CHIẾC LƯỢC NGÀ T1 Nguyễn Quang Sáng A- Mục tiêu bài học: Cảm nhận được tình cha con sâu nặng trong hoàn cảnh éo le của cha con anh Sáu.. - Vì sao tất cả các nhân vật trong truyện, kể cả
Trang 1CHIẾC LƯỢC NGÀ (T1) Nguyễn Quang Sáng A- Mục tiêu bài học:
Cảm nhận được tình cha con sâu nặng trong hoàn cảnh éo le của cha con anh Sáu Nắm được nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật, đặc biệt là nhân vật bé Thu, nghệ thuật xây dựng tình huống truyện bất ngờ mà tự nhiên, lời kể chuyện ở ngôi thứ nhất dung dị, đậm chất Nam Bộ
-Tích hợp với phần Tiếng Việt ở bài kiểm tra phần Tiếng Việt, với phần tập làm văn ở bài ôn tập
- Rèn kĩ năng đọc , kể diễn cảm
B- Chuẩn bị:
-ảnh chân dung nhà văn Nguyễn Quang Sáng
-Phiếu học tập
C-Tổ chức các hoạt động dạy và học
*Hoạt động 1:Khởi động
1 Tổ chức:
2.Kiểm tra:
- Kể tóm tắt nội dung truyện Lặng lẽ Sa Pa.Vì sao nói truyện ngắn này bàng bạc chất thơ, có thể coi như một bài thơ bằng văn xuôi về cảnh vật và con người ở Sa Pa?
- Vì sao tất cả các nhân vật trong truyện, kể cả nhân vật chính đều không được đặt tên ?Bác lái
xe cho rằng , anh thanh niên là một trong những người cô độc nhất thế gian, em có đồng ý với ý kiến ấy không? tại sao?
- Phát biểu chủ đề truyện:
3.Bài mới :
*Hoạt động 2 :Đọc hiểu văn bản
Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc bài
Các nhóm treo kết quả bài tập tóm tắt ở
nhà
Đại diện 2 nhóm lên trình bày
Các nhóm khác nhận xét bổ sung
?Nêu những hiểu biết của em về nhà văn
I Tiếp xúc văn bản.
1 Đọc , kể tóm tắt:
- Đọc bài
- Tóm tắt
2.Tìm hiểu chú thích:
Trang 2Nguyễn Quang Sáng?
-Giải thích từ khó trong SGK
Đoạn trích chia làm mấy phần?Nêu ý mỗi
phần?
? Nhận xét gì về ngôi kể? ngôi kể ấy có
tác dụng gì?
Quan sát đoạn truyện kể về nhân vật bé
Thu trong những ngày ông Sáu về thăm
nhà, tìm những chi tiết kể về lần đầu bé
Thu gặp cha?
-Bé Thu tròn mắt nhìn Đó là đôi mắt
nhìn như thế nào?(Mở to không chớp,
biểu lộ sự ngạc nhiên)
-Bé Thu vụt chạy và kêu thét- Đó là
những cử chỉ như thế nào?
(nhanh , mạnh, biểu lộ ý muốn cầu cứu)
Những cử chỉ và tiếng kêu ấy biểu hiện
cảm xúc gì của bé Thu tronglúc này?
a Tác giả:
Nguyễn Quang Sáng sinh năm 1932 ,quê
ở An Giang
Từ sau 1954 tập kết ra Bắc, viết văn Tác phẩm có nhiều thể loại chủ yếu viết
về cuộc sống và con người Nam Bộ trong hai cuộc kháng chiến cũng như sau hoà bình
b Từ khó: 15 từ ở SGK
3.Bố cục và ngôi kể:
- Bố cục: 3phần
+P1:Từ đầu đến “bắt nó về”- Tình trạng cha con anh Sáu trước buổi chia tay
+P2:Tiếp đến:tuột xuống” –Buổi chia tay đầy nước mắt
+P3 còn lại:Anh Sáu ở chiến khu làm chiếc lược ngà và hi sinh
- Ngôi kể:
Ngôi thứ nhất,đặt vào nhân vật anh Ba
Tác dụng: tăng độ tin cậy và tính trữ tình của câu truyện
II Phân tích Văn bản:
1 Nhân vật bé Thu:
a Thái độ và tình cảm của bé Thu trong hai ngày đầu.
