TIỂU LUẬN LỊCH sử các học THUYẾT KINH tế

Và để tìm hiểu sâu hơn về môn học này, em xin được trình bày tiểu luận về đề tài học thuyết kinh tế của một nhà kinh tế tư sản cổ điển, đó là Adam Smith.. Tiểu luận gồm có hai phần: - Ph

KHOA KINH TẾ QUỐC TẾ MÔN LỊCH SỬ CÁC HỌC THUYẾT KINH TẾ

-o0o -TIỂU LUẬN

ĐỀ TÀI SỐ 2:

HỌC THUYẾT KINH TẾ CỦA ADAM

SMITH

GVHD: TS.Lê Kiên Cường Lớp: D02

Sinh viên thực hiện: Phạm Mỹ Linh

MSSV: 030633170228

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 27 tháng 9 năm 2018

LỜI MỞ ĐẦU

Thực tế, cho thấy để hiểu được các vấn đề cơ bản của nền kinh tế và có hiệu quả học tập tốt, ngoài việc phải nắm vững được những lý thuyết kinh tế đòi hỏi sinh viên kinh tế nói chung và sinh viên chuyên ngành kinh tế nói riêng còn cần phải biết vận dụng chúng một cách hợp lý, phù hợp với hoàn cảnh kinh tế - xã hội của đất nước Vì lẽ đó, bên cạnh việc học những môn chuyên

ngành, chúng em còn được học thêm môn tự chọn là Lịch sử các học thuyết kinh tế.

Nghiên cứu, học tập môn Lịch sử các học thuyết kinh tế không chỉ giúp sinh viên kinh tế có được

những hiểu biết tổng quát về nguồn gốc ra đời và nội dung cơ bản của của các học thuyết kinh tế,

mà còn trang bị cơ sở lý luận vững chắc cho việc nghiên ứu các môn khoa học kinh tế

Và để tìm hiểu sâu hơn về môn học này, em xin được trình bày tiểu luận về đề tài học thuyết kinh

tế của một nhà kinh tế tư sản cổ điển, đó là Adam Smith Qua tiểu luận, chúng ta sẽ phần nào biết thêm về Adam Smith và các lý luận kinh tế của ông

Tiểu luận gồm có hai phần:

- Phần A: Giới thiệu sơ lược về các học thuyết tư sản cổ điển, tìm hiểu về Adam Smith cuộc đời và các tác phẩm nổi bật của ông

- Phần B: Tìm hiểu sâu về các học thuyết kinh tế của Adam Smith, những quan điểm kinh

tế kinh cơ bản của ông và các lý thuyết về kinh tế

Trong quá trình nghiên cứu và làm việc, mặc dù đã rất cố gắng trong việc tìm tòi, nghiên cứu đọc cái tài liệu cũng như sách báo nhưng do năng lực còn hạn chế nên không thể tránh được những thiếu sót, mong thầy thông cảm bỏ qua

Em xin chân thành cảm ơn và mong nhận được sự góp ý từ thầy, để có thể hoàn thiện hơn

