Bai thi GVG

hội thoại tiếp theoBài tập: Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi: Một hôm, cô tôi gọi tôi đến bên cười hỏi: -Hồng!. Cô tôi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai, nhìn vào mặt tôi, nghiêm nghị: -

Trang 1

Giỏo ỏn

Người dạy: Đoàn văn Quyến Trường : THCS Văn cẩm

Trang 2

Câu 1: Vai xã hội trong hội thoại là gì?

A Là vị thế của người tham gia hội thoại.

B Là quan hệ thân – sơ của người tham gia hội thoại.

C Là quan hệ ngang hàng của người tham gia hội thoại.

D Là cách thức xưng hô của người tham gia hội thoại.

Câu 2: Trong đoạn văn sau, có mấy người tham gia hội thoại? Vai xã hội của người tham gia hội thoại?

Có người nói khẽ:

Bẩm, dễ có khi đê vỡ!

Ngài cau mặt, gắt rằng:

- Mặc kệ!

Rồi ngồi xếp lại bài, quay gối dựa sang bên tay phải, nghiêng mình bảo thầy đề lại:

- Có ăn không thì bốc chứ!

Thầy đề vội vàng:

- Dạ, bẩm, bốc.

-Có ba người tham gia hội thoại:

+ Người báo tin – bề dưới + Thầy đề - cấp dưới của quan.

+ Quan là bề trên của tất cả nhứng người tham gia hội thoại A

Trang 3

hội thoại ( tiếp theo)

Bài tập: Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

Một hôm, cô tôi gọi tôi đến bên cười hỏi:

-Hồng! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?

Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt tươi cười rất kịch của cô tôi kia, tôi cúi đầu không

đáp Vì tôi biết rõ, nhắc đến mẹ tôi cô tôi chỉ cố ý gieo rắc vào đầu óc tôi những hoài nghi để tôi khinh miệt và ruồng rẫy mẹ tôi

Tôi cũng cười đáp lại cô tôi:

-Không! cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.

Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt:

-Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu!

Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi chằm chặp đưa nhìn tôi Tôi im lặng cùi đầu xuông đất: lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay Cô tôi liền vỗ vai tôi cười mà nói rằng:

-Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ.

Tôi cười dài trong tiếng khóc, hỏi cô tôi:

-Sao cô biết mợ con có con?

Cô tôi vẫn cứ tươi cười kể các chuyện cho tôi nghe Có một bà họ nội xa vào trong ấy cân gạo về bán Bà ta một hôm

đi qua chợ thấy mẹ tôi ngồi cho con bú ở bên rổ bóng đèn

Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng giá những cổ tục đã đầy đoạ mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mầu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kỳ nát vụn mới thôi Cô tôi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai, nhìn vào mặt tôi, nghiêm nghị:

- Vậy mày hỏi cô Thông-tên người đàn bà họ nội xa kia-chỗ ở của mợ mày, rồi đánh giấy cho mợ mày, bảo dù sao cũng phải về Trước sau cũng một lần xấu, chả nhẽ bán xới mãi được sao?

Tỏ sự ngậm ngùi thương xót thầy tôi, cô tôi chập chừng nói tiếp:

-Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng còn phải

có họ, có hàng, người ta hỏi đến chứ?

( Nguyên Hồng, “ Những ngày thơ ấu”)

Trang 4

Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt tươi cười rất kịch của cô tôi kia, tôi cúi đầu không đáp Vì tôi biết rõ, nhắc đến mẹ tôi cô tôi chỉ cố ý gieo rắc vào đầu óc tôi những hoài nghi để tôi khinh miệt và ruồng rẫy mẹ tôi

Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi chằm chặp đưa nhìn tôi Tôi im lặng cùi đầu xuông đất: lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi

đã cay cay Cô tôi liền vỗ vai tôi cười mà nói rằng:

Cô tôi vẫn cứ tươi cười kể các chuyện cho tôi nghe Có một bà họ nội xa vào trong ấy cân gạo về bán Bà ta một hôm đi qua chợ thấy mẹ tôi ngồi cho con bú ở bên rổ bóng đèn

Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng giá những cổ tục đã đầy đoạ mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mầu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kỳ nát vụn mới thôi.

Cô tôi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai, nhìn vào mặt tôi, nghiêm nghị:

-Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng còn phải có họ, có

hàng, người ta hỏi đến chứ?

Trang 5

Đọc đoạn văn sau và cho biết đoạn văn có bao nhiêu lượt lời?

