giao an ngu van 7

Chuẩn bị : 1.Giáo viên: +Tham khảo tài liệu , giáo án, chuẩn bị ĐDDH: bảng phụ ghi bài tập trắc nghiệm,ghi bài thơ , ảnh Đèo Ngang +Phương án tổ chức lớp học: gợi mở, nêu vấn đề, giảng

Ngày soạn : 10-10-2008

Bà Huyện Thanh Quan

I.

Mục tiêu :Giúp học sinh:

1.Kiến thức: -Hình dung được cảnh tượng Đèo Ngang hoang vắng, thưa thớt

-Tâm trạng cô đơn, nhớ nước thương nhà của Bà Huyện Thanh Quan lúc qua đèo

2 Kĩ năng: Rèn luyện cho hs kĩ năng đọc diễn cảm, phân tích thơ Đường luật thất ngôn bát cú 3.Thái độ: Qua bài dạy ,giáo dục học sinh lòng yêu quê hương ,trân trọng những giá trị văn hoá

tinh thần của dân tộc

II.

Chuẩn bị :

1.Giáo viên: +Tham khảo tài liệu , giáo án, chuẩn bị ĐDDH: bảng phụ ghi bài tập trắc

nghiệm,ghi bài thơ , ảnh Đèo Ngang

+Phương án tổ chức lớp học: gợi mở, nêu vấn đề, giảng bình, tổ chức thảo luận nhóm

2.Học sinh: Đọc trước văn bản ,soạn bài theo các câu hỏi ở sgk.

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1.Ổn định tổ chức(1’) : Giáo viên kiểm tra sĩ số, tác phong học sinh, vệ sinh lớp học

2 Kiểm tra bài cũ (5’) :

Đọc thuộc lòng bài thơ Bánh trôi nước và nêu cảm nhận của mình về bài thơ Phân tích rõ cảm

nhận ấy

Gợi ý trả lời:

Câu 2:Nêu cảm nhận về bài thơ Bánh trôi nước theo các ý cơ bản:

+ Vẻ đẹp sắt son của người phụ nữ trong xã hội cũ và thân phận chìm nổi của họ

+ Tác giả cảm thông cho thân phận của họ,…(có phân tích rõ cảm nhận )

3.Bài mới (37’):

Giơi thiệu bài: Bên cạnh Hồ Xuân Hương thì Bà Huyện Thanh Quan cũng là một nhà thơ tiêu

biểu của nước ta giai đoạn thế kỉ XIX Tác phẩm của bà tuy không nhiều nhưng đều là những bài thơ hay, có sức lôi cuốn người đọc mạnh mẽ bởi những giá trị ý nghĩa được thể hiện trong các bài thơ Tiết học hôm nay ,các em sẽ được tìm hiểu một tác phẩm tiêu biểu của nhà thơ , bài

thơ “Qua Đèo Ngang”.

TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY

TG HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH NỘI DUNG

5’ H/động 1: H/dẫn hs tìm

hiểu chung

-Gv gọi hs đọc mục chú

thích * ở sgk

-Em hãy trình bày vài nét

về tác giả Bà Huyện Thanh

Quan ?

-Hs đọc mục chú thích * ở sgk

-Hs trình bày vài nét về tác giả

I.tìm hiểu chung

1 Tác giả:

-Tên thật là Nguyễn Thị Hinh, sống ở thế kỉ XIX, quê: Hà Nội

-Là một trong những nữ sĩ tài danh hiếm có của thời

16’

-Gv nhận xét,kết luận một

số nét về tác giả , tác phẩm

-Gv hướng dẫn hs cách đọc

văn bản,đọc mẫu

- Gọi hs đọc lại văn bản

-Gv nghe,nhận xét cách đọc

của học sinh

-Gv lưu ý về một số từ ngữ

khó trong bài thơ

-Gv kết luận

-Bài thơ được viết theo thể

thơ gì? Em hiểu biết gì về

thể thơ đó?

-Gv giảng về thể thơ thất

ngôn bát cú Đường luật

-Em hãy chỉ ra bố cục của

bài thơ?

-Theo em bài thơ này được

viết theo phương thức biểu

đạt nào? Vì sao em biết?

-Giáo viên sơ kết, chuyển ý

H/động 3: Hướng dẫn hs

phân tích văn bản.

-Gọi hs đọc lại hai câu đề

-Cảnh Đèo Ngang được gợi

tả vào thời điểm nào?

-Thời điểm đó gợi cho emù

một cảm giác như thế nào?

-Cảnh Đèo Ngang được gợi

tả qua những hình ảnh nào?

-Em hiểu nghĩa của từ chen

như thế nào?