Sinh viên thực hiện

Phạm Mỹ Linh

MỤC LỤC

A ADAM SMITH 1

I SƠ LƯỢC VỀ CÁC HỌC THUYẾT TƯ SẢN CỔ ĐIỂN 1

1 Hoàn cảnh xuất hiện 1

2 Đặc điểm cơ bản 1

II GIỚI THIỆU VỀ TÁC GIẢ ADAM SMITH VÀ CÁC TÁC PHẨM 1

1 Tác giả Adam Smith 1

2 Tác phẩm của Adam Smith 3

B CÁC LÝ THUYẾT KINH TẾ CỦA ADAM SMITH 4

I QUAN ĐIỂM KINH TẾ CƠ BẢN CỦA ADAM SMITH 4

1 Thế giới quan và phương pháp luận của Adam Smith 4

2 Phê phán chế độ phong kiến và luận chứng cương lĩnh kinh tế của giai cấp tư sản 5

3 Phê phán chủ nghĩa trọng thương và luận chính chính sách tự do mậu dịch 5

4. Phê phán chủ nghĩa trọng nông 6

5 Lý luận về thuế khóa 6

II CÁC LÝ LUẬN KINH TẾ HÀNG HÓA CỦA ADAM SMITH 6

1 Lý luận về phân công lao động và lợi thế tuyệt đối 6

2 Lý luận giá trị hàng hóa 7

3 Lý luận về ba giai cấp và ba loại thu nhập 9

4 Lý luận tiền tệ 9

5 Lý luận về phân phối 9

6 Lý luận về tư bản 11

7 Lý luận về tái sản xuất 11

8 Lý thuyết “ Bàn tay vô hình” 12

KẾT LUẬN 13

TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

A ADAM SMITH

I. SƠ LƯỢC VỀ CÁC HỌC THUYẾT TƯ SẢN CỔ ĐIỂN

1 Hoàn cảnh xuất hiện

Thế kỷ XVIII, Châu Âu bước vào cuộc cách mạng công nghiệp, thời kỳ tích lũy nguyên thủy của tư bản chấm dứt, thay vào đó là tích lũy tư bản Chính cơ sở quan trọng đó đã tạo điều kiện cho sản xuất tư bản chủ nghĩa phát triển mạnh mẽ, nhiều thành tựu mới của khoa học xuất hiện Sự phát triển của nền sản xuất xã hội đã làm thay đổi một cách nhanh chóng nền kinh tế và chủ nghĩa tư bản từng bước được khẳng định Sự biến đổi về kinh tế còn là nền tảng, động lực thúc đẩy sự phát triển

và thay đổi trong lý luận của Triết học và Kinh tế chính trị học

Học thuyết kinh tế của chủ nghĩa trọng thương đã tỏ ra không còn thích hợp với điều kiện kinh tế xã hội mới, một trào lưu mới trong kinh tế học xuất hiện: Kinh tế chính trị học tư sản cổ điển ra đời

Học thuyết kinh tế tư sản cổ điển ra đời và phát triển từ cuối thế kỷ XVIII đến nữa đầu thế kỷ XIX ở các nước Tây Âu Nó là hệ tư tưởng kinh tế tư sản thời kỳ đầu của chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh

2 Đặc điểm cơ bản

Khi nhận xét về các học thuyết kinh tế tư sản cổ điển, Karl Marx viết: ”Danh từ Kinh tế chính trị cổ điển, theo tôi hiểu, là toàn bộ khoa kinh tế chính trị, kể từ

William Petty trở đi đã nghiên cứu nhũng mối liên hệ nội tại của các quan hệ sản xuất trong xã hội tư sản” Với quan điểm đó, đặc trưng kinh tế chính trị học tư sản

cổ điển thể hiện những điểm sau đây:

- Là tư tưởng kinh tế của giai cấp tư sản trong giai đoạn chống chế độ phong kiến

và thiết lập phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa Là trường phái kinh tế khoa học đầu tiên trong lịch sử học thuyết kinh tế

- Chuyển đổi đối tượng nghiên cứu từ lĩnh vực lưu thông sang lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và đi sâu nghiên cứu những mối liên hệ nội tại, những vấn dề kinh tế do nền sản xuất tư bản chủ nghĩa đặt ra

- Lần đầu tiên sử dụng phương pháp nghiên cứu: trừu tượng hóa khoa học và một

số phương pháp cụ thể để phân tích kinh tế như: diễn dịch, qui nạp, phân tích, tổng hợp, mô tả các sự kiện, sử dụng phương pháp thống kê, mô hình hóa, để minh họa

- Xây dựng được một hệ thống các phạm trù, quy luật kinh tế, phản ánh bản chất của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa như: giá trị, giá cả, tiền tệ, quy luật lưu thông tiền tệ, tiền lương, lợi nhuận, địa tô, tái sản xuất,…

- Quan điểm của họ rằng các qui luật kinh tế là tự nhiên và vĩnh cửu, quy định một trật tự xã hội lý tưởng Họ ủng hộ tư tưởng tự do kinh tế, tự do sản xuất, tự do kinh doanh,tự do thị trường, tự do cạnh tranh, nhà nước không nên can thiệp sâu vào các hoạt động kinh tế

