GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT BỘ TỪ ĐIỂN BÁCH KHOA THƯ TÂM LÍ HỌC TRUNG QUỐC Mùa hè năm 1991, các nhà tâm lí học trẻ của Trung Quốc có nguyện vọng xây dựng một cuốn từ điển bách khoa tâm lí học.
Trang 1GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT BỘ TỪ ĐIỂN BÁCH KHOA THƯ TÂM LÍ HỌC TRUNG QUỐC
Mùa hè năm 1991, các nhà tâm lí học trẻ của Trung Quốc có nguyện vọng xây dựng một cuốn từ điển bách khoa tâm lí học Đến tháng 10-1991, các nhà tâm lí học mới quyết định lựa chọn lên đề án, cũng như thành lập Hội đồng cố vấn và ban biên tập của cuốn Bách khoa thư này, mang ý nghĩa xây dựng một Bộ từ điển Bách khoa thư tâm lí học đầu tiên của Trung Quốc, với tiêu chí đồ sộ và hoàn chỉnh Giới thiệu Ban cố vấn và Ban biên tập
Ban cố vấn, bao gồm 10 người, trong đó có 3 người là tổng cố vấn
Ban biên tập bao gồm 15 người Chủ nhiệm ban biên tập là Giáo sư Lí Duy Ngoài ra còn có 240 người phác thảo để xây dựng nên Bộ từ điển Bách Khoa thư tâm lí học Trung Quốc này
Quá trình xây dựng và nội dung
Trong vòng 3 năm, từ tháng 10 năm 1991 đến tháng 12 năm 1994, Bộ từ điển Bách khoa thư này đã được hoàn thành và xuất bản Bộ từ điển Bách khoa thư tâm
lí học Trung Quốc được chia làm ba cuốn: Cuốn Thượng, cuốn Trung và cuốn Hạ
Cả bộ từ điển ( 3 cuốn), bao gồm 2800 mục từ, hơn 600 vạn chữ, với quy mô vô cùng đồ sộ Bộ từ điển này đề cập đến những lĩnh vực tâm lí học thường gặp nhất ở Trung Quốc, bao gồm 15 lĩnh vực:
Cuốn Thượng đề cập đến: 5 lĩnh vực, bao gồm:
1) Lí luận và lịch sử
2) Tâm lí học đại cương và tâm lí học thực nghiệm
3) Tâm lí học giáo dục
4) Tâm lí học phát triển
5) Tâm lí học so sánh
Trang 2Cuốn Trung đề cấp đến 6 lĩnh vực, bao gồm:
6) Tâm lí học nhận thức
7) Tâm lí học khác biệt
8) Tâm lí học nhân cách
9) Tâm lí học sinh lí
10) Tâm lí học lâm sàng
11) Tâm lí học đo lường
Cuốn Hạ đề cập đến 4 lĩnh vực, bao gồm:
12) Tâm lí học xã hội
13) Tâm lí học của ở các châu và các nước trên thế giới
14) Ứng dụng tâm lí học
15) Các nhân vật trong tâm lí học
Phụ Lục: Từ vựng tâm lí học song ngữ Anh Trung
Bộ từ điển Bách khoa thư tâm lí học Trung Quốc thứ nhất vừa dựa theo trình tự thời gian diễn biến lịch sử để trình bày sự hình thành và phát triển của tâm lí học, thứ hai vừa đưa ra một cách tổng thể những yếu tố, thành phần cũng như những nội dung cơ bản cấu thành nên bộ môn tâm lí học, đảm bảo được tính toàn diện và đầy
đủ Ngoài việc thể hiện được tính “ đồ sộ” và tính “ toàn diện” Bộ từ điển bách khoa thư tâm lí học Trung Quốc tính đến thời điểm xuất bản còn thể hiện được cái mới, trong việc Bộ từ điển này đã thu thập được những thành quả mới nhất của tâm
lí học Trung Quốc lúc bấy giờ, ngoài ra ban biên tập cũng dựa trên cơ sở những tư liệu mới nhất lúc đó để đưa ra những kiến giải, và những ý kiến đóng góp có giá trị
Về việc biên tập Bộ từ điển Bách Khoa thư
I/ Biên tập và sắp xếp
Trang 31 Bộ từ điển này căn cứ vào những lĩnh vực được đề cập đến nhiều nhất trong tâm lí học ở Trung Quốc, để lựa chọn ra 15 lĩnh vực tâm lí học phổ biến như trên đã trình bày
2 Những mục từ trong bộ từ điển này được sắp xếp theo bốn cấp Ví dụ: Trong Tâm lí học Nhân cách, chia thành ba vấn đề lớn như Lí luận nhân cách, Loại hình nhân cách, Đánh giá nhân cách Trong những vấn đề lớn này lại căn cứ vào đối tượng nghiên cứu để đi đến trình bày những chuyên đề cũng như những mục từ nhỏ hơn Ví dụ trong Lí luận nhân cách lại chia thành: Lí luận
về cảm xúc, Lí luận về khí chất, Lí luận nhân cách về phân tích tinh thần, Lí luận đặc trưng về nhân cách, Lí luận nhân cách về chủ nghĩa hành vi, Lí luận tri nhận về nhân cách, Lí luận tri nhận về chủ nghĩa nhân bản, Lí luận phát triển bản thân
3 Có một vài mục từ lớn lại được trình bày dựa theo tính chất của mục từ, đây
là những mục từ đa chuyên ngành, ví dụ như “ nhận thức đạo đức”, từ này vừa có thể xếp vào lĩnh vực tâm lí học giáo dục, vừa có thể xếp vào lĩnh vực tâm lí học xã hội Đối với những từ như vậy, các nhà biên tập một mặt căn
cứ theo nội dụng của những từ này trong những lĩnh vực, mặt khác có thể dựa vào sự phát triển cũng như tính phố biến của lĩnh vực để xếp những từ
đa lĩnh vực như vậy vào lĩnh vực này hay lĩnh vực khác, khi từ này đã được xếp ở một lĩnh vực này, sẽ không xuất hiện ở lĩnh vực khác nữa
II/ Đặt tiêu đề cho từ
4 Về việc đặt tiêu đề cho các từ căn cứ vào khái niệm và thuật ngữ của từ để làm tiêu đề
5 Tiêu đề của các mục từ đều có từ tiếng Anh đi kèm
III/ Giải thích mục từ
Trang 46 Những mục từ dù căn cứ vào khái niệm, thuật ngữ để đặt tiêu đề cho mục
từ, hay dựa vào chuyên ngành, lĩnh vực nghiên cứu đề đặt tiêu đề cho mục
từ, thì trong phần giải thích mục từ sẽ không lặp lại tiêu đề của mục từ
7 Những mục từ tương đối dài sẽ được đặt tiêu đề bên trong nội dung giải thích
8 Trong nội dung giải thích của các mục từ, nếu xuất hiện tên riêng, tên địa danh nước ngoài, thông thường sẽ không kèm theo nội dung giải thích của những danh từ riêng này Đồng thời trong lần xuất hiện đầu tiên của những danh từ riêng này thì ở đầu mỗi danh từ sẽ thêm chữ cái đầu tiên của danh từ này theo tiếng nước ngoài
IV/ Thêm hình vẽ
9 Trong một vài nội dung giải thích của các mục từ sẽ có thêm những hình ảnh minh họa
10 Những hình ảnh minh họa có màu sẽ được đưa thêm vào những trang đầu tiên của bộ từ điển
V/ Phụ lục
11 Bộ từ điển này có thêm phần phụ lục: “ Từ vựng tâm lí học song ngữ Trung
- Anh”