Phương pháp giáo dục phòng chống tác hại của thuốc lá qua bộ môn sinh học lớp 8

Cùng với việc nhà nước ta đang thực hiện nhiều biện pháp để giảm tỉ lệ ngườihút thuốc lá thì việc lồng ghép nội dung phòng chống tác hại thuốc lá vào một sốmôn học ở trường THCS là rất q

2.3.2 Xác định nội dung và địa chỉ lồng ghép giáo dục phòng

2.3.3 Một số ví dụ về thiết kế bài giảng có nội dung giáo dục

Danh mục SKKN đã được hội đồng SKKN ngành giáo dục và dào

tạo huyện, tỉnh và các cấp cao hơn xếp loại từ C trở lên 23

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài:

Cuộc sống là một chuỗi những sự vật hiện tượng có liên quan đến nhau,

sự việc này dẫn đến sự việc kia Cũng như vậy, xã hội càng phát triển thì kéotheo đó con người và nhu cầu của mình cũng thay đổi từng ngày, có cả nhữngmặt tốt và xấu Trong đó có thể nói hiện tượng hút thuốc lá ở học sinh đangngày trở nên phổ biến và có thể đang trở thành một vấn nạn nhức nhối trong xãhội

Chắc hẳn các bạn đều đã biết rằng thuốc lá là một chất gây nghiện, khi dính vàothì rất khó mà thoát ra và hơn hết nó là một chất gây ảnh hưởng xấu đến cơ thểkhi là tác nhân chính gây ra các bệnh về phổi, thậm chí là ung thư Ngày nay aicũng biết rằng hút thuốc lá chỉ có hại không có lợi bởi nó không chỉ ảnh hưởngđến sức khỏe của người hút thuốc mà còn ảnh hưởng rất lớn đến những ngườixung quanh, thậm chí những người không hút thuốc trực tiếp nhưng vô tình hítphải khói thuốc mới là những người chịu ảnh hưởng xấu nhất bởi thuốc lá Chưa

kể mùi thuốc lá rất dễ gây khó chịu cho mọi người xung quanh, do đó mà thuốc

lá vừa ảnh hưởng trực tiếp vừa ảnh hưởng gián tiếp đến mọi người

Mặc dù, mọi người đều biết về những tác hại do thuốc lá gây ra Tuynhiên, hiện nay vẫn tồn tại nhiều trường hợp các thanh thiếu niên tập tành hút

thuốc và nghiện hút sau đó chính vì thế căn bệnh “ nghiện” thuốc lá, thuốc lào

đang lan tràn ngày càng nhiều trong giới trẻ trong đó có nhiều em vẫn còn học ởbậc THCS Thực tế ở trường THCS Cẩm Sơn, qua theo dõi thấy hiện tượng một

số ít các em học sinh nam ở các lớp khối 8, 9 có hiện tượng lén hút thuốc lá,thuốc lào ở nhà và cả ở trường Vì vậy, cho người trẻ hiểu được sự nguy hiểmcủa việc sử dụng thuốc lá là vô cùng cần thiết

Cùng với việc nhà nước ta đang thực hiện nhiều biện pháp để giảm tỉ lệ ngườihút thuốc lá thì việc lồng ghép nội dung phòng chống tác hại thuốc lá vào một sốmôn học ở trường THCS là rất quan trọng nhằm cung cấp cho học sinh kiếnthức toàn diện và kĩ năng sống cần thiết, góp phần xây dựng một môi trường học

tập “ không khói thuốc”.

Để làm tốt công tác tuyên truyền và giáo dục học sinh phòng chống táchại của khói thuốc lá bản thân tôi đã không ngừng tìm hiểu, nghiên cứu các giảipháp và vận dụng vào thực tiễn giảng dạy tại trường thông qua môn sinh học lớp

8 và tôi thấy việc vận dụng lồng ghép giáo dục học sinh phòng tránh tác hại củathuốc lá qua môn học là có hiệu quả nên tôi mạnh dạn đề xuất đưa đề tài SKKN

“Phương pháp giáo dục phòng chống tác hại của thuốc lá qua bộ môn Sinh học 8 trường THCS” vào giảng dạy tại trường THCS Cẩm Sơn – Cẩm Thủy -