II GIỚI THIỆU VỀ TÁC GIẢ ADAM SMITH VÀ CÁC TÁC PHẨM

1 Tác giả Adam Smith

Adam Smith là một nhân vật trầm lặng, sống một cuộc đời ẩn dật, một con người

ít viết thư từ và đã ra lệnh đốt bỏ một số bản thảo khi gần qua đời Vì vậy người đời sau hiểu rõ các tư tưởng của Adam Smith hơn là cuộc đời của ông

Không có tài liệu nào ghi rõ ngày sinh của Adam Smith, chỉ biết rằng theo nhà thờ Scotland, ông được rửa tội vào ngày 5 tháng 6 năm 1723 theo lịch cũ, tức là ngày 16 tháng 6 theo lịch mới (ngày này cũng được coi là sinh nhật của ông), tại Kirkcaldy, một ngôi làng đánh cá nhỏ nhưng thịnh vượng với dân số gần 1.500 người gần thành phố Edinburgh, xứ Scotland

Adam Smith là con trai của Adam Smith trong lần lập gia đình thứ hai với bà Magaret Douglas, con gái của một chủ đất giàu có Ông Adam Smith cha chỉ là một người kiểm soát thuế vụ, đã qua đời sau khi Adam sinh ra được 2 tháng Người ta không biết gì về tuổi trẻ của Adam ngoài câu chuyện kể lại rằng năm lên

4 tuổi, Adam đã bị bắt cóc do một nhóm người Di Gan sống lang thang và sau cuộc báo động tìm kiếm, cậu bé Adam đã được nhóm người kia bỏ lại

Năm 1737 và ở vào tuổi 14, Adam Smith theo học hai trường đại học Oxford và Cambridge; trong thời gian từ năm 1751 đến 1764, ông là giáo sư của trường Đại học Glasgow, vào thời gian này đã là một trung tâm danh tiếng của thời kỳ Khai sáng Giảng dạy tại đại học này có giáo sư Francis Hutcheson nổi danh về ngành triết học luân lý, là người đầu tiên dạy sinh viên bằng tiếng Anh chứ không phải tiếng Latin Các quan điểm về kinh tế và triết học của Hutcheson đã ảnh hưởng rất mạnh tới Adam Smith sau này Trong một bức thư viết 15 năm sau, Adam

Smith đã nói rằng "không bao giờ có thể quên được tiến sĩ Hutcheson" Tốt

nghiệp năm 1740, Adam Smith nhận được một học bổng, theo học trường Balliol thuộc Đại học Oxford Trong thời gian sáu năm tại trường đại học này, các sinh viên học tập cách tự học để quán triệt các tư tưởng triết học cổ điển và đương thời Họ phải đọc các tác phẩm của các tác giả Hy Lạp và La Mã, cùng với các công trình của các giáo sư đại học thời đó.Khi trở lại Glasgow, Adam Smith đi tìm việc làm Nhờ các quan hệ của gia đình bên mẹ, nhờ sự trợ giúp của nhà luật học và triết học Lord Henry Kames, Adam Smith được nhận làm giảng sư tại Đại

học Edinburgh với nhiệm vụ phụ trách các buổi thuyết trình công (public lecture),

đây là một hình thức giáo dục với tinh thần "cải tiến" được các nhà trí thức thời

đó ưa chuộng Các bài thuyết trình công này gồm nhiều đề tài từ môn tu từ học tới ngành kinh tế chính trị Trong bài điếu văn viết về Adam Smith nhiều năm về sau, Tạp chí Gentleman's Magazine đã bình luận rằng "cách phát âm và thể văn của ông Adam Smith đã hơn hẳn những thứ đang dùng tại xứ Scotland"

Trình độ hiểu biết của Adam Smith đã khiến cho ông được mời làm giáo sư Lý luận (professor of logic) tại Đại học Glasgow vào năm 1751 ở tuổi 27, rồi năm sau, trở thành giáo sư môn triết học luân lý, một môn học bao gồm các ngành thần học tự nhiên, đạo đức học, luật học và kinh tế chính trị học