-Sự lặp lại từ chen trong lời

thơ này đã gợi tả một cảnh

tượng thiên nhiên ntn?

-Gv nhận xét, giảng bình về

đặc sắc nghệ thuật thể hiện

nội dung ý nghĩa

-Như vậy ,phần đề của bài

-Hs nghe giáo viên trình bày về tác giả

-Nghe giáo viên đọc

-Hs đọc lại văn bản

-Hs nghe ,rút kinh nghiệm về cách đọc

-Hs chú ý nghĩa các từ ngữ khó

-Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật( trình bày về thể thơ)

-Nghe và hiểu -Học sinh : bài thơ này có bố cục 4 phần , mỗi phần 2 câu:

đề ,thực, luận, kết -Hs:Bài thơ được viết theo phương thức biểu cảm Vì bài thơ chủ yếu là bộc lộ tình cảm của con người

-Hs đọc lại hai câu đề

-Thời điểm : buôỉ chiều, bóng xế tà

-Hs cảm nhận:Cảm giác buồn,vắng lặng

-Hs phát hiện:Cảnh Đèo Ngang ù : cỏ, cây, đá, lá, hoa

(cỏ cây chen đá, lá chen hoa)

-chen : lẫn vào nhau , xâm lấn

lẫn nhau không ra hàng lối

→ Tạo nên một cảnh tượng hoang sơ, rậm rạp…

-Hs hình dung:Cảnh rậm

đại ngày xưa

2 Tác phẩm

-Thể thơ:Thất ngôn bát cú

Đường luật

-Bố cục:4 phần( đề, thực,

luận,kết)

III.Tìm hiểu chi tiết 1.Hai câu đề.

-Thời điểm : bóng xế tà

- Cảnh Đèo Ngang : cỏ, cây, đá ,lá, hoa

⇒Cảnh rậm rạp, hoang sơ, vắng lặng, buồn

thơ đã gợi hình một Đèo

Ngang như thế nào?

-Gv kết luận,chuyển ý

-Gọi hs đọc hai câu thực

-Cảnh tượng Đèo Ngang ở

đây có nét bổ sung nào

trong chi tiết tả cảnh?

-Theo em có gì độc đáo

trong nghệ thuật miêu tả

của tác giả? Tác dụng?(cho

hs thảo luận nhóm và cử đại

diện trả lời)

-Gvnhận xét , giảng bình về

nghệ thuật thể hiện nội

dung ý nghĩa của hai câu

thực(sau khi hs trình bày.)

-Như vậy , phần thực của

bài thơ đã tả thực sự sống ở

đèo Ngang Nhưng đó là

một sự sống như thế nào?

-Hai câu thực của bài thơ

tuy tả cảnh nhưng cũng đã

hé mở về tâm trạng của nhà

thơ Theo em đó là tâmtrạng

gì?

-Gv sơ kết về hai câu thực

-Gv gọi hs đọc hai câu luận

-Trong bài thơ thất ngôn bát

cú thì hai câu luận có cấu

trúc đối nhau Em hãy chỉ ra

các biểu hiện của phép đối

ấy về: đối ý, thanh điệu ?

-Phép đối này có tác dụng

như thế nào trong việc thể

hiện cảm xúc của nhà thơ ?

-Gv nhận xét , bình

-Ơû hai câu luận này còn có

cách diễn đạt ẩn dụ, em thử

chỉ ra phép ẩn dụ ấy?

rạp ,hoang sơ, vắng lặng, buồn

-Hs đọc hai câu thực

-Hs:Có thêm con người , sự

sống: tiều vài chú, chợ mấy nhà.

-T/luận nhóm, trả lời:Tác giả sử dụng từ láy, phép đối,từ tượng hình, đảo ngữ :→ gợi tả hình dáng vất vả ,nhỏ nhoi thưa thớt của con người giữa núi rừng rậm rạp, sự thưa thớt của những ngôi nhà ven sông,

…

-Hs:Ơû đây với một sự sống ít ỏi, thưa thớt, hoang sơ, cảnh tượng bao la bát ngát

- Có thể trả lời:Tâm trạng buồn man mác của lòng người trước cảnh tượng hoang sơ vắng lặng, xa lạ

-Hs đọc hai câu luận

-Hs chỉ rõ: - về ý: nhớ nước- thương nhà

-về thanh điệu: TT BB BTT

BB TT TBB

-Hs:Với phép đối này đã làm rõ hai trạng thái cảm xúc nhớ nước và thương nhà, tạo nhịp điệu cân đối cho lời thơ…

-Tác giả mượn tiếng chim để bày tỏ lòng người

2.Hai câu thực.