Thanh Hóa”

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Thông qua môn sinh học 8 giáo dục cho học sinh phòng chống tác hại của khói thuốc lá đối với bản thân, gia đình và cộng đồng

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Nghiên cứu về tác hại của việc hút thuốc lá đối với học sinh nói riêng và trẻ emnói chung

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập và xử lí thông tin:

- Phương pháp sưu tầm, thống kê và xử lý số liệu

- Phương pháp trao đổi, thảo luận với học sinh, phụ huynh và đồng nghiệp

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận:

Hàng năm, trên thế giới đã có 6 triệu người chết vì thuốc lá Việt Nam làquốc gia có số người hút thuốc lá cao thứ 3 trong toàn khu vực ASEAN Tínhtới nay, Việt Nam có hơn 15 triệu người trưởng thành đang hút thuốc lá, trong

số đó có 2/3 phụ nữ và trẻ em thường xuyên phải hít khói thuốc lá Số người hútthuốc lá cũng ngày càng trẻ hóa Vừa qua, tại Ấn Độ, thông tin một cậu bé 7 tuổi

đã dành tất cả số tiền tiêu vặt, thậm chí là ăn trộm tiền để mua thuốc lá đangkhiến nhiều người phải giật mình Mỗi ngày cậu bé 7 tuổi hút tới 16 điếu thuốc

và từ chối cai nghiện hoàn toàn Đây không phải là trường hợp mới mà thực tếcàng ngày có nhiều trẻ em đã biết hút thuốc lá từ rất sớm

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng trẻ hút thuốc lá sớm bắt nguồn

từ chính cha mẹ của trẻ Trẻ em chưa thể nhận thức được hết mọi việc cha mẹlàm hàng ngày là tốt hay là xấu Trẻ em thường học rất nhanh từ chính hànhđộng thường ngày của người lớn Do vậy, khi cha hoặc mẹ hút thuốc lá thườngxuyên trước mặt con trẻ, không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn tác độngđến trẻ và chúng sẽ bắt chước và học theo Bên cạnh đó, cha mẹ không thườngxuyên lắng nghe, để tâm đến những thay đổi trong tâm sinh lý của trẻ, khôngdạy trẻ những kỹ năng sống cần thiết sẽ dễ khiến trẻ bị người xấu lợi dụng, dụ

dỗ tiếp xúc với thuốc lá Trẻ em hút thuốc lá từ sớm sẽ ảnh hưởng đến quá trìnhtrưởng thành sau này, đồng thời có những tác hại nhất định đến sức khỏe của trẻ

Như vậy việc phòng chống tác hại của thuốc lá nói chung và công tácgiáo dục phòng chống tác hại của thuốc lá trong trường học nói riêng là vấn đềcần thiết và cấp bách Qua việc giáo dục nhằm phân tích cho các em thấy được

những tác hại nghiêm trọng của việc hút thuốc lá đối với sức khỏe, từ đó hiểuđược vì sao không nên hút thuốc lá.

2.2 Thực trạng trước khi thực hiện các giải pháp của đề tài

Tổng số HS từng khối lớp

Số học sinh hút thuốc ở các khối lớp trong trường THCS Cẩm Sơn:

- Khối 8: 2/50 em = 4,0%; Khối 9: 93/56 em = 5,4% Như vậy tỉ lệ học sinh hútthuốc có chiều hướng tăng theo độ tuổi từ 13 - 14 tuổi và số lượng học sinhtham gia hút thuốc chưa nhiều, chủ yếu là học sinh nam

- Qua khảo sát và phỏng vấn thì nguyên nhân đẫn đến các em hút thuốc vì:

+ Vì chính cha mẹ cũng hút thuốc và các em học theo

+ Áp lực của bạn bè

+ Các em coi việc hút thuốc như là cách để chống đối và thể hiện tính độc lập+ Các em nghĩ rằng người khác hút được thì mình cũng hút được

