-HS cảm nhận được niềm xúc động trước tâm hồn trẻ thơ trong trắng, sống thiếu tình thương và hiểu rõ nghệ thuật kể chuyện của tác giả trong đoạn trích tiểu thuyết tự thuật.. -Chúng phải
Trang 1NHỮNG ĐỨA TRẺ
(Trích “Thời thơ ấu”- M GORKI)
I-Mục tiêu bài học.
1-Kiến thức.
-HS cảm nhận được niềm xúc động trước tâm hồn trẻ thơ trong trắng, sống thiếu tình thương và hiểu rõ nghệ thuật kể chuyện của tác giả trong đoạn trích tiểu thuyết tự thuật
2-Kĩ năng.
-Rèn kĩ năng đọc,kể, phân tích tác phẩm tự sự
3-Thái độ.
-Giáo dục ý thức quý mến bạn bè, lòng yêu mến trân trọng, giúp đỡ chia sẻ với bạn bè trong cuộc sống
II-Phương tiện thực hiện.
-Thầy: giáo án, sgk, bảng phụ
-Trò: vở soạn, vở ghi, sgk
III-Cách thức tiến hành.
-Đọc phân tích, nêu vấn đề, thảo luận
IV -Tiến trình bài dạy.
A-Tổ chức.
B-Kiểm tra.
?Tóm tắt “Cố hương” của Lỗ Tấn
?Phân tích tâm trạng nhân vật tôi trong chuyến về thăm quê lần cuối?
C-Bài mới.
-GV hướng dẫn đọc, đọc mẫu: đọc với giọng
điệu phù hợp, phát âm chính xác tên các nhân
vật
-HS đọc
?Kể tóm tắt phần trích?
I-Đọc-tìm hiểu chú thích.
1-Đọc.
-Kể tóm tắt
2-Chú thích
Trang 2?Nêu vài nét về tác giả?
-Sinh trưởng trong một gia đình lao động
nghèo, mồ côi cha lúc 3 tuổi, ít lâu sau mẹ mất ở
với bà ngoại, 10 tuổi tự đi kiếm sống, từng làm
nhiều nghề: bới rác, phụ bếp
-Là người ham học, vừa kiếm sống vừa viết
văn rồi trở thành nhà văn lớn
?Tác phẩm ra đời như thế nào?
-Đây là chương IX của tác phẩm
-Aliosa là tên gọi thân mật của tác giả hồi
còn nhỏ
?Em hiểu như thế nào về trượt tuyết?
-Loại xe có bánh di chuyển bằng cách trượt
tuyết ở những miền băng giá
?Chim bạch yến ?
-Loại chim yến lông trắng muốt hót rất hay
?Xác định kiểu văn bản và PTBĐ?
-Tiểu thuyết tự thuật, tự sự
?Đoạn trích có thể chia làm mấy phần?
-Bảng phụ: 3 phần
?Câu chuyện được kể theo ngôi thứ mấy?
-Ngôi 1: Aliôsa
?Em nhận xét gì về ngôi kể này và bố cục của
truyện?
*Tác giả.
-Mac-xim Gorki (1868-1936) là nhà văn lớn của nước Nga
-Là người có công đầu tiên trong việc xây dựng nền văn học Xô-viết
-Cách mạng tháng Mười Nga thành công, ông là nhà văn đứng đầu trào lưu văn học vô sản, để lại cho đời một sự nghiệp văn học đồ sộ, là nhà văn kiệt xuất của thế kỉ XX
*Tác phẩm.
-Những đứa trẻ là chương IX của tác phẩm “Thời thơ ấu” là những trang hồi kí về những năm thơ ấu của Aliosa
*Chú thích.
II-Tìm hiểu văn bản.
1-Kiểu văn bản và PTBĐ.
-Tiểu thuyết tự thuật, tự sự
2-Bố cục: 3 phần.
-Từ đầu đến cúi xuống: tình bạn tuổi thơ ấu trong trắng hồn nhiên
-Tiếp đến nhà tao: tình bạn bị cấm đoán
-Còn lại: tình bạn vẫn tiếp tục
Trang 3-Câu chuyện hồi tưởng được kể theo trình
tự thời gian
?Giữa Aliosa và ba đứa trẻ có hoàn cảnh gì
giống nhau?