Thời gian đảm nhận chức vụ giáo sư tại Đại học Glasgow là "thời kỳ sung sướng

nhất và danh dự nhất của đời tôi", theo như lời Adam Smith mô tả về sau Mỗi ngày trong tuần lễ, ông Adam thuyết giảng từ 7:30 tới 8:30 sáng trước lớp học tối

đa 90 sinh viên tuổi từ 14 tới 16, còn đợt giảng bài từ 11 giờ tới 12 giờ trưa được thực hiện 3 lần một tuần lễ Vào buổi chiều, ông lo công việc của trường đại học khiến cho vào năm 1758, Adam Smith được bầu làm trưởng khoa Các bạn và người quen của Adam Smith trong thời gian này gồm một số nhà quý tộc, nhiều người nắm giữ các chức vụ cao cấp của chính quyền Các nhà trí thức và khoa học

gồm có Joseph Black, một người tiền phong về ngành hóa học, James Watt là nhà phát minh ra máy hơi nước, Robert Foulis là nhà sáng lập ra Viện hàn lâm Kiểu mẫu Anh quốc (The British Academy of Design), David Hume là nhà triết học danh tiếng Adam Smith còn quen thân với Andrew Cochran, một nhà buôn, nguyên viện phó của Đại học Glasgow, người sáng lập ra Câu lạc bộ Kinh tế chính trị (Political Economy Club) Nhờ đó, Adam Smith thu thập được nhiều hiểu biết của thế giới thương mại để rồi về sau viết ra tác phẩm Bàn về tài sản quốc gia

Vào năm 1767, ông được bầu vào Hàn lâm viện Hoàng gia (The Royal Society)

và nhờ vậy, làm quen với các nhân tài như Edmund Burke, Samuel Johnson, Edward Gibbson và có lẽ cả với Benjamin Franklin Tới cuối năm 1767, Adam Smith trở lại Kirkcaldy và trong vòng 6 năm tại đây, ông đã sửa chữa tác phẩm

"Bàn về tài sản quốc gia" rồi sau ba năm sống nơi thành phố London, tác phẩm kể trên mới được hoàn thành và xuất bản vào năm 1776

Adam Smith mất ngày 17 tháng 7 năm 1790 tại Edinburgh, Scotland; cả đời không kết hôn và cũng không có con

2 Tác phẩm của Adam Smith

Năm 1759, Adam Smith công bố tác phẩm “ Lý luận về những tình cảm đạo đức”, đã làm cho ông nổi tiếng Sự nổi tiếng của Adam Smith đã khiến cho một nhà chính trị hàng đầu, Charles Townhend mời đến làm gia sư cho con trai riêng của ông là công tước Bucc Leuch

Năm 1763, ông đi du lịch sang các nước ở châu Âu, chủ yếu là ở Pháp, và quan

hệ giao tiếp với cá nhà kinh tế của trường phái trọng nông Năm 1776, ông về nước tập trung nghiên cứu và xuất bản tác phẩm” The Wealth of Nations” ( Sự giàu có của các quốc gia) xuất bản năm 1776 Với tác phẩm này, ông trở thành nổi tiếng và là một trong những nhà lý luận kinh tế vĩ đại lúc bấy giờ và ảnh hưởng đến hiện nay Nội dung chủ yếu của tác phẩm bao gồm 5 quyển:

- Quyển 1: Trình bày lý luận về giá trị, về phân phối ( tiền lương, lợi nhuận, lợi tức, địa tô).

- Quyển 2: Trình bày tích lũy tư bản - tái sản xuất.

- Quyển 3: Lịch sử thời Trung cổ - phê phán chế độ phong kiến.

- Quyển 4: Phê phán những lý luận phổ biến nhất của kinh tế chính trị - chủ ngĩa trọng thương, chủ nghĩa trọng nông.

- Quyển 5: Thu chi của nhà nước, chính sách thuế khóa, cho vay.