+ Các em dễ bị kích động bởi truyền thông, đặc biệt là từ quảng cáo, phim ảnh

và chạy theo các hình tượng

Với thực trạng trên cho thấy công tác phòng chống tác hại khói thuốc lácho học sinh là rất cần thiết Nên tôi đã chọn đề tài này để truyền đạt đến họcsinh với mong muốn được cùng với các cơ quan đoàn thể trong nhà trường vàđịa phương xây dựng một môi trường không khói thuốc

2.2.2 Thuận lợi:

Khi thực hiện đề tài tôi có được những thuận lợi như sau:

- Vấn đề phòng chống tác hại của thuốc lá hiện nay đang là vấn đề được xã hộiquan tâm, đặc biệt công tác giáo dục phòng chống tác hại của thuốc lá trongtrường học hiện nay đang là một trong những mục tiêu mà Bộ Giáo dục và Đàotạo hướng tới

- Môn Sinh học 8 là môn có nhiều bài có nội dung kiến thức liên quan đến côngtác giáo dục phòng chống tác hại thuốc lá

- Các em học sinh trong nhà trường phần lớn là chưa hút thuốc lá hoặc chỉ mớibắt đầu tập tành và thử hút thuốc lá nên việc giáo dục dễ dàng.

- Được sự ủng hộ từ Ban giám hiệu nhà trường, các tổ chức đoàn thể, đặc biệt là

sự giúp đỡ của các giáo viên trong tổ và nhóm bộ môn

- Được sự đồng tình ủng hộ của đa số học sinh trong toàn trường

- Một số giáo viên trong trường vẫn còn hút thuốc lá ở trường

- Trẻ em có thể bị cám dỗ, muốn thử hút thuốc lá với bất kỳ lí do nào như đểtrông sành điệu, giống người lớn hơn, để giảm cân, để có vẻ cứng cáp hoặc cảmgiác tự do

- Chỉ một mình bộ môn sinh học 8 lượng kiến thức lồng ghép giáo dục phòngtránh tác hại của thuốc lá còn hạn chế

2.3 Một số giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:

2.3.1 Nghiên cứu thông tin về những nội dung kiến thức có liên quan đến tác hại của thuốc lá.

* Tác hại của thuốc lá đối với trẻ em:

Trẻ em sống chung nhà với người hút thuốc và hút thuốc sẽ có tỷ lệ nhiễm cácbệnh về đường hô hấp cao hơn bình thường Các triệu chứng sẽ trầm trọng vàkéo dài hơn so với những trẻ sống trong gia đình không có khói thuốc và khônghút thuốc Tác động của khói thuốc thụ động sẽ tồi tệ hơn trong khoảng 5 nămđầu đời, khi trẻ dành hầu hết thời gian bên cha mẹ Càng có nhiều người trongnhà hút thuốc hoặc người đó hút thuốc càng nhiều, triệu chứng bệnh của trẻ sẽcàng trầm trọng hơn Khói thuốc thụ động đặc biệt nguy hiểm đối với những trẻ

bị bệnh hen suyễn Trẻ tiếp xúc nhiều với khói thuốc sẽ tăng nguy cơ lên cơnhen suyễn, phải thường xuyên đến phòng cấp cứu cũng như gia tăng số lần phảinhập viện Sau đây là một số hậu quả do khói thuốc thụ động gây ra:

- Hội chứng đột tử khi ngủ (SIDS): Tiếp xúc nhiều với khói thuốc, trẻ sẽ tăng

nguy cơ mắc phải hội chứng đột tử khi ngủ gấp hai lần

- Viêm phế quản: Khói thuốc lá khiến trẻ dễ bị mắc các bệnh về phổi như viêm

phế quản, viêm phổi… Nó có thể gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng và cóthể khiến trẻ bị các bệnh về phổi trong 2 năm đầu đời Do đó, tốt nhất bạn để trẻhạn chế tiếp xúc với khói thuốc

- Hen suyễn: Trẻ nhỏ rất dễ bị hen suyễn nếu chúng tiếp xúc nhiều với khói

thuốc lá trong những năm đầu đời Những trẻ mắc bệnh này cần phải uống thuốc

trong quãng thời gian dài để điều trị Khi trẻ lớn lên, căn bệnh này sẽ theo trẻđến hết cuộc đời và trẻ luôn cần phải được chăm sóc y tế thường xuyên.