Đoạn năm thầy ngồi bàn tán với nhau.

Thầy sờ vòi bảo:

-Tưởng con voi như thế nào, hoá ra nó sun sun như con đỉa.

Thầy sờ ngà bảo:

-Không phải, nó chần chẫn như cái đòn càn.

Thầy sờ tai bảo:

-Đâu có ! Nó bè bè như cái quạt thóc.

Thầy sờ chân cãi:

-Ai bảo! Nó sừng sững như cái cột đình.

Thầy sờ đuôi lại nói:

-Các thầy nói không đúng cả Chính nó tun tủn như cái chổi sể cùn.

hội thoại

( tiếp theo)

Trang 6

Trang 7

Trang 8

hội thoại

( tiếp theo) Bài tập:

Đọc đoạn văn sau:

-Đê vỡ rồi! Đê vỡ rồi, ông thời cắt cổ chúng mày, thời

ông bỏ tù chúng mày! Có biết không? Lính đâu? sao bay giám để chúng chạy xồng xộc vào đây như vậy? KHông còn phép tắc gì nữa à?

-Dạ, bẩm

-Đuổi cổ nó ra!

Đoạn văn trên có mấy người tham gia hội thoại?

Trang 9

hội thoại

( tiếp theo)

Ghi nhớ:

- Trong hội thoại, ai cũng được nói Mỗi lần có một người tham gia hội thoại nói được gọi là một lượt lời.

-Để giữ lịch sự, cần tôn trọng lượt lời của người khác, tránh nói

tranh lượt lời, cắt lời hoặc chêm vào lời người khác.

-Nhiều khi, im lặng khi đến lượt lời của mình cũng là một cách biểu thị thái độ.

Trang 10

hội thoại

( tiếp theo)

II Luyện tập:

Bài tập 1:Qua cách miêu tả cuộc hội thoại giữa các nhân vật cai lệ, người nhà lý trưởng, chị Dậu và anh Dậu trong đoạn trích “ Tức nước vỡ bờ”, em thấy tính cách của mỗi nhân vật

được thể hiện như thế nào?

Em hãy lập theo bảng sau:

Nhân vật Số lượt

lời Số lần cư ớp lời Giọng điệu, cử chỉ, xưng hô Tính cách

Cai lệ

Chị Dậu

Người nhà

lý trưởng

Anh Dậu

Trang 11

hội thoại

( tiếp theo)

II Luyện tập:

Bài tập 1:Qua cách miêu tả cuộc hội thoại giữa các nhân vật cai lệ, người nhà lý trưởng, chị Dậu và anh Dậu trong đoạn trích “ Tức nước vỡ bờ”, em thấy tính cách của mỗi nhân vật

được thể hiện như thế nào?

Em hãy lập theo bảng sau:

Nhân vật Số lượt

lời Số lần cư ớp lời Giọng điệu, cử chỉ, xưng hô Tính cách

Cai lệ 5 1 -Thét quát, hầm hè

-Ông – thằng – mày

Hống hách, tàn bạo, mất hết nhân tính.

Chị Dậu 6 0 -Run run, thiết tha,

nghiến hai hàm răng.

-Cháu - ông, tôi - ông,

bà - mày.

Tháo vát, lễ phép, biết nhún nhường nhưng sẵn sàng vùng dậy đe doạ, thách thức.

Người nhà

lý trưởng

Anh Dậu

Trang 12

hội thoại

( tiếp theo)

Luyện tập:

Bài tập 2:

Đọc đoạn văn kể lại cuộc thoại giữa chị Dậu và cái Tí.

- Phần 1: Từ đầu -> “ Cho em nó bú?” -> Trước khi cái Tí biết nó bị bán.

- Phần 2: Còn lại -> Khi cái Tí biết nó bị bán.

A Sự chủ động tham gia cuộc thoại của chị Dậu với cái Tí phát triển ngược

chiều nhau như thế nào?

- em hãy thống kê lượt lời của cái Tí và của chị Dậu ở cả hai phần.

B Tác giả miêu tả như vậy có hợp với tâm lí nhân vật không? Vì sao?

Em hãy thống kê vào bảng sau:

Ban đầu Về sau Ban đầu Về sau

Số lượt lời

Lý do

Tác dụng

Trang 13

hội thoại

( tiếp theo)

Luyện tập:

Bài tập 2:

Đọc đoạn văn kể lại cuộc thoại giữa chị Dậu và cái Tí.