- Với tác phẩm đó làm cho ông nổi tiếng trên thế giới, 14 năm cuối đời ông làm quan chức nhỏ trong ngành thuế ở địa phương Năm 1787, ông được bầu làm Hiệu trưởng trường Đại học Glasgow và mất năm 1790 tại Edinburgh

- Adam Smith được đánh giá là một đại biểu xuất sắc của trường phái kinh tế học chính trị tư sản cổ điển Thời kỳ này nước Anh là một nước có nền công nghiệp phất triển mạnh sô với các nước khác Giai cấp tư sản chiếm địa vị thống trị trong công nghiệp, thương nghiệp, nông nghiệp Cùng với sự phát triển của các ngành thì giai cấp thì giai cấp công nhân cũng không ngừng lớn mạnh Tuy nhiên mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và giai cấp công nhân vẫn chưa là mâu thuẫn chủ yếu trong xã hội lúc bấy giờ mà mâu thuẫn lúc đó là mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản với tầng lớp quí tộc, bảo hoàng muốn duy trì trật tự phong kiến Trước thực

tế, giai cấp tư sản phải có một lý luận sắc bén để chứng minh tính ưu việt của chủ

nghĩa tư bản so với chế độ phong kiến Adam Smith là người đưa ra lý thuyết bảo vệ chủ nghĩa tư bản, ông đã chứng minh chứng minh tính ưu việt của

phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa so với phương thức sản xuất phong kiến lạc hậu lỗi thời

B CÁC LÝ THUYẾT KINH TẾ

CỦA ADAM SMITH

I QUAN ĐIỂM KINH TẾ CƠ BẢN CỦA ADAM SMITH

1 Thế giới quan và phương pháp luận của Adam Smith

Thế giới quan triết học của ông về cơ bản là duy vật Ông thừa nhận các quy luật khách quan và tìm tòi phát hiện ra những quy luật đó Song chủ nghĩa duy vật ở ông mang tính chất tự phát, máy móc, siêu hình

Phương pháp luận của Adam Smith: Adam Smith đã thực hiện một bước quan

trọng trong việc phát triển phương pháp nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực kinh tế chính trị học Công lao của ông là ở chỗ tiếp tục phương pháp trừu tượng hóa, đi sâu phân tích bản chât để tìm ra các quy luật chi phối sự vận động của các hiện tượng và quá trình kinh tế

Điểm xuất phát trong phân tích kinh tế của ông là nhân tố “con người kinh tế” Theo thuyết “con người kinh tế’’ thì động cơ chủ yếu của hoạt động kinh tế của

con người là lợi ích, vụ lợi Nhưng con người chỉ có thể theo đuổi lợi ích riêng cuả mình khi phục vụ lẫn nhau, trao đổi lao động và sản phẩm lao động cho nhau Sự phân công lao động đã buộc con người có mối liên hệ với nhau Người

ta giúp đỡ lẫn nhau và tạo điều kiện cho sự phát triển của xã hội Mặc dù, một số người trong số đó là ích kỷ, chỉ nung nấu những lợi ích của chính mình Xu hướng tự nhiên của mỗi người là cố gắng cải thiện tình trạng vật chất của mình như là một động lực mạnh mẽ Nếu để cho nó được hoạt động tự do mà không

bị ai cản trở thì động lực đó tự nó tạo khả năng đưa xã hội đến phồn vinh Động

lực ấy thậm chí có khả năng “ khắc phục hàng trăm điều trở ngại do các luật lệ của con người đặt ra gây khó khăn cho hoạt dộng của nó.”

Từ lý thuyết “con người kinh tế”, ông xây dựng bản tính tự do, tự nhiên của con

người, tự do bán và tự do mua, tự do thuê người làm và đi làm thuê, tự do sản xuất và tiêu dùng Mỗi người riêng biệt sử dụng tư sản của mình sao cho sản phẩm của nó có giá trị tối đa Ngay cả khi anh ta không nghĩ đến lợi ích xã hội

và không nhận thức được rằng mình góp phần lợi ích xã hội đến mức nào Anh

ta chỉ thấy lợi ích riêng, nhưng “ trong trường hợp này cũng như nhiều trường hợp khác, bằng bàn tay vô hình anh ta đã vươn tới mục tiêu không hoàn toàn nằm trong ý định của anh ta…Khi theo đuổi lợi ích riêng của mình, anh ta thường lại phục vụ lợi ích của xã hội một các thực sự hơn cả khi anh ta cố tình làm việc đó một các tự giác”.