-Aliosa: bố mất
?Hoàn cảnh ấy có giúp những đứa trẻ xích lại
gần nhau không? tại sao?
-Chúng phải sống trong hoàn cảnh thiếu
tình thương yêu của cha mẹ nên chúng đến với
nhau một cách tự nhiên như những đứa trẻ sống
thiếu tình thương cùng cảnh ngộ
?Aliosa và ba đứa trẻ chơi với nhau như thế
nào? Chúng kể cho nhau nghe về những chuyện
gì?
-Tâm sự, kể chuyện cổ tích
?Chuyện cổ tích có ý nghĩa như thế nào?
?Thái độ của ba đứa trẻ khi nghe Aliosa kể như
thế nào?
-Aliosa kể say sưa, hồn nhiên, sôi nổi, ba
đứa trẻ ngồi nghe, đấy xúc động Thằng bé mím
chặt môi, phồng má lên, thằng anh đứng chống
tay vào đầu gối cúi hẳn người về phía trước
3-Phân tích.
a-Aliosa và 3 đứa trẻ.
*Tình bạn nảy sinh
-Hoàn cảnh:
+Aliosa: bố mất, mẹ đi lấy chồng, thường xuyên bị ông ngoại đánh oan
+Ba đứa trẻ: mẹ mất, tuy sống trong giàu sang nhưng chẳng sướng gì
-Câu chuyện giữa 4 đứa trẻ:
+Bàn chuyện bắt chim
+Tâm sự về hoàn cảnh gia đình
+Kể cho nhau nghe chuyện cổ tích
=>Những chuyện cổ tích đưa chúng vào thế giới thần tiên, trở lại với thế giới trẻ thơ đáng yêu tinh nghịch
D-Củng cố.
?Cơ sở nảy sinh tình bạn?
?Trong các tác phẩm văn học Việt Nam củng có tác phẩm nói về thời thơ ấu của một tác giả
Trang 4-Nguyên Hồng.
E-Hướng dẫn học bài.
-Đọc lại đoạn trích
-Tóm tắt vào vở đoạn trích(15 dòng)
-Tìm chủ đề của truyện
-Giờ sau học tiếp
NHỮNG ĐỨA TRẺ (tiếp) (Trích “Thời thơ ấu”-M GORKI)
I-Mục tiêu bài học (như tiết 88).
II-Phương tiện thực hiện.
III-Cách thức tiến hành.
IV-Tiến trình bài dạy.
A-Tổ chức.
B-Kiểm tra: kết hợp trong giờ.
C-Bài mới.
?Tình bạn giữa Aliosa và 3 đứa trẻ có gặp trở ngại
gì không?
-Lão đại tá ngăn cấm chúng
?Lão đại tá có thái độ và hành động gì khi thấy 4
đứa trẻ chơi với nhau?
-Quát, đuổi
-Sang nhà nói với ông của Aliosa khiến Aliosa bị
một trận đòn
?Theo em, tại sao lão đại tá lại có hành động như
vậy?
-Do 2 gia đình thuộc những thành phần xã hội
khác nhau Một bên là dân thường, một bên là
3-Phân tích(tiếp) a-Aliosa và 3 đứa trẻ (tiếp)
-Lão đại tá (bố 3 đứa trẻ) xuất hiện
+Chỉ Aliosa quát: “đứa nào gọi nó sang”
+Đuổi ra khỏi cổng doạ “cấm không được sang nhà tao”
Trang 5quan chức quân đội giàu sang nên viên đại tá
không cho những đứa con của mình chơi với
Aliosa
?Em có suy nghĩ gì về việc làm của lão đai tá?
-Đó là việc làm sai lầm
?Hình ảnh những đứa trẻ đi vào nhà như những
con ngỗng ngoan ngoãn gợi cho em những suy
nghĩ gì?
-Hình ảnh so sánh gợi sự cam chịu của bọn trẻ
?Khi gặp trở ngại như vậy, tình cảm của 4 đứa trẻ
diễn biến như thế nào?
-Chúng vẫn chơi với nhau
?Chúng chơi với nhau bằng cách nào?