- Phần 1: Từ đầu -> “ Cho em nó bú?” -> Trước khi cái Tí biết nó bị bán.

- Phần 2: Còn lại -> Khi cái Tí biết nó bị bán.

A Sự chủ động tham gia cuộc thoại của chị Dậu với cái Tí phát triển ngược

chiều nhau như thế nào?

- em hãy thống kê lượt lời của cái Tí và của chị Dậu ở cả hai phần.

B Tác giả miêu tả như vậy có hợp với tâm lí nhân vật không? Vì sao?

Em hãy thống kê vào bảng sau:

Ban đầu Về sau Ban đầu Về sau

Lý do Cố làm cho mẹ vui, khoe

sự tháo vát nên nói nhiều, giọng hồn nhiên

Sợ hãi, đau đớn, nên nói ít, nói ngắn

Đau đớn vì sắp mất con nên hầu như không nói, sau nói rất ít

Nói nhiều, nói dài

để thuyết phục con

Tác dụng Tô đậm nỗi bất hạnh của

một đứa trẻ hồn nhiên, ngây thơ sắp phải rời tổ

ấm gia đình

Sự hồn nhiên, ngây thơ, hiếu thảo của đứa con càng làm cho người

mẹ đau lòng hơn khi sắp phải bán nó

Trang 14

hội thoại

( tiếp theo)

Luyện tập:

Bài tập 3: Đọc đoạn trích dưới đây, cho biết sự im lặng của nhân vật “tôi” biểu thị điều gì?

“ Trong tranh, một chú bé đang ngồi nhìn ra cửa sổ, nơi bầu trời trong xanh Mặt chú bé như toả ra một thứ ánh sáng rất lạ Mẹ hồi hộp thì thầm vào tai tôi:

- Con có nhận ra con không?

Tôi giật sững người Chẳng hiểu sao tôi phải bám chặt lấy tay mẹ Thoạt tiên là sự ngỡ

ngàng, rồi đến hãnh diện, sau đó là xấu hổ Dưới mắt em tôi, tôi hoàn hảo đến thế kia ư? Tôi nhìn như thôi miên vào dòng chữ đề trên bức tranh: “ Anh trai tôi” Vậy mà dưới mắt tôi thì

- Con đã nhận ra con chưa?-Mẹ vẫn hồi hộp.

Tôi không trả lời mẹ vì tôi muốn khóc quá Bởi vì nếu nói được với mẹ, tôi sẽ nói rằng: “ Không phải con đâu Đấy là tâm hồn và lòng nhân hậu của em con đấy.”

Em hãy điền vào bảng sau:

Li do

Ngỡ ngang, hãnh diện, xấu hổ Xúc động trước tấm lòng, tâm hồn nhân hậu của em

gái

Trang 15

hội thoại

( tiếp theo)

Luyện tập:

Bài tập 4: Tục ngữ phương Tây có câu: Im lặng là vàng Nhưng nhà thơ Tố Hữu lại viết:

Khóc là nhục Rên, hèn Van, yếu đuối.

Và dại khờ là những lũ người câm.

Trên đường đi như những bóng âm thầm Nhận đau khổ mà gởi vào im lặng.

( Liên hiệp lại) Theo em, nhận xét trên đúng trong những trường hợp nào?

Đáp án:

-Hai nhận xét đều đúng với mỗi hoàn cảnh khác nhau.

-“Im lặng là vàng”-> Giữ bí mật, tôn trọng, lịch sự-> im lặng là vàng.

-Im lặng trước sai trái bất công, xấu xa-> như nội dung câu thơ-> im lặng là khờ dại, hèn nhá ->đáng lên án.

Trang 16

Củng cố, dặn dò

- Trong hội thoại, ai cũng được nói Mỗi lần có một người tham gia hội thoại nói được gọi là một lượt lời.

Để giữ lịch sự, cần tôn trọng lượt lời của người khác,

tránh nói tranh lượt lời, cắt lời hoặc chêm vào lời người khác.

Nhiều khi, im lặng khi đến lượt lời của mình cũng là một cách biểu thị thái độ.

- Làm tiếp các phần còn lại.

-Chuẩn bị bài “ Luyện tập đưa yếu tố biểu cảm vào văn bản nghị luận”.

Tiêu đề	Hội thoại (tiếp theo)
Tác giả	Đoàn Văn Quyến
Trường học	THCS Văn Cẩm
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Giáo án

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	197,5 KB