-Nghe gọi con bé giật mình, tròn mắt nhìn Nó ngơ ngác , lạnh lùng
Con bé thấy lạ quá , mặt nó bỗng tái đi, vụt chạy và kêu thét : má, má
=>Bé Thu lo lắng và sợ hãi
Trang 3*Luyện tập:Phiếu học tập:
Trả lời các câu hỏi sau
1 Văn bản này sử dụng phương thức biểu đạt nào?Có sự tham gia của phương thức nào khác không?
( tự sự và có sự tham gia của miêu tả, lập luận như là các yếu tố bổ sung)
1 Tên truyện : Chiếc lược ngà có liên quan như thế nào đến nội dung câu truyện này?( Chiếc lược ngà là cầu nối tình cảm cha con ông Sáu Nó là kỉ vật của người cha vô cùng yêu con
để lại cho con trước lúc hi sinh)
*Hoạt động 3 :Củng cố , dặn dò
-Kể tóm tắt nội dung truyện
+Về nhà:
Nhóm 1(dãy 1): tìm các chi tiết :trong hai ngày tiếp theo thái độ và tình cảm của bé Thu đối với anh Sáu diễn biến như thế nào?
Nhóm 2(dãy 2):Tìm hiểu về thái độ và hành động của bé Thu trong buổi chia tay
Nhóm 3(dãy 3):Tìm hiểu các chi tiết về ông Sáu
Trang 4CHIẾC LƯỢC NGÀ (T2) Nguyễn Quang Sáng AMục tiêu bài học:
Cảm nhận được tình cha con sâu nặng trong hoàn cảnh éo le của cha con anh Sáu Nắm được nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật, đặc biệt là nhân vật bé Thu, nghệ thuật xây dựng tình huống truyện bất ngờ mà tự nhiên, lời kể chuyện ở ngôi thứ nhất dung dị, đậm chất Nam Bộ
-Tích hợp với phần Tiếng Việt ở bài kiểm tra phần Tiếng Việt, với phần tập làm văn ở bài ôn tập
- Rèn kĩ năng đọc , kể diễn cảm
B- Chuẩn bị:
-ảnh chân dung nhà văn Nguyễn Quang Sáng
-Phiếu học tập
Các nhóm chuẩn bị bài theo yêu cầu của giáo viên
C-Tổ chức các hoạt động dạy và học
*Hoạt động 1:Khởi động
1 Tổ chức:
2,Kiểm tra:
Kể tóm tắt nội dung đoạn trích Phân tích thái độ và tình cảm của bé Thu trong phút đầu gặp hai người khách lạ Lí giải nguyên nhân của thái độ ấy?
3 Bài mới: Giáo viên tóm tắt nội dung tiết 1- giới thiệu vào bài tiết 2
*Hoạt động 2: Đọc hiểu văn bản
?Trong hai ngày đêm tiếp theo thái độ và
tình cảm của bé Thu đối với anh Sáu diễn
ra như thế nào?
Nhóm 1 trình bày
Khi mời ông Sáu vào ăn cơm, bé Thu nói
như thế nào?Nhận xét gì về cách nói ấy?
Trong bữa ăn bé Thu đã có phản ứng gì?
a Thái độ và tình cảm của bé Thu trong hai ngày đầu (tiếp)
-Vô ăn cơm -Cơm chín rồi
=>Nói trống không- không chấp nhận ông Sáu là cha
-Khi ông Sáu bỏ trứng cávào chén nó ,nó hất cái trứng ra, cơm văng tung toé cả mâm.Ông Sáu đánh nó, nó sang bà ngoại , khóc
Trang 5Phản ứng đó cho thấy thái độ của bé Thu
đối với ông Sáu như thế nào?
Phản ứng đó có phải là dấu hiệu của đứa
trẻ hư không ? tại sao?
Nhóm 2 trình bày
?Anh mắt bé Thu ngày ông Sáu đi như
thế nào?
Điều đó biểu lộ một nội tâm như thế nào?
Bé Thu phản ứng như thế nào khi nghe
ông Sáu nói ‘ Thôi ,ba đi nghe con”?
Đó là tâm trạng như thế nào?
Nhận xét gì về nghệ thuật khắc hoạ nhân
vật bé Thu trong đoạn trích trên? Từ đó
bé Thu hiện lên với tính cách gì trong
cảm nhận của em?
? Vì sao người thân mà ông Sáu khao
khát được gặp nhất chính là đứa con?
Tìm chi tiết miêu tả cảnh ông Sáu lần đầu
trông thấy con-lúc ấy tâm trạng của ông
như thế nào?