Nói “bàn tay vô hình” là nói hoạt động tự giác của các quy luật kinh tế khách

quan Các quy luật kinh tế tác động không phụ thuộc vào ý chí của con người và thường trái với ý muốn của họ Đưa khái niệm cac quy luật kinh tế vào khoa học

dưới hình thức “ bàn tay vô hình” và “con người kinh tế” Adam Smith đã thực

hiện một bước tiến quan trọng Ông gọi những điều kiện trong đó hành động của

lợi ích, vụ lợi và các quy luật tự phát của sự phát triển kinh tế được tiến hành có

hiệu quả nhất là trật tự tự nhiên Để cho “trật tự tự nhiên” – các quy luật kinh tế

khách quan hoạt động phải có những điều kiện cần thiết: đó là sự tồn tại và phát triển của sản xuât và trao đổi hàng hóa, nền kinh tế phải được phát triển trên cơ

sở tự do kinh tế, tự do mậu dịch Quan hệ giữa người với ngời là quan hệ phụ thuộc về kinh tế Từ đó, theo ông nhà nước không nên can thiệp vào kinh tế Nhà nước có chức năng là tạo ra các điều kiện cần thiết để cho các doanh nghiệp làm ăn một cách trôi chảy, cạnh tranh tự do, bình đẳng trong hành lang pháp luật của nhà nước

2 Phê phán chế độ phong kiến và luận chứng cương lĩnh kinh tế của giai cấp

tư sản

Adam Smith đã đứng trên lập trường của giai cấp tư sản công trường thủ công

để phê phán chế độ phong kiến

- Ông phê phán tính chất ăn bám của bọn quý tộc phong kiến, theo ông "các đại biểu được kính trọng nhất trong xã hội như: nhà vua, quan lại, sĩ quan, thầy tu cũng giống như những người tôi tớ, không sản xuất ra một giá trị nào cả

- Ông phê phán chế độ thuế khoá độc đoán như thuế đánh theo đầu người, chế độ thuế thân có tính chất lãnh địa, chế độ thuế hà khắc ngăn cản việc tích luỹ của nông dân

- Ông lên án chế độ thừa kế tài sản nhằm bảo vệ đặc quyền của quý tộc, coi đó là

"thể chế dã man" ngăn cản việc phát triển của sản xuất nông nghiệp.

- Ông bác bỏ việc hạn chế buôn bán lúa mỳ vì nó gây khó khăn cho sản xuất nông nghiệp

- Ông vạch rõ tính chất vô lý về mặt kinh tế của chế độ lao dịch và chứng minh tính chất ưu việt của chế độ lao động tự do làm thuê

- Ông kết luận: chế độ phong kiến là một chế độ "không bình thường": là sản phẩm của sự độc đoán, ngẫu nhiên và dốt nát của con người, đó là một chế độ trái với trật tự ngẫu nhiên và mâu thuẫn với yêu cầu của khoa học kinh tế chính trị Theo ông nền kinh tế bình thường là nền kinh tế phát triển trên cơ sở tự do cạnh tranh, tự do mậu dịch

- Ông lên án gây gắt nhưng chế độ phong kiến nhưng không đòi thủ tiêu chế độ đại địa chủ ở Anh và chế độ phong kiến ở châu Âu

3 Phê phán chủ nghĩa trọng thương và luận chính chính sách tự do mậu dịch

- Adam Smith là người đứng trên lập trường của tư bản công nghiệp để phê phán chủ nghĩa trọng thương Ông xác định đánh tan chủ nghĩa trọng thương là niệm quan trọng bậc nhất để đánh tan ảo tưởng làm giàu bằng thương nghiệp