- Hơi thở ngắn: Những trẻ tiếp xúc nhiều với khói thuốc lá khi còn nhỏ sẽ

không thể thở sâu được bởi phổi của trẻ đã bị tổn thương Khi trưởng thành, trẻ

sẽ dễ cảm thấy mệt mỏi và gặp khó khăn trong việc hít thở sâu

- Nhiễm trùng tai: Nếu bạn thường xuyên hút thuốc, trẻ sẽ dễ bị nhiễm trùng

tai Tình trạng này có thể phát triển thành bệnh viêm màng não cầu khuẩn, gâytàn tật về thần kinh, mất thính giác và thậm chí tử vong nếu bị nặng

- Ung thư: Một trong những điều nguy hiểm nhất của khói thuốc là có thể khiến

trẻ bị ung thư ngay từ khi còn rất nhỏ Nếu tiếp xúc nhiều với khói thuốc látrong những năm đầu đời, trẻ có thể bị ung thư bạch huyết, ung thư máu và ungthư não Khi trẻ lớn lên, trẻ rất dễ bị ung thư phổi, ung thư vú hoặc các bộ phậnkhác của cơ thể

- Dễ bị cảm lạnh: Tiếp xúc nhiều với khói thuốc sẽ khiến trẻ dễ bị cảm lạnh mỗi

khi thời tiết thay đổi Vì vậy, hãy chăm sóc trẻ cẩn thận và đừng cho trẻ tiếp xúcvới khói thuốc lá

- Ho: Những trẻ tiếp xúc nhiều với khói thuốc lá thường hay bị ho Nghiêm

trọng hơn, trẻ có thể ho rất nhiều và có máu xuất hiện trong chất nhầy khi ho

- Viêm họng: Viêm họng là một trong những bệnh phổ biến nhất ở trẻ nhỏ khi

trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá Trẻ không hút thuốc nhưng khói thuốc mà bạn hútlại ảnh hưởng đến trẻ Khói thuốc có thể khiến cổ họng trẻ bị nhiễm trùng

- Hôi miệng: Những trẻ tiếp xúc với khói thuốc sẽ dễ bị hôi miệng ngay từ khi

còn nhỏ Điều này sẽ ảnh hưởng đến việc giao tiếp của trẻ khi lớn lên

- Khàn giọng: Trẻ nhỏ sẽ bị khàn tiếng nếu tiếp xúc nhiều với khói thuốc lá.

Trong giai đoạn dậy thì, tiếng nói sẽ phát triển và nếu trẻ tiếp xúc nhiều với khóithuốc trước đó thì giọng nói của trẻ sẽ bị khàn Lấy lại giọng nói bình thườngsau khi trưởng thành là một điều rất khó

* Phương pháp nhận biết các em hút thuốc lá:

- Ngửi thấy mùi khói thuốc trên quần áo của các em.

- Quan sát thấy các em có triệu trứng ho

- Các em hay phàn nàn bị rát cổ họng

- Các em bị khàn tiếng

- Tiếp xúc gần ngửi thấy các em có hiện tượng hôi miệng

- Các em thường nhạy cảm hơn với thời tiết khi lạnh

- Quan sát thấy các em bị vàng răng

- Thấy các em có hiện tượng khó thở…

* Biện pháp giúp các em từ bỏ thuốc lá:

Để giúp ngăn ngừa các em sử dụng thuốc lá cần thực hiện các nguyên tắc sau :

- Thảo luận về việc hút thuốc theo cách khiến các em không có cảm giác bịtrừng phạt hay phán xét.

- Điều quan trọng là phải tiếp tục nói chuyện với trẻ về những nguy hiểm củaviệc hút thuốc lá đối với sức khỏe

- Hãy hỏi những gì trẻ thấy hấp dẫn hoặc không hấp dẫn về việc hút thuốc Hãy

là một người lắng nghe kiên nhẫn

- Đọc truyện, xem ti vi và đi xem phim với trẻ Để giúp trẻ tránh xa việc tiếp xúcvới những hình ảnh liên quan đến thuốc lá So sánh những hình ảnh truyền thôngvới những gì xảy ra trong thực tế

- Khuyến khích trẻ em tham gia vào các hoạt động thể chất để các em khôngcảm thấy chán nản dẫn đến việc tìm đến các thói xấu như hút thuốc

- Thể hiện rằng bạn coi trọng các ý kiến và ý tưởng của trẻ để trẻ cảm thấy được

tự do

- Thảo luận các cách để đối phó với việc nghiện thuốc Nhưng cũng cung cấpnhững thông tin giúp các em có cái nhìn khác về thuốc lá như “Nó sẽ làm choquần áo và hơi thở của con có mùi hôi” hoặc “Mọi người sẽ không đến gần nếubiết con hút thuốc đấy!”

