho bóng
-Cây lược: dài hơn một tấc, bề ngang
ba phân rưỡi, có một hàng răng thưa
=>Không chỉ là chiếc lược xinh xắn quí giá mà đó là chiếc lược được kết tụ tất cả tình cảm của một người xa con
Cây lược nhỏ bé, thiêng liêng làm diu nỗi ân hận, làm ánh lên niềm hi vọng
có ngày sẽ được gặp con trao quà kỉ
Trang 8(Thế nhưng anh Sáu đã hi sinh mà chưa chao
cho con được chiếc lược Đây là một tình huống
éo le)
?Trước khi trút hơi thở cuối cùng, anh Sáu có
hành động gì?
-Anh đưa tay vào túi, móc cây lược đưa cho bác
Ba
-Nhìn bác Ba một hồi lâu
(Không đủ sức để nói lời trăng trối nhưng hành
động và ánh mắt nhìn của anh Sáu đã nói lên tất
cả.Bác Ba hoàn toàn hiểu ánh mắt ấy vì anh là
người chứng kiến tất cả Bác đã nhận lời làm
trọng trách ấy để anh Sáu yên tâm nhắm mắt mà
đi xuôi)
=>Chính tình yêu đó đã giúp bé Thu trưởng
thành, trở thành cô giao liên gan dạ dũng cảm
?Em có thể giải thích vì sao tác giả lại đặt tên
cho truyện là “Chiếc lược ngà”?
-Chiếc lược ngà không chỉ nói lên tình cha con
thắm thiết sâu nặng của cha con người chiến sĩ
mà còn gợi ra cho người đọc những đau thương
mất mát, éo le mà chiến tranh đã mang đến cho
bao gia đình
?Sau khi học xong tác phẩm, em rút ra ấn tượng
cảm xúc gì?
-Gọi học sinh đọc ghi nhớ
?Khái quát những nét tiêu biểu về nội dung và
nghệ thuật?
-Cốt truyện chặt chẽ
niệm này
-Trước khi trút hơi thở:
+Anh nhờ bác Ba đưa chiếc lược về cho bé Thu
=>Tình cha con trong anh không chết, chiếc lược-đứa con anh luôn ôm trong lòng, đó là tình cha con sâu nặng thắm thiết
=>Chiếc lược ngà là đầu mối gắn kết các nhân vật trong truyện nó thể hiện được chủ đề của truyện
*Ghi nhớ sgk
4-Tổng kết.
a-Nghệ thuật.
-Cốt truyện chặt chẽ, có những tình huống bất ngờ, hợp lí
-Người kể chuyện là bạn thân của nhân vật, câu chuyện gần gũi như cuộc sống
-Ngôn ngữ kể giản dị, đậm đà màu sắc Nam bộ
b-Nội dung.
Trang 9?Nêu nội dung khái quát?
*Thảo luận nhóm.
Nhà văn khẳng định và ngợi ca tình cảm cha con thiêng liêng như giá trị nhân bản sâu sắc.Tình cảm ấy càng cao đẹp trong những hoàn cảnh khó khăn
III-Luyện tập: thảo luận nhóm ?Đoạn văn nào, chi tiết nào trong truyện làm em cảm động nhất?Vì sao?
D-Củng cố:
? Ý nghĩa của chiếc lược ngà
?Tóm tắt truyện
?Phân tích nhân vật ông Sáu? Bé Thu?
E -Hướng dẫn học bài.
?Ông Sáu có những đặc điểm nào nổi bật?
?Bé Thu có những đặc điểm nào nổi bật?
?Ý nghĩa của chiếc lược ngà?
?Soạn “Cố hương”:
-Tìm bố cục
-Chủ đề