- Ông phê phán chủ nghĩa trọng thương đã đề cao quá mức vai trò của tiền tệ Theo ông, sự giàu có không phải ở chỗ có tiền mà là ở chỗ người ta có thể mua được cái gì với tiền Tiền chỉ là công cụ trao đổi, là phương tiện lý thuật để lưu thông được dễ dàng Ông cho rằng lưu thông hàng hoá chỉ thu hút được một số tiền nhất định và không bao giờ dung nạp quá số đó

- Ông phê phán chủ nghĩa trọng thương đề cao quá mức vai trò của ngoại thương

và cách làm giàu bằng cách trao đổi không ngang giá Ông cho rằng việc nâng cao tỷ suất lợi nhuận trong thương nghiệp bằng độc quyền thương nghiệp sẽ làm chậm việc cải tiến sản xuất Muốn làm giàu phải phát triển sản xuất

- Ông phê phán chủ nghĩa trọng thương dựa vào nhà nước để cưỡng bức kinh tế, ông cho rằng chức năng của nhà nước là đấu tranh chống bọn tội phạm, kẻ thù nhà nước có thể thực hiện chức năng kinh tế khi các chức năng đó vượt quá sức của các chủ xí nghiệp riêng lẻ như xây dựng đường sá, sông ngòi và các công trình lớn khác Theo ông, sự phát triển kinh tế bình thường không cần có sự can thiệp của nhà nước

4 Phê phán chủ nghĩa trọng nông

- Mục tiêu phê phán của ông là đánh tan các ảo tưởng của phái trọng nông về tính

chất đặc biệt của nông nghiệp, và phá vỡ những luận điểm kỳ lạ của họ về tính chất không sản xuất của công nghiệp

- Ông phê phán quan điểm của trọng nông coi giai cấp thợ thủ công, chủ công trường là giai cấp không sản xuất

- Ông đưa ra nhiều luận điểm để chứng minh ngành công nghiệp là một ngành sản xuất vật chất như luận điểm về năng suất lao động, tích luỹ tư bản

5 Lý luận về thuế khóa

Adam Smith là người đầu tiên luận chứng cương lĩnh thuế khoá của giai cấp tư sản, chuyển gánh nặng thuế khoá cho địa chủ và tầng lớp lao động, ông xác định thu nhập của nhà nước có thể từ hai nguồn: một là từ quỹ đặc biệt của nhà nước,

tư bản đem lại lợi nhuận, ruộng đất đem lại địa tô, hai là lấy từ thu nhập của tư nhân bắt nguồn từ địa tô lợi nhuận, tiền công

- Ông đưa ra bốn nguyên tắc để thu thuế:

+ Các thần dân phải có nghĩa vụ nuôi chính phủ, "tuỳ theo khả năng và sức lực của mình"

+ Phần thuế mỗi người đóng phải được quy định một cách chính xác

+ Chỉ thu vào thời gian thuận tiện, và với phương thức thích hợp

+ Nhà nước chi phí ít nhất vào công việc thu thuế

- Ông đưa ra hai loại thuế phải thu: đó là thuế trực thu và thuế gián thu:

+ Thuế trực thu là thuế đánh trực tiếp vào thu nhập: địa tô, lợi nhuận, tiền công, và tài sản kế thừa

+ Thuế gián thu, ông cho rằng không nên đánh thuế vào các vật phẩm tiêu dùng thiết yếu, nên đánh thuế vào các hàng xa xỉ để điều tiết thu nhập của những người "sống trung bình hoặc cao hơn trung bình"

II CÁC LÝ LUẬN KINH TẾ HÀNG HÓA CỦA ADAM SMITH

1 Lý luận về phân công lao động và lợi thế tuyệt đối

Lý luận về phân công lao động của Adam Smith chiếm vị trí hàng đầu trong các

lý luận kinh tế.Ông bắt đầu nghiên cứu kinh tế hàng hóa từ việc phân tích vai trò của phân công lao động