- Nhấn mạnh những gì trẻ làm đúng hơn là sai Lòng tự tin là sự bảo vệ tốt nhấtgiúp trẻ chống lại những cám dỗ từ môi trường xung quanh

- Giải thích rằng việc hút thuốc chi phối nhiều như thế nào trong cuộc sống hàngngày của trẻ như việc thuốc lá tốn kém như thế nào? Hay hút thuốc ảnh hưởngđến tình bạn ra sao?

- Thiết lập các nội quy cứng rắn như loại trừ hút thuốc và nhai thuốc lá từ nhàcủa bạn và giải thích lý do với trẻ

2.3.2 Xác định nội dung và địa chỉ lồng ghép giáo dục phòng chống tác hại của thu c lá vào các bài h c.ốc lá vào các bài học ọc.

* Qua hoạt động này GV Cung cấp cho họcsinh thông tin về một số nghiên cứu phát hiện

ra rằng, hút thuốc lá cũng có thể gây ảnhhưởng cho xương Hút thuốc lá làm tăng nguy

cơ yếu xương, loãng xương Tình trạng nàylàm tăng nguy cơ gãy xương bao gồm cả congvẹo cột sống

- Từ đó giáo viên giáo dục cho học sinh khôngnên hút thuốc vì hút thuốc làm tăng nguy cơyếu xương, loãng xương Tình trạng này làm

tăng nguy cơ gãy xương bao gồm cả cong vẹocột sống.

* Qua hoạt động này GV cung cấp thông tincho HS nắm được kiến thức về:

+ Hút thuốc chủ động đã được biết chắc chắn

là một yếu tố nguy cơ của bệnh mạch vành,nhưng tiếp xúc với môi trường khói thuốc hayhút thuốc thụ động thì nguy cơ bị bệnh mạchvành tăng 20-30% Những người hút thuốc cónguy cơ mắc bệnh mạch vành gấp 2-4 lần và tửvong nhiều hơn khoảng 70% do bệnh này

+ Nguyên nhân dẫn đến bệnh mạch vành là do

xơ vữa động mạch Lớp nội mạch có thể bị pháhuỷ do một số tác nhân: cao huyết áp, hoá chấtđộc (như các chất tìm thấy trong khói thuốc)

và mỡ máu cao Những hoá chất nhưhydrocarbon thơm đa vòng là chất gây ung thư

có trong thuốc lá cũng có tác dụng gây hìnhthành mảng xơ vữa

+ Hút thuốc là nguy cơ cao gây xơ vữa độngmạch, tăng huyết áp và tăng cholesterol máu.Khi phối hợp với các yếu tố nguy cơ này, hútthuốc tạo ra những ảnh hưởng rất lớn, lớn hơnnhiều so với cộng 2 yếu tố nguy cơ riêng rẽ lại

- Từ đó Từ đó giáo viên giáo dục cho học sinhkhông nên hút thuốc vì Hút thuốc là nguy cơcao gây xơ vữa động mạch, tăng huyết áp vàtăng cholesterol máu

* Qua hoạt động này GV cung cấp cho HSthông tin kiến thức về ảnh hưởng của thuốc láđến chức năng phổi:

+ Khi chúng ta hít vào, không khí sẽ vàođường hô hấp trên qua mũi và miệng, nơikhông khí được lọc, sưởi ấm và làm ẩm.Không khí hít vào sẽ đi qua khí quản để vàophổi Trong mỗi phổi đều có một hệ thống phếquản, tiểu phế quản, phế nang ở phế nang quátrình trao đổi khí sẽ xảy ra Máu sẽ đổi CO2 lấy