-Qua lỗ hàng rào
-Canh chừng lão đại tá
?Qua lỗ hàng rào ấy, chúng trò chuyện những gì?
-Chúng kể cho nhau nghe
-Kể về bà
?Thái độ của Aliosa sau khi nghe chúng kể
chuyện?
-Aliôsa buồn, cảm động với cuộc sống thiếu thốn
tình cảm của các bạn nhỏ luôn muốn làm cho
chúng vui, những câu chuyện cổ tích
?Em có suy nghĩ gì về tình bạn giữa Aliosa và 3
đứa trẻ? Đặc biệt là chi tiết chúng trò chuyện qua
lỗ hàng rào?
-Tình bạn hồn nhiên nảy nở
-Đó là những đứa trẻ đáng yêu, thông minh, dũng
cảm, giàu cảm xúc
-Hình ảnh so sánh vừa thể hiện dáng dấp bên ngoài của 3 đứa trẻ, vừa thể hiện tâm trạng của chúng: chúng bị
áp chế lẳng lặng cam chịu đi vào nhà, chẳng dám hé răng
-Khi bị ngăn cản, chúng vẫn tiếp tục chơi với nhau: trò chuyện qua lỗ hàng rào hình bán nguyệt
-3 đứa trẻ”:
+Kể về cuộc sống buồn tẻ
+Kể về cuộc sống của những con chim bẫy được và những chuyện khác
-Aliosa:kể chuyện cổ tích kể về bà
=>Cả 3 đứa trẻ và Aliosa đều rất thích thú
-Giữa 4 đứa trẻ đã nảy nở tình bạn hồn nhiên trong sáng chúng càng say mê trong thế giới trò chơi và truyện cổ tích Tình bạn đã nảy nở vượt qua mọi thành kiến xã hội của
Trang 6*GV:trong khi kể chuyện, tác giả hay lồng những
chuyện đời thường với truyện cổ tích Đó là một
đặc điểm của nghệ thuật kể chuyện trong đoạn
trích này Vậy cụ thể ra sao và tác dụng nghệ
thuật của biện pháp đó?
?Chuyện đời thường và truyện cổ tích được kể
lồng vào nhau qua những chi tiết nào?
-Người bà nhân hậu, hay kể chuyện cổ tích cho
cháu nghe, mỗi khi quên Aliosa lại chạy về hỏi
bà
? Với cách kể như vây có tác dụng gì?
?Sau khi học xong,em ghi nhớ điều gì về nội
dung và nghệ thuật của tác phẩm?
-Ghi nhớ sgk
?Nhắc lại nghệ thuật của đoạn trích?
?Nội dung đoạn trích kể về cái gì?
?Kể tóm tắt đoạn trích?
hai gia đình
b-Ý nghĩa của việc đan xen giữa
chuyện đời thường và chuyện cổ tích
-Mấy đứa trẻ nhắc đến chuyện dì ghẻ-mẹ khác Aliosa liên tưởng ngay đến mụ dì ghẻ độc ác trong truyện
cổ tích
-Mẹ thật đã chết-mẹ thật thế nào cũng về Biết bao lần những người chết chỉ cần vẩy cho ít nước thần
là lại sống.Biết bao người chết thật
vì bị bọn phù thuỷ phù phép
=>Với cách kể này, câu chuyện càng trở nên khái quát và mang màu sắc
cổ tích nhiều hơn, đậm đà hơn
*Ghi nhớ: sgk/234.
4-Tổng kết
a-Nghệ thuật.
-Cách kể chuyện giàu hình ảnh
-Đan xen chuyện đời thường với truyện cổ tích
b-Nội dung.
Mac-xim Gorki đã thuật lại hết sức sinh động tình bạn thân thiết nảy sinh giữa ông hồi còn nhỏ với mấy đứa bạn cùng xóm
III-Luyện tập.
-HS kể tóm tắt đoạn trích
Trang 7D-Củng cố:
?Tác dụng của việc kể chuyện đan xen giữa đời thường với truyện cổ tích?
?Gọi em học sinh đọc ghi nhớ
?Tình bạn xuất phát từ đâu?
E-Hướng dẫn học bài.
-Đọc kĩ tác phẩm
-Phân tích nhân vật Aliosa và ba đứa trẻ
-Tóm tắt đoạn trích