Ông cho rằng phân công lao động có thể nâng cao năng suất lao động Ông đưa

ra ví dụ: nếu một người sản xuất kim băng, tất cả các quy trình thao tác đều do người đó hoàn thành một mình thì một ngày chưa chắc đã làm nổi 20 chiếc Nhưng nếu có sự phân công lao động thì một xưởng nhỏ chỉ có 10 công nhân, mỗi ngày có thể sản xuất được 48.000 chiếc, bình quân mỗi người được 4800 chiếc Sở dĩ đạt được kết quả như vậy là do các lý do sau đây:

- Do có phân công lao động dẫn đến chuyên môn hóa, trình độ, kỹ xảo, khéo léo, tài năng tháo vát của công nhân được phát huy và ngày càng tiến bộ, từ đó nâng cao năng suất lao động

- Do chuyên môn hóa nên tiết kiệm được thời gian, không phải di chuyển từ công việc này sang công việc khác, như khi mỗi người phải tự hoàn thành một sản phẩm

- Tạo điều kiện để áp dụng máy móc, lao động trở nên giản dơn hơn, giảm bớt được sức lao động

- Tăng hiệu suất của lao động, tăng năng suất lao động làm tăng lượng của cải cho

xã hội, “ mức độ giàu có của xã hội tỉ lệ thuận với trình độ phân công lao động

xã hội.”

Sau khi nghiên cứu phân công lao động, ông nghiên cứu tiếp trao đổi và cho rằng trao đổi là nguồn gốc của sự phân công lao động Ông nêu ví dụ: có người giỏi săn bắn, có người giỏi làm cung tên, và cuối cùng, anh ta - người làm cung tên-

“nhận thấy rằng, bằng cách trao đổi cung tên, anh ta thu nhập cao hơn là việc săn bắn.” Và niềm tin vào khả năng trao đổi sản phẩm lao động dư thừa của

mình lấy cái phần sản phẩm lao động của người khác mà mình cần đến đã thúc đẩy mỗi con người dâng hiến cả đời mình cho một công việc chuyên môn nhất định và phát triển đến mức hoàn hảo những khả năng và năng khiếu bẩm sinh của mình tỏng lĩnh vực chuyên môn đó Từ đó, sẽ đem lại những lợi ích cho cá nhân và cho xã hội

Để tăng thêm của cải của một quốc gia theo ông có hai cách:

Một là, tăng năng suất lao động,nhờ phân công lao động chuyên môn hóa.

Hai là, tăng số lượng lao động trực tiếp sản xuất.

Tăng năng suất lao động tùy thuộc vào sự phát triển của phân công lao động Theo ông: Sự tiến bộ vĩ đại nhất trong quá trình phát triển sức sản xuất của lao động và tỷ lệ đáng kể của nghệ thuật, kỹ năng và trí thông minh, rõ ràng đã được xuất hiện nhờ kết quả của việc phân công lao động

A.Smith Nhận thức rõ về cơ sở phân công lao động trong kinh tế thị trường, khi phân công lao động phát triển giữa các nước, sẽ cho phép mỗi nước phát huy được lợi thế tuyệt đối Ông cho rằng: Cái được coi là thận trọng trong hành vi của mỗi gia đình nói riêng cũng không hề bị coi là điên rồ trong hành vi của một

đế chế lớn Nếu một nước ngoài có thể cung cấp cho chúng ta một thứ hàng hóa

rẻ hơn chúng ta làm lấy, thì tốt nhất là chúng ta hãy mua của nước đó, với một phần sản phẩm công nghiệp của nước ta, còn sản xuất công nghiệp của chúng ta thì hãy đem dùng để sản xuất một loại sản phẩm mà chúng ta có lợi thế Như

vậy, phân công lao động giữa các nước sẽ phát huy lợi thế tuyệt đối của mỗi

nước

A.Smith cho rằng chính trao đổi để ra phân công, đồng thời trao đổi phụ thuộc vào quy mô thị trường, cho nên phân công lao động cũng phụ thuộc vào quy mô

thị trường Hạn chế trong lý luận phân công lao động của A.Smith là ông chưa

phân biệt được phân công trong nội bộ doanh nghiệp và phân công lao động xã hội

2 Lý luận giá trị hàng hóa