O2 sau đó sẽ mang O2 đến các tổ chức của cơthể Khi khói thuốc đi vào qua miệng thì ngườihút thuốc đã vô tình bỏ qua cơ chế bảo vệ thứnhất đó là quá trình lọc ở mũi Những ngườihút thuốc thường bài tiết nhiều đờm hơn những

người không hút thuốc mà khả năng đưa đờm

ra khỏi đường hô hấp lại kém hơn Điều này là

do hệ thống lông chuyển ở người hút thuốc bịliệt thậm chí bị phá huỷ Những sự thay đổicấu trúc phổi ở những người hút thuốc làmgiảm khả năng lấy oxi của phổi Khói thuốcgây phá huỷ phế nang làm giảm tính đàn hồicủa phổi và làm giảm khả năng trao đổi oxi.Phổi của những người hút thuốc bị giảm diệntích bề mặt và giảm mạng mao mạch, điều này

có nghĩa là dòng máu lưu thông qua phổi bịgiảm Dẫn đến làm giảm cung cấp chất dinhdưỡng và ôxy cần thiết cho cả nhu mô phổi vàcác tổ chức khác trong cơ thể để duy trì sựkhoẻ mạnh và chức năng bình thường củachúng

- Từ đó giáo viên giáo dục cho học sinh thấyđược không nên hút thuốc vì Hút thuốc là tácnhân gây hại cho hệ hô hấp

hệ tiêu hóa.

- Các biện pháp bảo vệ hệ tiêu hóa khỏi các tác nhân có hại

và đảm bảo sự tiêu hóa có hiệu quả.

* Qua hoạt động này GV cung cấp cho HSthông tin về tác hại của khói thuốc lá và nguy

cơ ung thư vùng đầu cổ:

- Ung thư thực quản Nguy cơ phát bệnh ung

thư thực quản của người hút thuốc lớn hơn 8tới 10 lần người không hút thuốc

- Ung thư thanh quản Hút thuốc gây nên 80

% trong tổng số ung thư thanh quản Người hútthuốc chịu nguy cơ mắc bệnh ung thư thanhquản lớn hơn 12 lần so với người không hútthuốc

- Ung thư miệng Hút thuốc là nguyên nhân

chủ yếu của các bệnh ung thư lưỡi, tuyến nướcbọt, miệng và vòm họng Những người namgiới hút thuốc có nguy cơ lớn gấp 27 lần pháttriển các bệnh về ung thư miệng hơn nhữngnam giới không hút thuốc

Bài 31:

Trao đổi

chất

Mục I: Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài

* Qua hoạt động này GV cung cấp cho HSkiến thức về:

- Thông qua hệ hô hấp cơ thể đã nhận được khíoxi từ môi trường bên ngoài đồng thời thải ramôi trường ngoài khí cacbonic và hơi nướcnhưng nếu chúng ta hút thuốc lá hoặc ngửiphải khói thuốc sẽ làm cho phổi của chúng ta

bị ảnh hưởng làm cho khả năng trao đổi khídiễn ra không bình thường Chính vì vậy chúng

ta không nên sử dụng thuốc lá và không nêntiếp xúc nhiều với môi trường nhiều khóithuốc

hệ bài tiết nước

tiểu

* Qua hoạt động này GV làm cho HS thấyđược:

- Cầu thận có thể bị hư hại do một số bộ phận,

cơ quan khác bị viêm như: Tai, mũi, họng rồigián tiếp gây viêm cầu thận như vậy nếu chúng

ta sử dụng thuốc lá sẽ dẫn đến viêm mũi vàhọng từ đó sẽ gây hư hỏng thận một cơ quanquan trọng trong hệ bài tiết có chức năng lọcmáu để tạo thành nước tiểu

ức chế đối với

hệ thần kinh.