-Lom khom -tiều vài chú -Lác đác -chợ mấy nhà

→Phép đối, từ láy tượng hình , đảo ngữ

⇒Sự sống ít ỏi, thưa thớt, hoang sơ trước không gian bao la, bát ngát

3.Hai câu luận.

Nhớ nước …con quốc quốc Thương nhà …cái gia gia

Phép đối ẩn dụ, chơi chữ

⇒Nỗi buồn nhớ quê nhà

-Vậy nỗi lòng của con người

ở đây như thế nào?

-Gv giảng bình ,chuyển ý

sang hai câu cuối

-Gọi hs đọc hai câu cuối

-Hai câu cuối, toàn cảnh

Đèo Ngang hiện lên qua

những từ ngữ , hình ảnh nào

-Em hình dung về một

không gian như thế nào qua

những từ ngữ ấy?

-Giữa không gian ấy thì con

người lặng lẽ một mình đối

diện với nỗi cô đơn Theo

em lời thơ nào thể hiện nỗi

cô đơn đó của tác giả?

-Em hiểu như thế nào là

“tình riêng ta với ta”?

-Vậy theo em tình riêng ấy

của tác giả là gì?( cho học

sinh trao đổi theo bàn)

-Gv nhận xét, kết luận sau

khi gọi một số bàn trình bày

-Em có nhận xét gì về nghệ

thuật diễn đạt ý của hai câu

thơ cuối?

-Theo em phép đối này có

giá trị ý nghĩa như thế nào?

-Gv giảng bình về đặc sắc

nghệ thuật của phép đối

H/động 4: H/dẫn hs củng

cố,tổng kết.

-Một bài thơ thất ngôn bát

cú Đường luật thường có hai

nội dung : cảnh và tình Vậy

em hãy xác định các nội

dung ấy ở bài thơ này?

-Hs:nỗi nhớ nước thương nhà của tác giả khi đứng trước Đèo Ngang hoang sơ

-Hs nghe giáo viên bình

-Hs đọc hai câu cuối

-Đó là: trời ,non ,nước

-Có thể hình dung:Đó là một không gian mênh mông, xa lạ, tĩnh vắng…

-Đó là: Một mảnh tình riêng

ta với ta

-Hs:Đó là tâm sự sâu kín, một mình mình biết, một mình mình hay

-Hs trao đổi, trả lời: đó là tình thương nhà ,nỗi nhớ nước

da diết, âm thầm, lặng lẽ của tác giả, nỗi buồn thầm lặng của nhà thơ

-Tác giả đã sử dụng phép đối

-Hs:Làm nổi bật được nỗi buồn cô đơn thầm lặng của con người trước trời mây non nước …

+Bốn câu đầu: Bức tranh Đèo Ngang tĩnh vắng, hoang sơ, bao la ,buồn …

+Bốn câu cuối: Tâm trạng khắc khoải ,nhớ nước thương

,nhớ về quá khứ đất nước của nhà thơ

4.Hai câu kết

-Toàn cảnh Đèo Ngang :trời ,non ,nước

- Mảnh tình riêng ta với ta

→ Phép đối

⇒ Nỗi buồn cô đơn thầm lặng cũa con người trước cảnh vật

IV.Tổng kết :Ghi nhớ :Sgk.

-Gv kết luận sau khi học

sinh trả lời

-Em có nhận xét gì về nghệ

thuật thể hiện của bài thơ?

-Tóm lại ,em có cảm thụ

chung gì qua tìm hiểu bài

thơ?

-Gv khắc sâu kiến thức cho

học sinh, tổng kết tiết học

nhà, nỗi buồn thầm lặng cô đơn của tác giả…

-Học sinh :Từ ngữ có sức gợi tả ,biểu cảm cao ,sử dụng nghệ thuật ẩn dụ, đối đặc sắc

-Học sinh trả lời theo ý ở ghi nhớ sgk

-Học sinh đọc ghi nhớ sgk

4 Hướng dẫn về nhà: (2’):

ø -Xem lại nội dung bài học, đọc lại bài thơ, học thuộc lòng bài thơ và phần ghi nhớ ở sgk

-Chuẩn bị tiếp bài mới: Văn bản : Bạn đến chơi nhà của tác giả Nguyễn Khuyến.

Yêu cầu: đọc trước văn bản từ 3-4 lần, đọc kĩ phần chú thích * ở sgk, soạn bài theo hệ thống câu hỏi ở sgk Cần chú ý về :

+ Cảm xúc của nhà thơ khi bạn đến chơi

+ Gia cảnh của chủ nhà

+ Yù nghĩa của bài thơ?

IV.RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG:

………

………

………