Giáo án Ngữ văn 7 bài 4: Những câu hát châm biếm

MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT - Nắm được giá trị tư tưởng, nghệ thuật của những câu ca dao – dân ca qua những bài ca dao thuộc chủ đề than thân B.. Kiến thức: - Nội dung ý nghĩa và một số hình thức

NHỮNG CÂU HÁT THAN THÂN

A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Nắm được giá trị tư tưởng, nghệ thuật của những câu ca dao – dân ca qua những bài ca

dao thuộc chủ đề than thân

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

1 Kiến thức:

- Nội dung ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của những bài ca dao về chủ đè than thân

2 Kĩ năng:

- Đọc hiểu và phân tích ca dao, dân ca trữ tình

- Phát hiện và phân tích những hình ảnh so sánh,ẩn dụ, những mô típ quen thuộc trong các bài ca dao trữ tình về chủ đề than thân

3 Thái độ:

- Thuộc những bài ca dao trong vb và biết thêm một số bài ca dao thuộc hệ thống của

chúng

C PHƯƠNG PHÁP

- Vấn đáp kết hợp thuyết trình

D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định :

* HOẠT ĐỘNG 1 : Hướng dẫn HS tìm hiểu

thể loại

Yêu cầu : Thể thơ lục bát mang âm điệu tâm

tình , ngọt ngào thể hiện sự đồng cảm sâu sắc

HOẠT ĐỘNG 2: Hướng dẫn HS đọc và tìm

hiểu

văn bản

GV: Hướng dẫn hs đọc – Tìm hiểu từ khó

Gv : Gọi hs đọc bài 1

? Bài ca dao là lời của ai , nói về điều gì ?

? Trong bài ca dao có mấy lần nhắc đến con

cò ?(2 lần)

? Những hình ảnh từ ngữ đó gợi cho em liên

tưởng đến thân phận của tầng lớp nào trong xh?

I GIỚI THIỆU CHUNG:

* Thể loại : Ca dao – dân

ca

* Thể thơ : Lục bát mang

âm điệu tâm tình, ngọt ngào

* Phương thức biểu đạt: Trữ tình

II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN

1 Đ ọc – tìm hiểu từ khó

2 Tìm hiểu văn bản:

a Phân tích

Bài 1:

Thân cò - Lận đận Nước non >< một mình

Lên thác >< xuống ghềnh

Bể đầy >< ao cạn => Hình ảnh đối lập

- Lời của người lao động

Hs : Suy nghĩ, phát hiện trả lời.

- Dự kiến khả năng tích hợp: Phần văn qua bài

Ca dao-dân ca đã học , với Tiếng Việt qua các

khái niện Từ ghép , từ láy , đại từ

? Thân phận của cò được diễn tả ntn trong bài

ca dao này ?

? Em hãy cho biết hình ảnh trong bài ca dao

được sử dụng bp nt gì?? ( hình ảnh đối lập ).

? Nêu hình ảnh đối lập đó?

Hs: Thảo luận (2’).trình bày

? Tác giả mượn hình ảnh con cò để nói lên điều

gì nữa ?

Hs : trả lời gv :định hướng

? Như vậy từ bài ca dao này em hiểu được số

phận và cuộc đời của người nông dân xưa ntn ?

Hs :Thảo luận 3p: Vì sao người nông dân xưa

thường mượn hình ảnh thân cò để diễn tả cuộc

đời, thân phận của mình?

Hs : Trình bày

Gv : Phân tích, giảng Gọi hs đọc lại 2 câu cuối

của bài 1

kể về số phận cuộc đời con cò

- Số phận lẻ loi , cô độc ,

bé nhỏ

* Ý nghĩa : Mượn hình ảnh

con cò để nói đến số phân lận đận , vất vả của người nông dân Đồng thời đây là lời tố cáo đanh thép đối với xh phong kiến

Bài 2

- Con tằm : thương cho thân phận bị bòn rút sức

? Em hiểu thế nào về từ “ai” ? Từ ai ở đây chỉ

đối tượng nào?

Hs : Suy nghĩ trả lời độc lập

Gv : Giải thích.( ai là đại từ phiếm chỉ , ở đây

chính là ám chỉ giai cấp thống trị phong kiến

với những người cụ thể góp phần tạo ra những

trái ngang vùi dập cuộc đời người nông dân ).

Gv : Gọi hs đọc bài 2

? Bài ca dao bày tỏ niềm thương cảm đến

những đối tượng nào?

? Những hình ảnh con vật và những việc làm

cụ thể như vậy gợi cho em liên tưởng đến đối

tượng nào trong xh? ? (Người lao động với

nhiều nỗi khổ khác nhau ).

Hs : Trao đổi trả lời

Gv : Định hướng

? Tóm lại , nội dung của toàn bài ca dao nói lên

điều gì ?

Hs: Trả lời

Gv : Chốt

lực

- Lũ kiến : thương cho thân phận nhỏ nhoi , suốt đời xuôi ngược mà vẫn nghèo khó

- Con hạc : thương cho cuộc đời phiêu bạt , lận đận

- Con cuốc : Thương có thân phận thấp cổ bé họng , nỗi khổ đau oan trái không được lẽ công bằng soi tỏ

* Ý nghĩa : Ẩn dụ nỗi khổ

nhiều bề của người lao động bị áp bức, bóc lột, chịu nhiều oan trái

Bài 3 :

Hình ảnh so sánh Thân em … trái bần

- Lời của cô gái , nói về thân phận chìm nổi , lênh đênh , vô định của người phụ nữ

* Ý nghĩa : - thân phận nhỏ

bé đắng cay , chịu nhiều đau khổ , họ hoàn toàn lệ thuộc vào hoàn cảnh

Gọi hs đọc bài 3

? Bài ca dao là lời của ai ? Nói lên điều gì ?

Hs :Trả lời

? Qua đó , em hiểu gì về thân phận người phụ

nữ trong xh phong kiến ?

? Những bài ca dao thuộc chủ đề than thân

muốn nói lên điều gì ?

Hs : Dựa vào ghi nhớ trả lời.( ghi nhớ sgk) GV

hướng dẫn hs đọc

*HOẠT ĐỘNG 3: Hướng dẫn tổng kết

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

- Sử dụng cách nói : Thân

cò ,thân em, con cò , thân phận

- Sử dụng các thành ngữ : Lên thác xuống ghềnh, gió dập sóng dồi

- Sử dụng các so sánh, ẩn

dụ , nhân hoá, tượng trưng phóng đạt ,điệp từ ngữ

2.Ý nghĩa :

- Một khía cạnh làm nên giá trị của ca dao thể hiên tinh thần nhân đạo, cảm thông chia sẻ với những con người gặp cảnh ngộ,đắng cay khổ cực

Ghi nhớ : sgk /49

E HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

- Học thuộc 3 bài ca dao, phần ghi nhớ

- Sưu tầm các bài cao dao cùng chủ đề

- Soạn bài “ Những câu hát châm biếm”.

F RÚT KINH NGHIỆM

………

……….………

******************************************************