* Qua hoạt động này GV cung cấp cho HSthấy được những chất kích thích gây hại cho hệthần kinh: Chất kích thích, chất gây nghiện,chất làm suy giảm chức năng hệ thầnkinh trong đó thuốc lá là một chất gây nghiện

có ảnh hưởng xấu đến hệ thần kinh

Cụ thể: Một trong những thành phần của thuốc

lá là một loại ma túy làm thay đổi tâm trạng cótên là nicotin Nicotin đến não chỉ trong vàigiây Đây là một chất kích thích hệ thần kinhtrung ương, vì vậy nó làm cho bạn cảm thấysung sức hơn trong một thời gian ngắn Khi tácdụng này lắng xuống, bạn sẽ cảm thấy mệt mỏi

và thèm thuốc hơn Nicotin tạo thành thóiquen

- Hút thuốc làm tăng nguy cơ thoái hóa hoàngđiểm, đục thủy tinh thể, và thị lực kém Nócũng làm yếu vị giác và khứu giác, vì vậy thức

ăn trở nên kém ngon

- Cơ thể chúng ta có một hormon stress làcorticosterone, làm giảm tác động của nicotin.Nếu bạn bị stress nhiều, bạn sẽ cần nhiềunicotin hơn để đạt được hiệu quả tương tự

- Bỏ thuốc lá về mặt thể chất có thể làm suygiảm chức năng nhận thức và khiến bạn cảmthấy lo lắng, kích động và chán nản Việc caithuốc lá cũng có thể gây đau đầu và khó ngủ

Bài 60:

Cơ quan

Mục II Tinh hoàn và tinh

- GV cung cấp thông tin về tác hại của khóithuốc và khả năng sinh sản, rối loạn tình dục ở

sinh dục

nam

+ Hút thuốc làm giảm sản xuất tinh trùng, làm

dị dạng tinh trùng, giảm khả năng di chuyểncủa tinh trùng và nguy hiểm hơn là hút thuốclàm giảm nghiêm trọng dòng máu đến dươngvật, một số trường hợp gây liệt dương

+ Thuốc lá là một trong những nguyên nhânquan trọng gây bất lực-yếu sinh lý

Hút thuốc ảnh hưởng đến cơ quan sinh sản ởnam giới như thế nào?

+ Các thành phần của thuốc lá tìm thấy trongtinh dịch có những chất có thể kìm hãm sựhoạt động của hệ thống enzym cholineacetyltransferase, enzym này cần thiết cho tinhtrùng có thể hoạt động được

+ Nam giới hút thuốc so với những ngườikhông hút thuốc thì có nồng độ testosteronethấp (hormon này cần thiết cho việc sản xuấttinh trùng) và làm tăng nồng độ horrmon kíchthích nang (hormon nữ hoá)

+ Hút thuốc làm giảm số lượng tinh dịch:

+ Hút thuốc làm giảm khả năng sản xuất tinhtrùng, giảm số lượng tinh trùng, giảm chấtlượng của tinh trùng, giảm khả năng di chuyểncủa tinh trùng gây vô sinh Hút thuốc làm thayđổi hình dạng của tinh trùng: không phải cónhiều bằng chứng cho thấy hút thuốc làm tăng

tỉ lệ phần trăm số tinh trùng bị thay đổi hìnhdạng Điều này có thể liên quan đến tỉ lệ cao bịsảy thai, dị tật bẩm sinh

- GV cung cấp thông tin về tác hại của khóithuốc đối với sức khỏe sinh sản của phụ nữ:

Tổn thương các noãn bào

Hút thuốc gây tổn thương trực tiếp thậm chíphá huỷ noãn bào, do vậy gây vô sinh.Nicotine có tác dụng ngăn cản hình thành lớpbảo vệ được gọi là lớp vỏ Lớp này có tác dụngngăn không cho các tinh trùng khác xâm nhậpvào trứng sau khi đã có một tinh trùng xâmnhập vào trong trứng, ngăn ngừa tình trạng đatinh trùng Những phôi có nhiều tinh trùng này

dễ bị chết trong qúa trình phát triển hoặc sẩy

thai tự phát.