=>Nó cự tuyệt một cách quyết liệt hơn trước tình cảm của ông Sáu
-Không phải là đứa bé hư vì bé Thu không chấp nhận một người khác với cha mình trong tấm ảnh =>Chứng tỏ tình cảm thương yêu của nó với cha
b Thái độ và hành động của bé Thu trong buổi chia tay
- Cái nhìn không ngơ ngác, không lạnh lùng ,nó nhìn với vẻ nghĩ ngợi sâu xa
=>Tâm lí thăng bằng, không còn lo lắng
sợ hãi nữa
-Nó bỗng kêu thét lên : “Ba a ba a”
,nhanh như sóc, nó thót lên và dang tay
ôm chặt lấy cổ ba nó, nói trong tiếng khóc
-Nó hôn ba nó…
-Ôm chầm lấy ba nó, mếu máo…
=>Tình yêu nỗi nhớ, niềm ân hận, nuối tiếc của bé Thu bị dồn nén lâu nay bùng
ra mạnh mẽ, hối hả ,cuống quýt, mãnh liệt ào ạt
*Miêu tả dáng vẻ ,lời nói cử chỉ để bộc
lộ nội tâm kết hợp bình luận về nhân vật=>Bé Thu: hồn nhiên chân thật trong tình cảm, mãnh liệt trong tình yêu thương
2 Nhân vật ông Sáu
-Từ tám năm nay ông chưa một lần gặp mặt đứa con gái đầu lòng mà ông vô cùng thương nhớ
Gọi “Thu ! Con.”, vừa bước , vừa khom người đưa tay chờ đón con
=>Vui và tin đứa con sẽ đến với mình
-Đứng sững, nỗi đau đớn khiến mặt anh sầm lại, hai tay buông xuống như bị gãy
Trang 6?Hình ảnh ông Sáu khi bị con khước từ
được miêu tả như thế nào?Tâm trạng của
ông ra sao?
?Ông Sáu đã có những biểu hiện gì khi bé
Thu phản ứng trước và trong bữa cơm?
?Từ những biểu hiện đó nỗi lòng nào của
ông được bộc lộ?
Theo dõi đoạn truyện kể về ngày ông Sáu
ra đi
?Em nghĩ gì về đôi mắt anh Sáu nhìn con
và nước mắt của người cha lúc chia tay?
Khi ở chiến khu ông Sáu có những suy
nghĩ và việc làm như thế nào?
Những suy nghĩ và việc làm ấy thể hiện
tình cảm của ông đối với con như thế
nào?
->Buồn bã ,thất vọng
-Nhìn con ,khe khẽ lắc đầu cười Khi con hất miếng trứng cá, anh vung tay đánh, hét lên
=>Tình yêu thương của người cha trở nên bất lực.Ông buồn vì tình yêu thương của người cha chưa được con đền đáp
-Nhìn con với đôi mắt trìu mến lẫn buồn rầu, một tay ôm con ,một tay lau nước mắt rồi hôn lên mái tóc con
=>Đó là đôi mắt giàu tình yêu thương và
độ lượng, đó là nước mắt sung sướng, hạnh phúc của người cha cảm nhận được tình ruột thịt từ con mình
-ở chiến khu: ân hận vì đã đánh con, tự mình làm chiếc lược ngà, tẩn mẩn khắc từng nét “Yêu nhớ tặng Thu con của ba”
Lúc sắp qua đời móc cây lược, nhìn bác
Ba hồi lâu
=>Nhớ con, giữ lời hứa với con Ông là người cha có tình yêu thương con sâu nặng Một người cha yêu con đến tận cùng
*Tổng kết-Luyện tập
?Đọc đoạn trích em cảm nhận được vẻ
đẹp nào của tình cha con của bé Thu?Từ
đó giá trị tình cảm nào của con người
được khẳng định trong chiến tranh?
?Để thể hiện các nhân vật và thái độ của
mình nhà văn đã có cách kể chuyện như
thế nào?
-Một học sinh đọc Ghi nhớ
-Tình cha con sâu nặng, bền chặt dù trong
hoàn cảnh éo le.Trong chiến tranh, những giá trị tình cảm của con người càng trở nên thắm thiết , bền chặt
-Cách kể tự nhiên, giản dị, kết hợp nhiều phương thức biểu đạt
Trang 7*Ghi nhớ: SGK
*Củng cố ,dặn dò:
-Hệ thống lại nội dung bài
-Chuẩn bị bài : Ôn tập Tiếng Việt
-Chuẩn bị kiểm tra Tiếng Việt, kiểm tra về thơ và truyện hiện đại