Tiết hormon bất thường

ở phụ nữ hút thuốc gây thay đổi nồng độ một

số hormon bao gồm hormon estrogen vàhormon kích thích nang Và sự phóng noãn củabuồng trứng xảy ra không được bình thường ởngười hút thuốc đó là nguyên nhân chính gây

vô sinh

Rối loạn chức năng ống Fallop

Hút thuốc làm tăng nồng độ của hormonepinephrine và/hoặc vasopressine, hai hormonnày làm tăng huyết áp và tăng nhịp tim Kếtquả là phôi bị sảy tự phát, ở những phụ nữ hútthuốc nguy cơ sẩy thai cao gấp 1,5-3,2 so vớinhững người không hút thuốc Phụ nữ hútthuốc bị sảy thai mỗi năm khoảng 19.000 đến141.000 lượt

Hạn chế hiệu quả điều trị vô sinh

- Từ đó giáo viên giáo dục cho học sinh khôngnên hút thuốc vì hút thuốc gây nhiều tác hạicủa sự phát triển thai

* Qua hoạt động này GV giúp HS thấy được:

- Một trong những nguyên nhân lây truyền virút HIV là do tiêm chích ma túy mà tất cảnhững người nghiện ma túy đều bắt nguồn từthói quen ban đầu là sử dụng thuốc lá rồi dẫnđến sử dụng ma túy, từ đó GV chỉ cho HS thấyđược không nên sử dụng thuốc lá để tránhnghiện ma túy dẫn đến lây nhiễm AIDS

2.3.3 Một số ví dụ về thiết kế bài giảng có nội dung giáo dục phòng chống tác hại thuốc lá:

2 Kỹ năng:

+ Phân tích tổng hợp, tư duy logic

+ Nhận biết kiến thức qua kênh hình và kênh chữ

+ Vận dụng lý thuyết và thực tế

3 Thái độ:

- Giáo dục ý thức bảo vệ giữ gìn hệ vận động để có thân hình cân đối

4 Định hướng phát triển năng lực

- Năng lực giao tiếp

- Năng lực định hướng nghề nghiệp

- Năng lực hợp tác nhóm

- Năng lực quản lí

- Năng lực phân tích, so sánh

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:

1 Chuẩn bị của giáo viên:

1 Ổn định tổ chức lớp: Kiểm tra sỉ số học sinh

1 Kiểm tra bài cũ:

- HS tính công của cơ khi xách một túi gạo 5 kg lên cao 1m  công của cơ được

sử dụng vào mục đích nào?

- Giải thích vì sao vận động viên bơi lội, chạy, nhảy dễ bị chuột rút?

2 Tiến trình bài học:

Hoạt động 3( 10 Phút):

V SINH H V N Ệ SINH HỆ VẬN ĐỘNG Ệ SINH HỆ VẬN ĐỘNG ẬN ĐỘNG ĐỘNG NG

- GV yêu cầu làm bài tập mục SGK tr.39

- HS quan sát các hình 11.5 SGK tr.39  trao

đổi nhóm thống nhất câu trả lời

- Đại diện nhóm trình bày  nhóm khác bổ

không? Nếu đã bị thì vì sao?

+ Hiện nay có nhiều em bị cong vẹo cột

sống, em nghĩ đó là do nguyên nhân nào?

+ Sau bài học hôm nay em sẽ làm gì?

- GV nên tổng hợp các ý kiến của HS và bổ

sung thành bài học chung về việc bảo vệ cột

- GV: Giải thích thêm nguyên nhân: Hút

thuốc lá cũng có thể gây ảnh hưởng cho

xương Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ yếu

xương, loãng xương Tình trạng này làm

tăng nguy cơ gãy xương bao gồm cả cong

vẹo cột sống.

- Từ đó giáo viên giáo dục cho học sinh

không nên hút thuốc vì hút thuốc làm tăng

nguy cơ yếu xương, loãng xương Tình

trạng này làm tăng nguy cơ gãy xương bao

+ Rèn luyện thân thể, laođộng vừa sức

- Để chống cong vẹo cột sốngcần chú ý:

+ Mang vác đều ở hai vai+ Tư thế ngồi học, làm việcngay ngắn, không nghiêngvẹo

IV TỔNG KẾT VÀ HƯỚNG DẪN HỌC TẬP:

1 Tổng kết:

- GV cho HS làm bài tập trắc nghiệm như ở SGV và chữa bài

2 Hướng dẫn học tập:

- Học bài, trả lời câu hỏi SGK

- Chuẩn bị cho bài thực hành theo nhóm nhu ở mục II SGK tr.40

VI RÚT KINH NGHIỆM: